Geen strafvervolging naast alcoholslot mogelijk

| AE 7482 | Regulering | 49 reacties

alcoholslotIemand die verplicht moet deelnemen aan het alcoholslotprogramma kan daarnaast niet ook nog strafrechtelijk worden vervolgd. Dat bepaalde de Hoge Raad dinsdag. De reden hiervoor is erg formeel: het alcoholslot wordt op grond van het bestuursrecht opgelegd, en bestuursrecht bestaat naast het strafrecht. Zo zou iemand dus twee keer gestraft worden voor hetzelfde feit, en dat is tegen een basisbeginsel uit het recht: “ne bis in idem”, in het Latijn.

Het alcoholslotprogramma bestaat sinds 1 december 2011 en wordt opgelegd aan bestuurders van motorvoertuigen die worden aangehouden met een hoog ademalcoholgehalte of die de blaastest weigeren. In die situatie kun je naar het CBR gestuurd worden, die je rijbewijs dan intrekt en pas weer vrijgeeft als je toestemming hebt gegeven voor het inbouwen van een alcoholslot zodat je niet meer kunt rijden wanneer je alcohol in je bloed hebt. Het inbouwen kost zeker 4000 euro en dat moet je zelf betalen.

Een prima idee, wat mij betreft, zelfs al zit er het nadeel aan dat je eventueel een vriend kunt laten blazen als je zelf dronken bent. Maar het juridische probleem ontstond toen bleek dat mensen náást het alcoholslot ook nog boetes of zelfs gevangenisstraf konden krijgen.

Een basisprincipe uit het recht is dat je niet twee maal gestraft mag worden voor hetzelfde. Een boete krijgen (of de cel in moeten) is een straf, dat is duidelijk. Maar is een alcoholslot dat ook? Het is in theorie vrijwillig, je moet er formeel voor kiezen en je mág nee zeggen – alleen heeft ‘nee’ zeggen tot gevolg dat je vijf jaar geen auto mag besturen, pas daarna krijg je dan je rijbewijs terug. Dat komt in essentie neer op een verplichte opgelegde maatregel, zeg maar net zo vrijwillig als dat je bij een gevangenisstraf te horen krijgt dat je maandagochtend je mag melden bij de hoofdingang van het cellencomplex.

De Hoge Raad bepaalt dat het alcoholslot dan ook in feite een straf is, net zo goed als een boete die je opgelegd krijgt voor rijden onder invloed. En dan krijg je dus twee keer straf als je zowel een boete krijgt als een alcoholslot, en dat mag niet. Dat de een formeel uit het Wetboek van Strafrecht komt en de andere uit het bestuursrecht, doet daarbij niet ter zake.

Een belangrijke reden lijkt te zijn geweest dat je bij het CBR niet zomaar in beroep kunt gaan, en ook dat men de omstandigheden van de verdachte niet meeneemt. Dat soort zekerheden zitten in een rechtszaak bij de strafrechter wel ingebouwd. Dus daar ligt dan wellicht de oplossing: pas het wetboek van strafrecht aan en benoem het alcoholslot als een expliciete straf.

Het voelt voor mij dan ook een beetje als een formeel spelletje: ja klopt, je hebt gelijk dat het 2x straffen is maar dit is toch iets dat vrij simpel op te lossen is. Maar ja, als het om autorijden en straffen daartegen gaat, dan wordt elk formeel puntje aangegrepen om het proces zo veel mogelijk te vertragen.

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Als eerste: Ik ben tegen alcohol in het verkeer en zal nimmer achter het stuur kruipen met alcohol op, maar waren er geen verhalen dat CBR zegt “je moet alcholslot inbouwen”, ook als je helemaal zelf geen auto hebt? En pas een slot kan laten inbouwen en je rijbewijs “terugkrijgen” als je speciaal daarvoor een auto koopt?

    Daarnaast, kun je ook gewoon een extra autotje kopen voor een paar honderd euro, daar braaf je alcohol slot inbouwen, en nog steeds met je normale auto – zonder alcohol slot – stout zijn? (Of komt dat weer niet door Arnoud’s giecheltoets?)

        • Ze hebben in Scandinavië toch het systeem dat ze kijken naar belastbaar inkomen? Ook dat kan oneerlijk zijn: Als ik genoeg geld heb dat ik alles in een trust-fonds heb zitten, kan ik een vermogen van een miljard hebben, maar een maandelijks inkomen op bijstandsniveau 😉 Voor elke regeling is wel iets te bedenken waarom het onrechtvaardig is. (Al zouden ze natuurlijk verkeersboetes kunnen waarderen op de dagwaarde van de auto waar je in rijdt :))

          • Inkomsten vanuit een trust-fonds zijn nog steeds belastbare inkomsten, volgens mij, dus daar kom je niet ver mee. Je zou je geld onder het matras kunnen verstoppen. Volgens mij is er in Denemarken geen vermogensbelasting meer (maar wel onroerendezaakbelasting), dus je kunt maandelijks een bedrag onder je matras vandaan vissen en daarvan leven, zolang je er maar niks op verdient. Ik geloof er trouwens niks van dat de boetes in Scandinavië op basis van belastbaar inkomen zijn. Volgens mij zijn de meeste boetes voor parkeren en te snel rijden (en telefoneren in de auto e.d.) gewoon vaste bedragen.

            Iets meer on-topic:

            je hebt gelijk dat het 2x straffen is maar dit is toch iets dat vrij simpel op te lossen is
            Hoezo oplossen? Ik ben het eens met de uitspraak van de Hoge Raad. Het feit dat je mag kiezen tussen een alcoholslot en 5 jaar niet rijden maakt het niet minder een straf. Zou je toch een boete willen uitdelen (4000 euro voor een alcoholslot is trouwens ook niet niks) dan moet dat in dezelfde uitspraak gebeuren, en dat betekent inderdaad dat het dan opgenomen moet worden in het strafrecht waardoor je ook in beroep kunt gaat etc. Lijkt me rechtvaardig.

            • In Zweden kent men twee soorten boetes: penningboetes en dagboetes. Penningboetes zijn boetes met vast bedrag, minimum SEK 200 en maximum penningboete is SEK 4000 ( EUR 1,00 = SEK 9,20). Dagboetes zijn afhankelijk van de financiële draagkracht op dag van veroordeling. Een straf met dagboetes is mimimaal 30 dagboetes en maximaal 150 dagboetes. Een dagboete bedraagt 0,1 % van het belastbaar inkomen + 0,01 % van het kaptitaal als iemand meer dan SEK 1500000 (ongever 160000 euro) bezit. De laagste bedrag voor een dagboete is SEK 50. Er wordt rekening gehouden met eventueel onderhoud van kinderen en andere bijzondere verzorgingstaken/lasten. Wordt je veroordeelt tot dagboetes dan is de straf dus 3 % tot 15 % van je bruto inkomen + 0,3 % tot 1,5 % van je kapitaal.

              Kleine verkeersovertredingen (parkeren, beetje te hard…) leiden tot penningboetes. Zwaardere verkeersovertredingen, zeg maar alles waarvoor je voor moet komen, worden bestraft met dagboetes, ingetrokken rijbewijs, gevangenisstraf enz. Voor dronken rijden moet je voorkomen, dus dagboetes of erger. De meeste overtredingen van andere wetten die met boetes bestraft worden, worden met dagboetes bestraft.

  2. zelfs al zit er het nadeel aan dat je eventueel een vriend kunt laten blazen als je zelf dronken bent.

    Als die vriend niet dronken is, kan hij(*) toch gewoon rijden, in plaats van bij een dronken chauffeur in de auto kruipen? (Tenzij die vriend geen rijbewijs heeft.)

    (*)of zij

  3. Om een alcoholslot te krijgen in je auto, moet je gepakt worden met een alcoholpromillage wat je bereikt door een halve krat bier achterover te slaan. Als je dat al doet, dan heb je heel andere problemen die niet worden opgelost door een alcoholslot. De maatregel in deze vorm vind ik daarom vrij zinloos.

    Waarom is dit eigenlijk een bestuurlijke maatregel? Waarom kan de strafrechter niet opleggen dat een verdachte alcoholslot moet inbouwen? Dan kan het gewoon meegenomen worden in het normale proces, met beroepen en dergelijken.

    Daarbij, waarom moet je hem zelf betalen? Ik vind het op zich redelijk dat als je de samenleving geld kost, je daar zoveel mogelijk zelf voor op moet draaien. Maar moet een veroordeelde ook zelf voor ijn celstraf betalen? En dan niet de 16 euro die Opstelten voorstelde, maar de werkelijke kosten van ongeveer 200 euro per dag voor een normale celstraf? Want bij het alcoholslot lijkt het opeens alsof de verdachte de volledige kosten zelf moet dragen…

      • Goed, als dat je één keer overkomt, soit. Als het je daarna nog een keer gebeurt, dan is dat best wel heel dom. Maar als het je dan ook nog eens, binnen 5 jaar, nog een keer gebeurt? Dan vraag ik me serieus af of je überhaupt wel de capaciteiten hebt om normaal te functioneren in het verkeer. Het is gewoon een misdrijf, als je dat zelfde misdrijf drie keer achter elkaar in korte tijd pleegt, (en er voor gestraft bent), dan hoeft de rechter wat mij betreft geen genade te kennen en mag hij alle maatregelen opleggen die hij proportioneel acht in het voorkomen van dit misdrijf. Desnoods een alcoholverbod voor de persoon in kwestie 😉

    • Daarbij, waarom moet je hem zelf betalen?

      Omdat het een vrijwillig alternatief is voor een volledige rijontzegging die de staat in principe niks kost.

      Het lijkt me gepast dat nu het alcoholsslot effectief niet meer toegestaan is dat er gewoon via het strafrecht een volledige rijontzegging voor 5 jaar wordt opgelegd aan personen die met hoge promillages achter het stuur gezeten hebben.

      • Maar waarom een rijontzegging van vijf jaar als een rechter gemiddeld twee jaar oplegt voor hetzelfde vergrijp? En de boetes die een rechter oplegt liggen eerder tussen de 500-2000 Euro dan in de buurt van de 5000 die het alcoholslot kost. En waarom heeft het CBR geen discretie om de (straf)maatregel op maat te maken?

        Ik vind het alcoholslot, met gezond verstand opgelegd, een goede maatregel. Maar in het keurslijf van de huidige regeling die iedere discretie bij de oplegging uitsluit is het een te botte maatregel.

  4. Ik snap al het medeleven met die arme dronken bestuurders niet. Die gaan zwaar in de fout en om dat tegen te gaan, verplichten we hun zich tegen zichzelf te beschermen.

    Is dat een straf een alcoholslot? Omdat je even moet blazen? Omdat het je recht om dronken te rijden inperkt? Het enige goede argument lijkt dat het geld kost, maar dat vind ik dan je eigen schuld. Je weordt toch ook niet twee keer gestraft? Je krijgt gewoon twee verschillende strafmaatregelen in een keer. Net zoals iemand met aggresieproblemen, kan verplicht worden in therapie te gaan én een voorwaardelijke straf kan krijgen.

    Hetzelfde probleem is er met ingebouwde snelheidsbegrenzers. Blijkbaar vinden mensen dat ze het recht moeten hebben om te snel te rijden, ook al is dat verboden.

    Men zou dit ook via de verzekering kunnen regelen. Als de verzekeraars zouden stellen dat iemand die dronken achter het stuur betrapt is, een veel hogere premie zou moeten betalen, tenzij hij een alcoholslot laat installeren. Hetzelfde met hardrijders en snelheidsbegrenzers. Op deze manier is het niet de rechter die het op legt, maar een aanvaardbare maatregel van de verzekeringssector om te zorgen dat de premies van de brave chauffeurs niet omhoog moeten door enkele hardleerse rotte appels.

  5. Een schandalige en uiterst domme uitspraak van de Hoge Raad. Het alcoholslot is geen straf, maar een veiligheidsmaatregel bedoeld om de veiligheid van andere deelnemers in het verkeer te verbeteren. Hierdoor heeft die raad dus medeverantwoordelijkheid genomen voor een x-aantal extra verkeersdoden.

    Een alcoholverslaving is een ziekte die het rijvermogen aantast, net als bijvoorbeeld epilepsie, zeer slecht kunnen zien, of dementie. Allemaal redenen voor het CBR om geen rijbewijs te verstrekken of het in te trekken. Ik hoop dus ook van harte dat het CBR de rijbewijzen van alcoholisten gaat intrekken (die tot nu toe in aanmerking kwamen voor een alcoholslot) — niet als straf, maar als noodzakelijke veiligheidsmaatregel, of kunnen nu ook blinden bij de Hoge Raad op stoep gaan staan om een rijbewijs op te eisen?

    • Die raad heeft zich aan de wet te houden. Als er dus iemand verantwoordelijk is voor x-aantal extra doden, dan is het niet de raad, maar degenen die de wet zo hebben gemaakt.

      Overigens vind ik persoonlijk het alcohol slot een onzin maatregel. Iemand die met ‘te veel op’ wordt gepakt moet een flinke straf krijgen en bij eerste herhaling gewoon zijn rijbewijs tijdelijk kwijt zijn en 4000 euro boete als straf, niets alcohol slot. En als je na een periode zonder rijbewijs weer in herhaling valt, of zoals ook gebeurt zonder rijbewijs toch gaat rijden, levenslang je rijbewijs kwijt en flinke boete of kort brommen. Ga maar met het OV, je kan de verantwoordelijkheid niet aan. En als je daarna alsnog in de auto stapt? Een significante tijd brommen lijkt me een prima oplossing!

      Prima escalatie van echte straffen lijkt mij en niet zo’n half zachte polder oplossing als een alcohol slot. En zoals Fred hieronder aangeeft: opgelegd door de strafrechte, niet door de bestuursrechter en al helemaal niet door het CBR. Die moet gewoon rijvaardigeheidstesten afnemen en zich verder niet met straffen bemoeien.

      Ik heb zelf een simpele regel die ik al 20 jaar volg: als ik ergens met de auto heen ga drink ik geen alcohol, zelf niet dat ene biertje wat toch wel kan. En mocht ik toch gaan drinken, dan regele ik een chaufeur die nul heeft gedronken, of ik ga met de taxi naar huis en haal de auto later op. Ik heb nog nooit met een te hoog promillage op achter het stuur gezeten en dat gaat ook nooit gebeuren.

      • Die raad interpreteerd wetten, en heeft daarbij behoorlijke vrijheid. Als zij met veel sofisterij besluiten dat een op zich heel rationele veiligheidsmaatregel om mensen met een medische aandoening die hen verhinderd een auto te rijden als hun aandoening hen en anderen in gevaar brengt een straf is, dan draagt zij daarvoor de verantwoordelijkheid. (Volgens dezelfde logica is bijvoorbeeld de verplichting tot een aangepaste auto voor mensen zonder benen ook een “straf”…)

        Maar goed, zo staat het, er moet dus nu snel een noodwetje door de kamer die de ongewenste gevolgen van deze uitspraak ongedaan maakt.

  6. Ik keur het rijden met alcohol op absoluut niet goed. Heb ook geen medelijden met drankrijders die gepakt worden. Hoe meer hoe beter. Ik vind dat zelfs de spreekwoordelijke ‘twee biertjes/glazen’ niet kunnen wanneer je nog moet rijden. Het gaat erom dat in het strafrecht je recht hebt jezelf te verdedigen en er een afweging gemaakt wordt, waarin alle omstandigheden worden bekeken en gewogen. Hoe vervelend het ook aanvoelt, iedere verdachte, dus ook een vermoedelijke (je bent tenslotte onschuldig tot de rechter uitspraak heeft gedaan) alcomobilist, heeft recht op een onafhankelijke beoordeling van de feiten en omstandigheden.

    Alcoholslot? Prima, maar wel opgelegd door de rechter en niet door het CBR.

  7. Alcohol en verkeer dat kan natuurlijk niet, volgens mij is dat voor ieder normaal denkend mens duidelijk en geen punt van discussie, zelfs niet voor de overtreders. Je creëert een verhoogd risico op ongevallen met alle mogelijke consequenties van dien. Voor alle mensen die vinden dat zonder op maar wat ook te letten die overtreders hun rijbewijs moeten kwijt raken, wat doen we met de bestuurders die door rood rijden (zeer gevaarlijk en een sterk verhoogd risico op ongevallen), Wat doen we met de bestuurders die tijdens het rijden telefoneren, appen etc. (zijn al vele dode gevallen door dit fenomeen) Wat doen we met bestuurder die onstabiel zijn door bijv een zware echtelijk ruzie, overlijden e.d. Die rijden mogelijk zeer ongeconcentreerd rond en zijn echt een gevaar op de weg. Als je bijv met 1,3 promille werd gepakt dan kreeg je voor het alcohol slot een flinke boete (€ +/- 750,– ) en een half jaar niet rijden. Als je dan wakker ben geschud oke toch Het is natuurlijk anders als je hardleers ben, dan komt wat mij betreft het soort maatregelen als ASP aan de orde (door een rechter te bepalen) Als iemand een keer de fout in gaat betekent nog niet dat hij een notoire drinker cq alcoholist is. Flinke straf en een kans om weer verder te gaan. Er hebben studenten die een biertje of 5 ophadden op hun scooter een ASP oplegging gehad. Ze hadden niet eens een auto (dat verhaal is al van baan) Niet goed , maar wel graag in perspectief. Het is trouwens onjuist dat je naar 5 jaar je rijbewijs als ASP weigeraar terug krijgt. Je heb helemaal geen rijbewijs meer dat is ongeldig verklaard. Je heb dan misschien weer het recht om opnieuw een rijbewijs te halen (dus les examen e.d.) Dat is toch wat anders dan terug krijgen. Het is niet een zeker of zelfs naar 5 jaar het CBR geen aanvullend eisen kan stellen. Ben overigens wel een tegenstander van de ASP oplegging op de manier zoals hij door het CBR is uitgevoerd, maar geen tegenstander van een alcoholslot. Voor mij mogen ze standaard worden net zo als een autogordel.

    • Al deze zaken mogen van mij hard en bij herhaling progressief bestraft worden. Een notoire hardrijder en roodlichtrijder dient ook zijn rijbewijs na herhaling kwijt te raken. Waarbij wel gekeken kan worden naar de ernst van de overtreding.

      Ik heb in mijn oude woonplaats regelmatig bij een stoplicht gestaan waar de signalering niet werkte en ondanks klachten niet gemaakt werd. Met enige regelmaat stond je dan vast voor een roodlicht tot er toevallig een tegeligger aankwam. Of je moest !achteruit! rijden en hopen dat de signalering dat wel oppikte. Als er iemand achter je stond viel die optie al af. Ik heb hier zelf regelmatig door rood gereden.

      Zie hier ook de reden dat er een rechter naar moet kijken die vrijheid heeft een strafmaat aan te passen en niet een rechtlijnig CBR die onvermurwbaar rechtlijnig de regels toepast.

  8. En hoe zit het met de EMG cursus? Is dat niet hetzelfde laken en pak? Dat is ook iets dat je gedwongen vrijwillig volgt. Je kunt het ook weigeren, maar dan bemoeit het CBR zich weer met je rijbewijs. Daarnaast kan ik me wel vinden in wat 1 van mijn voorgangers zegt. Laat justitie zelf bepalen wanneer maatregelen worden opgelegd en niet die gedrochtige organisatie van het CBR, waar verweer voeren schijnbaar zinloos lijkt. Je hangt bij voorbaat al daar.

    • Aan het gedwongen volgen van een cursus zit zowel een straf als een opvoedkundig aspect. Ik weet niet wat de kosten en duur van zo’n cursus zijn, (wat betekent EMG eigenlijk?) maar ik denk dat je in alle redelijkheid kunt zeggen dat het educatieve aspect van de cursus voorop staat; iemand rijvaardiger maken. Dan is het geen strafmaatregel.

      • Met alle respect, maar op de emg cursus leer je werkelijk helemaal niets dat je nog niet had hoeven weten bij het halen van het rijbewijs. Het mist volledige diepgang en is meer je tijd uitzitten dan er iets aan hebben. Inhoudelijk is het dus onzin die cursus. Niemand krijgt na 3 dagen gedwongen ergens zijn opeens een andere blik op het verkeer. Enkel het feit dat het veel geld en tijd kost is wat mensen bij blijft. En met die laatste zin kom ik in ieder geval niet tot de conclusie dat het educatief zou zijn. Mensen die er aan deelnemen ervaren het als een straf. Daarnaast staat het internet vol met misstanden rondom deze cursus.

        • Paulus, jij mag jouw mening over de cursus hebben, maar wat uiteindelijk van belang is, is wat een onafhankelijke rechter van het argument “Een EMG is straf” vindt. Vergeet niet dat de Overheid heel hard het tegendeel gaat verdedigen. Als de rechter het met jou eens is gaat “ne bis en idem” gelden en loop jij zonder (extra) straf bij de rechter weg. Je kunt het balletje opgooien, maar ik zou niet al te veel hoop op succes hebben. Reken er op dat je voldoende geld nodig zult hebben om in hoger beroep te gaan (tot aan de Hoge Raad toe.) Neem een hele goede advocaat.

          Het is veel verstandiger om niet dronken achter het stuur te kruipen en verder netjes te rijden.

          • Nee de emg is geen dubbele straf zoals het alcoholslot? Je hoeft dat alcoholslot ook niet te nemen, net als je de emg of ema cursussen niet hoeft te volgen. Niemand verplicht je tot een van deze 3 zaken op het moment dat je bent gepakt met alcohol of extreem rijgedrag. Overigens gedrag waar je zelf voor hebt gekozen en waarvan je bij voorbaat behoorde te weten dat het niet de bedoeling was. Tenminste als je al een rijbewijs had.

            Het stuk waarnaar Arnoud linkt laat overigens juist erg veel ruimte. Kortweg is de conclusie dat je niet 2x gestraft mag worden. Er wordt in de initiële link niet over de inhoud gesproken van iets. Als ik naar het vonnis doorklik zie ik een lijst met opsommingen van narigheden die het niet volgen van het ASP opleveren voor een persoon. Ditzelfde geldt voor de andere door mij aangedragen cursussen. Ik zie eigenlijk geen criteria dat mijn standpunt onderuit haalt. De inhoud van enige cursus lijkt daarbij zelfs niet van belang. Het gaat erom dat men hard wordt gepakt in de portemonnee, eigenlijk geen keus heeft en zich wel moet conformeren aan hetgeen wordt opgelegd, aangezien de rijbevoegdheid anders wordt ingetrokken voor 5 jaren. Dat is bepaald geen vrijwillige keuze.

            • Ik kan je de redenering van de overheid over het (bestuursrechtelijk) opleggen van “educatieve maatregelen” wel geven, die is puntsgewijs samengevat: – ten behoeve van de verkeersveiligheid moeten we capabele (vaardige) bestuurders van motorvoertuigen hebben – er zijn normen vastgesteld waaraan bestuurders dienen te voldoen, met een certificeringssysteem (het rijbewijs) – bestuurder P heeft in zijn gedrag laten zien niet aan de normen te voldoen – daarmee is P niet capabel en hoort zijn certificering (rijbewijs) ingetrokken te worden – het is mogelijk dat P na extra training wel aan de normen voldoet, we bieden dat aan in plaats van intrekken van het certificaat. De EMG is dus zuiver een maatregel om rijvaardigheid op peil te krijgen/houden.

              Ik weet dat op bovenstaande redenering het een en ander af te dingen is, maar dit is wel het type argument dat de overheid zal gebruiken om het systeem in rechtszaken te verdedigen.

  9. Quiz vraag Noem buiten Nederland 1 land ter wereld waar je als niet recidivist buiten de rechter om een alcoholslot opgelegd kon krijgen (2 jaar, plus € 5000,–) zonder noemenswaardige mogelijkheden voor verweer of afweging persoonlijke omstandigheden. Bovendien daarnaast strafrechtelijk werd vervolgd.

  10. Ik snap best dat je niet twee keer vervolgd mag worden maar op een gegeven moment denk ik dat een alcoholslot ook gewoon niet werkt. Laat de mensen lekker in een brommobiel gaan crossen of iets in die richting. Kunnen ze in ieder geval de komende 2 jaar niet harder dan 45 kilometer per uur.

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS