Zijn wij aansprakelijk als onze systeembeheerder alle klantdata wist?

| AE 9141 | Aansprakelijkheid, Arbeidsrecht | 17 reacties

Een lezer vroeg me:

Wij zijn een klein hostingbedrijf en vroegen ons het volgende af. Stel een van onze systeembeheerders met root toegang besluit op een kwade dag om álle klantdata te wissen, en meteen ook maar de backups. Theoretisch kunnen zij dat, en waarschijnlijk ongemerkt ook. In hoeverre zijn wij dan als bedrijf aansprakelijk naar onze klanten? En is dit te verhalen op die personen in privé?

Een bedrijf is aansprakelijk voor schade die ze hun klanten berokkenen door een slechte uitvoering van hun opdracht. Dat is de definitie van wanprestatie.

Bij een hostingbedrijf lijkt me het kwijt zijn van data een triviaal voorbeeld van wanprestatie, en dus moet die schade worden vergoed. De schadevergoeding zou dan gelijk zijn aan de tijd die het kost om de data te herstellen en de sites weer in de lucht te krijgen, en mogelijk zelfs de gederfde omzet van die klantsites.

Natuurlijk zal een hostingbedrijf in zijn algemene voorwaarden zijn aansprakelijkheid beperken. Dat is in principe redelijk – je mag in zakelijke relaties met je klanten afspreken dat jij maar tot een zeker bedrag aansprakelijk bent voor schade. Dat zou hier dus onder normale omstandigheden het bedrijf kunnen redden.

Of dat hier veel zal helpen, betwijfel ik. Wanneer de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid, is het eigenlijk niet mogelijk je op je beperking van aansprakelijkheid te beroepen. Dit is in strijd met wat juridisch heet de openbare orde en goede zeden (art. 3:40 BW) en is ook nog eens redelijkerwijs onaanvaardbaar (art. 6:248 lid 2 BW).

Dit is dus écht een heel serieus probleem als het je overkomt. En natuurlijk, je kunt die schade dan verhalen op de systeembeheerder. Hoewel werknemers normaal niet aansprakelijk zijn voor schade die ze bij het werk toebrengen, is ook daar die opzet en bewuste roekeloosheid een uitzondering. Die mag dus worden verhaald. Maar veel zal het niet opleveren, wie heeft er in privé geld genoeg om al dat dataverlies te dekken?

Dit vind ik dus een situatie waarin je niet juridisch moet gaan redderen achteraf maar organisatorisch en technisch preventief maatregelen moet nemen. Zorg dat data niet gewist kán worden door één persoon, maak backups waar alleen een ander bij kan en heb logging en alarmbellen die afgaan als mensen rare dingen doen.

Even nieuwsgierig: meelezende hosters, hoe hebben jullie dit scenario geborgd?

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Zorg dat data niet gewist kán worden door één persoon

    In kleinere organisaties met een handvol systeembeheerders is het vaak onrealistisch om toegang te splitsen, zeker als er ook zo af en toe mensen op vakantie gaan en de continuiteit wel geborgd moet blijven.

    Een oplossing kan dan zijn om bijvoorbeeld ook offiste backups te maken met een langere retentie. Die backups draag je over aan een niet-technisch persoon binnen de organisatie die deze in een kluis bewaart. Mocht Pietje dan een keer een slechte dag hebben, dan heb je in ieder geval iets om op terug te vallen.

    In het kader van die WBP zorg je er natuurlijk wel voor dat die backups encrypted zijn, maar dat spreekt voor zich 🙂

  2. Veel bedrijven hebben te maken met informatie die niet kwijt mag raken (of in handen van derden terecht mag komen). Dat is dus een belangrijke voorwaarde voor de continuiteit, waar je als bedrijf dus maatregelen voor moet nemen. Een manier om dit te bereiken is een isolatie van verantwoordelijkheden (zodat niet zowel de on-line data als de backups ervan door dezelfde person kunnen worden weggegooid). Verder kan het zinvol zijn om sommige gegevens-beheer operaties alleen mogelijk te maken als meerdere personen deze geauthoriseerd hebben. Ook daar zijn electronische oplossingen voor. Merk op dat dit niet een kwestie van wantrouwen is, maar juist een bescherming van de medewerkers/personeelsleden. Deze personen lopen dan minder risico om onder druk gezet te worden (afpersing en dergelijke). Technische maatregelen ter bescherming van bedrijfskritische gegevens beschermen dus zowel het bedrijf als de medewerkers.

  3. In zo’n geval wil je een authenticatie van twee 2 personen. De kans dat twee personen het eens worden om tot zo’n daad over te gaan is vele malen kleiner dan dat 1 persoon tot zo’n daad over kan gaan. Dat heeft te maken met hoe schadelijk de daad is.

    Theoretisch gezien kun je via pasjes enkel toegang verschaffen tot backups wanneer 2 geauthenticeerde personen met toegang allebei toegang willen. Theoretisch gezien kan dit ook via root of sudo. Kan dat eigenlijk via root/sudo? Dat 2 personen moeten authen voordat een commando wordt uitgevoerd?

    Ik denk niet dat bovenstaande standaard beleid wordt. Het moet eerst een aantal keer goed fout gaan.

    • Zodra het systeem zelf ook de data moet kunnen aanpassen en/of verwijderen, zal het bijzonder lastig worden om dat voor systeembeheerders in te perken. Dan moet je het dus zo inrichten dat verwijderen en aanpassen van data domweg niet kan, niet voor de systeembeheerder noch voor het systeem zelf.

      Voor de programmeurs onder ons, dat is een van de resultaten dat te bereiken is met “event sourcing”. Waarbij je bij een aanpassing niet zozeer de nieuwste versie van een bestand opslaat, maar juist een ‘beschrijving’ van de modificatie. Om dan tot de nieuwste versie van dat bestand te komen, moet je al die beschrijvingen combineren (eventueel vanaf een bepaald punt in de tijd).

      Als je dat vervolgens combineert met media dat slechts eenmalig beschreven kan worden, dan heb je het min of meer onmogelijk gemaakt om data te vernietigen. Er zijn vast legio voorbeelden te vinden waarbij iets dergelijks mogelijk is (een log-based filesystem doet iets soortgelijks, maar overschrijft meestal dat log na een bepaalde tijd).

      Dat soort oplossingen zijn echter over het algemeen complex en duur, zeker als je huidige systeem er niet al (eventueel via een omweg, zoals een database dat het kan) een zekere mate van ondersteuning voor heeft… En met een beetje pech zijn de oplossingen ook nog eens lastig te verenigen met andere doelen, zoals de verplichting om data na bepaalde tijd juist wel te vernietigen (wbp) of het halen van hoge verwerkingssnelheden.

  4. Een vorige werkgever van mij heeft alles (het hele bedrijf) in stichting gedaan en de rest zijn echt kleine werkmaatschappijen, dus is het risico dan duidelijk niet zo groot. (btw een van de grotere ICT bedrijven van NL en de eigenaar heeft ook nog wat ingenieurs- en adviesburea’s erbij gekocht) Dit heet hij ook gedaan om als hij komt te overlijden dat er niet teveel o.a. secessie recht naar de staat gaat waardoor het bedrijf het eventueel niet zou overleven. Een beetje vergelijkbaar als dat J. van den Ende zijn huis in een stichting heeft zitten en daar door is de ‘overdracht’ gratis bij overlijden. De stichting is o.a. voor duurzaam onderhoud fam vd ende en zijn dan ook de enige bestuursleden. Waarschijnlijk zijn dit de zaken waarom de staat dit graag openbaar wil maken, maar damn moeten ze zelf ook met de billen bloot…

  5. Ik vraag mij af of je als klant van een kleine hoster niet ook zelf verantwoordelijk bent voor je belangrijke data en dus regelmatig zelf ook backups zult moeten maken. Een klant die al zijn data verliest doordat bij de hoster een kwaadaardige admin zat die alle data vernietigt is naar mijn mening zelf ook niet erg verstandig. Je hebt volgens mij toch ook zelf enige verantwoording over je data.

    En verder, data is toch niets? Data heeft toch weinig wettelijke betekenis? Dus hoe groot kan de schade uiteindelijk zijn?

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS