Afgelopen vrijdag hebben beveiligingsmedewerkers van de Federale Politie in België twee journalisten staande gehouden aan de rand van Brussels Airport, beter bekend als luchthaven Zaventem. Dat meldde Dronewatch vorige week, op bevestiging van de Belgische politie. Een gevoelige kwestie, overal in Europa maken mensen zich zorgen over opdringerige drones.
Uit het artikel:
Welke media de journalisten vertegenwoordigden en wat precies hun doel was, is vooralsnog niet bekend. Mogelijk wilden ze demonstreren dat het niet onmogelijk is om met een drone in de buurt van een luchthaven op te stijgen, in het kader van de recente verhoogde staat van paraatheid in België en andere Europese landen. Het kan ook zijn dat de journalisten slechts wilden poseren met een drone in de hand, zonder deze daadwerkelijk te laten vliegen.Het is natuurlijk speculatie, maar ik zie wel hoe een journalist kan denken “hoe goed is die verhoogde staat van paraatheid bij ons eigenlijk”. In juridische taal: die ziet dan een mogelijke misstand en wil dat onderzoeken. Maar als het verboden is om met drones bij vliegvelden te vliegen, pleeg je dan een strafbaar feit. Of niet?
Ook journalisten moeten zich aan de wet houden. Een perskaart geeft je het recht om (soms) onder het lint bij een afzetting te mogen, en nog wat voordeeltjes, maar is geen excuus om de wet te mogen schenden.
In uitzonderlijke gevallen kan het zo zijn dat een misstand aantonen niet anders kan dan door de wet te overtreden. Dan mag het, mits je niet verder gaat dan strikt noodzakelijk voor het vergaren van dat bewijs. Het standaardvoorbeeld is uit 1995: een journalist vroeg een rijbewijs aan op naam van de minister, om zo aan te tonen dat dat kon – nadat de minister openbaar had gezegd dat dit écht niet mogelijk was binnen de geldende procedures. Valsheid in geschrifte, maar hier strikt noodzakelijk.
In een zaak over een ‘gat’ in het bancaire systeem van automatische incasso werd de journalist juist veroordeeld. Die wilde aantonen dat je eenvoudig geld kon incasseren via dat systeem zonder enige controle, maar daarbij had hij € 739.435,80 geïncasseerd van allerlei mensen. Had 1 euro bij een collega afgeboekt, dan had je het punt ook gemaakt.
In de Nieuwe Revu-zaak kraakte men de privémailbox van de staatssecretaris van Defensie. Dat mocht, maar vervolgens gaan snuffelen in die mailbox mocht niet. De reden is simpel: er was (enige) nieuwswaarde over de veiligheid van zo’n mailbox, maar geen enkele aanleiding om te zoeken naar specifieke berichten.
Sindsdien heb ik voor mezelf de vuistregel dat je strafbare feiten mag plegen om een misstand te verifiëren. Je moet al weten dat er iets mis is, en het bewijs daarvan is dan alleen te krijgen met het strafbare feit. En dat pleeg je dan zónder schade aan derden en met zo klein mogelijke impact. En je artikel wordt géén praktische handleiding over hoe dat feit te plegen.
Hier was dus de vraag “zit de dronebeveiliging wel goed bij Zaventem”. Is dan “we laten een drone vliegen en kijken of we gepakt worden (want we dragen ook bivakmutsen)” een logische reactie? Enerzijds: het is ernstig, want het speelt in op sentimenten van hybride Russische oorlogshandelingen. Anderzijds: er is net allerlei detectiespul ingezet en daarna meldde niemand meer drones. Mijn advies zou dan zijn: doe eens niet.
Arnoud
Als ik het artikel lees dan hebben ze geen procesverbaal opgemaakt, omdat ze niet met de drone hebben gevlogen en aangaven slechts een foto voor bij een artikel te willen maken. (Van een man met bivak muts en drone in hand bij de luchthaven).
Ik vindt het dan behoorlijk verontrustend dat men de drone in beslag heeft genomen. Het bezit van een drone is vziw namelijk ook in België niet strafbaar, ook niet als je die bij een luchthaven in bezit hebt.
Welk strafbaarfeit hebben deze journalisten aantoonbaar begaan dat de inbeslagname rechtvaardigt?
Ik zie staan “bestuurlijk in beslag genomen”, dat is dus niet “je bent ‘m kwijt” maar “wij gaan ‘m onderzoeken”. En bij Knack deden ze een factcheck en daar lees ik ook dat hij tijdelijk werd onderzocht. Het lijkt me in de buurt van een verboden plaats zeker mogelijk dat je een drone aangetroffen onder verdachte omstandigheden meeneemt voor onderzoek, ook als de eigenaar op dat moment geen strafbaar feit begaat.
Ik snap je redenering over verdachte omstandigheden, maar zie dat in deze situatie niet.
Als er een vliegende drone gesignaleerd was voor ze deze mensen aantroffen met een drone, dan begrijp ik dat je een onderzoek instelt naar de drone om vast te stellen of het die drone was die is gevlogen. Maar ik maak nergens uit op dat dat het geval zou zijn geweest.
Het enige verbod wat ze mogelijk overtreden is het verbod op gezichtsbedekkende kleding dat in 2011 is ingevoerd in België, daarvoor is onderzoeken van de drone niet nodig.
Met de gerapporteerde feiten klinkt de inbeslagname van de drone meer als een visexpeditie, nota bene bij geidentificeerde journalisten.
Het enige onderzoek wat ik hier gegrond zie is de identiteit vaststellen en of de pers kaart echt is.
Legaal handelen mag m.i. nooit een inbreuk op privacy of eigendom opleveren, daar moet je een gegronde verdenking van het begaan van een strafbaarfeit voor hebben.
Inderdaad Elroy, ik zie ook niet echt verdachte omstandigheden.
Heel misschien de combinatie van bivakmuts/luchthaven/drone. Op een gegeven moment worden omstandigheden die individueel niet verdacht zijn, in combinatie wel verdacht.
Maar het kan natuurlijk ook best zijn dat het eigenlijk nep-journalisten waren, en dat het feit dat ze eigenlijk geen journalist waren maar wel een perskaart hadden aangevraagd/gekregen een extra verdacht elementje was.
Voorlopig staat mijn geld op ‘overijverige politiemensen’
Anderzijds: Er zijn natuurlijk een hoop dingen die niet verboden zijn, maar die ook niet een direct nut lijken te hebben (maar wel als je van een kwaadaardig scenario uitgaat). Wat willen we dat de politie met dergelijke situaties doet?
Als ze niets doen, en er gebeurt iets, dan is de kritiek niet van de lucht. Waarom hebben ze niets gedaan, een kind kon al zien dat daar iets niet klopte, ze hebben vijf kansen gehad om in te grijpen, waar betalen we ze eigenlijk voor?
Als ze wel iets doen, dan hebben we kritiek omdat ze onschuldige mensen lastigvallen.
Ik ken niet precies de regels maar als er een dronevliegverbod bij een vliegveld geldt, en jij staat daar net buiten met een drone in je hand, dan vind ik dat aanleiding voor onderzoek: wat ben jij van plan? Ook mag ik dan best de drone onderzoeken of deze voldoet aan de geldende regels. Als er een dikke camera in zit, dan kan dat een aanwijzing zijn voor poging tot spionage, bijvoorbeeld.
Natuurlijk, men toont een perskaart. Maar dat maakt toch niet dat je activiteit dus legaal is of dat de politie terughoudender moet zijn?
Over het algemeen is er een verbod op vliegen zonder toestemming van de verkeersleiding in een gebied van ettelijke kilometers rond een luchthaven. (Dit geldt zowel voor drones als bemande vliegtuigen.) Sta je met een drone in de hand in dit gebied, dan heeft de overheid reden tot onderzoek.
Waarom? Dan hadden ze beter niet alleen een verbod op vliegen zonder toestemming gemaakt, maar daar aan toegevoegd dat ook een drone dragen onder het verbod valt.
En wat als ze van plan waren de drone vliegklaar te maken en dan toestemming te vragen, en als ze die niet kregen alles weer op te ruimen?
Ik heb op zich moeite met mensen a priori te onderwerpen aan een onderzoek, alleen omdat die mensen misschien iets slechts van plan zouden kunnen zijn. Hoe kun je dat beoordelen dat ze misschien iets slechts van plan zijn? Iedereen kan altijd iets slechts van plan zijn.
Een dronepiloot die wel toestemming heeft om in een bepaald stuk te vliegen, kan ook best van zijn toegelaten pad afwijken en iets onwenselijks doen, maar daar staat ook niet continue iemand naast om zich af te vragen of die dronepiloot zich wel aan de regels houdt.
Waarom dan wel bij iemand die met een drone in de hand staat? Waarom vertrouw je er niet op dat die zich aan de regels houdt, maar vertrouw je wel diegene die alleen in een bepaald stuk mag vliegen om daar niet van af te wijken? (die laatste kan waarschijnlijk zelfs gemakkelijker onwenselijke dingen doen dan die eerste)
En sowieso, waarom moet de drone dan in beslag genomen worden? Voor onderzoek? Zonder enige aanwijzing dat het meer is dan een speelgoeddrone?
Zelfs als die mensen zeggen ‘ja wij zijn hier om te provoceren en te kijken hoelang het duurt voor er iemand ingrijpt’ dan is inbeslagneming van de drone een onterechte maatregel. Je kunt die mensen misschien vervolgen, maar dat antwoord van die mensen is geen reden om de drone in beslag te nemen, dat is gewoon pesterij die niets met de kern van de zaak te maken heeft.
Nu, ik moet eerlijk zeggen dat ik zelf ook wel wil dat er opgetreden wordt, gevoelsmatig. Maar rationeel kan ik het niet verantwoorden, en vind ik ‘misschien is het verdacht, laten we het maar checken’ te gemakkelijk.
‘misschien is het verdacht’ opent trouwens ook de deur naar racisme. Is het verdachter als het twee arabisch sprekende mannen met lange baarden zijn dan wanneer het twee blanke vrouwen zijn met een bestelbusje naast zich waar met grote letters ‘Rijkswaterstaat afdeling luchtkartografie’ op staat?
Als ze het echt verdacht vinden, maar de personen in kwestie geen strafbare feiten zijn begaan waarvoor je ze op kan pakken. (Voor louter overtreden verbod op gezichtsbedekkende kleding krijg je een boete die kan oplopen tot 150 euro) Kan je de personen identificeren en eventueel melden bij de veiligheidsdiensten, betrokken personen en/of bedrijven kan je waarschuwen voor verdachte activiteiten en dat ze extra alert moeten zijn.
Of als de politie slimmer is – zoals ze waren toen bij ons in de buurt mensen verdacht met een notitie boekje de hele dag op de parkeerplaats in de auto zaten – geen contact opnemen en ze afleggen en op heterdaad betrappen bij poging tot inbraak. En oook in dit geval: er waren in de buurt meerdere inbraken overdag gepleegd, wat in combinatie met verdacht gedrag genoeg is om ze af te leggen, maar niet voldoende om ze op te pakken en hun notitieboekje in beslag te nemen.
Er zijn regels voor, je moet je vlucht (met reden) vooraf aanmelden bij de verkeersleiding en tijdens de vlucht in contact staan met de verkeersleiding. Daarnaast moet de vlieger in het bezit van een professioneel certificaat zijn (en zijn er nog wel een dozijn regeltjes.)
Een drone van een kilo kan voor miljoenen schade veroorzaken als hij opgezogen wordt door een straalmotor.
Ja ik snap wel dat een drone gevaarlijk is op luchhavens en dat daar regels rond zijn.
Ik zie alleen niet in hoe een situatie die wel aan die regels voldoet, toch eerlijk en objectief als ‘verdacht’ kan worden aangemerkt.
“Sta je met een drone in de hand in dit gebied, dan heeft de overheid reden tot onderzoek.”
Dat ben ik categorisch met je oneens. Ik heb in zo’n gebied gewoond en ik kon bij de lokale mediamarkt gewoon drones kopen en dan loop ik ermee over straat in een gebied waar ik niet mag vliegen. Volkomen legaal en gaat de overheid niets aan.
Als je van daar met een drone ergens naar toe wil waar je wel mag vliegen dan moet je onvermijdelijk door een gebied reizen waar je niet mag vliegen. Terecht dus dat er geen verbod op het bij je hebben van een drone in dergelijk gebied is.
Dus een drone bij je hebben is voor een onderzoek. Buiten de bijzondere omstandigheid dat er al een strafbaar feit is begaan met een drone die onderzocht wordt en jij daarvan verdacht wordt omdat je in de omgeving loopt met een drone is het een ongewenste inbreuk op de privacy, zonder enige te rechtvaardigen grondslag.
Ik zie een aanzienlijk verschil tussen het transporteren van een drone in een koffer door een “verboden gebied” en het voorhanden hebben van een startklare drone in hetzelfde gebied. (Maakt mij niet uit of die drone op de grond staat of in de hand gehouden wordt.)
Zaken worden natuurlijk aanzienlijk pikanter als de motoren van de drone warm zijn.
Maakt niet uit of je hem in een koffer of de hand hebt. Er is geen enkele wet die je verbied een drone in je hand te hebben, ook niet in gebieden met een vlieg verbod.
Ik snap echt niet waarom iedereen zo graag de politie laat doen wat ze willen zonder enige wettelijke basis, voor geen andere reden dat ze niet sympathiseren met de volkomen legale dingen die degene die de politie lastig valt heeft gedaan.
Tot de politie iets bij hen doet en niemand sympathiseert, dan is het steen en been klagen natuurlijk.
Die heren deden helemaal niets wat tegen de wet was, dus op welke grond neemt de politie die drone af en met welk recht onderzoeken ze die drone? Ik dacht dat wij – en in dit geval België – nog niet in een politie staat leefden?
Het is zoiets als ’s avonds met inbrekerswerktuigen over straat gaan. Dat mag juridisch legaal zijn, maar je bent zo’n kleine stap van een misdrijf verwijderd dat de politie mag registreren en controleren of er sporen van eerdere inbraken op jouw gereedschap zitten.
Bij een drone die je in de hand hebt is het een kleine moeite om de motoren aan te zetten en het apparaat te laten vliegen. En zeker in een gebied waar eerder illegale vluchten gezien zijn zie ik reden voor de autoriteiten om even te controleren of jouw drone daar eerder gevlogen kan hebben.
Ik mag hopen dat voor beide controles – op inbraak en op vliegen met de drone – er een vereiste is dat die controle ook relevant is omdat er recentelijk in de buurt is ingebroken, danwel een drone vlucht geconstateerd is.
Anders vind ik beide een inbreuk op de vrijheid van de personen. We hebben in Nederland al een vrij ruime identificatie plicht, dus zonder die zaken zie ik echt geen reden om meer dan de identificatie te vragen.
Maar zoals ik elders al aangeef, hoop ik dat de politie slimmer is dan dat en als ze iemand met inbrekersgereedschap zien lopen ze die persoon niet waarschuwen dat ze gezien zijn, maar een poging doen om ze op heterdaad te betrappen. Zodat ze ook daadwerkelijk vervolgd kunnen worden en opgesloten.
side note: Ik heb al sinds mijn tiener jaren een lock pick set en mezelf het gebruik daarvan eigen gemaakt. Jaren niets mee gedaan en door de lock picking lawyer heb ik het recentelijk weer eens tevoorschijn gehaald. Ik heb daar nog nooit iets illegaals mee gedaan. Ik zie geen enkele reden waarom dat bezit de politie het recht zou moeten geven die zaken (tijdelijk) in beslag te nemen en onderzoeken. Er is geen enkele aanleiding toe als dat zou gebeuren.
Er lopen hier allerlei regels door elkaar. Het is goed mogelijk dat enerzijds de personen op dat moment niet als verdachte kunnen worden aangemerkt (bewijs niet sterk genoeg) maar dat de politie wél onderzoek mag doen naar aangetroffen spullen. Het is niet zo dat men pas je spullen mag onderzoeken als jij reeds verdachte bent. Sterker nog, vaak onderzoek je eerst om dan vast te stellen dat de persoon verdachte is.
Ik ken de Belgische wet niet goed genoeg om nu een wetsartikel te noemen, maar het gaat me écht te snel om te zeggen “de personen waren geen verdachte dus de politie moet van hun spullen afblijven”. Dat is gewoon een onware uitspraak, zowel in Nederland als in België.
Het spiel dat omdat er geen sluitende technische beveiliging tegen iets is je “dus” een misstand aan de kaak stelt vind ik ook niet altijd opgaan. Je gegeven voorbeeld over automatische incasso is er zo-een – het systeem is er onder andere op gebaseerd dat als je ten onrechte bedragen afboekt, je achteraf daarvoor strafrechtelijk aangepakt wordt waarmee misbruik onaantrekkelijk wordt ook al is het technisch mogelijk.
Hetzelfde geldt voor met drones bij een luchthaven rondhangen – je moet mensen die je daar aantreft strafrechtelijk kunnen aanpakken en het bewijst niet per se iets dat het wel mogelijk was daar te vliegen. Het feit dat ze wel opgepakt zijn bewijst in elk geval juist dat er voldoende maatregelen waren om in elk geval deze actor in de kraag te vatten.
Ze zijn juist niet opgepakt omdat de politie geen strafbaar feit constateerde.
Ondanks dat de politie dus niets strafbaars geconstateerd hebben ze wel tijdelijk hun bezit in beslag te nemen om te onderzoeken. Dat zou zonder een redelijke verdenking dat er een strafbaar feit gepleegd is niet mogelijk moeten zijn.
Mischien dat jij een een politiestaat wil leven waar een agent zonder enig bewijs van strafbaar handelen of dat er zelfs maar een strafbaar feit heeft plaatsgevonden iedereen als verdacht kan aanmerken en dan je bezit in kan nemen en onderzoeken. Maar ik pas ervoor.
Dat gaat inderdaad ook te snel. De tussenstappen zijn “de misstand wordt gemeld/is duidelijk aanwezig” en “er is geen andere manier dan het strafbaar feit te plegen om aan te tonen dat de misstand bestaat”. Die zie ik hier even niet. Er waren drone-incidenten, de beveiliging is volgens Defensie opgeschroefd, daarna waren er geen incidenten meer (gemeld). Dan kún je vermoeden dat Defensie te kort schiet met beveiliging en de incidenten onder de pet houdt, maar dan heb je wel iets meer nodig dan die zuivere hypothese.
Misschien lees ik dit fout, maar als ik de link volg en het arrest lees, lijkt het mij dat de Hoge Raad ook dáár oordeelde dat dit feit strafbaar was. Ik lees niet terug dat de valsheid in geschrifte hier werd geaccepteerd?
Misschien lees ik dit fout, maar als ik de link volg en het arrest lees, lijkt het mij dat de Hoge Raad ook dáár oordeelde dat dit feit strafbaar was. Ik lees niet terug dat de valsheid in geschrifte hier werd geaccepteerd? Weliswaar werd geen straf toegepast, maar de veroordeling bleef staan.
Je hebt gelijk: het feit was wel strafbaar, de dader kreeg geen straf. De reden daarvoor was die noodzaak voor het journalistieke werk. In het strafrecht maakt men onderscheid tussen “is het gebeurde strafbaar” en “behoort de dader dan een straf te krijgen”. Vergelijk met iemand vermoorden onder invloed van een psychose. Dat mag niet, maar we kunnen jou dan geen straf geven. (Wel gedwongen behandeling maar dat is geen straf.)