Categorie: Innovatie

About Innovatie

Subscribe Feeds

Gastblog: Een glasvezel langs je flatraam. Moet je dat pikken?

Geplaatst op in Innovatie, 23 reacties

kabel-muur-gedoogplichtOmdat ik met vakantie ben vandaag een gastbijdrage. Vandaag: Michel Arts over de gedoogplicht om kabels langs je raam te moeten tolereren.

Op veel plaatsen wordt op dit moment glasvezel aangelegd. Dat gaat niet altijd zonder problemen. In flats heb je het probleem dat je mogelijk geen glasvezel kan krijgen als je onderbuurman, de huisbaas of de vereniging van eigenaars niet wil meewerken. Reggefiber zegt in zo’n geval zelfs: “kunt u niet zelf zorgen dat alle benedenburen mee willen werken, dan willen wij alsnog een poging wagen”. Kan Reggefiber inderdaad niets doen en kun je dus geen glasvezelaansluiting krijgen?

De Telecommunicatiewet is hier volgens mij vrij duidelijk over. In hoofdstuk 5 van die wet is de zogenaamde gedoogplicht geregeld. Dat is de verplichting van grondeigenaren om, onder bepaalde voorwaarden, de aanwezigheid van kabels t.b.v. openbare telecommunicatienetwerken te gedogen. De eigenaar moet ook gedogen dat deze kabels aangelegd en opgeruimd worden. Wel heeft de eigenaar recht op een schadevergoeding als hij daardoor schade leidt. Ook de rechthebbende van een gebouw is verplicht om onder bepaalde omstandigheden telecomkabels (en dus ook glasvezelkabels) in en aan het gebouw te gedogen. Dat is geregeld in het vierde lid van artikel 5.2:

Voor zover het voor het aansluiten van gebruikers op een openbaar elektronisch communicatienetwerk nodig is, is bovendien de rechthebbende op een gebouw verplicht de aanleg, instandhouding of opruiming van netwerkaansluitpunten en kabels in en aan dit gebouw te gedogen.

De bedoeling van de wetgever staat duidelijk in de memorie van toelichting (p. 48):

Dit betekent bijvoorbeeld voor het geval in een flatgebouw kabels moeten worden aangelegd ten behoeve van een aansluiting van een van de bewoners, de overige bewoners de aanleg, instandhouding en opruiming van deze kabels dienen te gedogen.

Om op de titel van deze gastbijdrage terug te komen: een glasvezelkabel langs je flatraam heb je dus inderdaad te pikken. Maar blijkbaar durven bedrijven als Reggefiber het niet aan om de gedoogplicht in te roepen. Op de website van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) vond ik een besluit van de OPTA (Onafhankelijke Post en Telecommunicatieautoriteit, een van de voorlopers van de ACM) uit 2002 waarin aan de eigenaar van een flatgebouw een last onder dwangsom werd opgelegd omdat hij geen medewerking verleende aan de aanleg van twee KPN-aansluitpunten. Een last onder dwangsom betekent dat je een dwangsom moet betalen als je je niet houdt aan wat er in dat besluit is vastgelegd. Het ging hier om een flatgebouw waar geen KPN-infrastructuur aanwezig was. De eigenaar wilde niet verder gaan dan het verlenen van toegang tot een aansluitkast van concurrent Lijbrandt Telecom (KPN zou dan met Lijbrandt Telecom een contract moeten afsluiten voor het gebruik daarvan). Volgens de OPTA had KPN het recht om eigen kabels te leggen tot in de woning van de klanten.

In het besluit van de OPTA ging het om toegang tot een gemeenschappelijke ruimte van een flatgebouw. De ACM kan volgens mij een soortgelijk besluit ook opleggen aan een bewoner die weigert om toegang te verlenen tot zijn woning voor de aanleg van een glasvezelkabel voor zijn bovenbuurman. In de voorlopers van de Telecommunicatiewet (Telegraaf- en Telefoonwet 1904 en de Wet op de telecommunicatievoorzieningen) stond zelfs een bepaling die de PTT, en later KPN, de mogelijkheid gaf om aan de burgemeester of kantonrechter een last tot binnentreden te vragen om tegen de wil van de bewoner een woning binnen te treden voor de aanleg, instandhouding en opruiming van kabels.

In de Telecommunicatiewet ontbreekt een dergelijke bepaling. In de Algemene wet bestuursrecht staat echter een vergelijkbare bepaling die van toepassing is indien een bestuursorgaan tot het toepassen van bestuursdwang bevoegd is. Volgens die bepaling (artikel 5:27) kan een bestuursorgaan (zoals de ACM) zelf een machtiging tot binnentreden afgeven. Artikel 5.2 van de Telecommunicatiewet is een bepaling die de ACM via bestuursdwang kan handhaven. Dus de ACM kan de binnentredingsbepaling uit de Algemene wet bestuursrecht ook toepassen m.b.t. de gedoogplicht.

Samenvattend kunnen we dus stellen dat een benedenbuurman, verhuurder of een vereniging van eigenaars moet meewerken als een of meerdere bewoners glasvezel willen hebben. Het is dan ook onbegrijpelijk dat er woningcorporaties (zoals in Almere) zijn die zelfs niet willen dat de glasvezel via een stalen gootje aan de buitenkant van de flat aangelegd wordt. Wat vinden jullie? Moeten glasvezelbedrijven als Reggefiber zonodig een beroep doen op de wettelijke gedoogplicht of moeten ze het huidige beleid handhaven?

Michel Arts heeft elektrotechniek gestudeerd aan de Technische Universiteit Eindhoven en is antenneontwerper bij ASTRON. Naast techniek gaat zijn persoonlijke belangstelling uit naar (de geschiedenis van) auteursrecht, mediarecht en telecommunicatierecht.

Mag een school de controle over leerling-iPads overnemen?

Geplaatst op in Innovatie, 43 reacties

school-kind-ipad-leren-onderwijs-privacy-appEen lezer vroeg me:

Op de middelbare school van mijn zoon worden iPads in veel lessen gebruikt. Wij hebben er zelf een gekocht, maar nu eist de school dat hij een beheerprogramma (Zuludesk) installeert zodat de school kan nagaan wat er in de les gebeurt en of hij bijvoorbeeld andere sites bezoekt of anderen zou pesten via de chat. Ik vertrouw mijn zoon en wil dit niet toestaan, dit gaat me te ver. Wat kan ik doen?

De school mag lesmateriaal voorschrijven, en op zich zou ik niet weten waarom dat wel voor potloden en niet voor iPads zou mogen gelden. En als men lesmateriaal voorschrijft, dan mogen er ook regels aan het gebruik daarvan worden gesteld. Ik moest en zou vroeger een 2H én een HB potlood kopen, met een 3H kon je naar huis. Oh en een gum van een materiaalsoort die ik vergeten ben, met verbod er wat dan ook op te schrijven of tekenen.

Regels over wat er op de voorgeschreven iPad mag staan, zijn dus in beginsel legitiem. Echter, deze regels zullen snel óók aan de privacy van de leerling raken en dan wordt het ingewikkelder. Dat mag niet zomaar, ook niet met een “wij willen fraude tegengaan”- of “is nodig voor security”-rechtvaardiging. Privacy is een grondrecht, en wie daaraan wil tornen moet een zware onderbouwing laten zien: is dit objectief gezien écht noodzakelijk, en is er geen enkele andere manier om dit te doen?

De school mag regels stellen over gedrag op school en in de les. Die regels mogen ook worden gehandhaafd, mits men maar proportioneel handelt. Elke leerling permanent een drone boven het hoofd om te weten waar ze zijn, is dus bijvoorbeeld niet toegestaan, maar een telefoon innemen als iemand tijdens de les aan het appen is, mag wel. Ook vanuit deze insteek over gedrag mogen er niet zomaar regels worden gesteld die de privacy van de leerling schenden, om dezelfde reden.

Het beheren/controleren van deze pads moet dus niet verder gaan dan nodig voor de goede orde in de les. Leerlingen blokkeren binnen de les-app zou ik geen probleem vinden. Even snuffelen of ze rare foto’s op de pad hebben kan echt niet. Buiten schooltijd sites blokkeren zou ik ook over de schreef vinden.

Update (11:31) John Pals van Zuludesk meldt me:

Ik ben de eigenaar van Zulu Education Products BV en wij zijn de ontwikkelaars van ZuluDesk. Deze ouder schetst het beeld alsof het mogelijk is met ZuluDesk om bijvoorbeeld chatlogs te zien. Dit is absoluut niet mogelijk met ZuluDesk, dmv een MDM als ZuluDesk is het enkel mogelijk om “commando’s” naar een iPad te versturen. Zo is het mogelijk om de camera uit te schakelen, of om de leerling vast te zetten in een bepaalde app. Het is echter absoluut onmogelijk om data van de iPad te halen, zoals foto’s, documenten of überhaupt het scherm te zien van de iPad.

Gezien deze update lijkt de uitleg van de school dus op zijn minst onvolledig. Wellicht wil men nog wat anders dan Zuludesk ook installeren?

In ieder geval, een akkoordverklaring van de ouders lost dit niet op. De kinderen hebben al een onderwijsovereenkomst, en die mag niet eenzijdig worden gewijzigd. Men mag wel nieuwe dingen aanbieden, maar als daar akkoord wordt gevraagd dan moet dat kunnen worden geweigerd (denk aan al dan niet toestaan dat men op schoolreis naar buitenland gaat, men mag dat weigeren).

Natuurlijk, je kunt zeggen “de school moet gewoon geen iPad voorschrijven” of “totaal niet noodzakelijk want leerlingen kunnen ook met een atlas en schrift werken in plaats van een geografie-app” maar dat is me wat al te makkelijk. Dit soort leermiddelen voegt echt wel wat toe, en de vraag zou dus moeten zijn hoe je dat accommodeert en niet of het ook zonder kan.

Arnoud

Mag een online game je bannen als hun algoritme zegt dat je je niet gedraagt?

Geplaatst op in Innovatie, 17 reacties

league-of-legendsDe ontwikkelaars van het spel League of Legends, Riot, hebben een algoritme ontwikkeld waarmee ze spelersgedrag kunnen herkennen dat zeer problematisch is: lastigvallen van andere spelers, gescheld, doodsbedreigingen en seksisme. Dat las ik bij Ars Technica. Wanneer mensen klagen, evalueert het algoritme de klachten en het spelersgedrag, waarin (na de nu lopende testperiode) je automatisch een tijdelijke of permanente ban krijgt. Op het gevaar af de trollen te voeren: mag dat?

Wangedrag van spelers in online spellen is al jaren een probleem. Dat varieert van gescheld, homofobie en seksisme in de chat tot het op zeer irritante wijze je verbinding ‘kwijtraken’ net wanneer je op het punt staat te verliezen. Met name het lastigvallen van andere spelers, in het bijzonder van vrouwelijke spelers, is de laatste tijd zeer in de aandacht (gamergate) en steeds meer dienstverleners nemen stappen om hier iets tegen te doen.

De voor de hand liggende stap is een klachtensysteem, maar het afhandelen van klachten is buitengewoon tijdrovend voor mensen. Niets zo simpel immers als even een klachtknopje indrukken als iemand niet speelt zoals jij wil, of als iemand te goed bezig is. Plus, je krijgt altijd een subjectieve afweging van het gedrag: is dit gewoon een opgewonden uiting of een scheldpartij?

Een algoritme zou die subjectiviteit moeten vermijden, en bovendien kun je een algoritme opschalen zodat je altijd alle klachten kunt afhandelen. Geweldig dus, nooit meer vertraging en geen subjectieve mensen die wat van je vinden. Bovendien kan zo’n algoritme sneller doorkrijgen wat nieuwe scheldwoorden of vervelende uitdrukkingen zijn.

Alleen: als je de Wet bescherming persoonsgegevens erbij pakt, dan zie je dat dat eigenlijk niet mag. Art. 42 lid 1 Wbp bepaalt:

Niemand kan worden onderworpen aan een besluit waaraan voor hem rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hem in aanmerkelijke mate treft, indien dat besluit alleen wordt genomen op grond van een geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens bestemd om een beeld te krijgen van bepaalde aspecten van zijn persoonlijkheid.

Het idee hierachter is dat je niet wil dat mensen ineens in een “computer says no”-situatie terechtkomen op basis van een profiel. Op zijn minst moet er een mens kijken naar de uitkomst van het algoritme, en bij voorkeur wordt er ook eerst geluisterd naar de reactie van de betrokken persoon.

Geen hypotheek krijgen omdat het bank-algoritme zegt dat jouw soort mens een risico is, dat is onwenselijk. Of nee, onmenselijk, want het Cbp gebruikt geen kleine woorden:

De menselijke waardigheid vereist dat dergelijke beslissingen over iemand ook door een andere persoon, en niet slechts door een geautomatiseerd systeem, worden genomen.

Een algoritmische ban is mensonterend. Oef.

Specifiek in de situatie dat er een contract is tussen de partijen (zoals bij een online spel), biedt lid 2 van dit artikel enige hoop: als je reageert op input van de betrokken persoon of “passende maatregelen zijn genomen ter bescherming van zijn gerechtvaardigd belang”, dan mag het wél. Zo’n passende maatregel kan zijn dat je mensen bezwaar laat aantekenen of tegenbewijs laat leveren en er dan nog eens over nadenkt.

Het is me niet duidelijk of Riot een systeem heeft ingebouwd waarbij je kunt klagen over je ban of andere automatisch opgelegde maatregel. Natuurlijk, je kunt altijd de helpdesk mailen maar de ervaring bij veel online diensten is dat daar niet snel een inhoudelijke reactie op komt. (Dat was ook de hele reden voor het automatiseren, immers.)

Los daarvan, eigenlijk is het niet genoeg, eerst automatisch bannen en dán pas naar de reactie luisteren. Eigenlijk moet je eerst zeggen “ons algoritme zegt nee, wat heeft u daarop te zeggen” en pas daarna te beslissen. Maar ja, dan heb je dus toch weer een mens nodig bij elke overtreding en die waren we nu net aan het wegautomatiseren omdat dat niet werkt. Dus wat nu? Toch maar een mensonterend algoritme laten beslissen?

Arnoud

Is embedded software het einde van het concept ‘eigendom’?

Geplaatst op in Innovatie, Intellectuele rechten, 38 reacties

copyright-symbol-printed.pngVoertuigfabrikanten John Deere en General Motors willen het concept eigendom afschaffen, gilde Wired onlangs. In de VS staat de DMCA ter discussie: welke uitzonderingen op het auteursrecht moeten er in de wet blijven staan, en met name wat gaan we doen met de regels over het omzeilen van technische kopieerbeveiligingsmaatregelen in software. En de reden voor het gillen is de positie van Deere: je koopt weliswaar een tractor, maar de software krijg je slechts in licentie dus daar moet je van afblijven.

Het is decennialang het mantra geweest in software-auteursrechtland: je koopt geen software, je krijgt slechts een gebruiksrecht waarvan de scope niet verder reikt dan het de licentiehouder goeddunkt. Wie wil afwijken van dat contractueel gegunde recht, is eigenlijk maar een piraat.

Steeds vaker grepen softwareleveranciers ook naar technische maatregelen om kopiëren of aanpassen van hun software tegen te gaan. En om het hacken dáárvan weer tegen te gaan, staat sinds alweer heel wat jaartjes in de wet dat het verboden (‘onrechtmatig’) is om effectieve kopieerbeveiligingen te omzeilen of uit te schakelen.

Maar in de wet staat er niet bij dat dat alléén geldt wanneer je de software illegaal wilt kopiëren. Ook het uitschakelen van een beveiliging met een legitiem doel – zeg, omdat je een citaat uit het beschermde werk wilt kopiëren, of omdat je je tractor wil opvoeren met een softwarehack – is strikt gesproken verboden. En Deere en General Motors betogen nu dus dat dit niet alleen maar een ongelukkige lezing van de wet is. In prachtig ronkend auteursrechtenpropaganda heet het dan dat:

[Circumventing the protection may] make it possible for pirates, third-party developers, and less innovative competitors to free-ride off the creativity, unique expression and ingenuity of vehicle software.

Dat het in veel gevallen niet gaat om “minder innovatieve concurrenten” maar om mensen die hun legaal gekochte auto willen aanpassen, zeggen ze er dan niet bij. Die mensen hebben de auto wel gekocht, maar de software slechts in licentie gekregen.

In Europa koop je je software wél, zeker als hij embedded zit in een apparaat. Alleen: daarbij is het zeker niet gezegd dat je de software mag aanpassen. Het auteursrecht op dat exemplaar is uitgeput, maar dat betreft eigenlijk alleen het recht om dat ene exemplaar van de software opnieuw op de markt te brengen.

Het aanpassen van die software valt buiten de uitputting. Net zoals het strikt gesproken niet toegestaan is om in een boek correcties te maken of pagina’s eruit te scheuren en in te lijsten. Alleen dát vinden we doodnormaal. Waarom dan met aanpassen van software niet?

Natuurlijk, het aanpassen van embedded software in een apparaat zoals een auto kan gevaarlijk zijn. Maar dat reguleer je door in de Wegenverkeerswet op te nemen wat er wel en niet mag, zodat de overheid daar toezicht op kan houden. Niet door een auteursrechthebbende te laten bepalen óf je de software in je auto mag aanpassen.

Arnoud

Je geld terug bij retourneringen via Steam, of toch niet?

Geplaatst op in Innovatie, Ondernemingsvrijheid, 14 reacties

steam-valve-gamingOnlinegameexploitant Steam heeft eindelijk erkend dat men in Europa recht heeft om online digitale aankopen binnen veertien dagen te annuleren, las ik bij Ars Technica. Alleen: via de kleine lettertjes moet je dat recht meteen weer opgeven. Dus hoe zit het nu, mag je binnen veertien dagen nu je aangekochte spellen retourneren of niet?

Dit staat er in de Valve terms & conditions (met excuses voor de volstrekt onnodige hoofdletters):

IF YOU ARE AN EU SUBSCRIBER, YOU HAVE THE RIGHT TO WITHDRAW FROM A PURCHASE TRANSACTION FOR DIGITAL CONTENT WITHOUT CHARGE AND WITHOUT GIVING ANY REASON FOR A DURATION OF FOURTEEN DAYS OR UNTIL VALVE’S PERFORMANCE OF ITS OBLIGATIONS HAS BEGUN WITH YOUR PRIOR EXPRESS CONSENT AND YOUR ACKNOWLEDGMENT THAT YOU THEREBY LOSE YOUR RIGHT OF WITHDRAWAL, WHICHEVER HAPPENS SOONER.

Het recht van retournering van online aankopen geldt ook bij diensten, en Steam-spellen worden gezien als diensten. Binnen veertien dagen na het sluiten van de overeenkomst mag je deze herroepen, zo staat in de wet. Alleen is er een uitzondering: als de levering al begonnen is én je daar uitdrukkelijk toestemming voor hebt gegeven, dan is de dienst niet meer te herroepen.

Het idee was natuurlijk dat mensen konden nadenken of ze al dan niet toestemming wilden geven en dat de dienstverlener dan zou zeggen “oh oké, dan ben ik ongevraagd begonnen, hier is je geld terug”. Maar zoals dat wel vaker gaat kuch cookiewet kuch: als je in een wet zet dat er toestemming nodig is, dan wordt er een aanvinkvakje van stal gehaald en is het verder business as usual.

Zo ook hier. Valve voegt dit toe boven de bestelknop en acht zich klaar:

By clicking “purchase” you agree that Valve provides you with immediate access to digital content as soon as you complete your purchase, without waiting the 14-day withdrawal period. Therefore, you expressly waive your right to withdraw from this purchase.

Juridisch is dat correct maar het doet wel een tikje geforceerd aan. Of niet? Bij Ars Technica wijzen ze erop dat je anders een veertien-dagen-gratis-spelen situatie creëert, en daar zit ook wel weer wat in. Maar tegelijkertijd: waarom mag je wel veertien dagen een overhemd uitproberen maar niet veertien dagen een spel?

Arnoud

Een robot overtreedt de wet, wat nu?

Geplaatst op in Innovatie, Ondernemingsvrijheid, Regulering, 33 reacties

robot-wetRobots overtreden steeds vaker wetten, en we weten niet wat daaraan te doen. Dat las ik althans bij Fusion.net, waar ze het mooie voorbeeld van de Darknet Shopper aanhaalde: een bot die random aankopen doet à 100 bitcoin bij een Darknet-site, u weet wel vol met illegale meuk. Wie is er dan aansprakelijk als het ding een dosis cocaïne bestelt, of een vervalst paspoort?

Een robot of bot/script is geen natuurlijk persoon of rechtspersoon, dus kan deze geen strafbare feiten begaan, net zo min als een auto of een hond dat kan.

Het onderwerp doet denken aan de recente discussie over zelfrijdende auto’s. Daarbij leek de uitkomst te zijn dat we de aansprakelijkheid bij de eigenaar/bestuurder kunnen leggen, net zoals we dat bij dieren doen. Maar dan gaat het om een specifiek soort aansprakelijkheid, namelijk onbedoelde schade aan anderen. Bovendien is zulke schade goed te verzekeren.

Hier zoekt de bestuurder/aanzetter van de bot wel iets actiever de grenzen op. Een auto-maker programmeert normaal niet in dat de auto mensen gaat aanrijden of door rood licht zal gaan, maar een bot als deze wordt impliciet wel ontworpen met de gedachte dat ‘ie iets kwestieus gaat kopen. En dát maakt het twijfelachtiger voor mij. Plus, dit kun je niet verzekeren.

Je kunt natuurlijk zeggen: hij koopt random dingen, er zit dus geen intentie in om de wet te overtreden. Hij ziet een item te koop, hij checkt het budget en klikt op “buy now”. Is er dan opzet op het kopen van een wapen, drugs of een vals paspoort?

Nu kan iedereen natuurlijk wel zeggen, ik wílde dat niet letterlijk. Maar de strafwet is slim: naast opzet is er ook het concept “voorwaardelijke opzet”, oftewel je wilde het misschien niet 100% maar je hebt de aanmerkelijke kans aanvaard dat dit kon gebeuren en je nam de gevolgen op de koop toe. Daarom behandelen we je alsof je het met opzet deed.

Vanuit dat concept kun je dan stellen, wie een bot loslaat op een Darknet-site, neemt de gevolgen op de koop toe want iedereen wéét dat daar illegale meuk te koop is. En de kans dat je bot met illegale meuk thuis komt, is aanzienlijk. Dus heb je voorwaardelijk opzettelijk gehandeld.

Update (20 april) de Zwitserse politie heeft de aankopen van onder meer XTC onderzocht en laat weten niet tot vervolging over te gaan omdat de actie deel was van een “verhit publiek debat over vragen die centraal stonden in de tentoonstelling, waarbij het laten zien van de XTC als onderdeel van de tentoonstelling gerechtvaardigd is”.

Ergens voelt dit soort “cyber-recht” te simpel voor woorden. Als ik blind een dartpijltje naar een menigte gooi, dan is het evident dat ik stom bezig ben en niet dat pijltje. Maar als ik een drone loslaat met een dom algoritme (“vlieg rechtdoor en als je ergens tegen botst, stort dan neer”) dan krijgen we hele discussies over de aansprakelijkheid van robots. En met een beetje geluk Asimov’s drie wetten der robotica. Mis ik iets?

Arnoud

Met een slimme meter kan iedereen zien wanneer je doucht

Geplaatst op in Innovatie, Privacy, 70 reacties

slimme-meterOndanks de strikte privacyregels zijn de data van álle huishoudens met een slimme meter in te zien, door iedereen die erom vraagt. Dat las ik (dank Franc) bij Z24. Je kunt via allerlei apps toegang krijgen tot de gegevens van je meter, maar niemand blijkt te controleren of de naam en adres die je opgeeft, wel echt van jou zijn. De appleveranciers hoeven alleen maar “te beloven dat ze hun uiterste best doen te controleren of hun klanten wonen waar ze zeggen te wonen”. Eh, wut.

De slimme meter is een elektriciteits- en gasmeter die op afstand kan worden uitgelezen en wel elke vijftien minuten. Daarmee is erg veel informatie op te vragen, en dat roept natuurlijk privacyvraagstukken op.

Al in 2012 probeerde het Cbp hier iets van te regelen, en dat leidde tot een Gedragscode Verwerking van Persoonsgegevens door Netbeheerders in het kader van slimme meters. Grotendeels is dit een parafrase van de wet, en specifiek voor afgifte aan onafhankelijke dienstaanbieders (ODA’s) is de regel dan ook simpel: aparte toestemming van de eigenaar van het pand.

De praktijk blijkt dus anders te zijn:

Om gegevens van de netbeheerders te ontvangen, hoeven de ‘onafhankelijke dienstaanbieders’ (ODA) nu alleen met een directieverklaring te beloven dat ze hun uiterste best doen te controleren of hun klanten wonen waar ze zeggen te wonen.

Dus als iemand een app installeert en daarbij een vinkje plaatst bij “Ik ben de bewoner van Nieuwezijds Voorburgwal 147, Amsterdam” dan geeft daarmee die bewoner toestemming voor het uitlezen van die meter. Daar gaat iets niet helemaal goed, want wie controleert dat?

De voor de hand liggende oplossing is dat je een brief stuurt naar dat adres met een activatiecode, maar dat levert natuurlijk een vertraging op. Ook het alternatief dat de netbeheerder de identiteit valideert, blijkt niet mogelijk:

Het is de netbeheerders en energiebedrijven verboden, op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens, om meetgegevens aan derden te geven.

Het wordt alleen wel een tikje ingewikkeld zo. Hoe kun je dan wél correct valideren dat gebruiker X werkelijk de meter van dat pand mag uitlezen?

Arnoud

Welke wetswijzigingen zijn er nodig om een zelfrijdende auto op de weg te laten?

Geplaatst op in Innovatie, 46 reacties

google-zelfrijdende-autoMinister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) wil Nederland een voortrekkersrol geven op het gebied van zelfrijdende auto’s, las ik bij Nu.nl. Daarvoor zijn wel een aantal wetswijzigingen nodig, en dat intrigeert me dan: wat zou je nu in de wet moeten veranderen om met een zelfrijdende auto de weg op te kunnen? Plus, wat gebeurt er bij een ongeluk?

De voorgestelde regels zijn via internetconsultatie alvast bekend gemaakt.

Het komt er in het kort op neer dat de RDW gaat bepalen wat er bij wijze van test de weg op mag. Zij mogen een ontheffing verlenen onder de regeling voertuigen aan fabrikanten van zelfrijdende auto’s, logisch want anders mogen ze de weg niet op. Ook kunnen ze bepalen dat bij wijzigingen aan de prototypes niet meteen een herkeuring nodig is.

En intrigerend: men mag ontheffing van bepaalde verkeersregels verlenen. Dat lijkt te gaan over het moeten voeren van verlichting, reflectoren en dergelijke maar het intrigeert me wel: welke verkeersregels zou een zelfrijdend voertuig mogen schenden? De enige die ik kan bedenken, is afstand houden tot je voorganger. Zelfrijdende auto’s kunnen vaak heel efficiënt in een treintje rijden, dat scheelt brandstof en zij kunnen snel genoeg reageren op de acties van hun voorganger.

Tot mijn verbazing zag ik niets over aansprakelijkheid bij een ongeval. Dat is namelijk een hele lastige, omdat volgens de Wegenverkeerswet de bestuurder verantwoordelijk is voor het weggedrag van de auto. Maar een zelfrijdende auto hééft niet noodzakelijkerwijs een bestuurder. Er kan iemand in zitten die op een noodknop kan drukken of het stuur kan overnemen, maar er zijn ook varianten waarbij de auto als volledig autonome robot de weg op gaat. En wie is dan de bestuurder?

Als je de eis van een bestuurder letterlijk neemt, dan kan zo’n volledig autonome robot de weg dus niet op. Er zal altijd iemand in de auto moeten zitten, en die is dan aansprakelijk. Ook al kan hij in feite nauwelijks ingrijpen omdat de computer in de auto het allemaal sneller en beter weet. Overigens, als die persoon een werknemer dan is de werkgever aansprakelijk voor de schade natuurlijk.

Bij de proeven zal het wel meevallen maar ik vraag me wel af wat er zou gebeuren als we werkelijk massaal met zelfrijdende auto’s gaan rondrijden. Zou dan de producent van het voertuig aansprakelijk zijn? Je bent immers als producent aansprakelijk voor veiligheidsgebreken in je product, en er is niet echt verschil tussen een televisie die ontploft en een auto die tegen een andere auto aanrijdt. Of leggen we het toch bij de eigenaar, net zoals we dat doen bij dieren? Ook soort van autonome robots immers.

Arnoud

Inspectie legt boetes op aan Uberpop-chauffeurs in Amsterdam

Geplaatst op in Innovatie, 61 reacties

taxi-verboden-uberDe Inspectie Leefomgeving en Transport heeft boetes opgelegd aan een viertal chauffeurs die via Uberpop taxiritjes aanboden, meldde Tweakers gisteren. Juridisch niet gek, want taxivervoer aanbieden zonder vergunning is een strafbaar feit. Maar kennelijk wel opmerkelijk omdat de taxi’s via een app zijn geboekt en de chauffeurs ook een account bij de appdienst hebben.

Ik maakte me in april al boos over het idee dat vergunningen niet meer belangrijk zouden zijn als je een innovatieve dienst aanbiedt. Wat is er zo fundamenteel anders aan Uberpop dat rechtvaardigt dat je taxi mag spelen, terwijl de klassieke snorder met gestencilde briefjes met een prepaid 06-nummer hard aangepakt moet worden want onveilig en geen toezicht et cetera?

De taxibranche is sterk gereguleerd. Je mag beroepsmatig geen mensen vervoeren tegen betaling, staat in de Wet personenvervoer 2000. En een taxivergunning krijgen (of een vergunning voor een taxicentrale) is niet eenvoudig te krijgen. Met reden: er gaat (ging) te veel mis in de taxibranche, dus daar hoort vanuit bescherming van de klant toezicht en een vergunningsstelsel bij. En dat geldt dan ook voor taxi’s met hippe app en bestuurders die het als bijbaantje zien.

Waarom zou UberPop buiten de vergunningen vallen? Noem jezelf geen taxi en je komt weg met het negeren van alle regels? Dus wel personenvervoer tegen betaling maar geen meter hoeven hebben en geen opleiding of keuring of wat dan ook? Dat vind ik niet eerlijk. Het hele púnt van het systeem met taxivergunningen is kunnen zien wie er veilig/betrouwbaar is. Ik denk dat daar deel van is dat je jezelf ‘taxi’ moet noemen als je die dienstverlening verricht.

Het is alleen wel een typisch internetding dat je op een disruptive manier een bestaande tak van dienstverlening gaat herimplementeren en daarbij de bestaande wetgeving en gebruiken daarop gaat negeren. Denk aan Napster dat hetzelfde deed binnen de auteursrecht’vergunningen’. En ik ben er nog niet goed uit waarom het de ene keer wel en de andere keer niet volstrekt logisch voelt dat men recht heeft op die disruptive manier van zakendoen.

Zit het hem in de risico’s van de dienst? Zeg maar net zoals medicijnenverkoop zonder vergunning ernstiger is dan domeinnaamhandel. Of in het doel van de beperking? Verouderde verkoopmodellen van muziek in stand houden versus het beschermen van klanten tegen ripoffs.

Arnoud

Tiradeweek: Is het vrijwillig, je privacy opgeven bij online diensten?

Geplaatst op in Innovatie, 30 reacties

rantweek-tiradeweekEen mooie dooddoener in elke discussie over online privacy: waarom je druk maken over privacy en privacywetgeving – de mensen vandaag de dag geven toch al hun privacy op door alles op Facebook, Instagram en Twitter te gooien. Dus wat maakt het dan uit, die paar duizend securitycamera’s erbij en het dataminen op basis van bonuskaart, profiel bij je televisiezender en telefoon-MAC-adres terwijl je rondloopt?

Nou nee. Privacy is niet dood, in wat voor mooie kreten bigdataboeren dat ook mogen formuleren. Privacy is springlevend, het is alleen zo verdomde lastig om je privacy te claimen. Allereerst omdat je dan gelijk voor gek staat als een bitsoffreedomtshirthebbende wereldvreemde principiële gekkie. Ten tweede omdat privacy niet te automatiseren is en dus vaak niet of nauwelijks ingebouwd wordt in een dienst. En ten derde omdat data mining winstgevender is dan je gebruiker privacy beloven.

En wat die Instagrammende jeugd van tegenwoordig betreft: Generatie Z hecht net zo zeer aan privacy als X en Y. Het punt is alleen dat ze weinig keus heeft: de enige plekken waar Gen-Z actief kan zijn, zijn de privacyschendende virtuele ontmoetingsplekken als Facebook en Instagram, zoals aangetoond in het mooie onderzoek van danah boyd. De huidige jeugd ként het begrip privacy en wéét van datagraaien en verzamelen van persoonsgegevens. Ze hebben alleen geen keus: alle plekken waar zij geacht worden te zijn, alle plekken waar hun vrienden zijn, zijn massale datagraaiers. Net zoals de burger in de DDR geen keuze had dan door de Stasi gevolgd te worden. Zijn die mensen opgegroeid zonder begrip van privacy?

Oké ik chargeer een tikkeltje (hoewel Facebook meer van ons weet dan de Stasi destijds – sorry, doe ik het weer). Maar er is een wezenlijk verschil tussen weten dat je iets opgeeft en je daarbij neerleggen, en niet weten dat er zoiets als privacy kan bestaan. Het idee dat je wácht totdat je favoriete film begint, of dat je een serie één aflevering per week doet op het door de zendr bepaalde tijdstip, ja daar heeft GenZ geen enkel begrip voor, of zelfs maar kennis van. Maar het idee dat je ouders meekijken via het schoolportal, dat de politie bezoek aan je favoriete hangplek in een app bijhoudt, dat tientallen camera’s je de hele dag filmen, dat je verplichte online hangplek je dataminet en verkoopt aan de enahoogste bieder – dát weten ze heus wel. En dat vinden ze net zo eng als jij en ik. Maar ze hebben geen keus.

Wie nu zegt dat je niet op Facebook hóeft te zijn, lach ik keihard uit. (Tenzij ‘ie een bitsoffreedomtshirt aanheeft.) Ja het kan. Je kunt ook winkelen zonder ooit met pin te betalen. Je kunt de straat op zonder gefilmd te worden. En door heel Nederland komen op de fiets. Maar om nou te zeggen dat dat de standaardsituatie is, nee. Dus dat gaat de oplossing niet worden.

Meer algemeen is er vrijwel niemand die er echt voor kiest zijn privacy op te geven, een enkele performance artist met bodycam daargelaten. Verreweg de overgrote meerderheid doet méé met iedereen, en gaat er maar vanuit dat er geen al te gekke dingen gebeuren. Albert Heijn zal heus niet de bonuskaartdata verkopen aan verzekeraars. Facebook zal echt niet je foto’s gaan dataminen en gezichtsherkenning loslaten, of je timeline manipuleren voor wetenschappelijk onderzoek. Je bank gaat echt niet je pintransacties dataminen voor gerichte advertenties en aanbiedingen. En adverteerders bouwen heus geen gedetailleerde profielen waarmee je over een paar jaar meer betaalt dan de buurman. Echt niet.

Als het allemaal zo transparant en vrijwillig is, waarom komt iedereen dan schreeuwend in opstand zodra een keertje duidelijk wordt wát men precies doet met persoonsgegevens? Waarom voelen advertentiebedrijven zich genoodzaakt steeds te spreken van “optimaliseren van de bezoekerservaring” in plaats van “een profiel met 800 kenmerken (waaronder uw gezondheid, geldbelustheid en emotionele zwakke plekken) opgebouwd door u langs alle 12.000 websites in ons netwerk te volgen en middels statistische analyse over tachtig miljoen mensen te vergelijken”?

Dit stoort me al een hele tijd. Het idee dat we vrijwillig kiezen voor onze privacy opgeven. Dat je kunt zeggen “nee nu gaat Facebook te ver, ik ga weg”. Het netwerkeffect is te groot. En niemand die echt kán begrijpen hoe al dat retargeting, profiling en targeting nu precies werkt. Het is ergens ook onvoorstelbaar dat elke keer als je naar zeg nu.nl gaat, er driehonderd advertentiebedrijven binnen een halve seconde live gaan bieden tegen elkaar om een banner te mogen laten zien, allemaal hun profielen over jou naar elkaar zwaaiend zodat de beste match mag winnen. Maar het gebeurt wel. Hoewel het eerder 900 dan 300 bedrijven zijn.

Nee, dit is geen pleidooi voor het verbieden van diensten als Facebook. Ze hebben nut en mensen hebben er veel plezier van. En het is logisch dat zulke bedrijven geld willen verdienen en dat advertenties beter werken als ze op de persoon zijn toegesneden. Maar het is ook een feit dát die diensten heel diep in andermans privé grabbelen en dat haar gebruikers dat eigenlijk liever niet hebben. Hier moet dus een oplossing voor komen. Alleen: hoe krijg je dan die balans tussen enerzijds geld verdienen met advertenties en anderzijds mensen hun privacy enigszins respecteren?

Arnoud