Via Reddit:
Kan een product dat pas na bestelling wordt geproduceerd juridisch maatwerk zijn, ook als de klant kiest via vaste maatopties? Bij op maat gemaakte gordijnen wordt vaak aangegeven dat deze niet geretourneerd kunnen worden. Tegelijk hoor ik soms dat producten die via vaste maatopties (dropdown-menu) besteld worden juridisch geen maatwerk zouden zijn.Volgens de wet (art. 6:230p punt f onder 1 BW) geldt de ‘maatwerkuitzondering’ voor deze specifieke categorie:
- de levering van volgens specificaties van de consument vervaardigde zaken, die niet geprefabriceerd zijn en die worden vervaardigd op basis van een individuele keuze of beslissing van de consument, of die duidelijk voor een specifieke persoon bestemd zijn;
De verwijzing naar opties uit een dropdown doet me denken aan deze blog:
Een keuze uit standaardmaten of -opties [bij een houten deur] is echter nog niet “volgens specificatie vervaardigd” of “op basis van een individuele keuze”, het is immers een standaard keuze op die manier. Daarom kan een winkel zich niet op de uitzondering beroepen wanneer hij enkel standaardopties of -maten aanbiedt. Dit is ooit ook door de Geschillencommissie zo geoordeeld. Had de winkel gezegd “typ lengte en breedte in”, dan was de deur natuurlijk wel maatwerk geweest.Ook in zaken over een bed met opties en een tweede over een deur werd vergelijkbaar geoordeeld. De specifieke referentie naar keuzemenus komt weer uit een Europees richtsnoer uit 2021, waarin ze het volgende zeggen:
Een dropdown-menu is een typische manier waarop je standaardopties aanbiedt: kies een van de zes modellen, welke van deze kleuren wilt u en moet de afwerking glanzend of mat zijn. Daarom komt die term regelmatig terug.Indien de consument daarentegen de goederen gewoon samenstelt door te kiezen uit door de handelaar aangeboden standaardopties (die vooraf zijn bepaald), zou niet moeten worden gesproken van “specificatie” of “personalisering” in de enge zin van deze bepaling. De uitzondering zou dus niet van toepassing zijn in de volgende voorbeelden: — het kiezen van meubelen met een specifieke kleur of textuur door een keuze te maken uit de catalogus van de fabrikant; — een auto met extra uitrusting, geselecteerd uit de catalogus van de fabrikant; — een aantal bij elkaar horende meubelen op basis van standaardelementen.
Maar dat betekent natuurlijk niet dat gebruik van een dropdown automatisch impliceert dat sprake is van maatwerk. Een bedrijf kan producten bedrukken met een geboortedatum, en een dropdown aanbieden om die te kiezen. Toch zou ik een tshirt met mijn geboortedatum erop als “volgens specificaties van de consument vervaardigd” zien.
Waar het uiteindelijk op neerkomt, is de vraag of de opties ‘standaard’ zijn. Dat gaat vaak samen met aantal: zestien kleuren, zes modellen, glanzend of mat. Maar het onderliggende criterium is of het product ook bij andere klanten verkoopbaar zou zijn. De richtsnoeren omschrijven dit mooi als “dat de goederen in beginsel uniek zijn en zijn geproduceerd op basis van de individuele wensen en eisen”.
Waar ligt nu de grens? Met geboortedata heb je zo’n 120 x 365 = 43.800 keuzes, en dat voelt als best veel. En ja, natuurlijk is het best denkbaar dat er een week later nóg iemand een shirt met die geboortedatum wil hebben, maar in beginsel is dat shirt uniek want ik wilde míjn geboortedatum er op.
Maar bij die tweede deurenzaak ging het ook om een fors aantal factoren:
- Type: opdek of stomp en binnen of buiten
- Deurvariant: enkele of dubbele deur
- Draairichting: links/rechts en naar binnen/buiten
- Hoogte: drie keuzes
- Breedte: vier keuzes
- Aflakken: niet of één van vijf RAL-kleuren
Bij het uitprobeerrecht wordt als maatstaf wel gehanteerd “uitproberen is wat je in de winkel ook zou mogen doen”. Dus bij een wasmachine wel het deurtje dicht en het knopje draaien, niet een sportwas doen en kijken hoe schoon het wordt. Die maatstaf hier toepassen levert dan iets van “Als een fysieke winkel een dergelijke variatie aan voorraad zou houden, dan is het standaard”. Fair?
Arnoud
Hoe is de gesuggereerde maatstaf “als een fysieke winkel een dergelijke variatie aan voorraad zou houden, dan is het standaard” (de jure) anders dan een ‘speciale bestelling bij de fabriek’ – waar de winkelier kennelijk ook geen vooraard aanhoudt?
Ik zou zeggen (aansluitend bij jouw deuren-voorbeeld) dat het online aanbod bij online speciaalzaken in heel veel gevallen groter is dan het assortiment bij een random bouwmarkt. Dat is inherent aan speciaalzaak, maar ook wel aan ‘online’ vs brick. Het voelt gek om dan te stellen dat alles uit het grotere (online) aanbod dan dus maatwerk is omdat de fysieke winkel het niet op voorraad heeft.
Je hebt gelijk. Mijn focus was op de variatie, maar het überhaupt hebben van zo’n voorraad is inherent anders bij online dan in een showroom.
Als het gaat om ‘het gevoel’ kun je de klant een deurklink en een stukje hout opsturen. Mét een retourlabel en kosten als je het niet terugstuurt. Daarvoor hoef je niet meteen een hele deur te fabriceren.
Een iets andere zaak: Een bedrijfje maakt houten kasten in diverse vormen en maten, ongelakt uit voorraad leverbaar. Nu bieden ze tegen een kleine meerprijs aan de kasten te lakken, keus uit 20 kleuren maal 3 (glimmend, zijdeglans, mat). De typische showroom toont een beperkt aantal modellen en een beperkt aantal lakopties.
Maakt het op verzoek lakken van een kast dit tot een “maatwerk” product, de kast kan immers vrij simpel in een andere kleur overgelakt worden?
Ze kunnen hem afschrijven, op voorraad houden voor de volgende potentiële koper) of overspuiten (als ieman dat model in een andere kleur wil). Waarom zou het bij kasten anders zijn dan bij deuren?
Gemene vraag: Mag het bedrijf in dat geval de (extra) kosten voor het lakken achterhouden (dat was een dienst) en alleen de prijs van de kale kast terugbetalen?
Als die prijs apart gespecificeerd is en je de kast ook zónder lak kunt bestellen, dan mag dat.
Hierbij bieden wij u aan een bouwtekening en een partij planken en balken. Optioneel kunt u ook een bus verf bestellen.
Indien gewenst kunt u bij ons de volgende diensten afnemen: – Wij zagen de planken voor u op maat volgens de bouw tekening – Wij monteren de onderdelen cf de bouwtekening – Als u ook de verf besteld heeft kunnen wij als dienst het eindresultaten voor u verfen.
Je doet of dit absurd is, maar dit is grofweg hoe ik aan m’n tuinhuis ben gekomen. Keuze a is een pallet met hout en een tekening, keuze b is twee man er bij die het opbouwen en keuze c is dat die twee er ook nog beits overheen gooien. Drie prijzen. Dit is toch prima?
Ik zie er ook geen probleem mee, maar is dit dan niet wat iedere leverancier die de kosten van return wil minimaliseren gaat doen: zo veel mogelijk van de prijs als een dienst definieren.
Straks geen enkel bedrijf dat deuren verkoopt meer, maar alleen bedrijven die de onderdelen verkopen en daar diensten bij aanbieden. En dit kan je voor heel veel artikelen zo doen.
Waarbij uiteraard ook de retour van het hout geweigerd wordt als er al gezaagd is. Want niet in oorspronkelijke staat en gaat verder dan wat je in een winkel zou doen.
Het eerste punt is dat het artikel ook zonder extra diensten leverbaar moet zijn. Als consument vind ik het prima als een artikel onder de kostprijs geleverd gaat worden, maar dat is op den duur niet houdbaar voor de leverancier.
En er zijn zaken die normaal gesproken zonder bijbehorende dienst aangeboden worden. Denk aan elektronica. En daarbij komt dat het leveren van diensten in Nederland duur is vanwege het loonniveau.
Nee, hoewel type (2 x 2), deur variant (2), draairichting (2 x 2), hoogte (3), breedte (4) en aflakken (6) een groot aantal opleveren, zijn het specificaties van de winkelier. De uitzondering van maatwerk vereist dat het gaat om specificaties van de consument. Het verschil met de geboortedatum is dat er bij de geboortedatum praktisch gezien geen keuze wordt gemaakt in welke opties wel en niet worden aangeboden. Waarom vijf kleuren en niet 256 x 256 x 256?
Slimme formulering. Maar hoe werkt dat bij kleur? Kies uw RAL kleur uit deze waaier met 65.536 door ons gekozen stalen, versus typ het nummer van de gewenste RAL kleur.
Dat haakt in op een regel uit het bericht; je maakt het onderscheid omdat het uit een drop down box komt in plaats van een invulveld.
Er is een belangrijk verschil tussen één dropdown met 15 voorgedefinieerde modellen, en tien dropdowns met elk 15 configuratie-opties. In het eerste geval kies je een standaardproduct uit het assortiment, en dus geen maatwerk. In het tweede geval communiceert het bedrijf via die dropdowns welke configuraties het kan leveren; de opties zijn specificaties van de verkoper, niet van de consument.
Dat dit via dropdowns gebeurt is een UX-keuze, geen juridisch onderscheid. Ze hadden ook tien tabellen kunnen tonen met “selecteer een configuratie per tabel” die je vervolgens per mail doorgeeft, maar dat leidt eerder tot miscommunicatie. Dropdowns voorkomen juist dat iemand een RAL-kleur bestelt die niet leverbaar is, of een afmeting kiest die materiaal- en constructieve randvoorwaarden niet toelaten. De dropdown valideert tegen de productiemogelijkheden, niets meer.
Kortom: de interface-vorm (dropdown vs. invulveld) is irrelevant voor de juridische kwalificatie. Wat telt is wat er gekozen wordt, standaardmodellen of configuratie-opties binnen de verkopersspecificaties, en dus niet hoe de klant die keuze maakt.
Dit is op zich waar, maar nu missen we een criterium waarmee je een onderscheid maakt tussen verkopersopties en kopersspecificaties. Bij deuren zijn er dus 2.304 varianten, maar naar verkeersopvatting is dit “gewoon een keuze uit verkopersopties”. “Typ uw gewenste RAL kleur” en de RAL-standaard heeft er 2.300: kopersspecificatie. Waarom?
We moeten los van de formulering kijken hoe de wet bedoeld is. Dat was niet tegen het houden van een voorraad, maar wel voor het fabriceren van een product dat je niet aan een ander kan verkopen – geen uitwisselbaar product dus.
Ligt de grens bij een bepaald aantal? Bij een bepaalde manier van specificeren?
Het is duidelijk dat de handelaar het niet bij de consument mag neerleggen “door te bestellen gaat u accoord met”. Want dan grijpt elke webwinkel dit aan om het retourrecht te beperken.
Het dichtst kom je toch met meerdere factoren: – wordt het product geproduceerd nav de specificaties; is het niet te hergebruiken of demonteren (denk aan computers); en is het ‘redelijkerwijs’ te verwachten dat je het aan een ander kan verkopen?
Welk deel van een computer die geassembleerd wordt is precies niet te hergebruiken of demonteren?
De tie-wraps waarmee de kabels vastgezet zijn moet je als verloren beschouwen en of de kabels nog herbruikbaar zijn is niet gegarandeerd. Voor de rest zijn alle hardware modules herbruikbaar. Maar iemand moet wel het arbeidsloon voor demontage betalen.
Ik heb heel meer dan eens computers geassembleerd en in mijn ervaring zijn kabels prima herbruikbaar (zij het dat IDE – als dat nog bestaat – er vaak niet meer als nieuw uitziet). De tie wraps, ja, oké.
Als assemblage een dienst is, is die geleverd. Een reeds geleverde dienst is niet te herroepen, is het wel? Als je een geassembleerde PC vervolgens herroept, wie betaalt dan voor de-assemblage? Of moet de klant dat zelf doen om alleen het product terug te sturen?
Ik ben het met je eens dat je kabels meestal in technisch herbruikbare staat uit een computer haalt. Maar dat betekent nog niet dat je ze als nieuw kunt verkopen of gebruiken in een showcomputer met een glazen kastwand.
Ik weet dat mijn favoriete online onderdelenzaak een bedrag rekent voor assemblage en testen. Ik kan me voorstellen dat voor het uit elkaar halen van een retour PC ook een bedrag in rekening gebracht gaat worden. (waardevermindering)
Als de dienst assembleren is afgenomen, kan die na levering niet herroepen worden. Stel je herroept de volledige bestelling (voor zover het producten betreft), op basis waarvan mag dan een nieuwe dienst (de-assemblage) gerekend worden? Waardevermindering zit op de producten.