Sinds wanneer zijn gehashte MAC-adressen persoonsgegevens?

| AE 7634 | Privacy | 21 reacties

hashcodesDe Verkeersinformatiedienst (VID) volgt al jarenlang de bewegingen van miljoenen auto’s op de weg. Deze data zijn geen persoonsgegevens en niet herleidbaar, stelt het bedrijf, maar dat is dubbel onjuist. Dat meldde Computerworld onlangs, op basis van mijn antwoord dat “Hashing is absoluut een privacyvriendelijke oplossing, maar daarmee blijven de data nog steeds persoonsgegevens, ze zijn immers niet onherleidbaar geanonimiseerd”. Maar, zo mailden veel mensen me: een hash is toch niet meer tot een persoon te herleiden, je weet niet meer wie het is, hoezo is het dan nog steeds een persoonsgegeven?

Vaak wordt gedacht dat een gegeven pas een persoonsgegeven is als je weet om wie het gaat. Er zou een naam of contactgegevens nodig zijn, en zolang je die maar niet hebt, zou er niets aan de hand zijn. Dit is echter onjuist en wel hierom, zoals dat heet.

Een persoonsgegeven is volgens de wet een gegeven dat direct of indirect tot een persoon te herleiden. Als je iemands naam of contactgegevens hebt, dan heet dat “direct herleidbaar”. Maar heb je die niet, maar zegt wat je hebt wel iets over een persoon, dan is het indirect identificeerbaar en dus alsnog een persoonsgegeven. “Die man met de hoed daar achterin” is dus net zo goed een persoonsgegeven als “Wim ten Brink”.

Ik vind dat niet meer dan logisch: een naam is niet perse een groter privacyprobleem dan een IP-adres. Sterker nog, ik denk dat ik vaker gevolgd/gemonitord wordt via mijn IP-adres dan via mijn voor- en achternaam. En de regels over persoonsgegevens zijn gemaakt om te zorgen dat dergelijke privacyproblemen verminderd worden. “Geen naam = geen persoongegeven” zou dan een maas in de wet zijn waar een Google Modular Data Center doorheen kan.

De Artikel 29-werkgroep, het samenwerkingsverband van privacytoezichthouders, heeft dit al in 2007 gesignaleerd in haar Advies over het begrip ‘persoonsgegeven’. In de context van medisch onderzoek worden patiëntgegevens vaak gepseudonimiseerd (“patiënt X123”), maar dat is niet genoeg: dat gegeven gaat over één patiënt en is dus nog steeds een persoonsgegeven. Althans, als het redelijkerwijs mogelijk is om die gegevens terug te herleiden:

Zijn de gebruikte codes uniek voor elke persoon, dan doet het risico van identificatie zich voor als het mogelijk is de encryptiesleutel te achterhalen. Het risico dat de systemen door een buitenstaander worden gekraakt, de waarschijnlijkheid dat iemand binnen de organisatie van de verzender (ondanks het beroepsgeheim) de sleutel ter beschikking stelt en de haalbaarheid van indirecte identificatie zijn dus allemaal factoren waarmee rekening moet worden gehouden om te bepalen of de betrokkenen kunnen worden geïdentificeerd met alle middelen waarvan mag worden aangenomen dat zij redelijkerwijs door degene die voor de verwerking verantwoordelijk is dan wel door enig ander persoon in te zetten zijn, en of de informatie dus als “persoonsgegevens” moet worden beschouwd.

Een hash functie is ook een “encryptie” in de zin van deze analyse. Een hash is weliswaar niet omkeerbaar, maar je kunt wel met een nieuwe invoer kijken of deze dezelfde hash geeft. Dus het probleem is hetzelfde.

Zoals het Cbp het zegt in haar richtsnoeren beveiliging van persoonsgegevens:

Het toepassen van cryptografische bewerkingen op identificerende gegevens leidt op zichzelf tot pseudonimisering (het identificerende gegeven wordt vervangen door een ander identificerend gegeven) en niet tot anonimisering (de gegevens worden omgezet naar “een vorm die identificatie van de betrokkene feitelijk niet langer mogelijk maakt”84[1]).

Dit betekent dus dat persoonsgegevens hashen er niet voor zorgt dat je onder de Wbp uit komt.

Maar er is een sprankje hoop: dat je onder de Wbp valt, wil niet zeggen dat je dus toestemming moet vragen aan iedereen. Er is die uitzondering voor de eigen dringende noodzaak, en daarbij moet je een afweging maken of de privacy van de betrokkenen zwaarder weegt of niet dan jouw noodzaak. Onderdeel van die afweging is hoe makkelijk of moeilijk het is om mensen te identificeren (direct of indirect). Dus als je werkt met hashes dan zit je eerder aan de goede kant dan wanneer je met blote IP-adressen of e-mailadressen gaat werken.

Wél zit je vast aan alle andere regels uit de Wbp, zoals het moeten geven van inzage, het uitleggen wat je doet en het omgaan met een verwijderverzoek.

Arnoud

Is Verizons perma-cookie eigenlijk wel legaal?

| AE 7408 | Privacy | 16 reacties

verizon-uidh-permacookieDe Amerikaanse provider Verizon plaatst permacookies, las ik bij Wired. Een zogeheten Unique Identifier Header (UIHD) wordt toegevoegd aan elke opvraging van webpagina’s, afbeeldingen en dergelijke. Met deze unieke code kunnen website-eigenaren vervolgens precies bijhouden wie wie is, en via Verizon specifiek op maat gemaakte advertenties plaatsen. Na de gebruikelijke ophef komt Verizon met de gebruikelijke PR-braaftaal (“delivering solutions with best-in-class privacy protections”, het moet verboden worden zulke uitspraken te citeren in nieuwsberichten) en een opt-out. Maar eh, mag dat?

Het ding heet permacookie, dus je zou zeggen dat de cookiewet hier wat over te zeggen heeft. Maar nee. Die wet bepaalt dat je geen informatie mag lezen of schrijven van randapparatuur zonder toestemming van de gebruiker. Maar wat Verizon doet, is het injecteren van een ID nádat de informatie (de http request) je randapparaat heeft verlaten. Die schrijfactie valt dus buiten het bereik van die wet.

Netneutraliteit? Nee, ook niet. Die verbiedt het belemmeren of vertragen van internetverkeer, en daarvan is geen sprake. Die ene header erbij fietsen kost echt niet zo veel vertraging dat dat een “belemmering” te noemen is.

De Wbp dan? Ja, misschien wel. De UIDH is immers ontworpen om uniek te zijn per klant, en is daarmee een persoonsgegeven. Toestemming is er niet, en een contract waarvoor dit nodig is ook niet, dus dan kom je vrijwel meteen bij de belangenafweging: hoe groot is het belang van Verizon om deze tracking te mogen faciliteren, en hoe groot is het privacybelang van de gebruiker? Ik denk dat de gebruiker daar in principe wel gaat winnen, want het belang voor Verizon bij tracking is veel kleiner dan bij een website die immers leeft van advertenties en zonder tracking zijn inkomsten zal zien kelderen.

Maar even serieus: hoe kómen ze er bij Verizon bij dat dit iets handigs is waar de consument van zou denken, “wow, wat een best-in-class privacy solution, zo fijn dat Verizon ondanks haar evolutie in het mobiele advertentie-ecosysteem de focus houdt op mijn belangen”?

Arnoud

Wat mag er nu de cookiewet wordt versoepeld?

| AE 7414 | Privacy | 20 reacties

cookie-bril.jpgHet voelt een tikje als verplicht nummer, deze blog, maar goed. De versoepelde cookiewet is aangenomen in de Eerste Kamer. Nu is het alleen nog even wachten op inwerkingtreding, maar dan zal het toegestaan zijn om niet-functionele cookies te plaatsen zonder toestemming te vragen zolang het gaat om cookies die “geen of slechts geringe” inbreuk op de privacy maken. Dus ook analytics, en tot mijn verrassing zélfs Google Analytics.

Al sinds de invoering heeft iedereen een hekel aan de cookiewet. Jammer ergens, want het was een goed idee, ze hadden alleen cookies uit moeten zonderen. Het principe is namelijk best sympathiek: geen data zetten op mijn apparatuur zonder mijn toestemming, en geen data uitlezen ook niet. Maar toen kreeg iemand het in zijn hoofd dat cookies ook ‘data’ zijn en toen zei iemand, dat is handig want cookies zijn privacyschendend en spyware en tracking en OMGWTFWBP daar moeten we wat mee. Vandaar.

Het idee was daarbij ook nog eens dat iedereen door de cookiewet zou denken “oei, toestemming vragen is moeilijk, laten we maar zonder tracking en zonder Analytics gaan werken”. Niet dus: dat werd de bekende domme oplossing van het de gebruiker vragen terwijl die geen idee heeft waar het over gaat. Binnen een mum van tijd stond het web vol met popups waar je een door een jurist opgestelde tekst (“Deze website wenst ‘cookies’ te plaatsen, conform artikel 11.7a Telecommunicatiewet is daarvoor specifieke, vrije en geïnformeerde toestemming nodig”) moest lezen en dan “ja” of “nee” kon kiezen. Hoewel vaker je alleen “ja” of je Back-button kon kiezen – de cookiemuur.

Na veel ophef, met name over cookiemuren bij de publieke omroep, is er dan toch gekozen voor een wettelijk compromis: je mag nu zonder toestemming cookies plaatsen die de privacy niet of slechts een klein beetje schenden én je dat doet voor het doel “informatie te verkrijgen over de kwaliteit of effectiviteit van een geleverde dienst van de informatiemaatschappij.” Analytics dus.

Ook die van Google? Nee, dacht ik altijd: Google is eng-Amerikaans en doet niet aan privacy, dus dat is meer dan “geringe gevolgen” voor de privacy. Bij dit wetsvoorstel is daar verder niet op ingegaan, maar recent publiceerde het Cbp een handreiking over hoe je je aan de privacywet kunt houden en toch Google Analytics kunt inzetten. Je moet vier stappen nemen:

  1. Accepteer het “Amendement gegevensverwerking” in je Analytics-account (‘Beheer’ > ‘Account instellingen’ en dan helemaal onderaan);
  2. Blokkeer het meezenden van volledige IP-adressen (ga('set', 'anonymizeIp', true);) en forceer als je toch bezig bent even SSL (ga('set', 'forceSSL', true););
  3. Zet het delen van gegevens met Google uit (‘Beheer’ > ‘Account instellingen’ en dan vier instellingen uitvinken);
  4. Informeer je bezoekers in een cookieverklaring of privacyverklaring over je gebruik van Google Analytics.

Hiermee is je gebruik van Google Analytics zo privacyvriendelijk mogelijk, en onder de Wbp is het dan oké via de “eigen dringende noodzaak”-uitzondering. En kennelijk vinden we het in die situatie dan ook oké om te spreken van een “geringe inbreuk op de privacy”, zodat je je popup weg kunt laten als je daarmee werkt.

Ga je mensen over meerdere sites heen tracken dan blijft de cookiewet van kracht: dat valt buiten het doel “informatie over kwaliteit of effectiviteit” en bovendien is dat écht wel een meer dan geringe inbreuk op de privacy. Hetzelfde geldt voor andere analytics-achtige tools waarbij je wél IP-adresgebonden informatie logt en analyseert.

Oh, en als je een instelling bent die op grond van de wet is opgericht dan mag je geen toestemming eisen voordat mensen op je site mogen. De Publieke Omroep werd hier een tijdje terug nog voor beboet, maar nu geldt het dus formeel voor álle openbare instellingen. Private bedrijven en organisaties mogen wel cookiemuren hanteren, omdat daar concurrentie voor bestaat.

Afijn. Ik ben benieuwd hoe dit in de praktijk gaat uitpakken.

Arnoud