Grapperhaus wil delen privégegevens om te intimideren strafbaar maken

| AE 12782 | Regulering | 31 reacties

Demissionair minister Grapperhaus van Justitie heeft een wetsvoorstel ingediend om het delen van privégegevens van een persoon met als doel om diegene te intimideren, strafbaar te stellen. Dat las ik bij de NOS. Het zogeheten doxing is nu nog moeilijk aan te pakken, maar als het aan Grapperhaus ligt gaat dat veranderen. Het wetsvoorstel bevat een strafbaarstelling van het gebruik van persoonsgegevens voor intimiderende doeleinden.

Doxing is de wat merkwaardige internetterm voor “iemands identiteit achterhalen”. Veel mensen op internet zijn anoniem, en het kan dan een sport zijn te achterhalen wie dit werkelijk is. En soms heeft dat vervelende gevolgen voor die persoon, variërend van rare brieven bij de buren of stapels pizza’s tot de buurt moeten ontvluchten. Maar omdat bij het publiceren van die gegevens vaak niet direct wordt opgeroepen om de betrokkene iets aan te doen, blijkt het in de praktijk moeilijk om doxing strafrechtelijk aan te pakken.

Het nieuwe wetsvoorstel introduceert een lagere strafrechtelijke lat:

Hij die zich identificerende persoonsgegevens van een ander of een derde verschaft, deze gegevens verspreidt of anderszins ter beschikking stelt met het oogmerk om die ander vrees aan te jagen dan wel aan te laten jagen, ernstige overlast aan te doen dan wel aan te laten doen of hem in de uitoefening van zijn ambt of beroep ernstig te hinderen dan wel te laten hinderen, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.
Er is een uitzondering opgenomen voor het geval je te goeder trouw mocht denken dat de publicatie in het algemeen belang was. (Dat is de standaardtruc om klachten over censuur te pareren.)

Het achterliggende probleem is dat er vaak wel sprake is van intimidatie of angst aanjagen (gericht op mensen weg te jagen of ergens mee te laten stoppen) maar dat dat niet op het niveau van strafbare bedreiging met geweld komt. Of in ieder geval, het is een stuk moeilijker: als iemand een foto van je dochter publiceert en zegt “wie weet waar ze naar school gaat, en is daar een drukke weg vlakbij” dan is dat geen evidente bedreiging maar wie dit ziet over zichzelf, zal daar toch van schrikken. Dat is dus een vorm van intimidatie die niet strafbaar is.

Het gaat niet zo ver dat iedere vorm van publiceren van persoonsgegevens als doxing aangemerkt kan worden. Het doel van de publicatie moet wel die intimidatie, vrees aanjagen zijn. En daar zit hem natuurlijk de kneep: bij een politicus langsgaan met zes man met hooivorken en een fles wijn voelt intimiderend, maar je kunt natuurlijk zeggen “haha ja nee we komen net van het werk en wilden even een fles wijn geven, gewoon gezellig”. Nou heb ik de stelregel dat wie een juridisch argument begint met “haha ja nee”, automatisch verloren heeft, maar gelukkig werkt het Nederlands recht niet zo.

Juridisch is wel nog van belang dat het niet uitmaakt of je werkelijk bang wérd van de intimidatie, van de doxing. Als de dader de bedoeling had je bang te maken, dan is dat genoeg. Hiermee wil men voorkomen dat vervolging niet zou kunnen bij mensen die in het openbaar zeggen er boven te staan, bijvoorbeeld. Om diezelfde reden is er geen aangifte van het slachtoffer vereist: het OM kan optreden op basis van enkel de publicaties, en als ze dan het oogmerk rond krijgen dan zou dat genoeg moeten zijn.

Het wetsvoorstel ligt ter internetconsultatie en moet daarna nog door Tweede en Eerste Kamer. Dus het zal nog even duren voor het echt van kracht is.

Arnoud

 

Ik hoop dat die orthodontist z’n webbouwer aansprakelijk stelt voor die 12.000 euro boete

| AE 12727 | Security | 53 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een boete van 12.000 euro uitgedeeld aan een orthodontistenpraktijk omdat die op een aanmeldformulier geen ssl-verbinding gebruikte. Dat meldde Tweakers vorige week. Door het ontbrekende ‘slotje’ liepen patiënten de kans dat gevoelige gegevens, zoals hun BSN, in verkeerde handen zouden terechtkomen. Opmerkelijk dat die basale beveiligingsmaatregel er niet was, maar minstens zo opmerkelijk dat de AP er voor in actie kwam gezien de beperkte scope. Maar goed, ik ben dus fan van kleine boetes voor kleine overtredingen.

De betreffende website bood klanten van de orthodontist gelegenheid afspraken te maken voor een behandeling. Op zich logischerwijs vroeg men om onder meer NAW-gegevens, geboortedatum, BSN, telefoonnummers van de patiënt en de ouders, gegevens over de school, huisarts, tandarts en de verzekeringsmaatschappij.” Dat formulier werd zonder beveiliging (dus SSL-, TLS-certificaat oftewel “slotje”) opgestuurd, wat inderdaad een beveiligings-dingetje is.

Is het heel erg? Mwa. Technisch betekent het dat iedereen die in het netwerk tussen de klant en de orthodontist zit, de data kan onderscheppen. Het klassieke voorbeeld is het internetcafé of bibliotheek, waar je met de juiste software alles kunt zien dat anderen in diezelfde ruimte opsturen naar websites. Door https te gebruiken, is dit niet langer inzichtelijk – de communicatie naar de site is versleuteld en daarmee niet meer te lezen.

Het aantal scenario’s waarin dit een reëel risico is, is dus beperkt. Vanuit huis is dit bijvoorbeeld geen issue, de buren die ook bij Ziggo zitten kunnen sowieso niet meelezen. Huisgenoten mogelijk wel. Werk je met mobiel internet, dan is dit ook geen serieus risico. Maar natuurlijk is er een niet te verwaarlozen groep mensen die alleen via publieke terminals (zoals de bieb) kan werken, en ook die moet gewoon veilig internet op kunnen.

Daar komt bij: al sinds jaar en dag weet iedereen dat zo’n slotje weinig moeite is, zeker sinds initiatieven als Let’s Encrypt die je gratis certificaten geven om het slotje te realiseren. Dus het voelt als “oké beperkt risico maar het is zo gedaan, doe het dus gewoon” voor mij. Ik blogde er ooit in 2013 over en concludeerde dat het eigenlijk onvermijdelijk is, behalve wellicht bij triviale formulieren zoals de plek hieronder waarin u het hartgrondig met mij oneens gaat zijn.

In het boetebesluit kan de AP het nog simpeler houden: het gaat hier om persoonsgegevens in de zorg, daarbij is NEN 7510-2 leidend en daaruit volgt het gebruik van TLS. Punt, klaar, next. En dan gaat het om zeer gevoelige gegevens, ook nog eens (vooral) van kinderen en dan mag dat al helemaal niet gebeuren. Normaal kom je dan op een boete van een ton, maar omdat deze orthodontist dat absoluut niet kan betalen wordt deze gematigd naar 12.000 euro.

En dan gooi ik met dit citaat even de knuppel in het hoenderhok:

[Betrokkene] heeft erkend dat de oude website geen gebruik maakte van een versleutelde verbinding. De ontwikkelaar van de oude website heeft haar nooit gewezen op die mogelijkheid. Anders had zij daar zeker gebruik van gemaakt, aldus [betrokkene].
We hebben het dus over 2019. Let’s Encrypt was toen al best bekend, en het algemene idee dat SSL-certificaten verstandig waren ook. Om dus nog maar niet te spreken van die NEN-norm in de zorg. Dan wil ik van een kleine orthodontie-praktijk nog wel geloven dat die weinig verstand van internet heeft (de nieuwe site heeft geen online formulier meer maar een uit te printen pdf, ik bedoel maar)  maar van de webbouwer mag dit wel verwacht worden toch?

Oftewel, die orthodontist mag de webbouwer op grond van schending zorgplicht aansprakelijk houden voor die 12.000 euro wat mij betreft.

Arnoud

Telecomprovider Voys hoeft geen boete te betalen wegens weigering datadelen CIOT

| AE 12696 | Privacy, Regulering | 7 reacties

Telecombedrijf Voys hoeft van het Nederlandse gerecht geen boete of dwangsom betalen omdat het weigerde klantendata te delen met de overheid wegens privacyoverwegingen. Dat meldde Tweakers dit weekend. De rechtbank vonnist dat Voys (dat tegenwoordig VoIPGRID heet) geen afdoende antwoorden kreeg op vragen en daarom niets verweten kan worden bij haar weigering sinds 2010. Die vragen betroffen data-verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en beveiliging. Echter nu de duidelijkheid er wel is, moet ze gewoon gaan beginnen.

Voys maakt bezwaar tegen de CIOT-databank, die sinds begin jaren nul actief is. Telecomproviders moeten elke dag hun logs (met name NAW + toegewezen IP-adres van klanten) daar uploaden, zodat Justitie daarin kan nazoeken wie het was als men bij een online misdraging een IP-adres tegenkomt. Daarbij zijn al vanaf het begin vele grote vraagtekens gesteld, onder meer door Bits of Freedom. En Voys vond dat zij vanwege die onduidelijkheden niet gehouden was mee te werken.

Zijdelings woog mee dat Voys zich zorgen maakte over claims van klanten: als provider moest je ermee akkoord gaan dat het CIOT niet aansprakelijk was voor eventuele claims, dus die kon jij op je bordje krijgen. Maar daar maakt de rechter korte metten mee. De verstrekking aan het CIOT, en het gebruik daarna door Justitie, is allemaal wettelijk geregeld. Als er dan iets fout gaat in die verwerking, dan komt dat op het bordje van het CIOT:

Eventuele onrechtmatige raadpleging van het CIS, komt dus niet voor verantwoordelijkheid van eiseres en levert dus ook geen aansprakelijkheid van eiseres op. Dit blijkt ook uit de nota van toelichting bij de wijziging van het Bvgt (Stb. 2006, 426, blz. 10) … Bedrijven zijn niet aansprakelijk voor onrechtmatige bevraging van de gegevens, noch voor onjuiste interpretatie van correct aangeleverde gegevens.
Zoals ik zelf ook bij meerdere partijen had gezien, was in de eerdere verwerkersovereenkomst (die tot ver na 2018 nog bewerkersovereenkomst heette) opgenomen dat het CIOT niet aansprakelijk is voor eventuele boetes die aan de provider worden opgelegd vanwege de schending van privacyregels. De reactie daarop was bepaald onduidelijk, en bleef sowieso uit tot in de administratieve beroepsfase. In zo’n geval mag een bestuursorgaan geen boete opleggen.

De dwangsom (vanaf nu gaan doen anders per dag geld betalen) blijft wel in stand. Want nu dit vonnis er ligt, zou alles duidelijk moeten zijn en zijn de zorgen van Voys niet meer relevant. Dan blijft alleen nog over dat er een wettelijke plicht is, en voor een rechter is het vrij logisch dat je doet wat een wettelijke plicht zegt.

Verweerder heeft er in dit verband terecht op gewezen dat het van groot maatschappelijk belang is dat iedere aanbieder is aangesloten bij het CIOT. Dit is noodzakelijk voor de effectieve opsporing van strafbare feiten. Als in een hypothetische situatie alle aanbieders zouden besluiten zich niet aan te sluiten op het CIS, dan wordt het voor de opsporingsdiensten zoeken naar de spreekwoordelijke ‘speld in de hooiberg’ bij welke persoon een IP-adres of telefoonnummer hoort. De opsporing van strafbare feiten zou daardoor ernstig worden bemoeilijkt.
Voys stelt in hun FAQ dat ze pas mee zouden werken als de beveiliging bij het CIOT op orde zou zijn. Daar gaat de rechter verder niet op in, net zo min als op de klacht van Voys dat er geen audit-trail is in die enorme database met alle NAW+IP gegevens van alle Nederlanders met wanneer ze online en offline gingen. Oftewel niemand houdt bij wie welke opvragingen doet. (Het Haga-ziekenhuis werd onder meer daarvoor beboet.) Maar uiteindelijk is dat dus “niet het probleem” van Voys, formeel gezien. Ik vraag me dan af wat er nodig zou zijn voordat je wél mag zeggen, die database van een overheidsinstantie is zo slecht beveiligd daar hoeft niemand data in te stoppen.

Arnoud

RDC mag miljoenen Nederlandse autobezitters niet over datalek informeren

| AE 12584 | Privacy | 15 reacties

Ict-bedrijf RDC, waar de gegevens van miljoenen Nederlandse autobezitters werden gestolen, mag getroffen personen naar eigen zeggen niet over het datalek informeren. Dat meldde Security.nl onlangs. Het zou gaan om herleidbare gegevens van mogelijk 7,3 miljoen personen (afhankelijk van hoe veel dubbels er in de data zitten). Behalve om NAW-gegevens gaat het ook om e-mailadressen, kentekens, telefoonnummers en… Lees verder

Hoe geautomatiseerd is de besluitvorming van Uber nu eigenlijk?

| AE 12558 | Privacy | 1 reactie

Vorige week verschenen drie uitspraken tegen Uber bv, waarin chauffeurs inzage in hun persoonsgegevens vroegen alsmede uitleg over de geautomatiseerde besluitvorming die het bedrijf zou toepassen. De uitspraken zijn fors en pittig, maar laten mooi zien hoe je als rechter de grenzen trekt tussen al dan niet toelaatbare besluitvorming. De kern van het geschil werd… Lees verder

Illegale handel in privégegevens miljoenen Nederlanders uit coronasystemen GGD

| AE 12476 | Privacy, Regulering | 19 reacties

Er wordt grootschalig gehandeld in miljoenen adresgegevens, telefoon- en burgerservicenummers, afkomstig uit de twee belangrijkste coronasystemen van de GGD. Dat ontdekte RTL Nieuws onlangs. De politie heeft twee personen gearresteerd die worden verdacht van deze illegale datahandel. Het gaat om handel in data uit twee coronasystemen van de GGD: CoronIT, waar de privégegevens van Nederlanders… Lees verder

Mag je contactgegevens via WhatsApp doorgeven of is dat ook al een AVG probleem?

| AE 12287 | Privacy, Uitingsvrijheid | 20 reacties

Een lezer vroeg me: Er zijn beperkingen bij het doorgeven van het e-mailadres aan derden. Maar contactgegevens doorgeven via WhatsApp is een standaard feature. Het zijn weliswaar geen e-mailadressen, maar kan dat volgens de wet zo maar? Voor het doorgeven van e-mailadressen, 06-nummers en alle andere contactgegevens van personen (ook indien voor zakelijk contact) gelden gewoon dezelfde… Lees verder

Is het een datalek als een app het bsn van je clipboard uitleest?

| AE 12040 | Privacy | 16 reacties

Via Twitter: Zeg @albertheijn, @Marktplaats en @NUnl. Waarom willen jullie zo graag alles wat ik gekopieerd heb lezen? Inclusief dingen als IBAN nummers, wachtwoorden of persoonsgegevens. Klinkt als iets voor de autoriteit persoonsgegevens. Er blijken nog veel meer apps te zijn die het clipboard uitlezen als je ze activeert. De vraagsteller kwam erachter omdat zijn… Lees verder

Eh, die meldplicht datalekken is dus voor het brakke bedrijf zelf, niet voor de ontdekker

| AE 12009 | Privacy | Er zijn nog geen reacties

Vele lezers vroegen me variaties op deze vraag: Ik heb bij een [klant|leverancier|kennis|willekeurige website|app] een datalek ontdekt. Ik kan namelijk [vulmaarin] en daar ben ik best wel van geschrokken. Dit lijkt me een datalek in de zin van de AVG, ben ik nu verplicht dit te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens? Er is geen algemene… Lees verder

Studentenraad klaagt UvA aan wegens gebruik surveillancesoftware

| AE 11983 | Innovatie, Privacy | 8 reacties

De Centrale Studentenraad van de UvA stapt naar de rechter vanwege het gebruik van het surveillanceprogramma Proctorio. Dat las ik bij Tweakers. De CSr ziet de maatregel als een te vergaande inbreuk op het privéleven van studenten, omdat die bij tentamens dan hun hele hebben en houden thuis moeten onthullen en niet-transparante software van een… Lees verder