Wat moet je onder de AVG doen met ongewenst verkregen persoonsgegevens?

| AE 9579 | Privacy | 16 reacties

Een lezer vroeg me:

Af en toe krijgen wij als PC-reparateurs per mail allerlei persoonlijke informatie van klanten gemaild, ongevraagd. Denk aan een verslag wat er misging, maar soms ook medische of andere gevoelige gegevens. Soms zelfs van collegabedrijven die ons als tweedelijns ondersteuning inschakelen. Dat is een probleem onder de AVG, want die mail is natuurlijk onbeveiligd. Wat moeten wij daar mee?

Inderdaad ben je onder de AVG verplicht zorgvuldig met persoonsgegevens om te gaan die je binnenkrijgt, en het doet er niet toe of je gevraagd hebt om die gegevens. Maar het is niet zo dat je per direct een boete krijgt wanneer iemand je ongevraagd zijn medisch dossier mailt, of zelfs maar dat die persoon een schadeclaim kan indienen. Zolang je maar adequaat je mail monitort op dergelijke gegevens, en ze wist zodra duidelijk is dat ze irrelevant zijn.

Wanneer de gegevens van een collega komen, wordt het een iets ander verhaal. Die collega is verantwoordelijke voor die gegevens, en mag ze niet zomaar aan een derde verstrekken. Dat mag in dit soort situaties eigenlijk alleen als jij als verwerker (voorheen: bewerker) bent aangesteld en er een verwerkersovereenkomst tussen jou en hem is gesloten, waarin staat dat jij in de uitvoering van je PC-reparaties persoonsgegevens kan ontvangen, dat je daarmee zorgvuldig om zult gaan et cetera. Die zal er dus sowieso moeten komen.

Nog steeds ben je dan niet schadeplichtig als je die mails binnenkrijgt en er adequaat op reageert. Maar hij is dat wel: hij verstrekt persoonsgegevens aan derden zonder afdoende maatregelen te hebben genomen. Dus de bal ligt bij hem om hier wat aan te doen. Hooguit ontstaat voor jou een probleem als dit stelselmatig gebeurt en je nooit eens een escalatie opstart om hier een einde aan te maken (of een verwerkersovereenkomst te sluiten).

Arnoud

Incassobureau dreigt wanbetaler met filmpje op YouTube

| AE 9543 | Privacy | 20 reacties

Incassobureau Straetus uit Flevoland dreigt wanbetalers en oplichters met het online zetten van beelden op YouTube. Dat meldde de NOS onlangs. De directeur van het bureau spreekt de wanbetaler aan op zijn schulden terwijl de camera het gesprek vastlegt. Met dat extra drukmiddel wil men betaling afdwingen, zo te lezen met name bij partijen die al zijn veroordeeld. En het zou niet strafbaar zijn, omdat gezichten en kentekens worden geblurd.

Nee, dat vind ik geen heel sterk argument. Zeker niet onder de AVG die er volgend jaar aankomt. Een persoonsgegeven is ieder gegeven over een persoon, als dat herleidbaar is. Niet noodzakelijk is dat er een naam of contactgegeven bij staat, of dat een gezicht vrij van camouflagepixels is. Het lijkt mij dat een video van een persoon in diens deuropening al heel snel herleidbaar is (voorbeeldje) ook al is iemand onherkenbaar.

Ik zie eerlijk gezegd niet hoe dit te rechtvaardigen is onder de privacywet. Toestemming is er natuurlijk niet, dus dan moet je je beroepen op hetzij een noodzaak in de uitvoering van een contract of een eigen dringende noodzaak die zwaarder weegt dan de privacy. En in beide gevallen kom je heel snel uit bij de vraag, is dit wel écht nodig als drukmiddel, is er werkelijk niets anders dat je ter beschikking staat?

Naar de rechter gaan ligt bijvoorbeeld voor de hand. Alleen, dan zegt het bureau dat ze dat al gedáán hebben en dat er nog steeds geen geld komt. Kennelijk heeft beslag leggen op en verkopen van inboedel en dergelijke dan ook geen zin, want dat is wat er gebeurt met een wanbetaler na een vonnis. Maar denk ik dan, dan ís er dus kennelijk geen geld, wat wil je dan bereiken met dit dwangmiddel? Dat mensen elders gaan lenen om die schuld af te lossen, omdat ze zich schamen voor de videopublicatie? Dat lijkt me nogal kortzichtig.

Het deed me denken aan dit rapport van de WRR, waarin men vrij droogjes constateert dat dit een breed probleem is: incassopartijen die vanuit eigen belang hard incasseren en daarmee regelingen of andere incassopartijen passeren. Dat schiet natuurlijk niet op, en zorgt voor behoorlijk wat stress bij de wanbetalers. Wat er wetenschappelijk bewezen weer voor zorgt dat ze minder goed kunnen nadenken over wat te doen, zodat de ellende alleen maar toeneemt. Dus wie wat kort door de bocht wil gaan (en ik blog dus ik mag dat) die zou concluderen dat deze actie juist de schuldenlast van Nederland gaat verhogen. Lekker dan.

Voor zover ik kan zien, heeft Straetus nog geen video gepubliceerd.

Arnoud

Nee, werknemers kunnen geen toestemming geven voor privacyzaken

| AE 9313 | Arbeidsrecht, Privacy | 33 reacties

Energiebedrijf Uniper (tot 1 januari 2016 E.ON) heeft na onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zijn alcohol- en drugscontrolebeleid voor medewerkers ingetrokken, las ik een tikje vertraagd bij de toezichthouder. Dit beleid kwam erop neer dat het bedrijf alcohol- en drugstesten wilde inzetten om onveilige situaties te voorkomen, maar dat mag niet van de AP: dergelijke informatie wordt aangemerkt als bijzonder persoonsgegeven en dat mag als werkgever alleen worden verwerkt met aparte toestemming. En die kunnen werknemers niet geven.

Eind 2015 ontving de Autoriteit Persoonsgegevens signalen van werknemers van het bedrijf dat men akkoord moest gaan met beleid over random blaastests en drugscontroles (wangslijmtest, drugshonden, controleren van auto’s en werkplekken). Als een werknemer niet zou tekenen, zouden volgens die signalen sancties volgen, zoals plaatsing op een andere positie. Echt vrijwillig is dat dus niet te noemen. (Je zou ze de kost moeten geven, alle bedrijven waar je als werknemer moet tekenen voor allerlei beleid of gebruik van je persoonsgegevens waarna wordt geclaimd dat er ‘toestemming’ is.)

Dit leidde tot onderzoek, met als conclusie dat het bedrijf die gegevens echt niet zomaar mag verzamelen. Gegevens over alcohol- of drugsgebruik tellen als bijzonder persoonsgegeven – het zijn immers gegevens over gezondheid, als je het zuiver bekijkt. En als bedrijf mag je niet beschikken over dergelijke gegevens van je personeel. Ziekteverzuim en -dossiers mogen bijvoorbeeld alleen door een bedrijfsarts worden bijgehouden; de werkgever mag niet meer weten dan “Wim is ziek en waarschijnlijk maandag weer beter”. Zelfs Wim vragen “Goh wat had je eigenlijk vrijdag” is heel formeel verboden (oké oké alleen als je dat vervolgens in een bestand opslaat, of als je het hem appt).

Er zijn natuurlijk uitzonderingen. De hier meest relevante was die van uitdrukkelijke toestemming: wie in vrijheid zegt, het is prima dat je weet wat ik heb, heft daarmee het verbod op verwerking van dat persoonsgegeven op. Daar beriep Uniper zich op, maar dat sneuvelde al snel:

Uit [de wetsgeschiedenis] blijkt dus dat de toestemming niet onder druk mag worden gevraagd en gegeven. De testen worden uitgevoerd in opdracht van de werkgever. In het ‘Beleid alcohol-, medicijn- en drugsgebruik’ van 29 oktober 2015 staat dat een werknemer die geen verklaring tekent waarmee hij aangeeft in te stemmen met de testen in ieder geval een gesprek met de leidinggevende krijgt en bovendien het risico loopt op een andere positie te worden geplaatst. Een werknemer die bij de feitelijke test niet meewerkt wordt gesanctioneerd alsof er sprake is van een positieve uitslag. De werknemer wordt derhalve onder druk gezet om toestemming te verlenen. Er kan in dit geval dan ook niet gesproken worden van een ‘vrije toestemming’.

(Uniper beriep zich ook op gronden als een vitaal belang, dronken of onder de drugs gevaarlijke apparatuur bedienen is immers levensgevaarlijk. Daarvan werd echter gesteld dat de maatregel niet proportioneel was, en die laat ik verder even buiten beschouwing.)

Die uitspraak gaat natuurlijk over een specifieke context (geef toestemming of we behandelen je als drugsverslaafde en je kunt je promotie wel vergeten, even gechargeerd) maar de achterliggende gedachte is verstrekkend: een werknemer kan dus in beginsel geen toestemming geven voor privacykwesties aan zijn werkgever. Niet voor bijzondere gegevens, maar ook niet voor normale. Want ook in normale situaties is altijd enige ‘druk’ aanwezig, al is het maar de algemene druk dat je werkgever het onthoudt en mee laat wegen bij de keuze wie straks die promotie moet krijgen.

Een werkgever zal dus eigenlijk altijd een andere grondslag moeten hebben, zoals dat het nodig is voor het werk om die gegevens te hebben (wat alleen niet kan bij bijzondere persoonsgegevens) of dat hij een eigen zwaarwegend belang heeft (wat bij bijzondere persoonsgegevens overigens een ontheffing vereist). De naam en contactgegevens van personeel op je site zetten zou onder het eerste vallen; cameratoezicht met de juiste waarborgen onder het tweede.

Arnoud

Wie is aansprakelijk voor dat #cloudbleed-lek van Cloudflare?

| AE 9280 | Cloud, Privacy | 11 reacties

Door een bug in de html-parser van CloudFlare konden gevoelige gegevens van klanten van het bedrijf lekken en stond data in de cache van zoekmachines. Na een melding van Google heeft de dienst voor optimilisatie van websites het lek in zeven uur gedicht. Dat meldde Tweakers, met meer details in The Register. De clouddienst had… Lees verder

Ja duh, natuurlijk moet een stemwijzer werken met https

| AE 9273 | Privacy | 6 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft onderzoek gedaan naar de beveiliging van websites die interactieve stemhulp bieden, las ik bij Nu.nl. De privacytoezichthouder meldt dat 14 van de 24 onderzochte websites geen gebruik bleken te maken van een versleutelde verbinding, en na de vingertik hebben vier meteen de handdoek in de ring gegooid. De rest is… Lees verder

Mag je schoolfoto’s in een Dropbox delen met alle ouders?

| AE 9245 | Privacy | 53 reacties

Een lezer vroeg me: Wanneer er bij onze basisschool foto’s worden gemaakt van een evenement (zoals Sinterklaas of een schoolreisje) dan delen wij die met de betreffende ouders door de foto’s in een Dropbox aan te bieden. Alleen zij kunnen er dan bij, verder is het niet openbaar. (Voor publicatie op de site vragen we… Lees verder

‘Meeste bedrijfssites versturen gevoelige gegevens onveilig’

| AE 9215 | Privacy, Webwinkels | 25 reacties

Honderdduizenden zakelijke websites laten gebruikers gevoelige informatie verzenden zonder dat daarvoor van een beveiligde verbinding gebruik wordt gemaakt, blijkt uit een onderzoek van domeinbeheerder SIDN en MKB Servicedesk dat woensdag wordt gepubliceerd. Dat meldde Nu.nl onlangs. De ‘gevoelige gegevens’ zijn meestal NAWE-gegevens, maar ook inloggegevens en wachtwoorden komen voor. Maar liefst 86% van de onderzochte… Lees verder

Vergeet ik al die tijd helemaal wat te vinden van het Privacy Shield

| AE 8971 | Privacy | 10 reacties

Alweer uit juli: het Privacy Shield, het nieuwe dataverdrag tussen de EU en de VS, is definitief aangenomen. Daarmee is er eindelijk weer een werkbare juridische basis voor doorgifte van persoonsgegevens aan de VS. Althans zou je denken. En ja sorry, dit is belangrijk maar het is me gewoon even ontschoten erover te bloggen. Al… Lees verder

Gastpost: Mag mijn telefoon mijn vingerafdruk eigenlijk wel gebruiken?

| AE 8829 | Beveiliging, Privacy | 27 reacties

Deze week ben ik met vakantie, dus traditiegetrouw een aantal gastblogs. Vandaag: Xinthia Krielaart met een juridische kijk op vingerafdrukken op je telefoon. Tot twee maanden geleden behoorde ik nog tot de zeer kleine groep mensen die nog nooit een smartphone had gekocht. Maar toen ik in dienst kwam bij een hip IT-bedrijf, moest mijn… Lees verder

Huh, in alle grote steden word je via je telefoon gevolgd?!

| AE 8725 | Innovatie, Privacy | 53 reacties

Mensen die in grote steden winkelen, worden gevolgd via het wifi- en bluetoothsignaal van hun telefoon. Dat las ik bij RTL Z. Het bedrijf Citytraffic werkt samen met dertig gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, en verzamelt gegevens van winkelend publiek in de stadscentra. Die gegevens worden gehasht en dan zou het geen overtreding… Lees verder