Keulse rechtbank dwingt Tutanota hele postvakken inzichtelijk te maken

| AE 12369 | Ondernemingsvrijheid, Regulering | 17 reacties

De arrondissementsrechtbank van Keulen heeft Tutanota opgedragen om op verzoek van de autoriteiten postvakken van gebruikers toegankelijk te maken en de tekst van e-mails in plain text in te laten zien. Dat meldde Tweakers afgelopen maandag. Tutanota levert end-to-end gecodeerde e-mailsoftware en een freemiumdienst voor gehoste e-mail, die dus niet afgeluisterd, getapt of ingezien kan worden omdat alle versleuteling bij de client plaatsvindt. Echter, toen een Keulse autoleverancier via Tutanota een afpersingsmail ontving en de politie een onderzoek startte, vonniste de Keulse rechtbank dat Tutanota dit mogelijk moet maken, omdat de webmaildienst ‘meewerkt aan het leveren van telecommunicatiediensten’. Houd de paracetamol bij de hand, want dit vergt héél veel juridische definities.

De kern van de zaak is dat telecommunicatiediensten in Europa verplicht aftapbaar moeten zijn bij ernstige misdrijven als deze. In Nederland is er dus geen twijfel dat KPN of Ziggo een telefoongesprek via haar netwerk moet laten tappen, en dat gaat dan zowel om IP-netwerkverkeer als gewone telefonie.

Tutanota is geen internetprovider maar wat juristen noemen een “dienst van de informatiemaatschappij”, en dat is wezenlijk wat anders. In ISO/OSI termen: die zitten in laag 7, en telecom zit grofweg in lagen 1 tot 5. Een ander niveau van technische werking, dat in de kern wettelijk omschreven wordt als een

gewoonlijk tegen vergoeding aangeboden dienst die geheel of hoofdzakelijk bestaat in het overbrengen van signalen via elektronische communicatienetwerken, waaronder telecommunicatiediensten en transmissiediensten op netwerken die voor omroep worden gebruikt, doch niet de dienst waarbij met behulp van elektronische communicatienetwerken en -diensten overgebrachte inhoud wordt geleverd of redactioneel wordt gecontroleerd.
Tutanota verspreidt informatie, geen signalen. Dat voelt vrij logisch, toch duurde het tot 2019 voor het Hof van Justitie hier een definitieve uitspraak over deed:
a web-based email service which does not itself provide internet access, such as the Gmail service provided by Google LLC, does not consist wholly or mainly in the conveyance of signals on electronic communications networks [] does not constitute an ‘electronic communications service’ within the meaning of that provision.
Het maakt daarbij niet uit dat Google zelf backbone-kabels heeft liggen of andere verrichtingen doet die wél het overbrengen van signalen opleveren. Dat staat immers in principe los van de webmaildienst waar het hier om gaat.

Helaas heeft in de Tutanova-zaak de rechter niet gemotiveerd waarom zhij hier anders tegenaan kijkt. Ik zie zelf geen verschil in de werking van Tutanova en Gmail, internet-technisch bekeken. Ik hoop dus ook dat men in hoger beroep gaat, hoewel dat voor deze specifieke vordering niet uitmaakt: de Duitse justitie heeft in de tussentijd toegang tot de informatie van deze afperser.

Arnoud

Zijn telecomproviders aansprakelijk voor gespoofte telefoonnummers?

| AE 12139 | Ondernemingsvrijheid | 51 reacties

Een lezer vroeg me:

Regelmatig wordt bericht over SMSjes of telefoongesprekken afkomstig van criminelen die gebruik maken van gespoofte telefoonnummers en zo hun geloofwaardigheid te vergroten. Denk aan nummers van banken of de overheid. Zijn telecombedrijven aansprakelijk wanneer zij dergelijke vormen van spoofing toestaan, en maakt het dan nog uit hoe actief zij daarop toezien?
Helaas komt het steeds vaker voor dat oplichters (“phishers”, in het jargon) gebruik maken van gespoofte telefoonnummers. In februari werd bijvoorbeeld bericht dat de politie samen met de Nederlandse grootbanken een onderzoek is gestart naar het spoofen van telefoonnummers van banken door oplichters. Ik heb nog geen resultaten gelezen, maar het laat de urgentie van het probleem zien. Wanneer een slachtoffer het werkelijke nummer van een bank als beller ziet, zal hij eerder het verhaal geloven natuurlijk.

Het doet raar aan dat een beller andermans telefoonnummer kan meesturen. Deze situatie bestaat echter al heel lang. Er zijn namelijk legale toepassingen, zoals wanneer een bedrijf bij alle uitgaande telefoontjes het centrale nummer meestuurt. Dan komen terugbellende klanten niet bij een specifieke medewerker terecht maar altijd bij de telefoniste.

Raar is wel dat daarbij in de praktijk geen enkele beperking wordt gehanteerd, zoals dat het ingestelde nummer ergens aan jouw bedrijf gekoppeld moet zijn in de administratie van de telecomprovider. Ik weet niet waarom dat niet gebeurt.

Aansprakelijk voor problemen als gevolg van zo’n nepnummer is een telecomprovider niet. In de wet staat immers dat partijen die toegang geven tot communicatienetwerken niet aansprakelijk zijn voor de doorgegeven informatie (art. 6:196c lid 1 BW), en dat geldt dus ook voor telefonieproviders. Onder “informatie” valt ook metadata zoals het nummer van de afzender/beller.

Ik begrijp dat de ACM (de toezichthouder in deze sector) al sinds 2018 bezig is met telecomproviders samen te werken hier wat aan te doen. Ik kan geen specifieke wettelijke regels of beleidsregels vinden waar dit onder zou vallen. Het lijkt mij een vrij eenvoudige regel om in te voeren, en gezien de opkomst van deze fraude ook geen gek idee. Of mis ik een reële case waarom mensen arbitraire nummers moeten kunnen meesturen met uitgaande telefoongesprekken?

Arnoud