Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een lezer vroeg me:

Ik heb als freelance websitebouwer een site gebouwd voor een klant, met voetbalnieuws en een forum. Nu heb ik ze meerdere malen gevraagd hoe het zit met auteursrechten op wat ze me aanleverden, en het antwoord was altijd “maak je niet druk, je kunt dit gewoon gebruiken”. En je raadt het al: vorige week kregen ze een claim van een sportfotograaf wegens auteursrechtschending. Nu willen ze dat op mij verhalen, want ik heb die foto in het design verwerkt. Kan dat zomaar?

Dat lijkt me een kansloze claim als ze zelf het materiaal hebben aangeleverd.

Hoofdregel is dat degene die iets publiceert op internet, aansprakelijk is bij eventuele rechtenschendingen. Dat is hier dus de klant, want het is zijn site. Het maakt niet uit wie de site ontworpen heeft en hoe actief de klant bij dat ontwerpen betrokken was: het is zijn site dus zijn aansprakelijkheid.

Bij materiaal geplaatst door gebruikers kan hij wellicht de aansprakelijkheid afwijzen met een beroep op de vrijstelling voor dienstverleners, maar een automatisme is dat niet.

Heeft je ontwerper de foto aangeleverd, dan kun je als uitgever van de site de claim verhalen op de ontwerper. Het was immers uiteindelijk zijn fout dan. ‘Verhalen’ is niet hetzelfde als de fotograaf doorsturen naar de ontwerper; het is en blijft jouw site dus jouw aansprakelijkheid. Alleen wanneer je contractueel een vrijwaring hebt afgesproken, kun je de ontwerper met de rechtszaak opzadelen.

Hier heeft echter de opdrachtgever zélf de foto aangeleverd, en daar nota bene nog bij gezegd ook “dit kun je gebruiken”. Duidelijker dan dat kun je het niet krijgen: daar is die ontwerper niet voor aansprakelijk te stellen. Hooguit als er specifieke dingen waren gezegd, zoals “deze foto mag met naamsvermelding fotograaf opgenomen in galerij 3″ en dat de foto dan ineens als achtergrond op de gehele site opduikt zonder naamsvermelding.

Een lastige blijft de situatie waarin de opdrachtgever foto’s aanlevert zonder iets te zeggen over rechten. Moet je dan gaan navragen als ontwerper, of mag je er stilzwijgend vanuit gaan dat hij de rechten geregeld zal hebben? Bij sommige onderwerpen (zoals sport of celebrities) wéét je dat daar regelmatig foto’s worden gebruikt zonder licentie. Maar moet je dan navraag doen bij je klant?

Arnoud

In de categorie párdon: De softwareclient van ESEA, een e-sportswebsite en -community, heeft enige tijd Bitcoins gemined op de computers van gebruikers. Dat las ik bij Tweakers. Een programma dat valsspelen bij hun online spellen moest tegengaan, bleek op de achtergrond stevig te rekenen op zoek naar de virtuele valuta Bitcoin. Nadat eerst werd gemeld dat het een vergeten 1-aprilgrap was, ging het daarna ineens om een al drie weken draaiende client die € 2900 aan Bitcoin had gevonden. En, zo werd gesteld, diverse grafische kaarten had opgeblazen. “lol that got aggressive quickly” om de baas aldaar te citeren. Joh.

ESEA biedt toegang tot online spellen, onder meer Counter Strike. Om valsspelen te voorkomen, moet je een anticheatprogramma draaien. Dat programma draait continu en kan niet uitgeschakeld worden, natuurlijk. Maar het is niet de bedoeling dat die software op de achtergrond ondertussen naar Bitcoins gaat zoeken. Zeker niet omdat dat proces nogal arbeidsintensief is, en daarmee tot een zware belasting van CPU of grafische kaart kan leiden. Ja, grafische kaart – die blijken efficiënter in het rekenwerk dat nodig is om Bitcoins te vinden.

Die zware belasting kan zó zwaar zijn dat je apparatuur er eerder van stuk gaat. Oftewel, concrete, hardwarematige schade is mogelijk door dit geintje. Wat is hieraan te doen?

Strafrechtelijk niet heel veel, vrees ik. Natuurlijk, er is een artikel dat het “verspreiden of ter beschikking stellen van programma’s die bestemd zijn om schade aan te richten in een geautomatiseerd werk” strafbaar stelt. Maar is zo’n bitcoin mining trojan bestemd om schade aan te richten? Dat lijkt me niet, want het is de bedoeling dat je PC goed blijft werken en braaf bitcoins zoekt. Met “bestemd” wordt echt gedoeld op virussen die dingen gaan wissen of kapotmaken, of de werking van je PC opzettelijk onderuit trekken.

De cookiewet biedt misschien een uitweg: het is immers verboden om zonder voorafgaande specifieke toestemming data (cookies, maar ook plugins, browserbalken, add-ons, updates et cetera) via een netwerk op iemands PC te parkeren. En die bitcoinminer is er vast niet via een USB-stick op gekomen. In Nederland zou de OPTA dus een boete kunnen opleggen.

Civielrechtelijk kun je natuurlijk een schadeclaim indienen bij ESEA: zij hebben je grafische kaart overbelast, dat is concrete schade dus die kun je verhalen. Alleen: je moet wél bewijzen dat de schade het directe gevolg was van de bitcoinzoekactie van het bedrijf. Dus niet, je gamet toch al zo veel dus hij zou toch een dezer dagen wel de geest geven. En hoe bewijs je dat?

Arnoud

Het klinkt ontzettend stoer: “In verband met de privacy/vrije meningsuiting van onze klant/onze positie als neutrale tussenpersoon geven wij geen gehoor aan uw verzoek tot weghalen/afgifte NAW gegevens. U dient een gerechtelijk bevel te overleggen.” Maar juridisch houdbaar is het niet. Ook private partijen kunnen gegevens opeisen of dingen laten weghalen zonder dat een rechter zich daar vooraf over heeft gebogen.

Het standpunt “geen persoonsgegevens zonder gerechtelijk bevel” is over komen waaien uit de VS. Daar speelt internetrecht als vakgebied al wat langer dan hier, en veel van onze vroege algemene voorwaarden en FAQs zijn dan ook simpelweg vertaalde Amerikaanse documenten. De “subpoena” en “court order” die men daar eist, zijn volgens het woordenboek bij ons “gerechtelijk bevel” dus dat zal dan ook wel bij ons de eis zijn, toch?

In Nederland werkt het echter anders. Je bent aansprakelijk als je zaken niet weghaalt terwijl het onmiskenbaar is dat deze tegen de wet zijn. En de Hoge Raad bepaalde in het Lycos/Pessers-arrest dat ook het weigeren NAW-gegevens te geven onrechtmatig is, als voldoende duidelijk is dat deze behoren wél te worden afgegeven. Hier komt geen voorafgaande gerechtelijke toets bij kijken: dat is immers nooit het geval bij onrechtmatig handelen. Wie onrechtmatig handelt, moet de schade vergoeden – en niet pas vanaf het moment dat de rechter bevestigt dat de handeling onrechtmatig was.

Natuurlijk, in twijfelgevallen kun je zeggen: we laten de rechter bepalen óf het onrechtmatig is. Maar formeel is dat een achterafvaststelling, en dat betekent dat de schade die in de tussentijd geleden is door het bericht te laten staan, gewoon vergoed moet worden.

Maar weinig mensen willen aan de uitspraak in Lycos/Pessers. Met name de grote internetproviders weigeren in mijn ervaring categorisch ieder verzoek om afgifte op basis van een klacht, en verwijzen naar de rechter. Mogelijk dat deze houding ingegeven wordt door bureaucratie of onwetendheid bij de klachtendesk (never attribute to malice what can be attributed to incompetence). Ook denkbaar is dat men erop gokt dat de klager tóch niet gaat procederen. Een gok die in 90% van de gevallen juist is, want wie de rechtspraak erop naslaat komt afgezien van de onvermijdelijke stichting Brein slechts een handjevol eisers tegen.

Dat een dergelijke houding daadwerkelijk gevolgen kan hebben voor de provider, blijkt uit de XSnetworks-zaak. In deze zaak had stichting Brein NAW-gegevens geëist van een hostingprovider, maar niet alles gekregen dat de provider tot haar beschikking had. De rechtbank vond dat XSnetworks daarmee onrechtmatig had gehandeld en veroordeelde haar tot betaling van de schade die Brein had geleden, op te maken bij staat. Pijnlijk dus voor providers die menen een gerechtelijk bevel te kunnen verlangen.

En nee, ook deze blog gaat geen bal veranderen aan die opvattingen. Maar je moet toch wát.

Arnoud

Maakt het voor smaad via Twitter uit hoe veel volgers je hebt? In een Engelse rechtszaak koos de advocaat van de aangesproken persoon die insteek. Wie minder dan 500 volgers heeft, wordt gesommeerd excuses te maken en 25 pond te doneren aan een goed doel. Wie meer dan 500 volgers heeft, krijgt een proces aan… Lees verder

Het beheer van het Brandweerforum is aansprakelijk voor auteursrechtinbreuk voor door leden geüploade foto’s, meldde men vorige week. Een aantal fotografen won bij de rechter een claim van dik 12.000 euro, omdat hun foto’s op het forum verschenen. Het verweer dat een forum toch niet aansprakelijk is voor wat leden doen, werd niet geaccepteerd –… Lees verder

Stel je werkt zes jaar op een laptop zónder backups te maken, en je gaat op een dag dan naar de winkel om ze te vragen je daarbij te helpen. Kun je ze dan aansprakelijk stellen als je data alsnog kwijt raakt? Dat was de vraag in een recent vonnis over een “op leeftijd zijnde… Lees verder

Een man uit Noord Holland heeft vorige maand van de kortgedingrechter een socialemediaverbod van één jaar gekregen, meldde NRC gisteren. De man had een uitgebreide smaadcampagne op zijn Hyves- en Facebookprofielen begaan, en na een eerdere veroordeling weigerde hij te stoppen. Hij mag een jaar geen profielen aanmaken, op straffe van een dwangsom en lijfsdwang… Lees verder

Menig lezer blijkt geïntrigeerd door Snapchat, getuige mijn inbox afgelopen week. Met deze dienst kun je foto’s versturen, met als unique selling point dat je kunt instellen dat ze na 10 seconden gewist moeten worden bij de ontvanger. Dat blijkt -natuurlijk- niet helemaal te werken, maar de vraag die ik kreeg was iets anders: mág… Lees verder

Embedden van muziek is auteursrechtinbreuk als je er geld mee verdient. Daar komt de uitspraak van de rechtbank Den HaagAmsterdam van gisteren op neer. In deze bodemprocedure stond de vraag centraal of muzieksite Nederland.FM embedded radiostreams mocht aanbieden met advertenties er omheen. Embedden “is auteursrechtelijk relevant omdat [de site] op die manier de mogelijkheid schept… Lees verder

Met enige regelmaat krijg ik klachten van forumgebruikers die met lede ogen toe moeten zien hoe het beheer van hun forum de eigen huisregels negeert. En dat steekt, zeker als zij zelf wél aangesproken worden op overtredingen van diezelfde regels. Of, in een iets andere variant, van derden die prachtige beloftes over keurig taalgebruik en… Lees verder