Wat kun je juridisch doen als je zingen wordt gedeepfaked?

| AE 12027 | Intellectuele rechten, Uitingsvrijheid | 25 reacties

Rapper Jay-Z is een rechtszaak begonnen over muziek-deepfakes met zijn stem, las ik bij Pitchfork. Met deepfakes bedoelen we door machine learning gegenereerde werken die lijken op echte werken. Meestal in de context van video, maar het kan ook met audio. Daardoor ontstaan haast niet van echt te onderscheiden muziekwerken in dit geval, waarbij je zomaar zou denken dat Jay-Z ze heeft gemaakt (althans de rap heeft ingesproken). En dat is natuurlijk niet zo; wat kan hij hiertegen doen?

Hoe je precies deepfakes maakt, is een tikje ingewikkeld. Het komt erop neer dat je een heleboel data van je bron (zoals een berg video of een kilometer muziek) verzamelt en een generative adversarial network (een soort machine learning systeem) daarop loslaat. Dat systeem bestaat uit twee componenten: het ene achterhaalt wat zeg maar typerend is voor die brondata en maakt daar een nieuw, vergelijkbaar iets mee. En het andere achterhaalt wat de brondata ‘echt’ maakt en gaat dat nieuw gemaakte spul proberen te herkennen als nep. Dat herhaalt zich een aantal keer, totdat uiteindelijk het nieuw gemaakte niet van echt te onderscheiden is. Ja, dat werkt best goed.

Dit is populair geworden door allerlei deepfake-video gerotzooi, maar het kan in principe ook met muziek. Hier, Frank Sinatra zingt Abba of kies zelf wat leuks bij dit demonstratie-Youtubekanaal. Als je niet beter wist, zou je zeggen dat het echt is. En dat is dus het punt van deepfakes.

Niet leuk als je als artiest trots bent op je eigen werk, dus wat kun je eraan doen. Dat is een tikje complex, we hebben natuurlijk het portretrecht voor als je ten onrechte in zo’n nepvideo zit, maar het gaat hier niet om een portret – het is uitsluitend audio (de afbeelding in de video even negerend). En juridisch gezien heb je niet echt een uitsluitend recht op je stem.

In Nederland hebben we twee zaken gehad over stemrecht. Gert-Jan Dröge moest een imitator tolereren, onder meer omdat het volgens de rechter vooral ging om zijn geaffecteerde manier van spreken en niet perse een imitatie van hém. Maar toenmalig koningin Beatrix kon wél zich verzetten tegen gebruik van haar stem (althans een imitator). Heel sterke precedenten zijn dat niet. Het enige Amerikaanse equivalent is die Let’s get ready to rumble-man die 2.5 miljoen won van een imitator, op basis van imagoschade (ongewenste associatie met een chipsmerk).

Je kunt je afvragen of zo’n “AI model” dat iemand simuleert, telt als een imitatie van die persoon. In ieder geval is het uniek genoeg om te hopen dat die rechtszaak een keer wél wordt doorgezet, want Amerikaanse zaken van celebrities hebben de vervelende gewoonte altijd geschikt te worden en dan weet je nog niks.

Arnoud

Waarom willen klanten van SaaS-maatwerk toch altijd het IE hebben?

| AE 11999 | Intellectuele rechten | 19 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik ontwikkel SaaS-oplossingen op maat, op basis van mijn eigen basisapplicatie. Elke keer weer krijg ik discussie met de klant (meestal zijn advocaat, trouwens) dat ze het IE van het maatwerk willen hebben. Als ik dan zeg dat ze daar niets aan hebben, omdat ik de basisapplicatie in beheer heb, dan krijg ik vaak een glazige blik en “we willen het toch want we betalen er voor”. Waarom is dat toch steeds het standpunt van juristen? Dit is toch volstrekt niet logisch?

Deze discussie komt mij zeer bekend voor, en inderdaad kun je je afvragen of het wel het standaard uitgangspunt moet zijn dat je als klant eigenaar moet worden (pardon, houder van de auteursrechten) van iets dat je op maat laat maken dat bovenop een bestaande SaaS-oplossing komt staan. Ik kan er eigenlijk geen directe reden voor bedenken en je maakt het jezelf als opdrachtgever nodeloos moeilijk.

De traditionele reden om eigenaar te willen worden van maatwerk is zodat je er zelf mee verder kunt. Dit komt uit de tijd dat applicaties 99% maatwerk waren, en dan is het natuurlijk logisch om dat te eisen. Maar hoe meer standaardwerk er in de software zit, hoe lastiger dat standpunt is vol te houden. Ja, je kunt dan escrow van de standaardsoftware hanteren omdat je dan “verder kunt” met het geheel. Maar bij SaaS is broncode-escrow vrij zinloos, omdat je zó veel meer hebt dan alleen de software.

Meer algemeen is altijd de vraag, is het echt goedkoper om deze kant op te gaan? Waar haal jij tegen die tijd de developers vandaan die zich snel in kunnen werken in die applicatie om jou continuïteit te garanderen? Ik geef het je te doen met de complexiteit van applicaties vandaag de dag.

Een andere reden is dat men denkt het maatwerk te zijner tijd bovenop een ander stuk standaardwerk te kunnen monteren. Daar kan ik alleen maar “moehaha” op zeggen.

Van een geheel andere orde is de motivatie dat men niet wil dat de ontwikkelaar diezelfde functionaliteit verkoopt aan de concurrent. Immers als ik 100 uur werk betaal en de opdrachtnemer geeft dat werk vervolgens gratis aan de concurrent omdat hij daar een toffe indruk wil wekken, dan word ik wel een beetje boos ja. Ook al heb ik gekregen waar ik voor heb betaald, namelijk 100 uur werk en een keurig werkend stukje maatwerk.

Als dat het bezwaar is, dan is er echter nog een andere oplossing en dat is gewoon exclusiviteit afspreken. Dan zeg je, ditzelfde werk mag je de komende drie/zes/twaalf maanden niet doen voor de concurrent. Dan heb je meteen ook het geval gevangen dat de dienstverlener gewoon opnieuw de maatwerksoftware schrijft – iets dat mag van het auteursrecht, zolang hij maar geen copypaste doet. Natuurlijk zal de ontwikkelaar wel geld eisen voor deze verplichte omzetderving, maar dan heb je volgens mij de eerlijke discussie over wat je wilt en wat dat mag kosten.

Een variant op dit bezwaar is dat het maatwerk gebaseerd is op vertrouwelijke informatie (zoals een bedrijfsproces of koppeling met iets geheims). Dan zou hergebruik van het maatwerk de geheimhouding schenden. Maar dan is het antwoord simpel: nou ja, dat mag niet want we hebben vertrouwelijkheid afgesproken. En er zit genoeg in het maatwerk dat niét onder de vertrouwelijkheid valt, over het algemeen.

Helaas is een té vaak voorkomende reden dat men het wil omdat het in de inkoopvoorwaarden staat. En ja, die zijn door een duur kantoor opgesteld of daar moet op heel hoog niveau toestemming voor afwijken worden gehaald dus dat kan dan niet anders. Dit zijn de lastigste discussies in de praktijk.

Ik zie voor de ontwikkelaar twee oplossingen:

  1. Auteursrecht op het maatwerk behouden met het argument dat het toch onbruikbaar is buiten de basisapplicatie. Wel krijgt de klant exclusiviteit op het maatwerk gedurende bv. 12 maanden, zodat er geen zorg is dat de concurrent het meteen ook krijgt. Kostprijs kan omlaag als de periode korter wordt.
  2. Auteursrecht overdragen en bepalen dat de onderliggende ideeën en principes vrij blijven voor de ontwikkelaar. Dat mag van de auteurswet toch al (45k Aw) mits je dus geen broncode hergebruikt.

Wie optie 1 scherp wil insteken, neemt twee prijzen op in de offerte waarvan de laagste is gemarkeerd met “zonder exclusiviteit” en de tweede “met 12 maanden exclusiviteit”. Dit is mijn standaard contractentruc maar het werkt nog steeds als een tierelier, zelfs wanneer de dure advocaat van de wederpartij de truc kent.

Arnoud

Hoe bescherm ik mijn idee voordat ik het ga vertellen?

| AE 11988 | Intellectuele rechten | 7 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik heb een innovatief idee uitgewerkt om contactloos pinbetalen tegen afluisteren en dergelijke te beveiligen. Ik wil dat nu aan een paar banken voor gaan stellen, maar ik wil natuurlijk niet dat ze er met mijn idee vandoor gaan zonder mij te betalen. Hoe doe ik dat het veiligste? Is een i-depot nodig, kan ik een goed geheimhoudingscontract gebruiken of moet ik auteursrecht aanvragen?

Algemeen geldt: als je een idee hebt, dan kunnen en mogen anderen daarmee vandoor. Het is juridisch eigenlijk niet mogelijk een idee te beschermen tegen overname of afkijken, en wie adverteert dat het bij zijn dienst wel zo werkt, is een oplichter.

De enige juridische remedies tegen ongewenst overnemen zijn het idee onder een IE-recht beschermen of een contractuele afspraak te maken. Of beschermen mogelijk is, hangt helemaal af van het soort idee. Een technisch protocol (wat hier lijkt te spelen) kun je met een octrooi oftewel patent beschermen; anderen mogen dat protocol dan niet ook implementeren. Een auteursrecht beschermt tegen kopiëren of namaken van een tekst, foto of video – maar alleen de concrete uitwerking daarvan niet het onderliggende idee.

Een contractuele afspraak doe je meestal met een geheimhoudingscontract oftewel NDA (non-disclosure agreement). Daarin belooft de ontvanger om de verkregen informatie nergens voor te gebruiken, vaak op straffe van een contractuele boete. Het is toegestaan dat je jezelf een beperking oplegt die de wet niet kent, dus zo’n contract is legaal. Alleen: waarom zou je dat tekenen als ontvanger? Welk voordeel haal je eruit?

Ik zou zelf alleen adviseren om met een idee-leverancier in zee te gaan als deze concrete technologie heeft om in licentie te nemen. Dan weet je waar je voor tekent: snelle toegang tot iets dat werkt. Dat scheelt ontwikkelkosten bij jou, dus prima dat dat wat kost. Maar betalen voor enkel een idee dat je zelf nog moet uitwerken? Nee, vergeet het maar.

Een ander probleem met een NDA tekenen is dat je wellicht als ontvanger al met iets dergelijks bezig was. Toevallig las ik recent deze zaak waarin een man de Rabobank had benaderd met een anti-skimming idee. Naast dat er discussie was of überhaupt geheimhouding was overeengekomen, bleek de bank er al geruime tijd zelf mee bezig te zijn. Dan is het natuurlijk wel héél raar om te zeggen dat het jouw idee is.

Arnoud

Embedden van Instagram-foto’s is in Europa legaal, ongeacht wat dat bedrijf beweert

| AE 12001 | Intellectuele rechten | 38 reacties

Instagram zegt dat foto’s die via een embed op sites worden geplaatst niet automatisch voldoen aan het auteursrecht. Dat meldde Tweakers afgelopen weekend. De embed-api valt niet onder de sublicenties die het bedrijf afgeeft voor het rechtmatig delen van foto’s, aldus moederbedrijf Facebook. Dat gaf enige consternatie want hele hordes mensen gebruiken die embedfunctie om… Lees verder

Anno 2020 denken mensen nog steeds dat open source juridisch riskant is

| AE 11972 | Intellectuele rechten | 16 reacties

Via Bert Boerland op Twitter las ik: Bijzonder lachwekkend (tot tranen toe!) stukje over #opensource (#cms-en) en licenses. Microsoft deed dit truukje (“Fear, Uncertainty and Doubt) zo’n 10 jaar geleden nog, maar is op het rechte pad. Lang geleden dat ik zo’n tenenkrommend stuk over proprietary vs OSS stuk las Het gaat om dit artikel… Lees verder

Hoe kun je nou rechten claimen op wetten en vonnissen?

| AE 11938 | Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid | 5 reacties

Juridische AI-dienst ROSS is uit z’n slof geschoten in haar verweerschrift tegen de rechtszaak van Thomson Reuters, las ik bij Artificial Lawyer. De Thomson Reuters dienst Westlaw zou zijn gebruikt als bron om ROSS te trainen, en daardoor op een of andere manier haar rechten schenden. Wat volgens ROSS volkomen onlogisch is: dat zou dan… Lees verder

Waar ligt een auteursrecht als de oude eigenaar is opgeheven?

| AE 11914 | Intellectuele rechten | 27 reacties

En lezer vroeg me: Ik ben al sinds mijn jeugd fan van het MS-DOS spel [geanonimiseerd] en zou het nu graag aanbieden in een emulator. De leverancier (een Nederlands bedrijf) is al twintig jaar geleden opgeheven, maar de oud-directeur die ik sprak wist vrij zeker dat niemand de rechten destijds had opgekocht. Waar zijn die… Lees verder

Claimt Disney nou echt dat een hashtag gebruiken akkoord op hun TOS is?

| AE 11912 | Intellectuele rechten | 6 reacties

Als je op Twitter iets zegt met de hashtag #MayThe4th, dan mag Disney alles doen met je bericht. Dat las ik bij Slashdot. Dit in vervolg op een uitnodiging: “Reply with your favorite #StarWars memory and you may see it somewhere special on #MayThe4th.” Niet bekend is wat men precies wil gaan doen met die… Lees verder

Google moet Franse uitgevers betalen bij gebruik van nieuwsteksten

| AE 11882 | Intellectuele rechten | 18 reacties

De Franse concurrentiewaakhond Autorité de la concurrence heeft donderdag bepaald dat Google uitgevers en nieuwsbedrijven moet betalen bij het gebruik van stukjes uit hun berichtgeving. Dat las ik bij Nu.nl op gezag van Reuters. De Franse regeling (een “linktax”) komt voort uit de controversiële Auteursrechtenrichtlijn van vorig jaar, die toestaat dat landen zo’n regeling treffen… Lees verder