Mag de politie een nepvuurwerkwinkel opzetten of is dat uitlokking?

| AE 6208 | Ondernemingsvrijheid, Regulering | 28 reacties

taskforce-vuurwerkbommenWeet u nog, de Taskforce Opsporing Vuurwerkbommenmakers? Vuurwerkkopers dachten dat ze online vuurwerk bestelden in Polen. Maar in werkelijkheid hadden ze te maken met websites van de Taskforce Opsporing Vuurwerkbommenmakers, zo geeft de Taskforce nu toe aan de NOS. Ik zat me al af te vragen hoe men in vredesnaam die gegevens te pakken kon krijgen (e-mail onderscheppen? banken vorderen?) maar het was dus een nepshop (goeie, Bram!). Dus dan pak ik gelijk door: mag dat wel, zo’n nepvuurwerkwinkel? Of is dat uitlokking?

Van uitlokking is in ons strafrecht sprake als je iemand op andere gedachten brengt, hem overhaalt het strafbare feit te plegen terwijl hij dat zelf niet van plan was. In het lokfiets-arrest bepaalde de Hoge Raad dat je iemand niet uitlokt door een onafgesloten fiets neer te zetten op een plek waar vaak fietsen steelt. Een fiets is een fiets, en de dief kiest er nog altijd zelf voor om die te stelen. Zou een agent na het plaatsen naar een stel junks toegaan en zeggen “hee daar staat me een mooie fiets, en onafgesloten ook nog”, dan wordt het al twijfelachtiger. En is het de duurste racefiets met gouden kettingen en ingebouwde radio die je kunt vinden, dan lijkt het me ook niet te kunnen.

In deze situatie is dus een lokwebwinkel opgezet, die te koop staand vuurwerk adverteerde maar in werkelijkheid persoonsgegevens verzamelde. Kopers werden vervolgens aangeschreven en gewaarschuwd. In de politiereactie bij het NOS-bericht wordt zorgvuldig om de vraag heen gedanst of dit privacytechnisch wel mag, qua Wbp en Wet politiegegevens zeg maar. Want het verzamelen is gedaan door een stichting (en die mag meer dan de politie) maar wel in sámenwerking met de politie (en dan val je ook als burger toch al snel onder de politieverantwoordelijkheid). Maar dat even terzijde, want ik vind de uitlokvraag veel interessanter.

Je kunt natuurlijk zeggen, winkel is winkel net als fiets is fiets. Je kiest er zelf voor om ergens illegaal vuurwerk te gaan kopen. Maar: is dat wel zo? Een winkel moet, om gevonden te worden, wel reclame maken. En de definitie van reclame, “iemand overhalen iets te kopen bij jou”, past best wel bij “iemand overhalen een strafbaar feit te begaan”.

Natuurlijk, hij was al van plan om vuurwerk te kopen dus écht andere gedachten zijn het niet. Als ze nu hadden geadverteerd op trefwoord ‘furby’ en dan “Vergeet dat stomme beest, koop een Megahyperknaller van 180 decibel en verras uw buren”, ja dan had ik het wel uitlokking genoemd.

Maar was deze koper ook van plan om illegaal vuurwerk te kopen? Daarvoor zou je de advertenties en de webshop moeten weten, en die blijken niet meer te achterhalen. (Wie heeft ze nog?) Dat kan best eens subtiel zijn. Als ik zoek naar sterretjes of simpele pijlen en ik zie allemaal advertenties voor die Megahyperknaller, word ik dan uitgelokt dat illegaal stuk vuurwerk te kopen?

Arnoud

Overheid spoort onlinekopers zwaar vuurwerk op

| AE 6122 | Regulering | 55 reacties

taskforce-vuurwerkbommenDe Taskforce Opsporing Vuurwerkbommenmakers spoort de bestellers van zwaar, illegaal vuurwerk op om ze te waarschuwen. Dat meldde Tweakers gisteren. Hoe die kopers worden opgespoord, is niet duidelijk, maar volgens de taskforce wordt er in ieder geval niets onderschept of afgetapt.

In 2011 had deze Taskforce ook al een creatieve videoaanpak: vuurwerkbommenfilmers kregen op Youtube een responsvideo met een streng pratende agent (met de grootste flaporen die ik ooit in uniform heb gezien) dat wat zij lieten zien, een misdrijf was. En dat scheen nog best te helpen ook.

Deze keer gaat men nog wat verder: kopers van illegaal vuurwerk worden geïdentificeerd en per e-mail aangeschreven dat wat zij doen een misdrijf is, hetgeen in een videoboodschap wordt toegelicht. Ook krijgt men per post een brief waarin een en ander nog eens wordt toegelicht.

Oké, goeie actie in principe want illegaal vuurwerk is elk jaar weer goed voor vele ongelukken en gedoe, om van de geluidsoverlast nog maar niet te spreken. Maar eh hoe wéten ze dat? Volgens Tweakers kent men alle details van de bestellingen en bij welke webwinkel dit is gebeurd. Er wordt bezworen dat men geen e-mails aftapt, wat ik nog geloof ook want dan moet je dus van iedere Nederlander de mails lezen op zoek naar de term “vuurwerk” en dan onderzoeken of dat illegaal is. Ja, de NSA en de AIVD kan dat vast maar dat ga je niet onthullen voor een wetsovertreding van deze orde. Plus, het werkt niet als ik via een formulier op een site bestel want daar zit niet per se een e-mail aan vast.

Ik zie dan vier opties:

  1. Die webwinkels zijn gevorderd gegevens van Nederlandse klanten af te geven. Dat kan, en verklaart hoe men aan alle gegevens komt, maar die shops zitten in het buitenland denk ik dan dus hoe ga je daar vorderen?
  2. Nederlandse webwinkels die illegaal vuurwerk aanbieden zijn gevorderd. Vermijdt het jurisdictieprobleem. Maar als je weet dat er zo’n webwinkel is, moet je die dan niet gewoon sluiten ipv de transactie door te laten gaan en dan Agent Flapoor een boze video te laten inspreken?
  3. Nederlandse banken zijn gevorderd gegevens van transacties naar zulke webwinkels af te geven. Geen buitenlandsejurisdictieproblemen daar, maar hoe weet je dan de besteldetails?
  4. De Nederlandse douane onderschept vuurwerkpakketjes (er zijn vast wel snuffelhonden die dat kunnen ruiken), opent die en geeft de klantgegevens aan de TaskForce.

Allemaal voelen nogal raar aan. Optie 2 lijkt me de meest logische gezien de feiten, maar kennelijk is de bestelling vervolgens niet tegengehouden. Dat doet dan weer gek aan. En waarom zou die winkelier zwijgen hierover? Optie 4 kan ook maar waarom dan niet meteen ook het pakket tegenhouden?

Een nepwebshop door de taskforce lijkt ook nog een optie. Dan heb je zelf alle gegevens. Maar dat riekt naar uitlokking, hoewel dat afhangt van hoe de site opgezet zou zijn. Het is niet verboden mensen gelegenheid te geven een misdrijf te plegen, zolang je ze maar niet óverhaalt om dat te doen. Dus zochten ze toch al illegaal vuurwerk, dan mag je je voordoen als een illegaalvuurwerkverkoper, maar wie gewoon vuurwerk zoekt mag je geen illegale Cobra’s voorhouden als lokkertje.

Hoe zouden jullie als Taskforcedirecteur deze uitdaging realiseren?

Arnoud