Waarom staan in licenties zo vaak DINGEN IN HOOFDLETTERS?

| AE 7474 | Informatiemaatschappij | 18 reacties

hoofdlettersEen lezer vroeg me:

Als ik licenties of andere ICT-contracten lees, staat daar altijd een hele lap tekst in hoofdletters in. Waarom is dat eigenlijk? Het is zó vervelend lezen…

Het klopt, veel ICT-contracten vermelden allerlei lappen tekst in hoofdletters. Het gaat dan met name om uitsluitingen van aansprakelijkheid (“exoneraties”). Deze gewoonte is buitengewoon storend: het is algemeen bekend dat een tekst die volledig in hoofdletters is geschreven, nauwelijks te lezen is.

Waarom doen juristen dat? De voornaamste reden: omdat iedereen het doet, en/of omdat het in de checklist staat die sinds 1993 op kantoor rondgaat. Juridisch cargoculten dus.

Oké, dat is cynisch. Er is een meer juridische reden. Amerikaans recht, met name de Uniform Commercial Code (UCC) die als harmonisatie van het contractenrecht geldt, eist dat een beperking van aansprakelijkheid ‘conspicuous’ gebeurt (section 2-316(2), over beperking van conformiteit). De UCC noemt enkele voorbeelden, zoals een groter lettertype, boldface (vetgedrukt) en een contrasterende kleur, maar NIET SPECIFIEK het gebruik van alleen hoofdletters. Adams vond een rechtszaak met deze mooie quote:

Lawyers who think their caps lock keys are instant ‘make conspicuous’ buttons are deluded.

Mogelijk is men begonnen HOOFDLETTERS TE GEBRUIKEN toen de eerste online licenties en dergelijke moesten worden geschreven. In het begin van het internettijdperk waren veel diensten nog text-only en was zelfs het veranderen van lettertype of gebruik van kleur onmogelijk. Er zijn dan weinig andere manieren OM IETS TE LATEN OPVALLEN dan het in alleen hoofdletters vermelden. Maar wellicht is de gewoonte AL IN DE TYPEMACHINE-TIJD ontstaan, waar ook zelden andere mogelijkheden zijn dan hoofdletters of onderstrepen.

Vandaag de dag zou ik geen reden meer weten om naar hoofdletters te grijpen om iets te benadrukken. Er zijn in HTML genoeg manieren om iets te benadrukken zonder dat PAARDENMIDDEL. En ook in een Word-bestand vertrouw ik er tegenwoordig wel op dat opmaak NIET INEENS STUK GAAT als je het document op een ander apparaat opent.

Hoewel? De grapjas die die installatiewizards maakt, heeft ooit bedacht dat in stap 6 je nog akkoord op de voorwaarden moet vragen en dat daar dan een simpel tekstvenster met scrollbalk voor gebruikt kan worden. En ik heb niet de indruk dat je dáár nu veel meer kunt doen qua opmaak. Dus wellicht dat de techniek hier gewoon zodanig achterloopt dat je juridisch niet anders kan.

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Ook open source heeft die ergerlijke gewoonte. Ik heb de neiging –ook in LICENSE.txt files, pardon, license.txt files– in normaal lettergrootte te zetten. Stuk leesbaarder. Mijn redenering is erg simpel: als er iemand zo gek is om mijn aan te klagen omdat die software niet helemaal deed wat hij/zij verwacht had, dan zal de opmaak van die paar zinnen in de licentie zo’n persoon echt niet tegenhouden.

    Maar mijn grootste ergernis is nog altijd de tekst “All Rights Reserved” bovenaan de BSD licentie. Hoezo “all rights reserved”? “Almost no rights reserved” lijkt me juist! Het schijnt nodig geweest te zijn voordat de VS ook de Berne conventie ondertekenden, maar blijkbaar heeft BSD -ondanks de 2 revisies van hun lientie- de jaren tachtig nog niet achter zich gelaten. Tegenwoordig gebruik ik de ISC licentie, juist omdat “The ISC copyright is functionally equivalent to a two-term BSD copyright with language removed that is made unnecessary by the Berne convention.” En dan dus zonder al die hoofdletters. Sosumi.

  2. Die hoofdletters zijn inderdaad erg irritant. Ze komen ook voor in vooral Amerikaanse en in Franglish geschreven Europese technische handleidingen. Irritant, nodeloos schreeuwend, neemt extra ruimte in bij proportioneel font (vertalingen zijn bijna altijd langer). Vertaalsoftware zoals DejaVu kon (tegenwoordig minder) opmaak weglaten, maar hoofdletters komen wel door als ze er echt zo staan en niet als opmaakattribuut zijn gemaakt. Dat is uiterst vermoeiend bij het vertalen, zeker als het ook nog gaat om van die ellenlange veel te ingewikkelde juridische zinnen (technische handleiding bevatten soms plotseling stukjes juridisch, bijv. garantiebepalingen).

  3. Vroeger (en dan heb ik over ca. 1984) had ik Cobolkloppende collega’s die volhielden dat COBOL-programmatekst van de compiler in hoofdletters moest. Toen ik liet zien dat dat bij in elk geval de HP3000 niet zo was, vonden ze dat het een conventie was.

    C en Unix waren ook in dat opzicht een verademing, alles klein behalve sporadisch volgens conventies, bijvoorbeeld bij #define van macro’s in C.

  4. Jaren geleden deed ik in HTML (html?) zelf alle <A HREF= e.d. in hoofdletters, ik snap zelf niet waarom. De laatste jaren maak ik ze klein. In XHTML (of was het HMTL 5?) MOET het zelfs klein. Maar ik blijf op HTML 4 zitten.

    BTW moet officieel btw zijn, maar bijna niemand weet dat en doet dat. BPM (de belasting, niet beats per minute) staat niet in de woordenlijst, is het dan dus met hoofdletters? Bijzondere P.-maanden. (Raad zelf het automerk.)

  5. Hoewel? De grapjas die die installatiewizards maakt, heeft ooit bedacht dat in stap 6 je nog akkoord op de voorwaarden moet vragen en dat daar dan een simpel tekstvenster met scrollbalk voor gebruikt kan worden. En ik heb niet de indruk dat je dáár nu veel meer kunt doen qua opmaak. Dus wellicht dat de techniek hier gewoon zodanig achterloopt dat je juridisch niet anders kan.

    Kan prima, hoor. In de meeste installers is dat gewoon een Rich Text View (of diverse varianten met een andere naam, maar het komt op hetzelfde neer). Die hebben zo’n beetje RTF-niveau opmaakmogelijkheden – vetgedrukt en lettertypegrootte zijn daar voorbeelden van.

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS