Kan ik me op overmacht beroepen vanwege het coronavirus?

| AE 11837 | Ondernemingsvrijheid | 10 reacties

Menig ondernemer worstelt hoe verder te werken nu het coronavirus de hele maatschappij opschudt. Thuiswerken is het devies, maar lang niet bij alle vormen van ict-dienstverlening is dat een werkbare oplossing. Daardoor komen deadlines in gevaar, komen projecten niet af zoals gewenst of wordt bestelde apparatuur niet geleverd. En dan gaan mensen, alle verhalen over coulant en samen ten spijt, toch eens in de contracten kijken hoe ze die leverancier kunnen aanpakken dan wel de levering uit kunnen stellen. En dan krijg je als jurist dus veelvuldig de vraag, is dit nu overmacht, dat virus?

We spreken van overmacht als zich een situatie voordoet die een contractspartij boven de macht gaat, waardoor zhij niet kan doen wat zhij had beloofd. Dat kan dus voor beide partijen gelden, een leverancier kan wellicht door overmacht niet leveren en een klant kan soms door overmacht niet betalen. In juridische taal (art. 6:75 BW):

Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.

Dat “niet zijn schuld” is dus het stukje boven de macht. Maar er staat nóg een belangrijke zinsnede: het moet niet alsnog voor jouw rekening komen. Er zijn dingen die je boven de macht gaan maar die we tóch jouw probleem vinden. Een zieke docent die om 8:35 afbelt bij de cursus die om 9 uur begint, dat is weliswaar overmacht (want aan ziek worden doe je niets) maar als cursusorganisatie moet jij dit probleem toch maar oplossen.

Oplossen betekent in de praktijk meestal dat je moet betalen. Juridisch gezegd, de tekortkoming is jouw schuld en dan ontstaat de plicht tot schadevergoeding. Die cursisten mogen dus hun reiskosten komen declareren, om eens wat te noemen. Mogelijk zelfs de gederfde uren omzet, aangenomen dat ze nu niet alsnog naar hun werk kunnen gaan. En oh ja, de cursuslocatie wil ook graag gewoon de daghuur.

De slimmeriken hadden ondertussen al gezien dat er bij dat “voor zijn rekening” onder meer stond “rechtshandeling”, en dat betekent dat je kunt afspreken wanneer iets wel of niet overmacht is. Een béétje (ICT- of ander) contract heeft dan ook een uitgebreide riedel met een definitie van overmacht plus een serie gebeurtenissen die daar dan wel (of juist niet) onder valt. Die cursusaanbieder kan ziekte gewoon in die lijst zetten en daarmee de reiskostendeclaraties afwijzen.

Punt is wel: het moet nog steeds gaan om een situatie die je boven de macht gaat. Een zzp’er die ziek is, die kan zeggen dat ziekte overmacht is want hij kan nu niet leveren. Dat houdt gewoon op. Maar een bedrijf met 80 programmeurs kan prima doorwerken en een vervanger regelen voor een zieke ontwikkelaar (en nee, “Wim is zo goed in z’n werk dat zijn uitval telt als overmacht” komt niet door de giecheltoets). Ik kwam een keer een datacenter tegen dat in haar AV “brand” als overmachtsituatie had opgenomen; een brandje bij de receptie in de prullenbak levert natuurlijk nog steeds juridisch geen overmacht op.

Bij het coronavirus is dus echt nog de open vraag of het voor jouw bedrijf écht overmacht oplevert. Als je kunt thuiswerken, ook al ben je dan minder productief, dan zou ik niet zeggen dat je in een overmachtsituatie zit. Zou je net vrijdag een nieuw ict-netwerk uitrollen en zitten de printers nog in Wuhan in quarantaine, dan zou ik dat wel overmacht noemen. Daar is even niet zo veel aan te doen. (Tenzij een andere leverancier gewoon wel op tijd die printers kan leveren, ook al is het ietsie duurder.)

Arnoud

“Mijn werkgever wil me een contract met boete over de AVG laten tekenen, is dat normaal?”

| AE 10680 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 6 reacties

Diverse lezers tipten me (dank) over deze vraag op Reddit:

Mijn werkgever wilt mij een contract laten tekenen ivb met de nieuwe privacywet (avg). Is dit normaal?

Wie het contract in kwestie leest, ziet dat het een addendum is op een arbeidscontract waarbij de werknemer geheimhouding opgelegd krijgt, en belooft netjes met persoonsgegevens om te gaan en alle documenten en dergelijke te retourneren aan het einde van het dienstverband. Dat zijn op zich geen rare afspraken. De teksten vind ik als jurist volkomen standaard. Je zou zelfs kunnen zeggen dat dat gewoon werkinstructies zijn, zo werken wij hier nu eenmaal en jij dus ook.

Wat de wenkbrauwen doet fronsen, is dat de werkgever er een stevig boetebeding aan koppelt: iedere overtreding van één van deze instructies wordt gestraft met een boete van €2.500 per keer en 250 euro per dag. Dat is natuurlijk geen instructie, dat is een afspraak. Boetes mogen in arbeidscontracten worden opgenomen, maar dat is een tweezijdige vrijwillige keuze die je in zo’n contract maakt, en geen eenzijdige “hier even tekenen en dan hang je vanaf nu”.

Een werkgever kan in principe niet eisen dat je iets ondertekent, tenzij de handtekening uitsluitend dient als bewijs dat je iets gezien hebt. Een akkoord op een aanpassing van je arbeidscontract kan niet worden afgedwongen, behalve als het gaat om een kleine wijziging die je in redelijkheid niet kunt weigeren. Dat is natuurlijk niet aan de orde bij een boetebeding, omdat dit zozeer 100% in het nadeel van de werknemer is.

Dus nee, ik denk niet dat je dit hoeft te tekenen. Als de werkgever bewijs wil dat jij deze instructies (artikel 1 dus) hebt gelezen, dan kan hij je verplichten bij artikel 1 “voor gezien” en krabbel te zetten. Artikel 2 is niet eenzijdig op te leggen, een boete vereist instemming van de werknemer. Dat moet er dus uit. En je persoonlijk aansprakelijk stellen voor de schade gaat ‘m ook niet worden, de lat daarvoor ligt héél hoog en enkel dat je een instructie negeert of je werkgever schade berokkent is nadrukkelijk bij lange na niet genoeg.

Arnoud

Deze ondernemer verhoogde zijn aansprakelijkheid. Wat er toen gebeurde, zal je verbazen.

| AE 10647 | Ondernemingsvrijheid | 8 reacties

Voor veel ondernemers is het een reflex om beperkt aansprakelijk te willen zijn. Aansprakelijkheid kan immers tot grote claims leiden, en dat kan het faillissement van je bedrijf inluiden. Zeker in de ICT, waar het lange tijd erg moeilijk was om je activiteiten te verzekeren. Je ziet dan ook juist in de ICT altijd zeer beperkte aansprakelijkheden, soms zelfs tot nul aan toe. Maar heb je al eens overwogen wat er écht zou gebeuren als je je aansprakelijkheid verhoogde?

Het is natuurlijk goed vanuit risicomanagement om je aansprakelijkheid zo laag mogelijk te zetten. Komt er dan onverhoopt een claim, dan is de impact daarvan beperkt. Maar hoe zou jij je voelen als je ergens een dienst inkoopt (voor een forse prijs) en je leest dat men nergens voor aansprakelijk is, of hooguit voor honderd euro per geval? Precies.

Recent had ik precies deze discussie met een ondernemer die ook zo bezorgd was over zijn aansprakelijkheid. We hebben toen besloten die aansprakelijkheid eens fors omhoog te gooien: geen drie maanden facturen maar 24, en óók gederfde winst en omzetverlies. Daar stond wel een evenzo forse prijsverhoging tegenover. Tot zijn stomme verbazing gingen zijn klanten vrijwel allemaal direct akkoord.

Natuurlijk, hij heeft nu een hoger risico dan eerst. Maar uit de extra omzet was een goede reservering voor eventuele problemen te maken – en hij had nu ook de financiële armslag om een extra investering te doen om zijn software beter te beveiligen en betrouwbaarder te maken. Daarmee verlaag je de kans op het risico behoorlijk. Dit nog los van de vraag hoe een klant in de praktijk bewijst dát hij omzet is misgelopen en dat dat allemaal door jou komt.

En zeker als je het combineert met een goede verzekering (en geloof me, die zijn tegenwoordig echt wel te krijgen tegen een normale prijs), dan is het risico in de praktijk echt een heel eind naar de nul te duwen. Vraag je dus altijd af of je écht bang moet zijn voor risico’s, of (met excuses voor de vreselijke consultanttaal) je het als een kans op meer omzet moet zien.

Arnoud

Github introduceert werknemersvriendelijk IP-contract

| AE 9359 | Ondernemingsvrijheid | 4 reacties

Broncodebeheerbedrijf Github staat sinds kort toe dat hun werknemers de rechten (IP) op eigen werk mogen houden als ze die met bedrijfsmiddelen of onder werktijd hebben gemaakt, meldde QZ onlangs. Hiermee wijkt men werknemersvriendelijk af van de standaard in de VS: gebruikelijk daar is dat alle IP toekomt aan de werkgever van alles dat ook… Lees verder

Hoe krijg ik na bestelling akkoord op het contract?

| AE 8875 | Ondernemingsvrijheid | 13 reacties

Een lezer vroeg me: Hoe laat ik een klant na een online bestelling het beste akkoord gaan met een contract? We werken nu met documenten die ze moeten uitprinten, ondertekenen en retourneren maar dat is nogal bewerkelijk. Het plaatsen van een bestelling is juridisch gezien hetzelfde als een akkoord op een contract. Een ondertekening is… Lees verder

Nee, bij opzeggen wegens prijsverhoging geldt géén maand opzegtermijn

| AE 8746 | Informatiemaatschappij | 18 reacties

Een lezer vroeg me: Op 19 mei heeft Telfort per e-mail aangegeven dat de prijs van mijn internetabonnement per 1 juli a.s. wordt verhoogd. Daarbij werd vermeld dat ik mijn abonnement kosteloos kan aanpassen of opzeggen tot 1 juli 2016. Vervolgens heb ik op 15 juni telefonisch opgezegd, waarop ik een bevestiging kreeg dat mijn… Lees verder

Nee, je kunt geen taart in je huurcontract smokkelen

| AE 8493 | Informatiemaatschappij | 38 reacties

Ja Arnoud, had je maar beschuit met muisjes in je contracten moeten smokkelen. Dat mailden diverse mensen me naar aanleiding van dit Metro-bericht: Reddit gebruiker GloriousGherkins had een huurcontract als Word-document gekregen en daarin opgenomen dat “De verhuurder zal een verjaardagstaart geven aan de huurders in het weekend dat het dichtste bij hun verjaardagen zit… Lees verder

Telecomproviders mogen inflatiecorrectie toepassen van EU-Hof

| AE 8225 | Informatiemaatschappij | 6 reacties

Telecomproviders hebben het recht om een regelmatige inflatiecorrectie toe te passen op hun tarieven, mits dit juist in de algemene voorwaarden van hun diensten staat. Dat las ik bij Nu.nl. Het Europese Hof van Justitie bepaalde in een Oostenrijkse zaak dat een inflatiecorrectie redelijk is, ook als de consument in dat geval niet op mag… Lees verder

Waarom zijn ICT-inkoopvoorwaarden altijd zo ontzettend eenzijdig?

| AE 8180 | Informatiemaatschappij | 41 reacties

Een lezer vroeg me: Recent bracht ik een offerte uit voor ontwikkeling van maatwerksoftware bij een groot bedrijf. Ik kreeg vervolgens ICT-inkoopvoorwaarden waar de honden geen brood van lusten. Alle deadlines zijn keihard, mijn werkproces dient in detail uitgeschreven te zijn en goedgekeurd te worden, ik krijg een boete als ik een dag te laat… Lees verder