Het boetebeding bij auteursrecht-claims
Gisteren verscheen in De Nieuwe Reporter ‘Bloggers moeten niet zeuren over blafbrieven’, een mooi overzichtsartikel over de recente perikelen rond bloggers en claims van journalisten en anderen wier werk onterecht zou zijn overgenomen. Ik werd geïnterviewd als “advocaat van de blogger-community”, wat nogal veel eer is (en bovendien ben ik geen advocaat).
Hier wilde ik nog even dieper ingaan op één quote van mij uit het artikel:
“Ik ben geen fan van de manier waarop bedrijfjes als Cozzmoss en Swordstone, maar tot op zekere hoogte ook de NVJ, te werk gaan”, zegt Engelfriet. “Lang niet iedereen is goed op de hoogte van de wettelijke regels. Dat is natuurlijk geen excuus, maar wel een reden om rekening mee te houden als je als rechthebbende iemand aanspreekt. Een blogger die te goeder trouw is en meent een heel artikel als citaat te mogen overnemen, behoort geen sommatie van duizenden euro’s, inclusief een verhoging van driehonderd procent conform de NVJ-tarieven, opgelegd te krijgen in een brief.”
Die 300% verhoging staat in de algemene voorwaarden van de NVJ (en de Fotografenfederatie) als vergoeding die verschuldigd zou zijn bij ongeautoriseerd gebruik. Veel claimers roepen dat dit normaal is en in de jurisprudentie erkend zou zijn. Dat steekt me behoorlijk, want het is simpelweg niet waar.
De rechtspraak staat namelijk juist in overwegende mate afwijzend tegenover constructies als deze, waar een claim wordt gelegd met het karakter van een boete. Ik citeer uit een aantal relevante vonnissen.
In Rb. Maastricht 8 februari 2006, zaaknr. 103834/HA ZA 05-836 (LJN AV2506) oordeelde de rechtbank in r.o. 3.5:
Voor ophoging van [het schadebedrag] met een opslag van 200 %, zoals door Magnovit c.s. met verwijzing naar de algemene voorwaarden van de Fotografenfederatie bepleit, ziet de rechtbank geen grond. Een dergelijke opslag draagt naar het oordeel van de rechtbank het karakter van een boete, waarvoor in het onderhavige geval een contractuele noch een wettelijke grondslag bestaat. Bovendien is niet gebleken van bijzondere omstandigheden - wat de plaatsing zonder toestemming betreft - die aanleiding zouden kunnen geven tot een hogere schadebegroting.
Rechtbank ’s-Hertogenbosch 11 januari 2006, zaaknr. 126357 HA ZA 05-1099 (LJN AU9504):
5.12. Voor toekenning van de door [eiser] gevorderde additionele vergoeding van 200% van de gebruikelijke vergoeding overeenkomstig artikel 15 van de Algemene Voorwaarden van de Fotografenfederatie, bestaat geen ruimte. Toepasselijkheid van die voorwaarden is immers niet tussen [eiser] en [gedaagde] overeengekomen en er bestaat evenmin een wettelijke grondslag voor het opleggen van een dergelijke verhoging, die naar het oordeel van de rechtbank het karakter van een boete heeft.
En in het standaardwerk Auteursrecht (Kluwer Recht en Praktijk 42) van Spoor/Verkade/Visser staat op pagina 498-499:
Gebruikelijke tarieven of percentages kunnen menigmaal een reëel aanknopingspunt vormen [voor een schatting van de schade]. Zulke tarieven zijn echter weer niet zonder meer gelijk te stellen met eventuele door de eiser gehanteerde tarieflijsten. … Een beroep op deze variant gaat o.i. niet op, voor zover de tarievenlijsten (soms zeer aanzienlijke) verhogingen inhouden voor het geval men het niet vooraf eens geworden was. Het gaat dan immers juist niét om gebruikelijke overeengekomen of overeen te komen tarieven, maar om eenzijdig geproclameerde boetes. Een grondslag voor het hanteren van evenbedoelde ‘boetes’ voor berekening van schadevergoeding treffen wij niet aan in de artikelen 6:96 en 6:97, noch elders in de wet. [cursivering in origineel.]
Als iemand meer bronnen heeft, hoor ik dat graag!
Ook gepubliceerde jurisprudentie waarin deze claims wel overeind bleven, is welkom.
Arnoud
Tags:
Rb. Amsterdam 6 juli 2005, LJN AU0588 (Jaap van Zweden):
“De toeslag van 200% wegens het ontbreken van toestemming draagt het ka-rakter van een boete. Aangezien de wet geen grondslag biedt voor toewijzing van een der-gelijke boete, terwijl tussen partijen ook geen overeenkomst bestaat waarin deze boete is overeengekomen zal de rechtbank deze gevorderde verhoging van 200 % van het basistarief niet toewijzen.”
Ook is er geen BTW verschuldigd over een schadevergoeding.
In Rb. Roermond, 17 april 2007, LJN BA3462 oordeelt de rechtbank dat een contractuele relatie waarop de AV van toepassing zijn ontbreekt, maar wordt een 100% verhoging als ik het goed zie wel toegekend.
Rb. Rotterdam 15 februari 1990, NJ 1990/744:
“Voor de hoogte van zijn schadeclaim zoekt eiser aansluiting bij de leveringsvoorwaarden van de fotografenfederatie, welke door hem bij het afsluiten van overeenkomsten ook worden gehanteerd en waarin tarieven staan vermeld.
De kantonrechter acht het redelijk en billijk dat bij de bepaling van de schade van eiser deze tarieven als richtsnoer worden aangehouden.
De schade kan dan als volgt berekend worden.
Schade wegens inbreuk op auteursrecht f 385,12, 3 maal = f 1155,36. Voor meer dan driemaal het tarief acht de kantonrechter geen doorslaggevende redenen aanwezig.”
Weliswaar geen internetzaken, maar op internet gelden natuurlijk geen andere regels. Wel kunnen de bestaande regels voor bloggers in vergelijking met bijv. tijdschriften anders uitpakken, bijv. voor de vraag of er wel schade is geleden en ook in hoeverre het redelijk is om aansluiting te zoeken bij richtprijzen. Dat laatste lijkt mij een vorm van winstafdracht (ook al wordt dat meestal niet zo genoemd), en als er geen winst is dan kun je die ook niet afdragen.
Reactie door bona fides — 25 juli 2008 @ 23:15