Mag je reacties gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek?

| AE 10542 | Auteursrecht | 20 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik wil wetenschappelijk onderzoek doen naar stijlontwikkelingen in de taal, en wil daarvoor onder meer reacties van diverse grote forums gebruiken. De beheerders geven aan dat dat niet mag vanwege auteursrecht, maar zit er wel auteursrecht op de vaak korte en simpele reacties die je overal vindt? En is er geen uitzondering voor wetenschappelijke studie?

Auteursrechtelijk is het vrij simpel, als er een “eigen intellectuele prestatie” is geleverd dan zit er auteursrecht op de reactie. Een enkele “+1” of dergelijke opmerking is dus vrij, maar een zin of twee komt al door die toets heen. Ook als je niet weet wie de reageerder is en hem niet kunt bereiken.

Als site mag je aannemen dat je een licentie krijgt voor gebruik van die reacties, maar dat zal dan altijd in combinatie met het bronartikel zijn. De reacties opnemen in een corpus is dus problematisch, in theorie. Immers, dat is gebruik dat buiten de context van de site valt en dus niet door de reageerder in de licentie is toegestaan.

Soms zie je dat een site een bredere licentie eist, maar die is dan vaak weer beperkt tot enkel de forumbeheerder. Die mag er dan alles mee doen, inclusief op mokken afdrukken of in boeken compileren. In dat geval zou de forumbeheerder aan een onderzoeker kunnen toestaan dat hij de reacties gebruikt. Maar dat moet je dan echt uitzoeken vooraf, want het moet er dan wel expliciet hebben gestaan.

Juridisch gezien kun je zeggen dat wetenschappelijk gebruik eigenlijk niet als concurrerend of oneerlijk gebruik te zien is. Er wordt geen geld verdiend met de reacties, de reacties zelf worden eigenlijk niet eens verspreid. Ze worden -zoals hier- in woorden opgehakt en gebruikt voor bijvoorbeeld sentimentanalyse, detectie van taaltrends en ga zo maar door. Ook voor dergelijk analyseren is formeel toestemming nodig, want onze auteursrecht kent geen algemeen “fair use” recht en in de Auteurswet staat nergens expliciet een wettelijk recht op wetenschappelijk onderzoek naar auteursrechtelijk beschermde werken.

Daar komt bij dat je praktisch gezien zelden tot nooit ziet dat reageerders hier een punt van maken. Vaak zijn ze niet bekend, of willen ze niet zichzelf associëren met die opmerkingen. Bij een rechtszaak zou je jezelf bekend moeten maken immers. Plus, er is geen cent te halen want welke vergoeding had je kunnen vragen om je reactie te mogen gebruiken? Daar wordt alleen de advocaat rijker van dus.

Kortom het mag niet maar ik zie praktisch eigenlijk geen bezwaar om het te doen.

Arnoud

Mogen de Olympische Spelen de auteursrechten op je filmpjes opeisen?

| AE 10419 | Auteursrecht | 10 reacties

Een lezer wees me op de Terms and Conditions of Ticket Purchase, Possession and Use van de Olympische Spelen in Pyeongchang, met daarin deze opmerkelijke clausule:

5.3. Ticket Holders may take or record still and moving images and/or sounds within Venues and agree that the IOC shall be sole owner of any intellectual property rights (including copyright) in such content without further authorization from, or compensation to, the Ticket Holder or anyone acting on his/her behalf, and hereby assign any rights he/she may have in respect of such content to the IOC, including without limitation the right to make derivative works, waiving all moral rights in the same.

Oftewel, mocht je van plan zijn om tijdens je bezoek aan de Spelen video’s te maken dan worden die automatisch eigenaar van de IOC. Het intellectueel eigendom van deze fantastische Spelen (immers met Hoofdletter) moet toch beschermd worden?

Leuk geprobeerd, maar zo werkt het niet. Algemene voorwaarden kunnen geen auteursrechten opeisen, niet in Nederland, niet in de VS en niet in Korea. Al die landen (voor zover ik weet álle landen) eisen namelijk dat auteursrechten worden verkocht middels een schriftelijk stuk met handtekening. Ik lees dat Korea zelfs registratie van die akte vereist voordat de levering effect heeft.

Natuurlijk is zo’n tekst ook niet perse bedoeld om juridisch echt iets voor elkaar te krijgen. Vaak is het al genoeg dat mensen het lezen en denken “het staat er in juridische taal dus zal het wel zo zijn”. Want dan krijg je makkelijker video’s van Youtube, wat denk ik het voornaamste doel is van deze clausule. Heel ergerlijk.

Arnoud

Speluitgevers maken bezwaar tegen opheffen merkrecht offline gehaalde games

| AE 10410 | Auteursrecht | 16 reacties

Verschillende speluitgevers hebben bezwaar aangetekend tegen het verzoek om online games vrij te stellen van merkrecht als ze offline worden gehaald. Dat schreef Nu.nl vorige week. Juridische jeuk: het gaat over auteursrecht, niet over merkrecht. Het punt is namelijk dat de US Copyright Office, die dus over copyrights gaat en niet over trademarks, van plan is een uitzondering op de Amerikaanse auteurswet in te voeren waarmee ‘abandonware’ online games in musea of bibliotheken mogen worden opgenomen. Abandonware wil zeggen dat de eigenaar het spel achtergelaten heeft, zodat er geen economische reden meer zou zijn dit tegen te houden. Toch vinden deze speluitgevers dit buitengewoon vervelend.

Het begrip abandonware bestaat al langer. Een hele hoop software slingert nog her en der op internet rond terwijl de uitgever of maker al lang verdwenen is, bijvoorbeeld door een faillissement. Dat voelt zonde, vandaar dat er mensen zijn die dergelijke software opzoeken en proberen beschikbaar te houden. Net zoals met oude boeken of kranten wel gebeurt.

Een lastig punt daarbij is dat je voor gebruik van software kopieën moet maken, waardoor je tegen de Auteurswet aanloopt. Een oud boek mag je gewoon op de plank zetten als museum, en je mag mensen er doorheen laten bladeren zonder dat de Auteurswet daar iets van vindt. Maar een oud spel of ander stuk software beschikbaar stellen kan dus eigenlijk niet. In de VS is daar een regeling voor; het US Copyright Office heeft de bevoegdheid om uitzonderingen op de Auteurswet op te nemen en heeft dat gedaan voor oude spellen. Dit vanuit de motivatie dat dat deel is van het cultureel erfgoed (“wie is er niet opgegroeid met”).

Steeds meer spellen worden als dienst aangeboden: je hebt een server nodig om te spelen, bijvoorbeeld in een multiplayer modus of vanwege anti-valsspeelchecks. Als zo’n spel nu ook abandonware wordt, dan moet dus die server op een of andere manier ook worden nagemaakt door het museum of de bibliotheek.

Dat is waar de game-uitgevers bezwaar tegen maken, want dat gaat een stuk verder dan een rondslingerende kopie van software zonder zichtbare eigenaar op je museale harddisk zetten. Tegelijkertijd denk ik dan, juist als er geen eigenaar is, wat is dan het probleem van het klonen van de server? Wie zou daar bezwaar tegen hebben, tegen mógen hebben als de eigenaar weg is? Ik kom niet verder dan situaties waarin de serversoftware ook wordt gebruikt door andere aanbieders, zodat ook hun spellen met de kloonserver gespeeld kunnen worden.

De speluitgevers richten hun pijlen met name op het feit dat die musea geld verdienen door bijvoorbeeld toegang te vragen tot de ruimte waar de spellen liggen ($10 voor een dag gamen in het museum). Dat zou het “commercial use” maken, iets dat niet toegestaan is onder de beoogde uitzondering.

Arnoud

Op een technisch natuurgetrouwe foto zit natuurlijk geen auteursrecht

| AE 9938 | Auteursrecht | 30 reacties

Als je als fotograaf je best doet om je onderwerp zo natuurgetrouw, duidelijk en correct mogelijk in close-up in beeld te brengen, dan heb je op die foto geen auteursrecht. Die weinig verrassende maar toch ongetwijfeld controversiële uitspraak haal ik uit een recent vonnis van auteursrechtscrabbelaar Masterfile tegen een bedrijf dat één van haar stockfoto’s… Lees verder

Mag je legale streams in strijd met de gebruiksvoorwaarden nog wel streamen?

| AE 9648 | Auteursrecht | 14 reacties

Een lezer vroeg me: Recent las ik dat het strafbaar is om een streamingkastje aan te bieden dat illegale streams kan ontvangen en tonen. Nu maak ik me zorgen omdat ik via zo’n kastje kijk naar onder meer de Publieke Omroep. Dat mag niet van hun gebruiksvoorwaarden, dus is dit nu ook strafbaar? Het is… Lees verder

Terugblik: Een cynisch stukje piratenbaaifrustratie

| AE 9561 | Auteursrecht | 3 reacties

Vanwege mijn vakantie deze week geen nieuwe blogs. In plaats daarvan een terugblik op de afgelopen tien jaar: ik heb vijf populaire blogs geselecteerd en kijk er anno 2017 graag nog eens naar met jullie. Vandaag: Een cynisch stukje piratenbaaifrustratie, met bijna 2000 woorden en 287 stevige reacties een van mijn cynischste stukken ooit. Goed…. Lees verder

Tot waar kan een programmeur auteursrecht claimen op generatoroutput?

| AE 9482 | Auteursrecht | 9 reacties

Een lezer vroeg me: Als je een generator maakt, bijvoorbeeld om tekst of visuele kunst te produceren, valt de output daarvan dan onder het auteursrecht van de programmeur? Ik had altijd begrepen dat wanneer een compiler voor software bijvoorbeeld eigen routines toevoegt, ze in theorie een mede-auteursrecht kunnen claimen. Hoe ver gaat dat in theorie?… Lees verder

Wanneer heeft een kunstmatige intelligentie auteursrecht op een filmscript?

| AE 9402 | Auteursrecht | 16 reacties

Een kunstmatige intelligentie (AI) schrijft alle tekst voor David Hasselhoff in een nieuwe korte scifi-film, las ik bij Tweakers. De AI heeft een grote databank met filmteksten, en componeert daarmee nieuwe combinaties (via een LSTM) die acteur David Hasselhoff dan uitspreekt. Wat de vraag oproept, van wie zijn die teksten eigenlijk? Hoofdregel uit de auteurswet… Lees verder

Nee, de Rijdende Rechter heeft het écht fout met dat auteursrechtvonnis

| AE 9300 | Auteursrecht | 96 reacties

Eergisteren bij de Rijdende Rechter: een auteursrechtenkwestie, “Wat een bevalling“. Een doula plaatst op haar site een foto van een beschuit met muisjes, gevonden op een gratisfotosite. Enige tijd later krijgt ze een sommatie van het Belgische Permission Machine (“the Graphic Detective”), gevolgd door een sommatie van 820 euro wegens auteursrechtinbreuk. Wat zal het oordeel… Lees verder

Overnemen van een disclaimer als auteursrechtinbreuk

| AE 9284 | Auteursrecht | 13 reacties

Kan het overnemen van een “free disclaimer” inbreuk op het auteursrecht van de disclaimermaker zijn? Een recent vonnis stelt die kwestie weer ter discussie (via Menno Weij). Kort gezegd: ja dat is inbreuk, maar de wijze van presenteren maakt dat de schadeclaim fors omlaag gaat. De disclaimer in kwestie werd overgenomen van www.freedisclaimer.eu. Het is… Lees verder