Flashcards en modchips schenden de Auteurswet
De rechtbank in Den Haag heeft elf Nederlandse webwinkels op de vingers getikt omdat de bedrijven het illegaal downloaden van games van Nintendo stimuleren, las ik bij Nu.nl. In deze zaak uit 2008 draaide het om de legaliteit van modchips en flashcards. Mag je kaartjes op de markt brengen waarmee je Linux op een Wii kan draaien maar ook illegale (gekraakte) kopieën van Nintendo-spellen? Volgens de rechtbank is het antwoord nee: de kaartjes worden in de praktijk vrijwel alleen gebruikt om Nintendo’s auteursrechten te schenden.
De basis van Nintendo’s eis is artikel 29a Auteurswet, dat het omzeilen van “doeltreffende technische voorzieningen” verbiedt. Middelen om dat te doen, zijn ook verboden. In 2002 werd een verkoper van Playstation-modchips veroordeeld, maar daar ging het om artikel 32a: het omzeilen van de beveiliging van software. In de Nintendo-zaak werd ook betoogd dat artikel 29a niet op zou gaan, maar daar ging de rechter niet in mee: de Nintendo-spellen zijn naast software ook “werken” en artikel 29a geldt voor alle werken die de Auteurswet beschermt.
Bij artikel 29a is verder altijd de discussie wat “doeltreffend” is. Een niet-doeltreffende voorziening mag je immers doorbreken. Een paar jaar geleden had de Finse rechter nog geoordeeld dat het CSS-systeem voor DVD video’s niet doeltreffend was omdat het zo eenvoudig te kraken was. Maar hier is (helaas) niet ter discussie gesteld of de beveiliging van de Wii “doeltreffend”.
Je schendt de wet als je voorzieningen omzeilt die auteursrechtenschendingen voorkomen. Maar is dat wel het geval bij modchips? De maatregel beperkt immers vooral het draaien van software als zodanig (haha). Niet alleen het draaien van illegale kopieën van Nintendo-software. Maar volgens de rechtbank is dat niet relevant: omdat de maatregelen “dienen voor het voorkomen of beperken van auteursrechtelijk relevante handelingen” op de Nintendo-software, zijn ze toegestaan. Door deze maatregelen kun je geen illegale kopieën van Nintendo-spellen draaien op een ongemodde Wii, en daarom is sprake van “doeltreffende technische voorzieningen”. Ook als de maatregelen daarnaast nog andere handelingen voorkomen of beperken.
Daarover hadden de winkeliers nog het verweer ingebracht dat je met een gemodde Wii nog veel meer dingen zou kunnen doen, zoals homebrew software draaien. Dat gelooft de rechtbank simpelweg niet:
Dat de producten daadwerkelijk op grote schaal voor die alternatieve doeleinden worden gebruikt, is in het licht van het voorgaande niet aannemelijk, mede gelet op het feit dat de spelcomputers van Nintendo specifiek zijn ontworpen voor het spelen van de Nintendo spellen en niet voor het - buiten het kader van een spel - afspelen van muziekbestanden, internetten, fotograferen en bellen.
En nee, Nintendo maakt hiermee ook geen misbruik van haar machtspositie. Als iemand dit toch zou willen doen, dan kan hij bij Nintento een SDK-licentie nemen en zo geheel legaal Linux naar de Wii porten of er een audiospeler van maken.
De kaartjes worden dan ook aangemerkt als middelen die “vrijwel uitsluitend worden gebruikt voor het omzeilen van de voorzieningen die Nintendo heeft getroffen om inbreuken op haar auteursrecht tegen te gaan.” Daarmee mag Nintendo alle modchips bij de webwinkels opeisen en laten vernietigen.
Arnoud
Tags:
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 9:24
De rechter maakt de fout dat een computerfabrikant zelf mag bepalen welke software er op een apparaat mag draaien. De europese softwarerichtlijnen zijn bewust zo ontworpen naar principes die de ECIS (http://www.ecis.eu) heeft opgesteld dat fabrikanten deze keuze niet behoren te hebben. Eén van de maatregelen die het gevolg hiervan is geweest is het recht om de werking van een programma te bestuderen, dit is een rechtstreeks gevolg van de wens dat IBM het BIOS van IBM-PC aanvankelijk gesloten hield en alleen de twee gecerificeerde besturingssystemen (MS-DOS en PCM) op een PC gedraaid konden worden.
De wetgeving dat het BIOS vrijelijk bestudeerd mag worden heeft het mogelijk gemaakt dit te documenteren zodat iedereen vrijelijk een besturingssysteem kan schrijven, maar ook dat andere fabrikanten PC’s konden ontwikkelen.
De onderbouwing die ik hierboven geef kan beter, daartoe kan je komen door de geschiedenis van de softwarerichtlijn te bestuderen (ik ken die maar ten dele), maar een computerfabrikant heeft absoluut niet het recht om te bepalen welke interoperabele hard- en software er voor zijn apparaat geproduceerd wordt. Dat een computer niet specifiek voor een bepaald doel is ontworpen geeft de fabrikanten geen recht alternatief gebruik te verhinderen. Dit vonnis zou dan ook op die gronden aangepakt kunnen worden.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 9:31
Die regel ken ik niet, Daniël. Heb je daar bronnen voor?
Verder lijkt de redenering hier vooral te zijn dat Nintendo zich mag wapenen tegen illegale kopieën. De beveiliging blokkeert het spelen daarvan immers. Dat er dan ook legitieme software geblokkeerd wordt, ziet de rechter als een marginaal probleem: het bestaan van een reële homebrew community is niet aangetoond. Bij Tweakers zei ik al: tussen de regels door maak ik op dat de rechter dat een beetje gezocht, zo niet een smoesje vond (”jamaar er zijn mensen die cocaïne gebruiken om cement te versterken.”)
jdk | 22 juli 2010 @ 9:36
Bij en tijdens het Grote Download Debat heb ik van Tim Kuik, directeur van BREIN, geleerd dat er geen downloadverbod is. Hij zei letterlijk:
Volgens gespreksleider Van Jole is iedereen het daar over eens. Hij zei:
Illegaal downloaden bestaat dus niet. De vordering was dus niet voor toewijzing vatbaar.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 9:38
Verkeerde topic lijkt me.
jdk | 22 juli 2010 @ 9:53
@4
Heb je het nu over mijn reactie?
-edit Arnoud: Ja, je hebt het over het downloadverbod en deze zaak gaat niet over downloaden maar over modchips. Gaarne aanpassen of nieuwe reactie plaatsen, want deze hoort hier niet.-
Peter van G | 22 juli 2010 @ 10:01
Van wie is die Wii nu eigenlijk?
Ik begrijp dat ik proprietaire software niet in eigendom heb maar alleen in licentie. Maar de hardware is toch zeker van mij of niet?
Hoe kan wie dan ook, fabrikant of rechter in ’s hemelsnaam uitmaken wat ik op mijn eigen hardware kan en mag draaien. Er staat toch ook nergens beschreven dat ik mijn lederen bankstel alleen binnenshuis mag gebruiken?
Bulldog | 22 juli 2010 @ 10:07
@Daniel
Als vertegenwoordiger van een MB fabrikant ik kan zeggen dat dit comment is niet helemaal correct:
“is het recht om de werking van een programma te bestuderen,”
Geen enkele hardware maker ter wereld moet medewerking verlenen aan reverse engineeren van BIOSen. En BIOS blijft gesloten software en is 100% eigendoom van de programeerder. Het is wel zo dat als jij heb de kennis te reverse engineering (”bestudeeren” als je wilt het noemen dan) dat ik kan nix doen om jou te stoppen. Maar het is geen “recht” in de zin dat jij kan code eisen en ik moet het geven. Als jij krijgt het voor elkaar op eigen houtje then so be it, maar ik hoef je nix te geven/te helpen. Zelfs is het zo dat als een derde zit te prutsen met de BIOS code is je fabrieks garantie ommiddelijk weg.
Martin | 22 juli 2010 @ 10:07
Is er met deze zaak een vergelijking te maken met regiocodering bij gekochte dvd/blueray-spelers? Ik kan in elke electronicawinkel codeerloze dvdspelers kopen. Die staan het afspelen van DVD’s uit andere regio’s toe. Het gaat daarbij toch ook om het het omzeilen van een technische voorziening. Of maakt het niet-doeltreffend zijn daarvan het verschil?
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 10:12
@Peter van G: de Wii is van jou maar volgens de rechtbank mag Nintendo maatregelen nemen om het spelen van illegale kopieën van haar spellen te verhinderen. Dat jij daardoor niet alles met je Wii kunt doen dat je leuk vindt, is dan helaas pindakaas.
@Martin: regiocodering is twijfelachtig. Het moet gaan om een voorziening die het schenden van auteursrechten verhindert, bijvoorbeeld door het onmogelijk te maken illegaal gekopieerde spellen te spelen. Een in Japan gekochte DVD kan door de regiocodering niet afgespeeld worden. Als je de strikte regel van “buiten Europa is het auteursrecht niet uitgeput” aanhangt, dan kan de rechthebbende op die DVD stellen dat je zijn auteursrecht schendt door die DVD in te voeren.
Daarnaast kun je goed betogen dat regiocodering niet doeltreffend is omdat hij zó eenvoudig te omzeilen is.
jdk | 22 juli 2010 @ 10:18
@Arnoud/9
Leg eens uit wat illegaal is aan de kopie is in deze. In het artikel staat dat het om downloaden zou gaan.
-Herman- | 22 juli 2010 @ 10:25
(sorry, niet goed gelezen, gaat om zelfde uitspraak)
Ik las zojuist dit artikel: http://bit.ly/bnhfpX het gaat dus ook op voor R4 kaartjes voor de NDS.
Soort van: “ik verbied het dat iemand een kniptang koopt want je kan er fietsen mee stelen”.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 10:38
@jdk: het gaat hier niet over de vraag of downloaden legaal is of niet maar of het in een (web)winkel verkopen van flashkaartjes en modchips legaal is in verband met artikel 29a Auteurswet. De rechter zegt van niet, omdat die kaartjes vrijwel uitsluitend gebruikt worden om illegale kopieën van spellen op te zetten en zo de auteursrechten van Nintendo te schenden.
We gaan in deze draad niet het downloaddebat overdoen, het gaat over de vraag of artikel 29a op deze wijze kan worden ingezet. (Nog even afgezien van het feit dat de thuiskopie-regeling niet geldt voor software.)
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 10:43
@Arnoud:
Heb je ook gelezen wat ik daar schreef? Mijn compiler (waar ik al 15 jaar aan programmeer) genereert programma’s voor de Nintendo DS en Game Boy Avance. Ik heb de ondersteuning voor deze apparaten niet geprogrammeerd maar de programmeur ervan, Francesco Lombardi, wel tot in de kleinste details geholpen het mogelijk te maken. Ik voel me dus persoonlijk beledigd door dit vonnis, niet alleen bestaat die Homebrew-scene gewoon, ik sta er middenin en de rechter beledigt mijn gebruikers ook door ze als piraten af te schilderen.
Wat betreft een bron, ik ben nog op zoek naar een goede maar Google maar eens op “ECIS” “software directive” “Thomas Vinje”. Begin jaren ‘90 was IBM nog vrij dominant en werd er flink gelobby’d om de softwarerichtlijn. De concurrerent van IBM zijn toen samengekomen en hebben naar verluid in het hoofdkantoor van Bull ECIS opgericht. ECIS heeft twee belangrijke zaken in de softwarerichtlijn weten te krijgen: Het recht op reserverse-engineering en een tekst betreffende interoperabiliteit tussen programma’s. Een belangrijk punt waarop ECIS verloren heeft is dat men interfaces tussen programma’s wou uitzonderen van het auteursrecht, dat is uiteindelijk niet in de richtlijn terecht gekomen.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 10:47
@Daniël: jazeker heb ik dat gezien, maar de webwinkels hebben in deze zaak niets overlegd waaruit blijkt dat de homebrew scene werkelijk bestaat, of beter gezegd dat dat een reëel iets is waar hij rekening mee moet houden en waarvoor Nintendo’s belangen opzij gezet moeten worden. Die rechter weet dat soort dingen niet, dat is nu net waar de partijen bewijs voor moeten overleggen.
Wat ook meespeelde, is dat geen van de verkopers van modchips/flashcards adverteert richting de homebrew scene. Men richt zich (afgaand op het vonnis) uitsluitend op de groep gebruikers die illegale kopieën van spellen wil spelen.
Ik zal eens googelen maar besef wel dat artikel 29a van heel wat later datum is dan de softwaredirective. Je zou het dus onder ‘voortschrijdend inzicht’ kunnen schuiven dat men nu kopieerbeveiligingen belangrijker vindt dan reverse engineeren of onbeperkt naar eigen inzicht kunnen gebruiken van hardware.
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 10:51
@Bulldog:
Zoals jij het zegt is het correct; de fabrikant hoeft absoluut niet mee te werken, maar ik mag reverse-engineeren wat ik wil als ik compatibele software of apparatuur wil maken, er is niets dat je er juridisch tegen kunt doen.
Overigens speelde deze kwestie een belangrijke rol in de kwestie van de EU tegen Microsoft: Microsoft was op grond van de softwarerichtlijn niet verplicht om zijn protocollen te documenteren en kon zich erop beroepen dat het niet hoefde mee te werken andere fabrikanten interoperabele produkten te maken. In het rapport van Mario Monti is toen uitgebreid beredeneerd dat het recht van concurrerenten reverse-engineering absoluut onvoldoende was om de concurrentie op de markt voor serversoftware te herstellen en Microsoft dus wel degelijk verplicht was (op basis van concurrentierecht) zijn protocollen te documenteren.
jdk | 22 juli 2010 @ 10:52
@arnoud
Eerst hoort de vraag beantwoord te worden of bepaald gebruik legaal is of niet. Vervolgens kan pas gekeken worden of artikel 29a Aw van toepassing is. Het artikel gaat over gebruik door downloaden. Wanneer er geen downloadverbod is, is dat gebruik niet illegaal en kan de toets van artikel 29a achterwegen blijven. Het gaat dus wél over de vraag of downloaden legaal is.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 10:58
@jdk: Nee, in deze discussiedraad gaan we het hebben over de vraag óf je artikel 29a kunt inzetten om auteursrechtschendingen te blokkeren of frustreren en of je daarbij ander (legaal) gebruik mag tegenhouden. Software die in al of niet gekraakte vorm van internet geplukt wordt, zou een auteursrechtschending kunnen zijn maar dat is een onderwerp voor een andere keer.
Voor mijn part doen we even of downloaden niet bestaat en alle software in winkels verkocht wordt op kaartjes. Maar ik wil in deze draad geen citaten van Tim Kuik (die hier niet over gaat) of de discussie over Wasserij de Zon, kopstations en jouw privévisie op de Auteurswet. Gewoon niet.
we_are_borg | 22 juli 2010 @ 11:06
je kan een skd licentie nemen bij nintendo helaas is dit erg duur en nintendo kan ook nog een project blokkeren.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 11:07
Ja, dat vond ik ook wat makkelijk van de rechtbank. Bovendien betwijfel ik of veel van het homebrew spul zou kunnen voldoen aan de eisen die Nintendo stelt aan applicaties. Ik kan me moeilijk voorstellen dat ze een Linuxport goed zouden keuren.
Bulldog | 22 juli 2010 @ 11:20
@Daniel
Ik moet wel zeggen dat er zit een gooie kant aan de home-brew scene. Het is wel zo dat als en 3rd partij BIOS word gemaakt dat “voldoet” aan de eisen van de “markt”, maar is niet volgens de “voorwaardes” van de fabrikant, dat het kan alsnog en stimuleerend effect hebben op de verkoop van de hardware. Als fabrikant het is een heel fijn lijn tussen toelaten, en “verbannen”. Als hoofd van de TD hier ik kan zeggen dat ik vak de ander kant opkijkt als ik zie dat een “pro” van de scene iets maakt. De duivel is in de details however. Als dat mod gaat te ver met bijvoorbeeld te veel voltage toelaten naar componenten X dan moet ik ingrijpen.
Een leuk discussie in de trend van home-brew was de Daniel K incident met Creative. Door het maken van eigen drivers heeft de man beste de verkoop van Creative hardware een stuk geholpen door de jaren, maar zodra dat was niet in de voordeel van Creative dan was de backlash enorme. Ik vond het een goed voorbeeld van de pros en cons van home brew.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 11:33
@jdk Die hele download discussie is niet interessant. Waar het om gaat is dat gebruikers software kunnen gebruiken met deze mods zonder dat ze de bijbehorende licentie-kosten hebben betaald. Het gaat hierbij om computer-programma’s waar iets andere richtlijnen voor zijn. Je mag software dan kennelijk wel downloaden maar vervolgens niet gebruiken. Beetje krom, maar ja… Da’s artikel 45n. Kortom, de mod chips maken het mogelijk om software op illegale wijze te gebruiken, waarbij dus auteursrechten worden geschonden. Al zou het downloaden dus legaal zijn, het gebruik van die software is dat absoluut niet. Einde discussie. (Voorlopig.)
De vraag is dus alleen of de mod chips ook voornamelijk bedoeld zijn om illegaal software mee te kunnen gebruiken. Nintendo zegt van wel en toont aan dat deze chips inderdaad misbruikt worden voor dit doel. Nu is het aan de webwinkels weer de taak om het tegendeel te bewijzen en aan te tonen dat er veel gebruikers zijn die deze mod chips wel op legale wijze gebruiken. Maar dat hebben ze niet gedaan en kunnen ze waarschijnlijk ook niet. Iemand die extra rekenkracht nodig heeft maar ja, voor €299 kun je ook een JOY IT PC Systeem Netbox NT330I, een MSI Wind Box DE500 PC of andere mini-PC kopen die net zo groot is als een WII. Okay, de WII is wel €100 euro goedkoper maar je moet ook de prijs van de mod chip meerekenen. Plus, het is nu eenmaal makkelijker om software te ontwikkelen voor een standaard PC simpelweg omdat je meer keuzes hebt in ontwikkel-omgevingen. Je kunt je dan ook terecht afvragen of een gemodde WII ook daadwerkelijk voor alleen legale doeleinden gebruikt gaat worden.
Misschien is het te vergelijken van radar-detectoren. Daar kan ik best wel legaal gebruik van voorstellen, bijvoorbeeld door mensen die deze detector willen gebruiken om radar-controles aan nieuwsmedia door te geven om zo andere weggebruikers op de hoogte te stellen van dergelijke controles. Dat is niet illegaal en gebeurt sowieso al, wanneer mensen zo’n radar-controlepost op de weg zien. Maar ja, 99.9% van de radar-detector gebruikers gebruikt dat ding om nog net op tijd af te remmen van de 210 KM/U die ze eerst reden tot een beschaafde 80 KM/U die op de betreffende weg geldt. (Okay, remspoor van twee kilometer…) Omdat die dingen dus massaal gebruikt worden om mee te werken aan verkeers-overtredingen zijn die dingen dus illegaal.
Van modchips is bekend dat die veelal worden gebruikt om kopieerbeveiligingen mee te omzeilen en dus zo auteursrechten te schenden. Natuurlijk mag je een modchip gebruiken om gedownloade muziek mee af te spelen. Maar je mag deze niet gebruiken om gedownloade software op je WII te gebruiken! En dat laatste is kennelijk de meest gebruikte toepassing. (Maar wat wil je ook als de prijs van drie spelletjes al meer is dan de waarde van de gehele console.)
jdk | 22 juli 2010 @ 11:54
@Arnoud
Het antwoord op jouw vraag is “nee”. Het is onrechtmatig legaal gebruik tegen te gaan. Wel tegengaan op grond van artikel 29a AW kan op het minst misbruik van recht genoemd worden. Feitelijk kan ook gesproken worden van een wanprestatie van Nintendo omdat normaal bij hardware te verwachten gebruik (dat je de software draaien kan die je wil al dan niet na zelf aangebrachte enhancements) wordt gefrustreerd met een beroep op art 29a Aw. Het eigendomsrecht van de koper wordt zwaar ondermijnd door dit soort gedrag van Nintendo.
@Wim ten Brink
Die hele download discussie is mateloos interessant. Dat is de spil van de vorderingen van de entertainment industrie. De rest van de discussie is niet zo interessant. Het is de grote frustratie van de entertainment industrie dat door internet de omvang van legaal gebruik toeneemt zonder dat daarvoor eerst bij de entertainment industrie afgerekend hoeft te worden. Zonder download verbod is er geen illegaal gebruik.
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 12:05
> Bovendien betwijfel ik of veel van het homebrew spul zou kunnen voldoen aan de eisen die
> Nintendo stelt aan applicaties.Ik kan me moeilijk voorstellen dat ze een Linuxport goed
> zouden keuren.
Precies. Nintendo wil een commercieel verkoopbaar spel zien, want zodra iets op grote schaal in de winkel gelegd moet worden zitten daar gelijk financiële risico’s aan. Bovendien heeft Nintendo aangegeven dat het een probleem kan zijn als een spel in Pascal geschreven is, als het echt een goed spel is zou men daar overheen kunnen stappen, maar in principe moet het in de door hun voorschreven talen (en programmeerhulpmiddelen) gemaakt zijn.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 12:25
@jdk De auteurswet artikel 45n spreekt jou tegen. Ook al zou het downloaden van software legaal zijn, het gebruik van software zonder dat je die aangeschaft hebt is gewoon strafbaar in Nederland, wegens schending van de auteursrechten. Dus nogmaals, legaliteit van downloaden staat hier niet ter discussie. Het is rechtmatig om illegaal gebruik tegen te gaan.
Je verwart dit met het downloaden van e-boeken, muziek, films en ander digitaal materiaal. Die kun je wel legaal gebruiken na het downloaden. Maar computer-programma’s zijn een uitzondering en modchips zijn bedoeld om gekraakte programma’s mee te gebruiken. De download-discussie is voor dit onderwerp dan ook niet van belang. Het gaat immers om illegaal gebruik.
Kijk, als die mods nu ook voor een belangrijk deel voor legale doeleinden worden gebruikt dan had Nintendo weinig kans. Maar dit is niet aangetoond zodat Nintendo gelijk krijgt met hun standpunt over de mods. (Namelijk dat deze illegaal gebruik vereenvoudigen.)
Henk | 22 juli 2010 @ 12:31
Mijn visie is, dat alleen de uitleg van art. 29a, lid 1 Aw in deze casus een punt van discussie kan zijn. De leden 2 en 3 van art. 29a Aw zijn rechtstreeks afhankelijk van de uitleg van het eerste lid.
Er moet aan twee criteria worden voldaan.
1. Er moet een technische voorziening zijn;
2. Het middel moet doeltreffend zijn.
Ad 1: Ook dit onderdeel bevat weer een dubbele toets. Er moet sprake zijn van een voorziening en deze moet dienen om iets tegen te gaan, dat de maker van het werk niet toestaat.
Aldus diende Nintendo te stellen/bewijzen:
a. welk handelen niet is toegestaan;
b. de producten een voorziening bevatten die dat handelen tegengaat.
Ik kan uit het vonnis niet opmaken of dat voldoende is gesteld en bewezen, maar in r.o.v. 5.8. oordeelt de rechter dat de vorm van de DS en de kaartjes van belang zijn (”iets anders past niet”) en dat een kopieerbeveiligingscode is “vereist”. Maar is die er dan ook wel?
Volg ik het vonnis, dan zegt de rechter dat de verboden handeling het kopiëren betreft en dat de vorm van de kaartjes/DS en de (vermeende?) beveiliging dat kopiëren willen tegengaan.
Echter: hier slaat de rechter het plankje misschien mis, want als het doel van de beveiliging is dat namaakspellen niet werken, dan is dat toch wat anders. Blijkbaar heeft de (vermeende?) beveiliging tot doel om “foute” spellen onbruikbaar te laten, maar gaat kopiëren als zodanig niet tegen.
Ik heb de indruk dat er hier en daar verbanden worden aangebracht, die er niet zijn.
Volgens de rechter was de doeltreffendheid (onderdeel 2) niet in geschil. Geen idee of de webwinkels daarover iets gesteld hebben, maar ik zou daar wel op hebben ingezet.
Immers is de beveiliging kennelijk zodanig zwak, dat omzeilen op een eenvoudige manier mogelijk is gebleken. Immers kan op basis van de (door Nintendo zelf gestelde) grote omvang van het “probleem” worden geoordeeld dat de technische voorziening niet, althans onvoldoende doeltreffend is.
Eenvoudig weergegeven: als je een goedkoop slot op je deur monteert, moet je ook niet verbaasd zijn dat een inbreker met een loper zo naar binnen stapt.
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 12:38
Goeie analyse. Zoals ik het begrijp:
De Nintendo-spelcomputers bevatten een voorziening die kaartjes (of de inhoud daarvan) herkennen als authentiek of als niet-authentiek. Nintendo stelde dat de voorziening gericht is tegen het spelen van ongeautoriseerde kopieën van hun spellen. Op grond van de auteursrecht is het gebruik van een computerprogramma inbreuk, tenzij je er “rechtmatige verkrijger” van bent (art. 45i en 45j Auteurswet). Nintendo bestrijdt dus die inbreuk met deze voorziening.
De discussie over vorm van de kaartjes is belangrijk omdat moet worden aangetoond dat de kaartjes “(vrijwel) uitsluitend” bestemd zijn om die voorziening te omzeilen. Een soldeerbout kan hier niet onder vallen, omdat je daar talloze legitieme dingen mee kan doen. De modchips wel, die diennen (vrijwel) maar één doel en dat is het uitschakelen van de voorziening. Uit de reclame-uitingen haalt de rechter dat die voorziening uitgeschakeld wordt met het beoogde doel om er ongeautoriseerde kopieën van Nintendo’s spellen op te spelen. De modchips zijn dus vrijwel uitsluitend bestemd om de voorziening te omzeilen die Nintendo’s auteursrechten moet beschermen.
Over het “doeltreffend” zijn: er is bij de invoering van dat wetsartikel gezegd dat het enkele feit dat iets te kraken is, de “doeltreffendheid” nog niet ongedaan maakt. Er moet meer zijn dan alleen “het is gekraakt”. Ik zou zelf zeggen, als de kraak ondertussen zo wijdverspreid is dat iedereen daar op triviale wijze gebruik van kan maken. Zeg maar het unlocken van een mobieltje of het regiovrij maken van een DVD-speler.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 12:51
Ik zou daaraan willen toevoegen dat het een verschil maakt of het kraken gebeurt door middel van software of het wijzigen van de hardware, of dat er een extra hardware-component (mod-chip) nodig is om mee te helpen bij het kraken. In het laatste geval kun je stellen dat het kraken niet meer triviaal is omdat extra hardware noodzakelijk is. Tenzij je dus weer kunt aantonen dat die hardware generiek van aard is en dus als een soldeerbout ook voor legitieme doeleinden gebruikt wordt. Maar dat is dus niet gebeurd in deze zaak.
Wat dat betreft zitten Arnoud en ik op dezelfde lijn. Het zou anders zijn indien de WII een veredelde MP3 speler was. Maar de WII wordt gebruikt om programma’s mee uit te voeren en laat de auteurswet daar nou net een uitzondering voor hebben ingesteld…
Maar goed, ik verwacht dat men wel een keer met een mod chip komt die ook legale toepassingen krijgt. Er kan immers veel winst gemaakt worden met dergelijke chips, simpelweg omdat veel mensen niet bereid zijn om tussen de €15 en de €149 te betalen voor een spelletje. Eenmalig bijbetalen voor een modchip en dan lekker downloaden vinden veel personen gewoon een stuk prettiger. En veel minder kostbaar. (Daarnaast vermoed ik dat Nintendo en bijbehorende software leveranciers ook expres de prijs van spelletjes voor de WII hoog houden. Het zou allemaal fors goedkoper kunnen want met een lagere prijs krijg je meer kopers en dus een ongewijzigde winstmarge. Maar ja, dan moet je wel spelletjes maken die kwalitatief goed zijn en spelers ook daadwerkelijk blijven interesseren.)
@28 (inderdaad, opvolgende bericht) Het is dus nog niet toegestaan omdat de modchips niet generiek genoeg zijn en dus speciaal bedoeld zijn om de Nintento beveiliging te doorbreken. Daarnaast kunnen gebruikers dergelijke chips niet zelf maken. Als er ooit een modchip komt die ook generiek toegepast kan worden voor legale doeleinden dan verandert dat de zaak.
Overigens heeft men wel degelijk verwezen naar Homebrew maar de rechter neemt dat niet serieus. En om eerlijk te zijn zie ik het ook niet als een serieuze toepassing. Leuk voor een hobbyist die wil spelen met hardware maar je kan dan net zo goed een normale PC kopen. Daarnaast zit er een belangrijk verschil tussen een X-Box en een WII omdat een WII veel specifieker bedoeld is voor spelletjes terwijl de X-Box ondertussen al heel veel andere mogelijkheden biedt. Plus, de X-Box staat meer open voor software ontwikkelaars in het algemeen die zelf hun software produceren en verkopen voor de X-Box en deze gratis of voor een paar Euro aanbieden.
Gunnar | 22 juli 2010 @ 12:54
@arnoud 26
Jouw laatste alinea is erg interessant. Feitelijk gaat het er dus om dat het thans verboden is om modchips te gebruiken, omdat het (nu nog ) relatief lastig is (immers je gaat ervoor naar een 3th party) én nog niet zo wijdverspreid. Maar op het moment dat de community ervoor zorgt dat het kinderlijk eenvoudig wordt om de Wii aan te passen én veel mensen er gebruik van maken, gaat een groot deel van de onderbouwing van het vonnis eraan.
Ik snap trouwens niet dat verweerders niet verwezen hebben naar het homebrew gebruik van bijvoorbeeld de gemodde X-box 1, welke op dit moment voor het grootste gedeelte alleen nog gebruikt als mediaplayer.
jdk | 22 juli 2010 @ 13:06
@26
Zie je nu wel dat de discussie over ‘rechtmatig verkrijgen’ relevant is.
Overigens heb ik de indruk dat de vermeende beveiliging die omzeild wordt met de modchip verder gaat dan het controleren/toelaten van legaal gebruik. Het beveiligingssysteem van Nintendo controleert feitelijk of een spel van een bepaalde leverancier verkregen is. Dat is wat anders dan dat het toetst of gebruik auteursrechtelijk is toegestaan. De kopieer beveiliging van Nintendo lijkt uit te gaan van de veronderstelling dat alleen door Nintendo als legaal gekwalificeerde kopieën legaal zijn. Het enkele feit dat door de modchip niet meer gecontroleerd worden kan of een spel al dan niet gekopieerd is, maakt nog niet in dat daarmee een technische voorziening is omzeild die in het kader van de normale werking dient voor het voorkomen of beperken van handelingen ten aanzien van werken, die door de maker of zijn rechtverkrijgenden niet zijn toegestaan. De voorziening voorkomt immers ook gebruik wat wel is toegestaan. De voorziening gaat te ver en mag daarom met de modchip omzeild worden.
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 13:35
> Leuk voor een hobbyist die wil spelen met hardware maar je kan dan net zo goed een normale PC kopen.
Een PC is niet draagbaar. Veel succes om in de trein met je PC te spelen.
Homebrew gaat niet om hobbyen met hardware, ik zou zeggen dat hobbyen met hardware een onderdeel van homebrew is. Software schrijven die niemand gebruikt is niet leuk. Het wordt pas leuk als mensen je spelletje gaan spelen je opmerkingen krijgt om het spel te verbeteren. Er is een handheld speciaal voor homebrew: De GP2X, een op zich een veel mooier apparaat dan een NDS. Er gaan gewone SD-kaarten, geen speciale kaarten nodig.
Maar er zijn eenvoudigweg veel meer mensen die voor de GBA en NDS programmeren omdat er veel meer bezitters van een dergelijk apparaat zijn, voor de GBA en NDS programmeren is daarom veel leuker. Beter gezegd, er zijn vele homebrewprogrammeurs die een GP2X hebben, maar hem gebruiken voor het ontwikkelen van spelletjes voor de GBA; de GBA is danwel primitiever maar je krijgt veel gebruikers van je spel.
Overigens gaat het niet alleen om homebrew. Er is nog een categorie tussen homebrew en commercieel in: De Indy Developers. Dit zijn mensen die op semi-professionele wijze spellen ontwikkelen maar niet bij een professionele spellenstudio werken. Ze zijn in aantal een stuk kleiner dan de homebrew-programmeurs, maar waar homebrew programmeurs enkel incidenteel uit hobby-overwegingen werken, zijn de Indies er dagelijks mee bezig. Binnen de gemeenschap vervullen zij een belangrijke sleutelrol; zij houden het draaien, ze helpen hobbyisten vaak op weg en delen vaak softwarebibliotheken die ze schrijven met anderen, zodat iedereen profiteert. Indy-programmeurs zijn volledig afhankelijk van flashkaarten, zonder flashkaart zijn zij hun boterham kwijt, want ze kunnen niet zonder programmeren, maar hun gebruikers kunnen ook niet zonder flashkaart hun spellen spelen.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 16:00
@Daniël Mantione, ik heb thuis een Zotak mini-PC staan en dat apparaat is net zo groot als een WII. Het is een complete PC en ik draai er Windows 2003 op en hij dient ook als webserver. Niet echt een zwaar systeem maar genoeg voor de vijf-en-een-halve bezoekers van mijn site.
En net als een WII kan ik er inderdaad niet mee in de trein spelen.
Kan overigens weer wel met een netbook of mini-laptop… Die vallen in dezelfde klasse van mijn Zotak, minder dan twee keer de prijs van de WII.
En natuurlijk heeft Homebrew wel een aantal personen die het gebruiken met de WII. Het zijn er alleen relatief gezien veel te weinig.
Maar laten we eens aandacht geven aan een webwinkel die modchips verkoopt voor de Nintendo WII. Een webwinkel die ik in 5 secondes vond door met Google te zoeken op “mod chips voor de nintendo WII” en die vast nog bovenaan de lijst staat als jij dezelfde zoektocht uitvoert. Waarmee adverteert deze site over de Wode Jukebox?
Hmmm. Okay, programma’s rippen. Kan legaal zijn maar is al twijfelachtig.
Dus staat totaal los van Homebrew? Sterker nog, ik zie bij de diverse mod chips voornamelijk staan dat ze bedoeld zijn voor gebruikers om hun spellen vanaf een backup te kunnen spelen, niet dat het bedoeld is voor homebrew software. Ik ben nog geen recentie tegengekomen die het heeft over het downloaden van spellen maar zie wel verwijzingen naar ISO’s. En een ISO is een backup bestand van een CD of DVD, die je in een brander weer naar een nieuwe CD kunt branden. Maar ja, als persoon X een CD converteert naar ISO en persoon Y deze ISO krijgt van X en gebruikt in zijn WII, dan is persoon Y strafbaar bezig.
Wel hebben ze het op de site over het spelen van “import” spellen, ofwel spellen uit het grijze circuit. Geen idee in hoeverre het is toegestaan om aankopen uit het grijze circuit te gebruiken, maar daar maak ik mij maar niet druk om.
Er is ook een link naar de Wode site en Wode zelf zegt:
Wat vrij duidelijke taal is. Je mag hun modchip niet gebruiken voor illegale doeleinden. Je mag alleen spelen vanaf je eigen backups, zodat je het origineel veilig op kunt bergen.
-
Maar om toch even terug te keren op het downloaden, zie deze pagina, die zegt:
en
En daar zie ik wel enige tegenspraak. Als je een spel al legaal hebt, waarom zou je hem dan als torrent downloaden? Okay, downloaden is nog steeds legaal maar je mag het spel nog steeds niet spelen voordat je hem aangeschaft hebt. En met uTorrent of BitTorrent kun je echt geen spellen kopen… Maar iets verder lees ik dan:
Hey, ISO? Dat klinkt bekend. De ene site legt uit hoe je een spel als ISO kunt downloaden voor gebruik met een modchip en de verkoopsite vertelt dat de mod chip ISO’s aan kan. Maar leuk dat dit kan maar als ik dit opvolg en 50 spelletjes download voor mijn WII dan ben ik dus strafbaar bezig zodra ik het eerste spel heb gestart. Downloaden, okay. Handig als ik het spel al besteld heb maar heb het nog niet ontvangen. Maar anders zie ik het nut er niet van in om iets te downloaden dat je niet mag spelen.
Tja, en veel mensen spelen die downloads natuurlijk wel, waardoor dus massaal overtredingen door ontstaan, mogelijk gemaakt door de mod chips in combinatie met torrents. En opvallend ook hoeveel mensen op die site gewoon toegeven dat ze downloaden, branden en de modchips gebruiken. En ook toegeven dat ze de spelletjes spelen zonder aan te geven dat ze ook het origineel bezitten. Dat maakt wel duidelijk wat het meest gebruikte doel is van die mod chips. En de lijst van reacties op die site is erg lang…
-
In ieder geval, om terug te komen op de legaliteit van modchips. Als je kijkt op het Internet en dan vooral let op de reacties bij recenties en blog artikelen dan zie je dat een enorm aantal personen de modchips gebruiken in combinatie met het downloaden van spellen. En omdat het soms lijkt te gaan op honderden spellen voor een enkele gebruiker heb ik ook grote twijfels aan de legaliteit ervan. Met een gemiddelde prijs van €25 per spel, is het dan geloofwaardig dat een WII-mod gebruiker met 400 spellen ook daadwerkelijk €10.000 heeft betaald om die spellen rechtmatig te bezitten? Sorry, maar dat is totaal ongeloofwaardig.Mod chips hebben binnen deze gemeenschap kennelijk tot doel om op onrechtmatige wijze spelletjes te kunnen spelen. En het gaat hier om een groot aantal personen. Het aantal personen dat de modchips ook daadwerkelijk legaal gebruikt is een enorm kleine minderheid. Jammer dus voor hen.
Peter van G | 22 juli 2010 @ 17:28
Ik heb kleine kinderen in huis en die gaan niet echt zachtzinnig om met de schijfjes van mijn Wii. Het zou me een lief ding waard zijn als ik mijn schijfjes kan rippen naar een ISO bestand en dat vervolgens kan spelen. Zodat ik de (erg dure) schijfjes gewoon in de kast kan laten liggen.
Ik begrijp dat Nintendo liever ziet dat ik een versleten favoriet gewoon vervang tegen de winkelwaarde maar tot ze een service bieden waarbij ze een beschadigde cd (bijna) kosteloos vervangen voor een nieuwe wil ik graag een modchip voor legaal gebruik!
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 17:52
@Peter, en daar heb jij groot gelijk mee. Maar helaas behoor jij kennelijk tot de kleine minderheid die mods dan dus legaal wil gebruiken.
Maar ja, als je kinderen met je WII mogen spelen en ze lenen gekopieerde spelletjes van vriendjes om erop te spelen, dan gaat het al weer mis. En een kopietje maken is zo gepiept. Als je kinderen niet zachtzinnig met het apparaat omgaan vraag ik mij dus af of je oplet dat je kinderen de WII alleen legaal gebruiken. Maar ja, als je daarop oplet kun je ook opletten of ze er voorzichtig mee om gaan.
Zie je de tweestrijd in jouw argumentatie? Hoe kan jij garanderen dat je kinderen alleen legaal software op de WII gebruiken als jij al niet kan garanderen dat ze het heel laten?
Je hebt wel gelijk. Die modchips moeten gewoon toegelaten worden en dat zal ook wel gebeuren als het duidelijk is dat ze grotendeels voor legale doeleinden worden gebruikt. Maar dat is nog niet aangetoond.
We are Borg | 22 juli 2010 @ 18:18
@Arnoud
Ik heb nog even verder gekeken naar een licentie maar de kosten zijn minimaal 2000 dollar en afhankelijk van grote waar je mee gaat ontwikkelen loop dit op tot de 10.000 dollar. Ik kan niet vinden wat de andere voorwaarde zijn aangezien alles achter een NDA zit voordat je die info krijgt.
Ferdi-T | 22 juli 2010 @ 18:39
Homebrew afspelen op de Wii als argument om een modchip te mogen verkopen? Dat is een argument wat, om een eerdere blog aan te halen, de giecheltest niet doorstaat.
Ik heb behoorlijk wat homebrew zien draaien op een Wii, maar daar zit eigenlijk niks bij wat echt iets toevoegt ten opzichte van wat je op een pc al kan. En aangezien het aannemelijk is dat wie homebrew draait ook een pc en internetverbinding heeft (om de homebrew voor je Wii te downloaden), voegt het niet zo heel erg veel toe.
Uiteraard is het best geinig dat er een tekstverwerker op de Wii zit, maar om daar nou een sollicitatiebrief in te gaann tikken… nee.
Deze uitspraak is wellicht vervelend tegenover de goedbedoelde hovvyisten die graag programma’s schrijven voor de Wii, maar vanuit het totaalplaatje niet onverwacht.
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 18:58
> Maar laten we eens aandacht geven aan een webwinkel die modchips verkoopt voor de Nintendo WII.
Het gaat hier niet over modchips, het gaat hier over flashcartridges. Dat een modchip verboden wordt daar zou ik ook tegen zijn, maar ik kan me wat betreft een modchip nog voorstellen dat een rechter ze verbiedt. Van het aanbrengen van wijzigingen aan het apparaat is hier geen sprake.
Ik heb even gegoogeld op “flash cartridge”:
- Eerste te treffer is Wikipedia
- Tweede treffer is http://www.gameboy-advance.net/flash_card/gba_flash_advance_cards.htm
… nergens wordt geadverteerd met het spelen van illegaal gedownloadde spellen. Klik wat verder rond op links, uiteraard zijn er die melding maken van de mogelijkheid gedownloadde roms te spelen, maar alleszins valt het behoorlijk mee.
Het is dus aantoonbaar onjuist dat flashcarts alleen maar aangeprezen worden om illegale spellen te spelen.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 19:10
Daniël Mantione zegt:
Jure zegt:
Flashcards worden niet genoemd in het vonnis dus het gaat alleen om modchips.
Klopt. Diverse winkels geven ook aan dat het alleen bedoeld is om een backup van legale spellen te maken voor eigen gebruik. Alleen jammer dat die webwinkels ook regelmatig instructies geven over hoe je een dergelijke backup kunt downloaden via torrents. Blijft de vraag over waarom iemand een torrent zou downloaden indien ze zelf al het origineel hebben waar ze een backup van kunnen maken.
P.s. Een flashcart is een flitsend karretje.
Een flashcard is een geheugenkaart met optioneel extra mogelijkheden en wat voorgeinstalleerde software. Er zijn overigens naast de hardware-matige mods ook software-matige mods mogelijk, alleen zal zo’n beetje iedere WII update deze software mods weer uitschakelen… Zowel flashcards en softmods zijn voorlopig nog “legaal” omdat de rechter daar geen uitspraak over heeft gedaan.
Martijn | 22 juli 2010 @ 20:45
Als ik nu even de uitspraak en de opmerking van Daniël samenvoeg, zou dan de conclusie niet kunnen zijn dat Nintendo wel modchips mag verbieden, maar dat de prijs voor de SDK-licentie aan een redelijk maximum gebonden zou moeten zijn? Nintendo lijkt nu namelijk twee dingen tegelijk te doen: beveiligen tegen gekopieerde spellen (wat mag), maar ook voorkomen dat mensen zelf spellen gaan maken (wat blijkbaar dus niet mag.)
Arnoud Engelfriet | 22 juli 2010 @ 21:01
Zo ver is die argumentatie niet uitgewerkt in dit vonnis. De rechter wuift alleen het argument “machtsmisbruik” weg door te zeggen dat Nintendo helemaal niet het maken van eigen spellen blokkeert; je kunt de SDK in licentie nemen. Of die SDK-licentie redelijk is of GPL-compatible of betaalbaar gaat in die context wat ver.
Ik heb wat zitten googelen maar kan niets vinden dat de ontwerper van een hardwareplatform verplicht dit open te stellen voor iedereen die daarop wil ontwikkelen. Misschien dat dit in de context van de IBM PC is besproken bij de softwarerichtlijn, maar als algemene rechtsregel lijkt het me niet juist.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 21:30
Giechel…
-
Hier kom je eigenlijk ook op het terrein van Apple en de iPhone/iPad applicaties waar Apple een hele stricte controle over heeft. Veel mensen vinden ook dat Apple een veel te grote macht heeft over andere ontwikkelaars door zoveel restricties op te leggen, plus het feit dat Apple zelf ook nog de macht heeft om applicaties op alle iPhones en iPads te blokkeren via een simpele update. Ook hier vinden velen het ontoelaatbaar dat het kan, maar de realiteit is dat een gezonde marktwerking hier van invloed is.
Als je zo beperkt wordt door een bepaald platform dan kun je je altijd nog gaan richten op andere platforms. Okay, de WII is te duur, dus ontwikkel dan voor de Playstation of de X-Box. Dan krijgen die andere platforms vanzelf meer spellen en dus meer gebruikers en wordt de waarde van de WII al snel een stuk minder. Idem voor de iPhone, die nu voornamelijk als zoete broodjes verkoopt wegens de hype die eromheen heerst plus het feit dat de meeste personen zo’n apparaat voornamelijk voor een paar doeleinden gebruiken. (Bellen, SMS’en en eventueel wat eenvoudige spelletjes.) Voor diegenen die meer serieuze toepassingen hebben voor zo’n apparaat valt de keuze toch al snel op andere systemen zoals Android of Windows Mobile. Met een absurd hoge prijs voor de SDK werkt Nintendo zichzelf eigenlijk grotendeels tegen. Het wordt dan voor ontwikkelaars interessanter om voor andere consoles te ontwikkelen.
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 21:37
> P.s. Een flashcart is een flitsend karretje.
Een flashcard is een geheugenkaart met
> optioneel extra mogelijkheden en wat voorgeinstalleerde software
De spraakverwarring is wijdverspreid, maar de betreffende handhelds accepteren spelcartridges, en geen kaarten. Cart is een verkorting van cartridge. Een flashcart is een spelcartridge die zelf van flashgeheugen is voorzien is of de algemeen bekende flashgeheugenkaartjes accepteert.
Wim ten Brink | 22 juli 2010 @ 21:54
Goed punt, alleen gaat het niet om handhelds maar om een WII console. Maar goed, de uitspraak heeft betrekking tot alle PS- consoles, dus ergens komt de flashcart wel om de hoek kijken. Net als de flashcard, overigens. Maar ik vind het wel leuk om de flashcart een flitskarretje te noemen.
In ieder geval, een flash card kun je gebruiken met de PS- consoles en is volledig legaal omdat deze vele andere toepassingen hebben. Een flashcart kan ook legaal zijn, mits deze niet een van de modchips bevat waar de uitspraak het over heeft. De meeste flashcarts hebben legale toepassingen en zijn niet verboden. Het gaat ook alleen om de chips binnen sommige cartridges en niet de cartridges zelf. Laat die chips weg en de cartridge is weer legaal…
Daniël Mantione | 22 juli 2010 @ 22:11
Als ik het vonnis lees gelast de rechter de vernietiging van zowel modchips als flashcards (dat hij met een D schrijft), en het gaat om zowel Wii als handhelds. Volgens de redenering zijn de de flashcar(d|t)s wel degelijk illegaal omdat ze vrijwel uitsluitend gebruikt zouden worden voor illegaal gebruik (vonnis kopje 5.13).
Dit is een slechte rechter, hij is wellicht tot de conclusie gekomen dat de webwinkels schurken zijn, ze willen veroordelen, en daarbij een vonnis geschreven dat zowel de goeden als de kwaden treft.
Peter van G | 23 juli 2010 @ 10:49
Het hele verhaal doet mij wat denken aan de discussie over growshops.
Als een tuincentrum bloembakken, UV lampn etc verkoopt is er geen haan die er naar krait.
Maar zodra die zelfde spullen verkocht worden in een winkel die een groot cannabisblad op de etalageraam heeft geschilderd spreekt iedereen er schande van en zou het verboden moeten worden.
Laat rechters en wetgevers zich bij de zaak houden.
Als wiet telen en gekopieerde spellen spelen illegaal is moet je dat verbieden. Niet de verkoop van spullen die misbruikt kunnen worden om dat illegaal gedrag mogelijk te maken. Zo lang er een legaal gebruik mogelijk is, gaat het te ver om hardware te verbieden.
En als de handhaving van het gedrag moeilijk is, jammer dan. Dan moet de overheid maar beter zijn best doen, binnen de grenzen van de wet.
Piet | 23 juli 2010 @ 21:56
Ik ben het eens met Henk(#25) dat de rechter de plank mis lijkt te slaan waar hij concludeert dat de beveiliging het kopiëren tegengaat.
Interessant genoeg hadden de Engelse rechters in Higgs v R [2008] EWCA Crim 1324 op dit punt een heel andere mening:
Discouragement or general commercial hindrance lijkt voor de Haagse rechtbank wel voldoende te zijn.
Als de Haagse rechtbank de Engelse rechters had gevolgd, zou Nintendo de zaak misschien toch nog hebben kunnen redden, zoals bona fides al aangaf in de blogpost over de zaak uit 2008. Allereerst zou Nintendo er dan de rechtbank van hebben moeten overtuigen dat de spellen (ook) software zijn en onder de auteursrechtelijke bescherming van software vallen, en dat art. 29a Aw ook op software van toepassing is (en ik zie werkelijk niet in in waarom het anders zou zijn). Bij het afspelen van een spel vinden er auteursrechtelijk relevante handelingen plaats ten aanzien van de software (art. 45i Aw, “in beeld brengen, de uitvoering”). De omzeilde beveiliging is ontegenzeggelijk een technische voorziening die dient voor het voorkomen of beperken van deze handelingen. Art. 45j doet hier niet aan af (zoals Daniël Mantione in #9 in die oude draad lijkt te stellen), want een gekopieerd spel is duidelijk geen rechtmatige kopie zodat art. 45j niet van toepassing is.
Overigens: als de spellen niet onder de specifieke auteursrechtelijke bescherming van software zouden vallen, dan zou kopiëren (voor privégebruik) geen verboden handeling zijn… Dus ook op dat punt is de redenering van de Haagse rechtbank krom, of in ieder geval niet volledig.
Hoe kan het dat de advocaten van de webwinkels niet op Higgs v R hebben gewezen? (Of als dat wel is gedaan, waarom zwijgt de rechtbank over die uitspraak?)
Ik zie nu dat ik het eens ben met Arnoud(#26), 2e alinea, al vraag ik me af of Nintendo echt (bewust) die inbreuk heeft bestreden.
Piet | 23 juli 2010 @ 22:30
@Ferdi-T(#35):
Dat lijkt me wel mee te vallen. Het argument is gebaseerd op art. 29a lid 3 sub b Aw. De vraag is of er een commercieel meer dan beperkt doel of nut is anders dan het omzeilen van de beschermende werking. Natuurlijk zijn er verhoudingsgewijs niet zo veel mensen die hun NDS willen gebruiken voor homebrew software, maar zou die groep werkelijk te klein zijn om commercieel interessant te zijn? Dat lijkt me niet direct een uitgemaakte zaak.
Daniël Mantione | 23 juli 2010 @ 23:46
> Bij het afspelen van een spel vinden er auteursrechtelijk relevante handelingen plaats ten
> aanzien van de software (art. 45i Aw, “in beeld brengen, de uitvoering”)
Normaliter is dat het geval, maar in dit geval niet. De Nintendo-handhelds zijn een speciaal
geval. In een normale computer worden programma’s bij het laden en in beeld brengen van een randapparaat naar het geheugen van de computer gekopieerd en zijn de speciale bepalingen in artikel 45 van toepassing.
Bij een Nintendo-handheld is de spelcassette geen randapparaat waar de computer gegevens vanaf kan lezen. De cassette is het ROM-geheugen van de computer zelf, en de computer voert zijn instructies rechtstreeks uit het ROM-geheugen uit; een kopie maken in het RAM-geheugen is niet nodig. Het spel wordt dus niet verveelvoudigd tijdens het gebruik. Het gevolg is dat het spelen van een spel op een dergelijke handheld geen auteursrechtelijk relevante handeling is.
Henk Schanssema | 24 juli 2010 @ 8:17
@Piet (#45): Leerzame aanvulling! Zo langzamerhand begint bij mij de “IE-mist” wat op te trekken, maar het zicht is nog geen 10 km:-)
Overigens vraag ik me af (ook @Daniël #47) of art. 45i Aw van toepassing is op het afspelen van een spel, maar moet er wel bij opmerken, dat de strekking van art. 45i me niet geheel duidelijk is. Het is een - zo begrijp ik - nadere uitleg van art. 13 ten aanzien van het kopiëren van software? Art. 45j Aw lijkt te zijn geschreven om te voorkomen dat een functionele kopie (bijvoorbeeld een geheugenkopie van bestanden, die moeten worden uitgevoerd) als inbreuk zou worden aangemerkt, want zonder dat artikel is elk “draaien” van een applicatie al “fout”. Als een DS spel niet wordt gekopieerd, is art. 45j Aw eenvoudigweg niet “nodig”. Ik sta open voor verbeteringen:-)
@#46: Met je eens dat het zeker niet is uitgemaakt dat homebrew commercieel zonder betekenis is. Een mooi voorbeeld is de MinivMac emulator voor de DS. Daarmee wordt een “blokkendoos” Apple Mac op je DS (in zakformaat!) tot leven gebracht. Het “ding” is wat langzaam en niet zo handig omdat het scherm wat klein is, maar het is beslist een mooi homebrew voorbeeld, dat alleen met een R4 (c.a.) werkt. Uit het vonnis maak ik op dat de webwinkels (misschien) te weinig aandacht aan homebrew toepassingen hebben geschonken.
Henk Schanssema | 24 juli 2010 @ 9:03
Wat me nog te binnen schoot: heeft iemand een visie op emulators met daarop “kloon” spellen in verhouding tot het auteursrecht?
Het lijkt me een interessant vraagstuk met de nodige escapes en “hobbels”.
Piet | 24 juli 2010 @ 12:18
@Daniël(#47): van “in beeld brengen” en “uitvoering” is natuurlijk wel degelijk sprake, en deze handelingen worden door art. 45i aangemerkt als auteursrechtelijke verveelvoudiging. Juridische ficties hoeven zich niet aan de technische werkelijkheid te houden.
Het tegenargument is dat art. 45i Aw op dit punt mogelijk afwijkt van de Europese richtlijn, en wellicht conform die richtlijn dient te worden geïnterpreteerd.
Piet | 24 juli 2010 @ 12:44
Oeps, art. 45i voegt eraan toe “voor zover voor deze handelingen het verveelvoudigen van dat werk noodzakelijk is”. Dus Daniël heeft gelijk. (Begrijp niet helemaal hoe ik dit kon missen.)
Daniël Mantione | 24 juli 2010 @ 15:17
@Henk:
Ik denk dat je hier weer komt op de softwarerichtlijn die met de gedachte ontworpen is dat er IBM-PC compatibele computers gebouwd kunnen worden. Artikel 6 van de softwarerichtlijn gaat redelijk in detail in op reserve-engineering. Ik zou dus een handheld mogen reverse-engineeren en een compatibele handheld op de markt moeten kunnen brengen, een emulator daaronder inbegrepen. Een heikel punt is altijd de ROM-software; voor een aantal apparaten zijn compatibele ROM’s geschreven, waaronder voor de Game Boy Advance. De Gameboy-emulator van de GP2X werkt o.a. op die manier.
Voor een aantal andere computers, zoals bijvoorbeeld de Commodore 64 is het niet doenlijk om compatibele ROM’s te gebruiken omdat C64-programma’s aannemen dat subroutines op vaste plaatsen in de Basic- en Kernal-ROM staan, het is vrijwel ondoenlijk onafhankelijk routines te schrijven die uiteindelijk dezelfde lengte hebben als de originele (alleen dan zou je ze op dezelfde positie in het ROM kunnen plaatsen). Een Commodore 64-emulator kan je praktisch gezien dan ook niet legaal gebruiken. Toch zijn emulatoren die de originele ROM’s meeleveren volop beschikbaar; de auteursrechten erop zijn of lijken in handen van het Nederlandse Commodore Gaming, wat niet geïnteresseerd lijkt om emulatoren het leven moeilijk te maken.
Wim ten Brink | 24 juli 2010 @ 16:29
Daniël Mantione
Mooi gevonden maar niet geheel correct. De instructies die in het ROM geheugen zitten worden geladen door de processor om deze vervolgens uit te voeren. De data op de ROM geheugens wordt ook door de processor geladen en verwerkt. Vanuit dat oogpunt is een ROM module niet veel anders dan een schijfgeheugen.
En natuurlijk, je kunt stellen dat een computer blokken van een programma eerst in RAM inleest om het vervolgens uit te voeren. Maar dat gebeurt met ROM geheugens ook, mede ook om het systeem sneller te maken. Een ROM module is niet veel anders dan een CD, diskette, schijf, geheugenkaartje of desnoods een ponskaart. Het is een plek waar applicaties en data op opgeslagen worden om vervolgens geheel of gedeeltelijk in het RAM gedeelte van de computer te worden ingelezen voordat de processor het gebruikt.
Het probleem met ROM geheugens is dat ze vaak trager zijn dan RAM. Dat heeft te maken met het feit dat een ROM geheugen data moet blijven bewaren terwijl een RAM-module alle data kwijt is als de stroom wegvalt. Ook SD-kaartjes, memorysticks, flashcards en vergelijkbare geheugenmodules hebben dit probleem. De gegevens moeten bewaard worden als de stroom weg is, waardoor er meer technische truken nodig zijn om dit voor elkaar te krijgen waardoor het geheel trager is dan wanneer men alles in een normale geheugenmodule zou plaatsen die continu van energie voorzien moet worden. Dus in vrijwel alle gevallen worden applicaties en data vanuit een trage geheugen-module naar het snellere RAM geheugen gekopieerd, afhankelijk van het deel dat de applicatie op dat moment nodig heeft. Het kopieren kan op de achtergrond gebeuren terwijl de applicatie snelheid wint door steeds te zorgen dat de juiste data op het juiste moment in het snelle RAM staat.
Een van de weinige “geheugenmodules” die niet op deze manier werken zijn smartcards zoals je die ziet op je pinpas, sim-kaart voor je mobiel en beveiligings-pasjes. De chips die in dit soort hardware worden gebruikt hebben een beetje geheugen en een eenvoudige processor die een aantal eenvoudige instructies kan opvolgen. Die instructies zijn gerelateerd aan encryptie en decryptie van data en worden veelal gebruikt om een korte beveiligings-sleutel te genereren waarmee je binnen een normale computer weer een bestand mee kunt beveiligen. Ze zijn niet bedoeld om grote hoeveelheden data te verwerken simpelweg omdat ze daar te traag voor zijn. Maar ze moeten wel op deze manier werken omdat je niet wil dat iemand de beveiligings-instructies of data gewoon naar een computer kopieert.
Henk | 24 juli 2010 @ 16:53
@Daniël (#52): Dank voor je (voor mij heldere) uitleg. Ik zal de softwarerichtlijn een dezer dagen eens goed bestuderen.
Wel grappig dat mijn MinivMac een dubbele “valkuil” heeft: de R4 wordt door de rechter als dubieus geoordeeld (ondanks mijn homebrew gebruik) en de Mac emulator heeft op zijn beurt een legale ROM file nodig (van Apple). Nu heb ik een klein Mac museum en dus ook “legale” ROM’s en acht ik mezelf niet onjuist bezig. Of?
@Wim (#53): Voor hetgeen jij beschrijft is art. 45j Aw bedoeld, als ik goed zie?
Daniël Mantione | 24 juli 2010 @ 17:06
> Mooi gevonden maar niet geheel correct. De instructies die in het ROM geheugen zitten
> worden geladen door de processor om deze vervolgens uit te voeren. De data op de ROM
> geheugens wordt ook door de processor geladen en verwerkt. Vanuit dat oogpunt is een ROM
> module niet veel anders dan een schijfgeheugen.
Ik neem het standpunt in dat dat geen vorm van verveelvoudigen is (en dus geen auteursrechtelijk relevante handeling). De processor leest welliswaar de instructies die hij uitvoert één voor één uit het (ROM)-geheugen, maar er ontstaat daarbij geen kopie van een programma. Voor verveelvoudigen lijkt het mij noodzakelijk dat je behalve dat je het werkt leest, je het ook weer wegschrijft.
Wim ten Brink | 24 juli 2010 @ 17:48
Daniël Mantione | 24 juli 2010 @ 18:11
Ik kan je verzekeren: De Nintendo-handhelds voeren instructies rechtstreeks uit ROM uit. De apparaten zijn geoptimaliseerd om zo min mogelijk RAM te bevatten, een GBA bevat bijvoorbeeld slechts 32kB snel RAM, 256 kB traag RAM, terwijl het spelcassette-ROM gerust meerdere megabytes kan beslaan. Wat jij waarschijnlijk bedoelt is cachegeheugen of in het RAM geschaduwd ROM, dat bestaat op een PC, niet op deze apparaten.
Het ROM is zit wat betreft snelheid in tussen het snelle en het trage RAM-geheugen in. In theorie kan je je programma naar het snelle RAM kopiëren (dat is dan een aktie van de programmeur en niet van het apparaat zelf) om enige snelheidswinst in de uitvoering van je programma te boeken, maar omdat er zo gruwelijk weinig snel RAM is, is dat een weinig praktische optie.
Ik vermoed dat de reden achter dit ontwerp is dat Nintendo het beleid heeft geen hardware met verlies te verkopen (in tegenstelling tot Sony & Microsoft), een apparaat moet gruwelijk goedkoop geproduceerd kunnen worden. Spelcassettes worden door deze aanpak duurder om te produceren, maar daar zit over het algemeen een goede marge op. Met deze aanpak hoeft er maar heel weinig geheugen in het apparaat zelf aanwezig te zijn, en dat zal zijn effecten hebben op de kostprijs.
Wim ten Brink | 24 juli 2010 @ 18:54
Jawel, je geeft zelf al aan dat er 32 kB plus 256 kB aan RAM beschikbaar is. Dat is meer dan genoeg geheugen om blokken code en data in op te slaan. Daarbij wordt dezelfde manier gebruikt die Windows gebruikt om programma’s te draaien: steeds maar een klein deel van de werkelijke code is ook daadwerkelijk in RAM aanwezig. De rest wordt ingelezen wanneer de code deze moet aanroepen.
In het DOS tijdperk was het nog redelijk standaard dat een applicatie in het geheel in het geheugen werd ingelezen. Maar doordat er steeds meer geheugen nodig was voor programma’s kwamen er ook allerlei technieken waarbij niet meer het gehele programma gelezen hoeft te worden. Onder Windows wordt daar een truuk toegepast in de vorm van “memory-mapped” bestanden. Een blok geheugen wordt dan gekoppeld aan een blok data op schijf. Dat geheugen is dan nog niet gealloceerd in RAM, maar mocht het ooit gebruikt worden dan zal het eerst in RAM worden ingelezen voor gebruik. (Waarbij mogelijk andere blokken gemapte data weer uit het RAM wordt gewist om ruimte te maken.)
Ovigens, volgens Wikipedia heeft de Nintendo DS wel 4 MB aan RAM. Resolutie van de schermen is niet hoog en aantal kleuren per pixel ook niet, dus qua data is 4 MB meer dan voldoende. In het MS-DOS tijdperk hadden veel spelletjes al meer dan genoeg aan 640 kB met grotere resoluties. En iin dit tijdperk waar computers met terabytes voor schijven en gigabytes voor RAM werken klinkt 4 MB als erg weinig, maar voor een console is het meer dan genoeg.
Daniël Mantione | 24 juli 2010 @ 20:01
> Jawel, je geeft zelf al aan dat er 32 kB plus 256 kB aan RAM beschikbaar is. Dat is meer
> dan genoeg geheugen om blokken code en data in op te slaan.
Je kunt inderdaad een klein deel van je programma in het RAM kopiëren, de GBA legt je geen restricties op, dus die keuze heb je als programmeur, dat klopt. Voor die 256 kB is dat totaal onzinnig, want die 256 kB is trager dan het ROM. Blijft over die 32 kB. Daar kan je als programmeur nog steeds code in kopiëren, maar in welk geheugen ga je je rekenwerk dan doen? Kortom, geen programmeur in wie het op komt om dit soort onzinnige dingen te verzinnen. Laat het programma maar mooi in ROM staan, de GBA kan daar rechtstreeks instructies uit uitvoeren.
> Daarbij wordt dezelfde manier
> gebruikt die Windows gebruikt om programma’s te draaien: steeds maar een klein deel van de
> werkelijke code is ook daadwerkelijk in RAM aanwezig. De rest wordt ingelezen wanneer de
> code deze moet aanroepen
Dat is onjuist.
> In het DOS tijdperk was het nog redelijk standaard dat een applicatie in het geheel in het
> geheugen werd ingelezen. Maar doordat er steeds meer geheugen nodig was voor programma’s
> kwamen er ook allerlei technieken waarbij niet meer het gehele programma gelezen hoeft te
> worden. Onder Windows wordt daar een truuk toegepast in de vorm van “memory-mapped”
> bestanden. Een blok geheugen wordt dan gekoppeld aan een blok data op schijf. Dat geheugen
> is dan nog niet gealloceerd in RAM, maar mocht het ooit gebruikt worden dan zal het eerst
> in RAM worden ingelezen voor gebruik. (Waarbij mogelijk andere blokken gemapte data weer
> uit het RAM wordt gewist om ruimte te maken.)
Wat je hier schrijft klopt volledig, maar is compleet onzinnig om te doen op een GBA. Er is namelijk *geen* geheugengebrek voor wat betreft de grootte van je programma. De theoretisch maximale ROM-grootte is namelijk een gigabyte. Omdat de processor dat ROM-geheugen van de spelcassette direct ziet in zijn adresruimte, is het compleet onzinnig om nu het ene deel, en dan het andere deel van het programma in het geheugen te laden. Ik herhaal: De spelcassette is GEEN randapparaat, het is het ROM-geheugen van de computer.
Een IBM-PC had een beschikbare geheugenruimte van 640kB. Opslagmedia waren bij de PC natuurlijk groter, maar omdat de processor maar een adresseerruimte van 1 MB had, had het weinig zin ROM-media te ontwikkelen die zichtbaar waren binnen de adresseerruimte. Opslagmedia voor de PC waren en zijn randapparaten, de gegevens daarop zijn niet voor de processor zichtbaar. Daarom had het op de PC zin steeds een ander stukje programma in het geheugen te laden, aanvankelijk met overlays en met later virtueel geheugen.
> Ovigens, volgens Wikipedia heeft de Nintendo DS wel 4 MB aan RAM. Resolutie van de schermen
> is niet hoog en aantal kleuren per pixel ook niet, dus qua data is 4 MB meer dan voldoende.
> In het MS-DOS tijdperk hadden veel spelletjes al meer dan genoeg aan 640 kB met grotere
> resoluties. En iin dit tijdperk waar computers met terabytes voor schijven en gigabytes
> voor RAM werken klinkt 4 MB als erg weinig, maar voor een console is het meer dan genoeg.
De NDS is inderdaad een veel krachtiger apparaat dan de GBA, niet alleen heeft hij meer geheugen, een snellere processor ook de videochipset is veel krachtiger. Het basisprincipe is echter niet veranderd ten opzichte van de GBA, de spelcassette vormt het ROM-geheugen van de computer. Beter gezegd, de manier waarop spelcassettes werken is volledig identiek aan beide apparaten, op die manier kan de NDS GBA-spelletjes afspelen zonder dat hij veel moet emuleren. Ik heb net even opgezocht of de processor cachegeheugen heeft, maar dat lijkt bij de ARM946-processor die erin zit niet het geval.
Piet | 24 juli 2010 @ 23:44
@Henk(#49) en Daniël(#52):
Toevallig kom ik deze blogpost tegen. Een Engelse rechter gaat vragen stellen aan het HvJ EU die relevant zouden kunnen zijn voor emulators (ook al gaat die zaak over een wat hoger niveau emulator).
Daniël Mantione | 25 juli 2010 @ 8:18
Dat is een superinteressante zaak, omdat mijn compiler ook compatibel is met Turbo Pascal en Delphi en dus ook een onafhankelijke implementatie van een programmeertaal is (hoewel de programmeertaal Pascal zelf wel weer een vrij te implementeren ISO-standaard is).
Wim ten Brink | 25 juli 2010 @ 21:03
32 KB is nog steeds meer dan genoeg. De eerste computer waar ik op programmeerde was een ZX-81 en die had maar 16 KB in totaal beschikbaar. Toch was ook dat meer dan genoeg voor dit apparaat. De opvolger ervan, de ZX-Spectoum had 16 of 48 KB aan geheugen, kon met kleuren werken en was populair als spelcomputer. De eerste PC’s kwamen ook uit met 64 tot 128 KB aan geheugen en dat was meer dan voldoende in die tijd.
Toon maar aan. Ik heb het gewoon over de techniek van Memory Mapped Files die Windows gebruikt om een applicatie in te lezen van schijf. Ik heb nu al gauw 25 tot 30 jaar programmeer-ervaring, zowel op low-level niveau als met hogere programmeertalen. Wanneer Windows een proces in het geheugen leest, doet Windows dat niet direct. Het bestand wordt gemapt naar virtueel geheugen en code wordt naar behoefte ingelezen zodat het systeem ook weer RAM vrij kan geven aan andere processen. Okay, ik geef het misschien te simpel weer maar dit is geen computer-technisch forum.
Op >a href=”http://en.wikipedia.org/wiki/ROM_cartridge”>Wikipedia kun je dit lezen over ROMs: “the cartridge was memory mapped directly into the system’s address space.” En dat is een techniek die Windows zelf ook gebruikt voor alle Windows applicaties. Gewoon een bestand op schijf omzetten naar een geheugenblok. Na het mappen is het spel onderdeel geworden van het interne geheugen en de processor benaderd in principe alleen dit interne geheugen, nooit rechtstreeks het bestand. Dat er bij dit mappen mogelijk een cache geheugen of iets anders gebruikt wordt verandert het feit niet dat vanuit het oogpunt van de processor het spel onderdeel is van het interne geheugen.
Daniël Mantione | 26 juli 2010 @ 20:02
> Toon maar aan. Ik heb het gewoon over de techniek van Memory Mapped Files die Windows
> gebruikt om een applicatie in te lezen van schijf. Ik heb nu al gauw 25 tot 30 jaar
> programmeer-ervaring, zowel op low-level niveau als met hogere programmeertalen.
Ho eens even. Jij hebt dus algemene programmeerervaring, terwijl ik programmeerervaring met de apparaten zelf heb. Vervolgens heb je kennis van Windows, en Windows kan inderdaad bestanden in de adresruimte van een applicatie afbeelden. Maar waar komt de aanname vandaan dat de GBA dat net zo doet? De GBA kent niet eens bestanden, dus beeldt ze ook niet af in adresruimtes.
Goed, je vraagt het me aan te tonen. Ik wil je er even op wijzen dat je door je simpele opmerking “toon maar aan” mij een hoop werk bezorgt bronnen te gaan zoeken en ik het daarom geen redelijke discussievraag vind (is overigens wel een effectieve discussietechniek, niet iedere discussiepartner zal het bronmateriaal bij de hand hebben). Ik zal het aantonen voor de GBA, enerzijds omdat ik de NDS oppervlakkig ken en de GBA in detail, anderzijds omdat er voor de GBA een mooi boek bestaat dat de architectuur beschrijft.
Maar eerst gaan we even terug naar Windows, want dat is waar de spraakverwarring ontstaat. Windows kan een bestand in de adresruimte van een programma afbeelden, het lijkt dan of het bestand in het geheugen zit terwijl het dat in werkelijk niet hoeft te zijn. Windows doet dat doormiddel van een x86-functie die bekend staat als “paging”, de i386 deelt het geheugen in in pagina’s van 4 kilobyte. Als een applicatie een logisch adres uit zijn geheugen aanspreekt, dan vertaalt de i386 dat naar een fysiek geheugenadres via de paginatabel.
Als Windows een bestand in het geheugen afbeeld op een adres, bijvoorbeeld $80000000, dan wordt de pagina die daarbij hoort door het besturingssysteem op “ongeldig” gezet. Zodra het programma adres $80000000 ontstaat een paginafout door de processor en krijgt het besturingsssyteem de controle. Het besturingssysteem maakt een fysiek stukje geheugen beschikbaar, laadt het bestand van schijf in dat stukje geheugen en past de paginatabel aan. Het programma krijgt de controle terug, de paginatabel wijst nu naar een stukje fysiek geheugen, zodat het programma het bestand kan lezen alsof het werkelijk in het geheugen staat.
De hierboven beschreven methode vereist nogal wat van zowel het besturingssysteem als de processor. De processor moet met name de scheiding tussen logische en fysieke geheugenadressen via paginering ondersteunen. Dit staat bekend als een MMU. Pak Wikipedia er maar even bij en blader naar:
http://en.wikipedia.org/wiki/ARM_Architecture
Zoek in dat artikel maar even op “Game Boy Advance”, en je ziet dat de ARM7TDMI die in zowel de GBA en NDS zit, niet over een MMU beschikt. Daarmee is al aangetoond dat de GBA onmogelijk een bestand virtueel in het geheugen kan afbeelden. De ARM7TDMI kent helemaal geen onderscheid tussen logische en fysieke geheugenadressen, het logische geheugenadres wat een applicatie raadpleegt staat gelijke aan het fysieke adres dat op de geheugenbus wordt geraadpleegd.
Zoals ik eerder gezegd heb, het geheugen dat in de spelcasette zit, zit direct op de geheugenbus. Voor de bevestiging gaan we het boek “Programming The Nintendo Game Boy Advance:
The Unofficial Guide” raadplegen, en gelukkig voor deze discussie hoeft dat niet in een boekhandel besteld te worden, je kunt het hier als PDF downloaden:
http://theharbourfamily.com/jonathan/?page_id=89
Download hoofdstuk 2. Lees het hele hoofdstuk maar eens door, het beschrijft de architectuur van de GBA vrij goed. Je zult niets aantreffen over virtuele en logische adressen, paginering. Je zult ook niets lezen over een besturingssysteem wat delen in- en uit het geheugen kan halen, want de GBA heeft geen besturingssysteem, alleen een BIOS. Wel zul je op bladzijde 56 de bevestiging vinden die we zochten:
“Game ROM
Like EWRAM, the ROM is accessible via de 16-bit data bus.”
Inderdaad, de spelcassette die je erin steekt, zit op dezelfde databus als het 256kB trage geheugen. Er is dan ook voor het apparaat geen verschil of het 256kB geheugen wordt aangesproken of de spelcasette, beide zijn voor de processor gewoon een geheugenadres, niet meer en niet minder.
Piet | 26 juli 2010 @ 20:29
@Wim(#62):
De memory mapped files van Windows werken heel anders dan memory mapped cartridges. Je hebt memory mapping en memory mapping.
Als de NDS code op de cartridge direct executeert, zoals Daniël zegt, dan is het duidelijk dat (een deel van) die cartridge ROM in de adresruimte van de processor is gemapt. Daarvoor is geen kopieeractie nodig. De code in de basic en kernel ROMs van de C64 werden direct uit ROM ge-executeerd en niet naar RAM gekopieerd. De code in cartridge ROM werd op de C64 gemapt naar $8000-$9fff en niet naar RAM gekopieerd. Als ik Daniël(#63) goed begrijp doet de GBA precies hetzelfde.
Code die vanuit een memory mapped file wordt ge-executeerd wordt wel (blok voor blok) naar RAM gekopieerd.
Het is redelijk gebruikelijk om code in ROM (bijv. de BIOS ROM) naar shadow RAM te kopiëren, omdat RAM in het algemeen inderdaad sneller dan ROM kan worden uitgelezen. Maar of de NDS standaard iets dergelijks doet weet ik niet.
Daniël Mantione | 26 juli 2010 @ 21:07
Hoewel ik het bij gebrek aan documentatie niet met zulke grote zekerheid kan zeggen als bij de GBA, is het onwaarschijnlijk dat de NDS de ROM naar het RAM kopieert. De maximale grootte van het ROM (1 gigabyte) is namelijk groter dan het apparaat aan RAM heeft.
Wat betreft RAM sneller dan ROM: Dat is een keus die in de evolutie van de PC op een bepaald moment gemaakt is: Het PC-BIOS was maar 64 kilobyte groot, als je 64 kilobyte aan RAM zou opofferen, dan zou de ROM-chip een goedkoop chipje op lage snelheid kunnen worden in plaats van een chip die met iedere generatie sneller zou moeten worden. Op de oorspronkelijk PC’s zat het BIOS op de processorbus, tegenwoordig zit het veelal op de SM-bus. De SM-bus had als voornamelijk criterium het aantal printbanen op de moederborden beperkt te houden (ruimte daarop is een schaars goed). De BIOS-chip is tegenwoordig dan ook vaak een piepklein chipje. De SM-bus werkt op erg lage snelheid en de flashchip zit daar serieel op aangesloten. Bij de start van de PC leest het moederbord de flashchip uit en kopieert het naar RAM, daarna wordt de processor pas gestart.
ROM-chips die je direct op een processorbus kunt monteren zijn natuurlijk niet opgehouden te bestaan. Ze vertragen wel de kloksnelheid die de bus aankan, maar een NDS draait maar op 67 MHz, dus voor de archtitectuur ervan is het niet echt een belemmering.
Wim ten Brink | 27 juli 2010 @ 9:50
Omdat er steeds weer een memory mapping techniek gebruikt om een bestand te koppelen aan een geheugen-segment.
En ja, de GBA kent geen bestanden maar de cartridge is desondanks meer een soort disk-systeem dan geheugen voor berekeningen. Bij Windows gebeurt het mappen op bestands-niveau waarbij je bij extreem grote bestanden toch nog in het geheugen krijgt, zelfs al heb je er niet genoeg RAM voor. Een PC met 256 MB aan RAM kan via een memory map eenvoudig een bestand van 1 GB inlezen in een brok geheugen. De onderliggende mapping techniek bepaalt dan welk deel op een bepaald moment in het geheugen aanwezig is, waarbij vrij slimme technieken worden gebruikt. Is heel practisch als je sequentiele toegang wilt tot de data in zo’n groot bestand. Bij random access waarbij je steeds een willekeurige locatie inleest is deze techniek echter niet practisch.
Maar is een MMU echt noodzakelijk? Omdat een ROM read-only is zijn bepaalde eigenschappen van de MMU (memory protection) overbodig. Wat alleen nog nodig is, is het mappen van de data in de ROM naar geheugenblokken die vanuit de processor benaderbaar zijn. Indien een ROM altijd vanaf een bepaald adres laadt, is zelfs dat eigenlijk niet noodzakelijk. Maar voor memory-mapping technieken waarbij een kleine hoeveelheid RAM wordt gebruikt als cache is het wel practisch om een MMU te hebben.
Maar kijk ook naar de ARM946E-S die voor de Nintendo-DS wordt gebruikt en kennelijk wel enkele voorzieningen heeft.
Piet:
En dat is het hem. Ik weet dit ook niet. Maar als dit wel gebeurt en bij het mappen gebruikt de processor dit shadow-RAM dan is er dus wel degelijk sprake van een kopieer-actie. Maar het gaat ook eigenlijk over wat nu precies valt onder de definitie van een kopieer-actie. Uiteindelijk moet de data van de cartridge toch door de processor heen gaan en dat is al een kopieer-actie. Er is geen sprake van code die binnen de cartridge wordt uitgevoerd. (Wat weer wel gebeurt in de chip van een smartcard en pinpas.) Bij cartridges wordt dus altijd gekopieerd en het lijkt mij dat een kleine RAM cache dit laden kan versnellen.
Tja, maar als een console gebruik maakt van een MMU dan maakt het niets uit. De GBA geeft deze niet maar de discussie gaat ook over de Nintendo DS en andere consoles en de WII. De Nintendo uitspraak meldt duidelijk:
En de Wii heeft een MMU.
Maar uit het oogpunt van performance lijkt het mij dat consoles toch proberen om data in blokken uit het ROM eerst te kopieren naar sneller RAM voordat deze uitgevoerd wordt. Zelfs al zou dit een simpele cache zijn bij de processor. Dus is het absoluut zeker dat de GBA geen gebruik maakt van een dergelijke cache of ander RAM om delen van de ROM te kopieren?
Over de grootte van het geheugen dat consoles aankunnen maak ik mij niet druk. De meeste gebruiken een 32-bit processor die in theorie tot 4 GB aan geheugen direct kan benaderen. Het mappen van een ROM module naar een vast adres binnen dit bereik maakt het in theorie mogelijk dat er nog 3 GB in andere vormen van ROM en/of RAM aanwezig is. De GBA heeft echter niet veel geheugen nodig zodat enkele honderden kilobytes al meer dan voldoende is.
Je zou bijna MS-DOS kunnen draaien op een BGA.
Daniël Mantione | 27 juli 2010 @ 13:14
> de cartridge is desondanks meer een soort disk-systeem dan geheugen voor
> berekeningen
De cartridge is niet een soort disksysteem. Je kunt er niet in schrijven, maar je kunt gegevens uit dat geheugen prima gebruiken als bron voor berekeningen.
> Maar uit het oogpunt van performance lijkt het mij dat consoles toch proberen om
> data in blokken uit het ROM eerst te kopieren naar sneller RAM voordat deze
> uitgevoerd wordt.
Dat doen ze niet, het ROM is snel genoeg voor normaal gebruik (zelfs sneller dan het 256kB trage geheugen).
De bewering die ik deed is dat de GBA en NDS een speciaal geval zijn wat betreft artikel 45. De Wii is inderdaad geen speciaal geval.
Wim ten Brink | 27 juli 2010 @ 14:14
Een CD-ROM is ook niet beschrijfbaar. En gegevens van een CD-ROM kun je ook prima gebruiken in berekeningen. Nu worden CD’s in het algemeen met een specifiek formaat geformatteerd om bestanden op te slaan maar iets dergelijks krijg je in de cartridge ook.
De data die op de cartridge staat is veelal logisch opgedeeld in logische blokken die de code opdelen in bij elkaar horende blokken data. Zo zal een deel plaatjes bevatten, een ander deel de muziek en naar verwachting meerdere blokken code. Okay, een cartridge is geen disk. De beste benaming zou iets als opslagmedium kunnen zijn. Of gewoon extern geheugen.
Dat kan zijn, maar dan ga je wel enorm technisch in op de specifieke werking van consoles en de modchips. Daarnaast is het de vraag wie de rechter gelooft als men met dergelijke, technische gegevens geconfronteerd wordt. Ik denk dat Nintendo op dat punt de rechter wel weet te overtuigen, simpelweg omdat ze zelf het systeem bouwen. Daarnaast krijg je dan een ellenlange discussie over of artikel 45 wel of niet geldt, wat de zaak alleen maar langer doet duren.
Plus, als Nintendo gewoon beweert dat ze alsnog de data vanuit een cartridge laten kopieren naar een stukje RAM, kun je dan wel aantonen dat dit niet het geval is? Mogelijk, maar wel lastig…
Patrick de Zoete | 27 juli 2010 @ 14:36
@Arnoud
First of all: fijne vakantie! Wat betekent dit vonnis eigenlijk voor andere fabrikanten en/of tweedehands/particuliere verkoop? Volgt hier nog een dusdanige jurispredentie uit dat ik (bijvoorbeeld) niet langer mijn gemodde xbox (voorbeeld) tweedehands mag aanbieden op marktplaats zonder ze terug te modden of geldt dit vonnis slechts voor de gedaagde webwinkels en R4 kaartjes? Wordt het nu zelfs strafbaar een gemodde Nintendo/PS/XBOX whatever in de woonkamer te hebben staan? Dat zou best verstrekkend zijn..
Post scriptum: helemaal saillant aangezien maandag in de VS is besloten dat het omzeilen van een soortgelijke beveiliging op de iPhone legaal is
Daniël Mantione | 27 juli 2010 @ 16:54
>en CD-ROM is ook niet beschrijfbaar. En gegevens van een CD-ROM kun je ook prima
>gebruiken in berekeningen. Nu worden CD’s in het algemeen met een specifiek formaat
>geformatteerd om bestanden op te slaan maar iets dergelijks krijg je in de
>cartridge ook.
(Zucht) Nee, dat kan niet, je programma kan niet direct bij de gegevens op een CD-ROM. Om gegevens van de CD-ROM moet je eerst de SATA of IDE-controller van je computer aanspreken, opdat die de gegevens in RAM-geheugen zet. Pas als ze in het RAM-geheugen staan kan je ermee rekenen.
Wil je het nu niet begrijpen? Het is heel simpel: Namelijk het verschil tussen een randapparaat en geheugen. Als je zoveel ervaring met computers hebt als je zegt dat je hebt, dan mag dat toch geen probleem zijn.
> Dat kan zijn, maar dan ga je wel enorm technisch in op de specifieke werking van
> consoles en de modchips. Daarnaast is het de vraag wie de rechter gelooft als men
> met dergelijke, technische gegevens geconfronteerd wordt. Ik denk dat Nintendo op
> dat punt de rechter wel weet te overtuigen, simpelweg omdat ze zelf het systeem
> bouwen.
Dan je ga ervanuit dat Nintendo de rechter verkeerde informatie geeft. Bij mijn weten verschil ik op geen enkele manier van mening met Nintendo over de werking van de apparaten, noch heeft Nintendo beroep gedaan op art. 45. De kans is groot dat Nintendo zal beamen dat hun handhelds een speciaal geval zijn voor art 45.
> Plus, als Nintendo gewoon beweert dat ze alsnog de data vanuit een cartridge laten
> kopieren naar een stukje RAM, kun je dan wel aantonen dat dit niet het geval is?
> Mogelijk, maar wel lastig…
Ik denk dat dat binnen enkele minuten aan te tonen is: Start een programma in een emulator en maak terwijl het draait een geheugendump van het RAM. Laat vervolgens een disassembler in de RAM-dump naar programmacode zoeken.
Wim ten Brink | 27 juli 2010 @ 17:20
Het is eenvoudig om te zeggen dat het niet kan, maar de praktijk is gewoon dat het niet gebeurt, niet dat het niet kan. Daar komt weer het memory-mapping verhaal bij kijken, waarbij data van de CD naar een stukje RAM wordt gekopieerd waarna het benaderd kan worden alsof het rechtstreeks de CD benaderd.
Maar met andere hardware kun je data vanuit een CD-speler rechtstreks inlezen in de processor in plaats van een stukje RAM nabij de processor. Het is niet efficient, maar het kan.
Extern geheugen is gewoon randapparatuur. Niet veel anders dan b.v. een SD-kaartje die je in je PC kunt plaatsen. En een ROM-cartridge is gewoon extern geheugen.
Daarnaast zijn er teveel mensen dat “iets niet kan”. Als software ontwikkelaar hoor ik dat gewoon te vaak, maar het is bijna altijd onjuist. De praktijk is dat het gewoon niet gebeurt omdat het niet efficient is, of te duur is, of om andere redenen. Maar onmogelijk is het nooit.
Dat is ook maar de vraag. In hoeverre is de kennis die men over de hardware van Nintendo heeft wel correct? Ik ga er van uit dat het wel klopt maar als Nintendo wil dat de hardware niet als een speciaal geval wordt gezien dan verzinnen ze wel een verhaal die aantoont dat het geen uitzondering is.
Uiteindelijk komt het neer op de techniek van memory mapping en op basis van hoe een applicatie uiteindelijk ingelezen wordt. Maar dan zou je precies moeten weten hoe applicaties op een GBA cartridge exact zijn opgebouwd en of die een vaste struktuur volgen of dat iedere spel-fabrikant zelf zijn struktuur mag bepalen, zolang de module maar laadt en start vanaf adres xxxx.
Het doet mij denken aan de oude .com bestanden onder MS-DOS. Hierbij was de code beperkt tot 64 KB maar daar kon je vanuit de code wel weer uitzonderingen omheen bouwen. De layout op disk kwam hierbij exact overeen met het RAM, behalve dan de offset waarin de code werd geladen. Maar door in de code gebruik te maken van 16-bits pointers was het werken met offsets niet nodig, mits het genoeg geheugen was voor je applicatie. (En dankzij de registers kon je nog extra segmenten van maximaal 64 KB alloceren.)
Volgt de GBA een vergelijkbare methode als deze oude DOS applicaties of zijn ze nog primitiever?
Daniël Mantione | 27 juli 2010 @ 19:45
Een GBA- of een NDS-cassette is voor de computer gewoon intern geheugen, geen extern geheugen. Dat het ding verwijderbaar is doet daar niets aan af. Vergelijk het verwisselen van de spelcassette in een GBA met het verwisselen van een ROM-chip op een moederbord.
De inhoud van een spelcassette heeft wel iets wel van een .com-bestandje; dat is ook noodzakelijk: Als de spelcassette het geheugen zelf is, dan kan de inhoud noodzakelijkerwijs niet anders zijn. Free Pascal genereert dan ook een .bin bestandje als je een programma voor de GBA of NDS compileert, dat .bin-bestandje moet je dan in een cassette zien te krijgen (bijvoorbeeld door een flashcart). Belangrijke verschillen met een .com-bestandje zijn de omvang, je .bin kan dus tot een gigabyte groot zijn, maar belangrijker is dat een .com overal verspreid over de 640 kilobyte geheugen van de PC geladen kon worden. Een GBA-ROM zit altijd op een vaste plaats. Vergelijk het met het BIOS van de IBM-PC, dat zat (zit) altijd op $f000:0000 in het geheugen. De GBA-spelcassette zit altijd op $08000000 in het geheugen, en omdat de NDS met hardwaretechnisch dezelfde spelcassettes werkt, geldt dat ook voor de NDS.
Piet | 27 juli 2010 @ 21:55
@Wim(#66):
Waat het om gaat is of er een verveelvoudiging in de zin van de Auteurswet optreedt, niet of er een definitie van kopiëren valt te verzinnen waar het memory mappen van een ROM cartridge onder valt. Memory mapping is geen verveelvoudiging in de zin van de Auteurswet, want de gemapte data wordt niet eens aangeraakt. (Wel wordt een van disk gemapt bestand uiteindelijk in blokken naar het RAM geheugen gekopieerd wanneer het wordt uitgelezen, maar bij een gemapte ROM cartridge hoeft zo’n kopieeractie niet te volgen.)
Losse instructies zijn niet auteursrechtelijk beschermd, dus kun je vrij kopiëren. Het achtereenvolgens overschrijven en onmiddellijk weer uitgummen van ieder woord uit een boek levert geen auteursrechtelijke verveelvoudiging op van het boek.
Wii spellen staan op disk, dus de Wii is sowieso een heel ander verhaal. Daniël heeft het dan ook alleen over Nintendo-handhelds waar hij bestrijdt dat er verveelvoudigingen als bedoeld in art. 45i Aw plaatsvinden.
Probeer wat minder je kennis te etaleren en wat meer te focussen op de kern van de discussie. De kern is dat er sterke aanwijzingen zijn dat de GBA en NDS geen verveelvoudigingen uitvoeren in de zin van art. 45i Aw, en dat dit te maken heeft met het in de adresruimte mappen en het direct uitvoeren van de code op de ROM cartridges. Dat memory mapping ook onder Windows gebeurt en heel nuttig is, dat weten we.
Die discussie kan heel kort zijn als we ons op de kern van die discussie concentreren.
Nintendo heeft zich trouwens voor zover wij weten niet eens op art. 45i beroepen. De redenering van de rechter is hoe dan ook zeer twijfelachtig (en direct in strijd met een Engelse uitspraak).
Maar als het belangrijk is om discussie uit de weg te gaan, dan is het eenvoudiger om aan iedere aanmaning, terecht of niet, gehoor te geven. Geef je gewonnen, klaar is kees.
De bewijslast voor zo’n bewering ligt bij Nintendo. Nintendo zal in voldoende detail moeten uitleggen hoe de NDS precies functioneert. Daarbij gaat Nintendo echt niet liegen.
Wim ten Brink | 28 juli 2010 @ 9:30
@Daniël Mantione, klopt wel. Inderdaad, onder MS-DOS werden applicaties geladen ergens binnen de 640 KB dus was het startadres onbekend en bij de GBA is het startadres een vast bestand. In dat opzicht dus primitiever dan MS-DOS, ook al heeft de GBA een 32-bits adresbus die theoretisch 4 GB RAM mogelijk zou maken.
Maar software op een ROM bestaat niet alleen uit code. Er zit ook data in en graphics plus muziek vragen veel ruimte voor data. Dit zou betekenen dat de .bin die je met FreePascal genereert dus alles moet bevatten. Zowel code als data. Dus heb je blokken code en blokken data in een bestand. Maar genereert de compiler ook een tabel ergens in de binary die aangeeft waar de blokken code en data aanwezig zijn of is dat weer aan de code zelf om te bepalen hoe het de data opspoort?
Piet:
In theorie hoeft dat onder Windows ook niet, alleen gebeurt het wel bij Windows omdat RAM in het algemeen sneller is dan de schijf. En omdat Windows deze techniek toepast voor alle draaiende processen heeft Microsoft er ook voor gekozen om de performance te verhogen door RAM ervoor te alloceren. Is ook de reden waarom je een executable niet kunt verwijderen als deze draait. Onder MS-DOS kon dit juist wel omdat DOS gewoon alles inleest en dan pas uitvoert. Je kan dan ook stellen dat Windows lang niet altijd het gehele programma naar geheugen kopieert maar alleen die delen die van belang zijn om uitgevoerd te worden. De RAM is dan meer een soort cache.
Maar data is weer wel beschermd. En de GBA moet ook de muziek en plaatjes laden van een cartridge. Dan praat je weer over een blok data die in het geheugen wordt gekopieerd, zelfs al zou dat het videogeheugen zijn. Dat is het “in beeld brengen” van artikel 45i. (En als ik het nog eens lees, ook de uitvoering valt eronder. Vallen losse instructies er dan wel onder?)
Tja, de kern is of de GBA en de NDS wel of niet aan het kopieren zijn. Het enige wat dus gebeurt is het laden en uitvoeren van instructies, het inlezen van data om als afbeeldingen weer te geven en het inlzen van data om als muziek weer te geven. De muziek zou nog net als de instructies rechtstreeks ingelezen kunnen worden maar graphics worden gekopieerd naar het video-geheugen.
Maar goed, zelfs als ik toegeef dat er niets wordt gekopieerd, er wordt wel geladen, weergegeven en uitgevoerd. Dat zijn de andere punten die worden genoemd bij artikel 45i.
Dus okay, ik geef toe dat er niet gekopieerd wordt. Desondanks lijkt 45i nog steeds te gelden…
Maar liegen hoeft niet. Het gaat erom of ze het begrijpelijk kunnen maken voor een rechter die niet de juiste, technische kennis heeft. Maar dan moet ook eerst artikel 45 bij de zaak betrokken worden en ik ga er van uit dat de rechter deze al kent en mogelijk er van uit gaat dat deze van toepassing is tot de tegenpartij het tegendeel beweert. Nintendo hoeft zich dus niet op dit artikel te beroepen. De tegenpartij moet aannemelijk maken dat dit artikel in deze kwestie niet opgaat.
En als er bij de rechter net zo’n technische discussie ontstaat als hier verwacht ik dat de rechter enorm verward achterblijft… Jullie gaan mooi in op de technische details van memory mapping en dergelijke, maar snapt de rest de discussie nog? Zou een rechter de discussie nog snappen? Of heeft de rest gewoon het idee dat drie experts elkaar gewoon tegenspreken en het dus onduidelijk is wie er gelijk heeft?
Want uiteindelijk gaat het er niet om om gelijk te hebben. Het gaat erom dat je een rechter kunt overtuigen dat je gelijk hebt! Daarvoor hoef je niet te liegen maar je moet twijfels genereren over het verhaal van de tegenpartij. Natuurlijk hebben Daniël en Piet gelijk dat er niet gekopieerd wordt naar RAM bij de GBA en NDS. Maar we hebben er een lange discussie over gehad en nu ze hierop gelijk krijgen komen er opeens nog enkele punten van artikel 45i naar voren die ze nu weer moeten tegenspreken.
Corné | 28 juli 2010 @ 11:10
Is die hele discussie over of dat apparaat kopieen maakt in het RAM niet een beetje irrelevant? Moderne computersystemen hebben een groot aantal niveaus van data-opslag: externe opslag, RAM, verschillende cache-niveaus en processor-registers. Computers kopieren continu data tussen die verschillende niveaus. Als dat allemaal auteursrechtelijk beschermde handelingen zouden zijn, dan zouden we allemaal de auteurswet overtreden, en dan zou de auteurswet nutteloos zijn voor het onderscheiden van good guys en bad guys. Ik neem dus aan dat dit soort tijdelijke kopieen volkomen onbelangrijk zijn.
Waar de rechter waarschijnlijk een probleem van maakt is dat deze kaartjes voornamelijk(1) nuttig zijn voor het spelen van illegaal gekopieerde spellen, en dat het illegaal kopieren van spellen voornamelijk(2) interessant is doordat ze gespeeld kunnen worden met deze kaartjes. Het gebruik van deze kaartjes is dus min of meer 1 op 1 gekoppeld aan een illegale handeling.
Dat ‘voornamelijk’ is natuurlijk een glijdende schaal. Bij (2) kan opgemerkt worden dat gedownloade spellen ook in een emulator gespeeld kunnen worden. Ik denk alleen dat de meeste gamers daar niet in geinteresseerd zullen zijn, en dat deze optie niet zo relevant is. Bij (1) kan opgemerkt worden dat de kaartjes ook gebruikt kunnen worden voor het maken en gebruiken van persoonlijke reserve-kopieen van spellen, en voor het spelen van homebrew spellen.
Ik vind dat de rechter veel te makkelijk over dat laatste heen is gestapt. Met een verbod op deze kaartjes wordt niet alleen het (vermoedelijk massale) gebruik van illegaal gekopieerde spellen moeilijker gemaakt, maar ook het (vermoedelijk kleinschalige) legale gebruik. Wat mij betreft doet de schaal er niet toe: als er ook maar 1 persoon is die zo’n kaartje wil hebben voor alleen legitieme doeleinden, dan doe je die persoon onrecht aan door hem/haar zo’n kaartje te ontzeggen. Ik vind dat het gebruik van die kaartjes echt op individueel niveau van de gebruiker beoordeeld moet worden, en dus niet op het niveau van de fabrikant/winkel. Net zoals Ziggo niet aansprakelijk is voor massaal gekopieer dat over haar netwerk plaatvindt, om er maar iets anders bij te halen.
Wat ik verder nog wel een interessante vraag vind is of het uitmaakt hoe dergelijke ‘dual-use’ producten geadverteerd worden. Ik heb begrepen dat deze kaartjes verkocht werden met suggesties of zelfs instructies voor het downloaden van spellen. Is het verboden om een (verder volkomen legaal) mes te verkopen met een advertentie die het mes aanprijst voor hoe goed het geschikt is voor het plegen van moorden?
Daniël Mantione | 28 juli 2010 @ 20:38
Ik vind de discussie over art. 45 in het algmeen wel van belang omdat de rechthebben ermee een extra instrument heeft om bepaald gebruik te blokkeren. Dus is het goed om met experts te discusseren wat er wel en niet door geblokkeerd wordt, om zo elkaars inzichten te verbeteren.
Het is overigens niet gezegd dat zaken als caching onder verveelvoudiging vallen. Ik denk dat er interpretaties van art 45i mogelijk zijn die maken dat dat wel zo is, maar ook dat dat niet zo is. Dat de GBA en NDS geen cache hebben, zorgt dat die discussie niet gevoerd hoeft te worden.
Wat betreft de zaak zelf is het misschien nuttig om te bediscusseren wat wel een goede uitspraak was geweest. Ik speel zelf met het idee dat de flashcarts zelf legaal verklaard hadden moeten worden, maar dat het aanprijzen van de carts als middel om illegaal gedownloadde spelletjes te spelen een onrechtmatige daad had kunnen zijn geweest.
Vergelijk het met aanprijzen lege CD-ROM’s en CD-branders aan een publiek dat er niet mee bekend is. Het apparaat is niet illegaal. Maar als er een winkel is die reklame maakt dat je er spellen mee kunt kopieren, er ook nog eens instructies bij geeft en ga zo maar verder, dan kan dat een onrechtmatige daad zijn.
Of vergelijk het met de Mininova-zaak: De techniek Bittorrent is legaal, maar wat Mininova deed was onrechtmatig ten opzichte van de rechthebbenden.
Piet | 29 juli 2010 @ 0:16
@Wim(#74):
Het is voor deze discussie niet interessant wat in theorie onder Windows mogelijk is.
Op data is art. 45i Aw niet van toepassing. Het heen en weer kopiëren van data tijdens het uitvoeren van programmacode is toegestaan op grond van art. 13a Aw.
Zie wat ik schreef over losse instructies.
Die fout maakte ik ook even, zie #50/51. Lees art. 45i goed: “voor zover voor deze handelingen het verveelvoudigen van dat werk noodzakelijk is”. Zoals ik het begrijp maakt art. 45i als lex specialis een uitzondering op art. 13a. (Weet iemand of dit klopt?)
Of ze moeten liegen hangt af van wat de waarheid is. Als de waarheid is dat de code direct vanuit ROM wordt geëxecuteerd, zal Nintendo het tegendeel niet zonder te liegen kunnen onderbouwen.
Overigens was de suggestie dat Nintendo iets anders dan de waarheid zou zeggen van jou afkomstig.
Zeker wel, althans Nintendo zal feiten moeten stellen die erop neerkomen dat er verveelvoudigingen in de zin van art. 45i Aw plaatsvinden.
Waar wil je toch heen? Wil je in één zwiep het hele internetrecht door de plee spoelen omdat de rechter het misschien toch niet begrijpt? Of doe je slechts een krampachtige poging om toch maar vol te kunnen blijven houden dat het allemaal nutteloos is om bijv. in hoger beroep te gaan tegen het huidige vonnis?
De juistheid van het huidige vonnis is zeer twijfelachtig (de omzeilde maatregelen beschermen helemaal niet tegen het illegaal downloaden van spellen op internet e.d., zie ook het vonnis van de Engelse rechter). Er zijn goede gronden om aan te nemen dat een voor de hand liggend argument van Nintendo om de zaak alsnog te redden (art. 45i e.d.) het niet zal halen. Er lijkt dus alle reden te zijn om hoger beroep aan te tekenen.
Dat onder Windows allerlei leuke dingen mogelijk zijn en dat niet alle rechters Einstein heten doet daar allemaal niet aan af.
Piet | 29 juli 2010 @ 0:38
@Corné:
Als je de rechtmatige verkrijger bent van een exemplaar van de software en/of je toestemming hebt van de rechthebbende, overtreed je de Auteurswet niet. Je argument faalt derhalve.
Het is duidelijk de bedoeling van art. 45i Aw dat voor het draaien van een programma in de regel toestemming nodig is van de maker (tenzij art. 45j van toepassing is). Het laden van een programma van harde schijf naar RAM ten behoeve van de uitvoering van het programma lijkt me in ieder geval onder art. 45i te vallen.
Waar de rechter in de eerste plaats veel te gemakkelijk over heen stapt is dat de omzeilde maatregelen op geen enkele manier het illegale kopiëren van spellen moeilijker maken. Die maatregelen maken het kopiëren weliswaar minder nuttig en aantrekkelijk, maar op geen enkele manier moeilijker of onmogelijk. De Engelse rechter had dit in een vergelijkbare zaak goed in de gaten.
Dat maakt heel veel uit, zie art. 29a lid 3 Aw. Het dual use verweer (zie sub b) gaat niet op als het product wordt aangeprezen als geschikt voor illegaal gebruik (sub a). Wel is het ook voor sub a nodig dat “de beschermende werking van doeltreffende technische voorzieningen” (tegen auteursrechtelijk verboden handelingen) wordt omzeild, en dat is zoals we zagen nog even de vraag.
Ook als de kaarten geen omzeiling mogelijk maken van “de beschermende werking van doeltreffende technische voorzieningen” kan Daniël gelijk hebben dat het aanprijzen van de kaarten als geschikt voor het spelen van illegaal gekopieerde spellen een onrechtmatige daad vormt.
Daniël Mantione | 29 juli 2010 @ 8:42
> Zoals ik het begrijp maakt art. 45i als lex specialis een uitzondering op
> art. 13a. (Weet iemand of dit klopt?)
Volgens mij is art 45i. ouder dan art 13a. Computerprogramma’s waren de eerste werken die technisch verveelvoudigd kunnen worden tijdens normaal gebruik, en dus was een uitzondering nodig op het auteursrecht, die kwam er met art. 45j.
Toen computers steeds meer gebruikt werden gold voor steeds meer werken dat er tijdelijke kopieen kwamen, zoals een foto die op de computer bekeken wordt, of het cachen van webpagina’s. Volgens mij was de opkomst internet de directe aanleiding voor art. 13a.
Nu er een algemeen artikel is voor alle soorten werken, zijn de uitzonderingen in art.45 niet meer nodig, ware het niet dat de softwarerichtlijn nog altijd van kracht is en een iets andere behandeling van computerprogramma’s vereist. Effectief kan je art. 45i daarom denk ik wel zien als een uitzondering op art 13a.
Ik vond nog dit artikeltje uit de jaren ‘90 dat pleitte het tijdelijk kopieren van bestanden van het auteursrecht uit te zonderen:
http://www2.ic.uva.nl/uvalink/uvalink16/auteursrecht.htm
Wim ten Brink | 29 juli 2010 @ 9:17
Wat ik duidelijk probeer te maken is wie een rechter eerder zal geloven als het om de werking van de hardware gaat. De fabrikant van de hardware of de eigenaar van een webwinkel die zijn kennis via Internet-bronnen heeft opgebouwd. Zijn er documenten die rechtstreeks van Nintendo afkomstig zijn die deze uitleg over het uitvoeren vanuit ROM ook daadwerkelijk bevestigen?
Artikel 45i gaat over een werk, niet over code. Het gaat daarnaast om computerprogramma’s en niet over computercode. Dit begrip is breder omdat het meer dan alleen de code omvat. Artikel 13a gaat daarnaast ook nog over het rechtmatig gebruik van een werk, wat een kopie dus niet is omdat een kopie de licentievoorwaarden schendt.
Maar dat geldt voor wel meer vonnissen. Dat komt ook deels omdat een rechter ook maar menselijk is en soms niet de juiste informatie heeft om tot een correct oordeel te komen. Dat is ook wat ik bedoel met hoe Nintendo gewoon de boel kan frustreren door dusdanig diep op technische details in te gaan dat de rechter erdoor verward raakt en dan maar uitgaat van de expertise van Nintendo als hardware-fabrikant. Want nogmaals, gelijk hebben en gelijk krijgen zijn twee verschillende dingen. Maar daar ben je nu ook wel achter.
Maar waarom moet een Nederlandse rechter kijken naar het oordeel van een buitenlandse rechter? Als strafrechters in Nederland vaker naar b.v. Iraanse rechters zouden kijken zouden een heleboel zakkenrollers in Nederland opeens een stuk minder handig worden. (Hak, eraf!) Een rechter zal het misschien wel interessant vinden maar moet toch echt de Nederlandse wetgeving volgen en kan dus niet zomaar zijn oordeel baseren op een oordeel in het buitenland.
Nou, daar ben ik het helemaal mee eens. En de toestemming wordt geregeld in de licentie van het spel dat je hebt aangeschaft en die je bij aankoop of bij het uitpakken van het spel natuurlijk hebt gelezen.
Maar dat maakt niets uit. Het is immers een kwestie tussen twee organisaties, Nintendo aan de ene kant, webwinkels aan de andere kant. Hier is een conflict gaande en de rechter heeft Nintendo hierbij gelijk gegeven. Dat de uitkomst niets helpt tegen de illegale handel is niet een probleem van de rechter. Die moest alleen het conflict oplossen, wat is gebeurd. Uiteindelijk zal Nintendo ook wel vanzelf merken dat het niet helpt.
Maar het is wel moeilijker geworden. Daar waar klanten eerst bij de winkel een kant-en-klaar gemod systeem konden kopen moeten ze het nu opeens zelf doen. De verkoop van consoles zal dus dalen omdat er veel mensen zijn die niet de kennis hebben om zelf de boek in elkaar te zetten.
Is natuurlijk de grote vraag. Je zou kunnen stellen dat Nintendo op deze manier een primitieve beveiliging in elkaar heeft gezet waarbij de gebruiker extra hardware nodig heeft om deze te omzeilen. Het is niet een kwestie van een schakelaar omzetten, een pinnetje afvijlen of het laden van extra software maar het daadwerkelijk toevoegen van extra hardware die speciaal voor dit doel is ontwikkeld en die toch een paar centen kost.
Is een beveiliging doeltreffend als een gebruiker geld moet uitgeven om deze te omzeilen? En als de gebruiker daarnaast ook nog de hardware moet aanpassen?
Daniël Mantione | 29 juli 2010 @ 10:10
> Wat ik duidelijk probeer te maken is wie een rechter eerder zal geloven als het om
> de werking van de hardware gaat.
Er is geen geschil over de werking van de hardware.
Maar stel dat. Als twee partijen iets betwisten, beiden onafhankelijke documentatie aanleveren om het te onderbouwen, en dat cruciaal is voor de uitkomst dan zal een goede rechter niet op zijn geloof vertrouwen, maar een onafhankelijke expertise eisen.
> Zijn er documenten die rechtstreeks van Nintendo afkomstig zijn die deze uitleg over
>ver het uitvoeren vanuit ROM ook daadwerkelijk bevestigen?
Dat moet haast wel, programmeurs van de spellen hebben namelijk ook behoefte aan
documentatie, dus de officiële documentatie van het apparaat zal melden dat spellen
direct uit ROM worden uitgevoerd.
Wim ten Brink | 29 juli 2010 @ 10:30
Niet in de rechtzaal maar wel hier in dit blog. En dat komt mede omdat wij veel dieper op de hardware-materie in zijn gegaan dan de webwinkels. Immers, de webwinkels beseffen zelf ook wel dat Nintendo de rechter beter weet te overtuigen over de werking van de hardware dan zijzelf. En omdat de zaak niet alleen de NDS en de GBA omvat maar ook de Wiii en eventueel andere consoles was het weinig zinvol om de focus zo sterk te leggen op deze hardware kwestie. De tijd en moeite die daarvoor vereist is maakt het niet de moeite waard.
Dat is wel te verwachten, maar is die er te vinden? Wie anders dan Nintendo weet hoe de Nintendo hardware exact werkt? Je moet dan een aantal dure experts weten te vinden die het de rechter duidelijk kunnen maken en de kosten die dit met zich meebrengt moeten toch door iemand vergoed worden. Zoals gezegd, het is dan niet meer de moeite waard.
Dan blijft natuurlijk de vraag open waar die documentatie is en in hoeverre deze vrijgegeven kan en mag worden? Plus, hoe nauwkeurig is die documentatie? Hoe diep gaat het in op de hardware specificaties?
Daniël Mantione | 29 juli 2010 @ 12:47
> Niet in de rechtzaal maar wel hier in dit blog.
Tja… Iemand die het apparaat niet kent tegen iemand die het apparaat wel kent. In plaats van concrete aan te wijzen waar ik ongelijk heb blijf je maar onjuiste vergelijking met Windows en randapparatuur als CD-ROM-spelers maken. Je gebruikt de autoriteitsdrogreden (ik programmeer al 20 jaar dus ik heb gelijk). Nou, ik programmeer ook al sinds 10 jaar oud was. Ik heb je een heel boek aangedragen waarin de GBA-architectuur beschreven staat. Meneer is er blind voor. Op die manier blijft er natuurlijk altijd een verschil van mening. Maar de meeste rechters zijn toch wel in staat om dit soort discussies te herkennen.
> Dat is wel te verwachten, maar is die er te vinden? Wie anders dan Nintendo weet
> hoe de Nintendo hardware exact werkt?
Uiteraard is zo’n iemand te vinden. Je hebt iemand nodig met verstand van computerarchitectuur. Het is onderdeel van de Nederlandse informaticaopleidingen, dus zoek een vakkundig informaticus. Leg hem vervolgens de archictuur voor, Nintendo kan daar een beschrijving van aanleveren. De onafhankelijk informaticus heeft dan voldoende informatie om te bepalen of er verveelvoudiging plaatsvindt.
Overigens is het onzin dat Nintendo de enige kan zijn die weet hoe de hardware werkt. Wat er op de printplaat kan je zo zien, en de software in het BIOS kun je observeren. Dus ook zonder beschrijving van Nintendo kan een onafhankelijk expert zijn werk doen, het kost alleen wat meer moeite.
>Dan blijft natuurlijk de vraag open waar die documentatie is en in hoeverre deze
>vrijgegeven kan en mag worden?
Nou dat is heel eenvoudig: Nintendo kan die documentatie aanleveren leidt geen twijfel, en anders hebben ze geen zaak. De onafhankelijk expert behandelt de documentatie vertrouwelijk, dus ook daar is geen bezwaar.
Wim ten Brink | 29 juli 2010 @ 13:32
Dat ontken ik ook niet, maar het kost wel extra moeite om zo’n expert te vinden die ook duidelijk kan maken dat hij het net zo goed weet als Nintendo zelf. Zoals ik al aangaf, die extra moeite brengt ook extra kosten mee, terwijl de rechtzaak niet is toegespitst op de GBA en NDS maar ook andere consoles van Nintendo.
Ik keek net nog even de uitspraak van 21-07-2010 na en zie daarin geeneens een verwijzing naar de GBA. Alleen naar de Wii. Dus die console heeft geeneens een relatie met de uitspraak maar jij gaat er wel zelf over door. Dan kun je wel door-discussieren tot je gelijk krijgt maar je mist totaal hetgeen waar het om gaat. Wil je gelijk hebben? Van mij krijg je wel gelijk. Maar het is niet relevant in deze zaak, die over de Wii gaat en waarbij we hebben geconcludeerd dat deze dus wel kopieert.
De Nintendo DS en DS Lite worden er wel in genoemd. Maar stop maar met verwijzen naar de GBA. Die komt niet ter sprake. Het boek over de technische specificaties van de GBA is derhalve niet interessant.
-
Nog even terugkomend op:
En wat er op Jure staat:
Lees ik dit goed? Nintendo is de enige die spellen voor de Nintendo uitgeeft? Wie heeft er dan buiten Nintendo dan nog de documentatie nodig? Er zijn dan buiten Nintendo om geen andere uitgeverijen van Nintendo spellen. Een spel kan wel door een ander bedrijf worden gemaakt, maar uiteindelijk is het Nintendo zelf die het uitgeeft. De hardware is daartoe dan ook beveiligd door Nintendo zelf en daar staan andere bedrijven helemaal los van.
Dus Nintendo heeft nooit dit soort details vrij hoeven te geven.
De uitspraak geeft overigens wel aan dat er gekeken is naar de technische details. En waar het uiteindelijk om gaat is dat Nintendo haar NDS hardware ook echt beperkt heeft tot een spelcomputer, terwijl de webwinkels erop wijzen dat er ook andere toepassingen voor kunnen zijn en daarvoor zijn dan weer de mod-chips nodig.
Uit de uitspraak:
Dit is een beter punt om de modchips toch legaal te krijgen! Nintendo heeft immers een machtspositie als het gaat om spellen voor hun eigen consoles. Nintendo geeft daarnaast licenties aan derden om spellen en applicaties te ontwikkelen voor deze consoles. Ik vraag mij alleen af wie deze vervolgens uitgeeft, aangezien er eerder in de uitspraak stond dat alleen Nintendo spellen uitgeeft.
-
Het blijft verder een zeer lastig onderwerp en ik kan mij voorstellen dat er veel mensen zijn die graag willen dat de Nintendo consoles meer open worden voor andere partijen om voor te ontwikkelen. Mijn advies? Zorg ervoor dat andere consoles populairder worden zodat Nintendo vroeg of laat gedwongen wordt om een meer open architectoor vrij te geven.
Daniël Mantione | 29 juli 2010 @ 14:44
Daarmee is de cirkel denk ik rond: We zijn weer terug bij de vraag of een computerfabrikant een wettelijk recht heeft op een gesloten platform. De gedachte achter de softwarerichtlijn is dat dat niet zo is (en dat biedt ruimte voor bijvoorbeeld onafhankelijke compilers) maar met art. 29 heeft men een methode gevonden om middelen nodig voor onafhankelijke softwareontwikkeling te weren, en zo alsnog softwaremonopolist binnen het hardwareplatform te zijn.
Corné | 29 juli 2010 @ 17:31
Goed punt. Als de rechter aan de verkeerde kant staat, dan moeten consumenten maar wat activistischer worden.
Het kan trouwens best zijn dat de hardware van Nintendo minder populair wordt door deze uitspraak, eenvoudigweg doordat er minder makkelijk illegaal gekopieerde spellen op gespeeld kunnen worden. Waarom heeft Nintendo geprobeerd dit te bereiken? Misschien omdat ze zelf (de enige?) uitgever zijn van spellen voor dit platform, en een business-model hebben waarbij het apparaat goedkoop is en de spellen duur? Ik weet niet of Nintendo dit doet, maar het zou wel hun gedrag verklaren. In ieder geval vind ik zo’n business-model (wat ook bijv. bij printers gebruikt wordt) verachtelijk, het is uiteindelijk niet in het belang van de consument, het werkt alleen doordat consumenten irrationele kortetermijndenkers zijn, en het verdient geen enkele bescherming van de overheid.
Begrijpt iemand trouwens waarom mensen zulke spel-platforms kopen? Ik heb ooit in een ver verleden een Game Boy gekocht, maar zodra ik geld genoeg had kocht ik een PC. Hoe kunnen spel-consoles concurreren met PCs? PCs hebben hardware die goed te upgraden is, ze zijn een open platform met een breed scala aan mogelijkheden, en voor de gemiddelde scholier is alle software ‘gratis’ verkrijgbaar. Als kopers van consoles gemiddeld kortzichtige consumenten zijn, dan denk ik dat er van consumenten-activisme weinig terecht komt, en dan moeten we misschien maar accepteren dat deze mensen in een gesloten platform terecht komen. Misschien leren ze er iets van voor hun volgende aankoop.
Ik begrijp dat je een PC niet zo makkelijk meeneemt op reis als die portable Nintendo-apparaatjes. Maar ook op kleinere schaal zijn er open platforms. Misschien is het gewoon een kwestie van tijd voordat er een echt goed open mobiel gaming-platform op de markt komt, zodat in ieder geval het verstandige deel van de markt zal overstappen.
Is dit een gat in de markt? Zijn er al voorbeelden van portable open gaming platforms?
Daniël Mantione | 29 juli 2010 @ 19:27
Een GP2X is op zich fantastisch en denk ik op dit de meest realistische open handheld, je kunt er hele goede homebrewsoftware voor downloaden, er zijn ook commerciele titels.
Nadeel is dan weer het kleine aanbod aan commerciele titels, en dat het veel leuker is om spelletjes voor Nintendo te schrijven, je zult meer gebruikers treffen.
Er zijn er nog een paar zoals de OpenPandora en de Dingoo A320. Leuke hardware, maar wat softwareaanbod betreft stellen ze niet voor.
Piet | 29 juli 2010 @ 21:59
@Wim(#80):
Omdat het over dezelfde bepaling uit dezelfde Europese richtlijn gaat.
Nee, daar was nu juist art. 45j voor als je het spel gekocht hebt (op een gegevensdrager, dus niet gedownload).
Dat maakt ALLES uit. Lees art. 29a Aw eens.
Waarom betrek je dan de rechter bij dit geschil (”Wat ik duidelijk probeer te maken is wie een rechter eerder zal geloven…”)??? Je betoog is bijzonder weinig samenhangend.
Nogmaals: als Nintendo wil dat de rechter art. 45i Aw toepast zal Nintendo moeten stellen en bewijzen dat hun hardware bepaalde dingen doet. Als dat niet blijkt uit de documentatie die Nintendo aanlevert, is dat helemaal het probleem van Nintendo.
Piet | 29 juli 2010 @ 22:23
@Corné(#86):
Nintendo verdient natuurlijk aan de verkoop van spellen. Verder is het voor Nintendo van belang dat de NDS een aantrekkelijk platform blijft om nieuwe commerciële spellen voor te ontwikkelen. Wellicht is Nintendo ook contractueel verplicht om illegaal kopiëren tegen te gaan.
Nou, ik denk dat je dat ook heel anders kunt zien. Ook de consument heeft er belang bij dat de NDS een aantrekkelijk platform blijft voor de ontwikkeling van nieuwe commerciële spellen. Bovendien kan (in ieder geval in theorie) de prijs van een spel lager zijn als het spel door meer mensen wordt gekocht. Ik zou eerder de illegaal kopiërende consument willen betichten van kortetermijndenken.
Je hebt het antwoord zelf al gegeven.
Wim ten Brink | 30 juli 2010 @ 9:12
Sowieso verliezen consoles als de NDS en GBA al gauw de belangstelling van het publiek als het aantal titels voor deze apparaten erg laag blijft. En doordat Nintendo niet alleen illegale kopieen flink probeert tegen te houden maar ook andere ontwikkelaars gaat bemoeilijken om software voor deze apparaten te ontwikkelen denk ik dat Nintendo zo wel enorm veel gebruikers kan verliezen.
Wat je bovendien niet moet vergeten is dat handheld spelconsoles ook nog eens moeten concurreren met diverse mobiele telefoons. Windows Mobile, Google Android en Apple’s iPhone zijn niet alleen besturings-systemen voor telefoons maar maken het ook nog eens mogelijk om spelletjes te spelen op een klein apparaat. Zelf heb ik een HTC HD2 met diverse spellen erop en dit apparaat vind ik practischer dan welke spelconsole dan ook. Vooral ook omdat ik eenvoudig software kan ontwikkelen voor dit systeem.
Plus, spellen voor mobiele telefoons zijn vaak goedkoper dan die voor consoles.
Ik ben eens op ConsoleShop wezen kijken en dan vakt het mij op dat er eigenlijk nog maar twee soorten handheld consoles worden verkocht. De Sony PSP en Nintendo’s ND. Dan lijkt het mij dat de markt ook vanuit de webwinkels toch behoorlijk wordt beperkt, doordat ze zich maar op twee fabrikanten richten. Dus waar kun je eigenlijk die andere consoles met bijbehorende software bestellen? En wat zijn dan de prijzen ongeveer?
Maar ik denk dat de markt voor spellen en applicaties voor mobiele telefoons gewoon veel interessanter is. Nadeel is natuurlijk weer dat telefoons meestal een beetje prijziger zijn, tenzij je een abonnement neemt maar dan betaal je gewoon over een lange periode. Maar software voor mobieltjes is vaak weer goedkoper dan voor spelconsoles.
Daarbij zal Nintendo waarschijnlijk ook waken over de kwaliteit van de software die commercieel verkocht wordt. Windows gebruikers raken al in de war als hun scherm opeens blauw wordt maar als dat gebeurt op een handheld console dan vliegt het gehele apparaat het raam uit. Console-gebruikers stellen namelijk ook wel wat hogere eisen aan software.
Maar dat is een kip-en-ei theorie. De prijzen zijn hoog dus minder mensen kopen de software. Dit aantal gaat mogelijk pas omhoog als de prijs omlaag gaat. Spelconsoles richten zich daarnaast op een groep mensen (jongeren) die het in het algemeen niet al te breed hebben, dus spelletjes van 40 Euro worden gewoon bijna niet verkocht. De keuzehulp op Consoleshop geeft maar 2 spellen weer onder de 10 Euro. En ook maar heel weinig (20) titels voor de NDS, waarvan 3 onder de 20 Euro en 8 meer dan 40 Euro. De PSP heeft het nog slechter. Maar dan de iPhone en Android applicaties? Hoeveel zijn dat er?
Opvallend ook dat software voor mobiele telefoons fors goedkoper is dan dat voor spelconsoles terwijl dit niets afdoet aan de kwaliteit ervan. Maar ja, de consoles zelf worden vaak gedumpt voor extreem lage prijzen omdat de fabrikanten hun winst willen halen met de spellen. Bij mobiele telefoons hebben de telefoons een normale prijs en hoeven de software producenten in principe niets te betalen aan de fabrikant.
Daniël Mantione | 30 juli 2010 @ 11:11
> Dus waar kun je eigenlijk die andere consoles met bijbehorende software bestellen?
> En wat zijn dan de prijzen ongeveer?
Dat is inderdaad precies het probleem. In iedere stad zijn meerdere winkels te vinden die de apparaten, de accesoires en software verkopen voor de apparaten van Nintendo en Sony.
Voor de consoles die ik genoemd heb, GP2X, Openpandora, Dingoo A320 zijn maar een paar winkels, binnen Nederland is denk ik Gpark, http://www.gpark.nl de beste, je vindt daar ook prijzen. Ik heb mijn GP2X destijds uit de V.S. laten komen bij http://www.gp2xstore.com omdat Gpark geen voorraad had, vanwege de zwakke dollar was het nog goedkoper ook.
Wim ten Brink | 30 juli 2010 @ 11:34
Blijft natuurlijk ook de vraag over waarom iemand een console koopt als een mobiele telefoon ook al heel veel functionaliteit biedt. Je moet dan ook een enorme hobbyist zijn om een dergelijk systeem te kopen. De NDS en PSP hebben echter door hun populariteit in (web)winkels en stevige marketing ook minder last van concurrentie vanuit de mobiele telefonie-markt. Plus, de NDS en PSP richten zich op een jonger publiek dat spelletjes wil spelen en minder op de hobbyist die met de console hardware wil spelen.
-
En dan de Nederlandse site die je noemde…
Tja, dan schiet het ook niet erg op met de populariteit van die apparaten. Vind de Pandora overigens wel interessant met dat toetsenbordje en grote scherm.
Piet | 31 juli 2010 @ 13:27
@Wim(#90):
Nintendo gaat alleen de homebrewmarkt tegen, en daar hebben ze toch nooit op gemikt. Het percentage NDS gebruikers dat de NDS alleen koopt om homebrew te spelen is zo klein dat Nintendo daar niet wakker van kan liggen.
Uit zakelijk oogpunt is de strategie van Nintendo heel goed te begrijpen. Ach, misschien zouden ze het ook iets anders kunnen aanpakken (bijv. zoals Sony een tijdje heeft geprobeerd met de PS3), maar uiteindelijk gaat het Nintendo natuurlijk om het maken van winst. Dat valt Nintendo niet te verwijten. In tegenstelling tot Sony heeft Nintendo nooit beloofd dat je de NDS voor iets anders zou kunnen gebruiken dan voor het draaien van door Nintendo goedgekeurde software.
Wellicht valt te beargumenteren dat Nintendo hierbij misbruik maakt van een machtspositie, maar dan moet je je eerst heel goed verdiepen in het licentiebeleid van Nintendo. Ik denk eigenlijk dat Apple dan eerder een probleem krijgt.
an te geven dat ik op deze manier de deadline niet | 31 juli 2010 @ 14:20
En dat is tevens het probleem! Het aantal Homebrew gebruikers is zo laag dat het niet de verkoop van de modchips kan ondersteunen, omdat deze dus voor het grootste deel misbruikt wordt voor andere doeleinden dan de Homebrew markt.
Apple en Nintendo volgen een vergelijkbare strategie als het gaat om de bescherming van hun hardware door een stricte kwaliteitsbewaking vanuit de fabrikant zelf. Als een spel of App prut is, dan kun je Apple/Nintendo daar ook voor aanspreken, wat heel anders is dan bij b.v. Windows Mobile of Android of de open-source consoles. De kwaliteit zou bij Nintendo en Apple dan ook hoger moeten liggen.
-
Ook toevallig wat ik net lees: Nintendo mod chip seller infringed copyright, rules High Court:
Modchips in de USA zijn kennelijk ook niet toegestaan.
Daniël Mantione | 31 juli 2010 @ 22:35
Ho. De rechter heeft in dit geval *de aanname* gedaan dat het aantal homebrewgebruikers te klein is om de verkoop van modchips te ondersteunen. Dat de vraag naar modchips een stuk kleiner zou zijn als je er geen gedownloadde spellen mee kan spelen is duidelijk.
Maar of de homebrewmarkt te klein is voor een fabrikant om een modchip op de markt te brengen, is lastiger aan te tonen. De kans is wel degelijk aanwezig dat er dan nog steeds zoveel vraag is naar modchips dat het mogelijk is er een te ontwikkelen. Het feit dat dit niet zorgvuldig onderzocht en onderbouwd is, maakt dit een zwak vonnis.
Wim ten Brink | 1 augustus 2010 @ 18:08
@Arnoud, Heb de fout gemaakt om een stuk tekst over mijn naam te typen en nu ben ik dus “an te geven dat ik op deze manier de deadline niet”.
Maar het lijkt mij wel een onderbouwde aanname. Er zijn genoeg redenen om dit aan te nemen, met sowieso de factor dat deze consoles alleen op de markt zijn gezet als spelcomputer.
Maar dan is de vraag wie dit zou moeten aantonen. De fabrikant of de webwinkels die deze chips voor dit soot doeleinden verkopen? Dit lijkt mij toch iets dat webwinkels dan ook moeten aantonen want de fabrikant stelt gewoon dat de consoles als spelcomputers bedoeld zijn en niets meer.
Goed, maar dan nog de vraag wie dit zou moeten onderbouwen. Je zou het de modchip-fabrikanten kunnen vragen maar ik denk niet dat die er veel van zullen weten. Totale cijfers zijn lastig te bepalen. Een dergelijk onderzoek is ook niet iets dat Nintendo zou moeten uitvoeren want Nintendo’s standpunt is gewoon dat het een spelconsole is en dus niet bedoeld is voor iets anders. Dat het niet zorgvuldig is onderzocht is wel duidelijk. Maar wiens schuld is dat dan?
Pieter Hulshoff | 2 augustus 2010 @ 17:10
Waarom is uberhaupt artikel 29a van toepassing in plaats van artikel 32a? Het gaat hier toch om computerprogramma’s? Ik meende dat de EUCD op basis waarvan artikel 29a is geschreven expliciet niet van toepassing was op software. Zie ook overweging 49 en 50 van de EUCD:
(49) The legal protection of technological measures is without prejudice to the application of any national provisions which may prohibit the private possession of devices, products or components for the circumvention of technological measures.
(50) Such a harmonised legal protection does not affect the specific provisions on protection provided for by Directive 91/250/EEC. In particular, it should not apply to the protection of technological measures used in connection with computer programs, which is exclusively addressed in that Directive. It should neither inhibit nor prevent the development or use of any means of circumventing a technological measure that is necessary to enable acts to be undertaken in accordance with the terms of Article 5(3) or Article 6 of Directive 91/250/EEC. Articles 5 and 6 of that Directive exclusively determine exceptions to the exclusive rights applicable to computer programs.
Arnoud Engelfriet | 2 augustus 2010 @ 17:55
@Pieter: Volgens de rechter mag artikel 29a ook voor de spellen van Nintendo worden ingezet, omdat die niet zomaar software zijn maar ook hele mooie audiovisuele werken (interactieve films, zeg maar). Het argument van overweging 50 van de richtlijn is niet ter tafel gekomen in het vonnis.
Piet | 2 augustus 2010 @ 20:45
Die nieuwe zaak speelt niet in de VS, maar in het VK. Het gaat om Nintendo v. Playables.
De rechter geeft in de uitspraak nog eens aan waar het in R v Higgs op misliep voor Nintendo (of eigenlijk voor het Engelse OM):
Blijkbaar heeft Nintendo aangevoerd dat de fysieke vorm en elektrische karakteristieken van de connector een doeltreffende technische voorziening tegen het kopiëren van een werk naar de console vormt. De rechter is niet overtuigd:
De rechter ziet meer in het argument dat “the boot-up software, the NLDF and the encryption and scrambling” beschermen tegen het volledig kopiëren van een spel “across into the console”:
Het lijkt me de vraag wat hier precies wordt bedoeld met “the game being fully copied across into the console”. Ik zie geen duidelijke aanwijzing dat uit de door Nintendo overlegde stukken volgt dat de programmacode wordt gekopieerd naar RAM.
Interessant is verder dat de rechter ook het beroep op het Britse equivalent van art. 32a Aw gegrond lijkt te vinden. In het bijzonder is hij van mening dat legaal gebruik niet voldoende is om onder (het Engelse equivalent van) “uitsluitend bestemd zijn om het zonder toestemming van de maker of zijn rechtverkrijgende verwijderen van of het ontwijken van een techische voorziening ter bescherming van een [computerprogramma]” uit te komen:
Het lijkt mij dat in de Nederlandse versie “de maker of zijn rechtverkrijgende” verwijst naar de rechthebbende op het computerprogramma. Het kunnen draaien van homebrewsoftware vormt dan m.i. wel een gebruik dat afdoet aan “uitsluitend bestemd om …”.
Zo op het eerste gezicht is er dus een verschil tussen de Engelse en de Nederlandse implementatie van art. 7 lid 1 sub c van Richtlijn 91/250/EEG:
De Nederlandse implementatie lijkt mij juister dan de Engelse… De omzeilde technische voorziening moet getroffen zijn voor de bescherming van een programma, dus de bepaling ziet vanaf “uitsluitend” m.i. alleen op situaties waarin er geen toestemming is van de rechthebbende op dat programma.
Pieter(#97) heeft verder een heel interessant punt. Considerans (50) lijkt me niet te rijmen met toepassing van art. 29a Aw op computerspellen…
Daniël Mantione | 2 augustus 2010 @ 21:04
> Maar het lijkt mij wel een onderbouwde aanname. Er zijn genoeg redenen om dit aan te nemen,
> met sowieso de factor dat deze consoles alleen op de markt zijn gezet als spelcomputer.
Als die factor gebruikt kan worden, en dat is hier gebeurd, dan is het gevolg inderdaad dat het een logische aanname is. Echter, ik neem het standpunt in doel waarvoor een computer op de markt is gezet geen argument mag te zijn het bestaan van ander gebruik te blokkeren. In de jaren ‘70 en ook deels jaren ‘80 was het gebruikelijk een van een leverancier een computer te kopen, en vervolgens aan die leverancier vast te zitten voor alle software. Daarbij zijn we weer bij de softwarerichtlijn aangeland die fabrikanten dit recht niet heeft gewild te geven.
> Maar dan is de vraag wie dit zou moeten aantonen.
Het is Nintendo die iets wil verbieden. Bijgevolg is het aan Nintendo om aan te tonen dat de betreffende hardware geen andere commerciële waarde heeft. Met redelijkheid, want bij private zaken geldt een vrije bewijslast, en is een waterdicht bewijs van Nintendo niet nodig. Als Nintendo met een overtuigend verhaal zou komen, dan zou dat door de webwinkels weerlegd moeten worden, wat ze ook zouden moeten kunnen door bijvoorbeeld hun klanten te vragen wat ze met de artikelen doen.
> Goed, maar dan nog de vraag wie dit zou moeten onderbouwen.
De rechter heeft op zich redelijk wat vrijheid om dit te doen, hij kan de taak om dit te onderbouwen leggen bij de partij die minst sterke verhaal heeft.
Daniël Mantione | 2 augustus 2010 @ 21:23
> Pieter(#97) heeft verder een heel interessant punt. Considerans (50) lijkt me niet te
> rijmen met toepassing van art. 29a Aw op computerspellen…
Waarom denk je dat? Omdat er wordt gesproken over technologische maatregelen in verband met computerprogramma’s?
In ieder lijkt die overweging de interoperabiliteitsartikelen uit de softwarerichtlijn boven de EUCD te stellen. Ik denk dat dat een bijzonder belangrijk punt is, daarmee kan namelijk geen sprake meer zijn van “voortschrijdend inzicht”.
Pieter Hulshoff | 2 augustus 2010 @ 21:27
Als artikel 29a over software zou gaan had men artikel 32a wel geschrapt. Het kan hooguit de verklaring zijn die Arnoud gaf: dat spellen ook gezien worden als audiovisuele werken, maar dan is de volgende vraag: hoe staat de thuiskopieregeling voor audiovisuele werken in dit geheel?
Piet | 2 augustus 2010 @ 21:30
Ik heb nog even nagedacht over art. 13a Aw.
Wim(#80):
Ik denk het antwoord hierop moet zijn dat art. 13a Aw bepaalde handelingen in abstracto als auteursrechtelijk irrelevant aanmerkt, onafhankelijk van het concrete werk waarop de handeling wordt verricht. Deze handelingen zijn dus naar hun aard auteursrechtelijk irrelevant. Zoals het lezen van een boek geen auteursrechtelijk relevante handeling is, en het dus niet uitmaakt of je voor het lezen toestemming hebt van de rechthebbende of niet.
Art. 13a sub b Aw heeft het over verveelvoudigingen van een werk “die een integraal en essentieel onderdeel vormt van een technisch procédé dat wordt toegepast met als enig doel een rechtmatig gebruik van een werk mogelijk te maken, en die geen zelfstandige economische waarde bezit”.
Uit “een” werk blijkt dat het gaat om werken in het algemeen, niet om het hetzelfde werk als in de aanhef van art. 13a (”Onder de verveelvoudiging van een werk …”). Anders had er moeten staan “een rechtmatig gebruik van het werk mogelijk te maken”.
Het kopiëren van data van ROM naar RAM dat in de NDS plaatsvindt is een integraal en essentieel onderdeel van het draaien van (rechtmatig verkregen) spellen. Dat is een rechtmatig gebruik. Verder heeft deze verveelvoudiging geen zelfstandige economische waarde en is zij van voorbijgaande aard. Dit soort kopieeracties zijn daarom op grond van art. 13a Aw naar hun aard auteursrechtelijk irrelevant. Voor het auteursrecht zijn deze handelingen geen verveelvoudigingen. Het maakt vervolgens niet meer uit of ze in concreto worden toegepast op illegale kopieën, want de handelingen blijven naar hun aard auteursrechtelijk irrelevant.
Over de wisselwerking tussen art. 13a Aw en art. 45i Aw moet ik nog wat verder nadenken.
Arnoud Engelfriet | 2 augustus 2010 @ 21:31
Da’s een leuke: je mag films (ook interactieve) downloaden voor eigen gebruik. Alleen boeken, standbeelden, huizen en computerprogramma’s zijn uitgesloten van het recht om ze te mogen thuiskopiëren. De vraag is dan of je nog kunt spreken van illegale kopieën van de spellen, immers mensen zetten dan legale thuiskopieen op die kaarten en geen illegaal gedownloade software.
Piet | 2 augustus 2010 @ 21:36
@Daniël(#101):
Omdat er over art. 29a staat: “In particular, it should not apply to the protection of technological measures used in connection with computer programs, which is exclusively addressed in that Directive.”
Kan dit anders worden gelezen dan dat art. 29a Aw niet van toepassing is op de bescherming van technische voorzieningen ter bescherming van rechten op computerspellen?
Wim ten Brink | 3 augustus 2010 @ 9:11
@Daniël Mantione:
Tja, dat heeft Nintendo toch ook gedaan? Ze geven aan dat deze modchips massaal gebruikt worden om auteursrechten te schenden en daarnaast zijn de consoles eigenlijk niet erg geschikt voor andere toepassingen omdat ze daarvoor b.v. een toetsenbord en muis voor missen. De legaliteit van homebrew software is ook betwistbaar maar is in deze zaak eigenlijk niet ter sprake gekomen. En Homebrew is eigenlijk de enige “legale” toepassing voor dit soort apparaten en dan is het ook de vraag hoeveel software er eigenlijk bestaat voor de NDS homebrew editie.
De legaliteit van Homebrew is overigens betwistbaar omdat Nintendo simpelweg stelt dat de software ook de beveiliging van de NDS en GBA omzeilt. Nintendo heeft immers een blokkade gemaakt op deze consoles om alleen door Nintendo goedgekeurde software te draaien en Homebrew is nimmer goedgekeurd. Wat blijft er over zonder Homebrew?
Tja, wie is de zwakkere partij? Nintendo geeft aan dat de modchips massaal worden gebruikt om auteursrechten te omzeilen en kan dit ook nog wel aantonen, meen ik. Onder andere door te wijzen op het aantal illegale ISO’s die rondhangen op het Internet en de populariteit ervan. ISO’s die geen functie zouden hebben als er geen modchips waren. Is het toch aan de webwinkels om dit aan te tonen.
Wim ten Brink | 3 augustus 2010 @ 9:14
Maar een spel is toch een computerprogramma? En een computerprogramma mag je niet thuis kopieren, zeg je zelf. Dus zijn er geen legale thuiskopieen van computerspellen. (Maar weer wel van normale spellen dus Gansenborden en monopolie borden kun je massaal kopieren voor thuisgebruik.
)
Arnoud Engelfriet | 3 augustus 2010 @ 9:30
Nee, Nintendo heeft hier verdedigd dat haar spellen niet als computerprogramma maar als audiovisueel werk (interactieve films) gezien moeten worden. Dus Nintendo vindt niet dat de specifieke regels voor software moeten gelden op haar spellen. Dat mag maar dan geldt ook de regel van artikel 16b/16c Auteurswet op haar spellen.
Pieter Hulshoff | 3 augustus 2010 @ 10:08
@Wim ten Brink | 3 augustus 2010 @ 9:11,
Nintendo kan wel meer willen, maar de vraag is of het juridisch niet is toegestaan om homebrew software te maken. Hoeveel homebrew software zal ontstaan is natuurlijk sterk afhankelijk van de legaliteit van deze flashcards. Als je homebrew alleen kunt verkopen aan die paar mensen die zo’n “illegale” flashcard hebben, dan is de markt te klein om voor te ontwikkelen. Oorzaak en gevolg. De homebrew markt voor de Wii staat nog in de kinderschoenen, maar wordt met deze uitspraak natuurlijk in de kiem gesmoord.
Wim ten Brink | 3 augustus 2010 @ 10:17
Ah! Maar dan is de situatie natuurlijk heel anders voor de spellen van Nintendo! Dat zou mogelijk ook een ander licht hebben kunnen werpen op de uitspraak, nu je Nintendo spellen eerder als een film dan als software zou moeten zien. Alleen, in de uitspraak heeft Nintendo gezegd “dat haar spellen kunnen worden gekwalificeerd als zowel een computerprogramma (een werk als bedoeld in artikel 10, eerste lid, onder 12° Aw), als een werk in de zin van artikel 29a Aw. ” Alleen heeft Nintendo voor deze specifieke kwestie aangegeven dat ze liever zien dat de software een audiovisueel werk wordt genoemd en dus geen software.
Het degradeert de consoles dan ook eigenlijk meer tot een soort veredelde DVD-speler in plaats van een echte computer waar je allerlei software op kunt laden. Blijft natuurlijk de vraag open of je bij een “DVD speler” zelf modificaties aan mag brengen om het apparaat voor andere doeleinden te gebruiken. (Bijvoorbeeld je eigen screensaver installeren.) En de vraag of je bij een “DVD Speler” een beveiliging zoals de regio code zomaar mag doorbreken. In ieder geval betekent dit standpunt van Nintendo dat Homebrew software helemaal niet thuis hoort op hun consoles. Net zo min zoals ze thuis hoort op andere afspeel-apparaten.
Maar betekent dit ook dat Nintendo in andere rechtzaken niet meer kan terugvallen op een verdediging die is gebaseerd op de computer-programma wetgeving?
Wim ten Brink | 3 augustus 2010 @ 10:26
Maar dat is ook precies wat Nintendo wil. Zoals Arnoud al aangaf ziet Nintendo hun consoles als interaktieve afspeel-apparatuur. Een beetje veredelde DVD spelers. Ze beschouwen het niet als computers.
Opeens vraag ik mij af of er DVD spelers bestaan waar je homebrew software op kunt gebruiken…
Maar goed, uiteindelijk is het een strijd die voornamelijk om de terminologie draait. Is een console een computer of een afspeel-apparaat. Of beide. Er zou eigenlijk een aparte wetgeving voor dit soort combi-apparaten moeten komen.
Leon | 22 augustus 2010 @ 9:46
@Arnoud (104)
Mag uit het feit dat Nintendo hun spellen zelf aanmerkt als een werk, niet zijnde een computerspel, inderdaad worden geconcludeerd dat daarmee dan ook het maken van thuiscopieen van deze spellen is toegestaan?
Als dat zo is dan is daarmee meteen aangetoond dat flashcarts een grote commerciele waarde hebben naast het afspelen van ongeauthoriseerde copieen, te weten het ondersteunen van het spelen van thuiscopieen op de Nintendo consoles.