Categorie: Ondernemingsvrijheid

Een lezer vroeg me:

Als inkoper werk ik dagelijks met digitale handtekeningen. Nu vraagt een nieuwe leverancier mij om met EU-QES van Docusign te werken. Dit kost 9 euro per maand, is dat juridisch nu echt verstandig?

1. de gewone elektronische handtekening, zeg maar een plaatje van een krabbel;
2. de geavanceerde elektronische handtekening, het enorme verhaal met grote priemgetallen en certificaten waar de naam in staat die erbij zou horen;
3. de gekwalificeerde elektronische handtekening, de geavanceerde maar dan is dat certificaat met de naam uitgegeven door een onafhankelijke instantie die instaat voor de juistheid.

Ik zie hoe dat in het algemeen nuttig klinkt. Specifiek bij zakelijk onderhandelen ben ik niet overtuigd van de meerwaarde. In die situatie ken je je wederpartij al. Je hebt kennisgemaakt, je weet wie je moet benaderen en je krijgt zoveel harde en softe informatie dat je ook zonder een QES wel overtuigd bent dat je met persoon A van X werkt.

Natuurlijk, A kan onbevoegd zijn. Maar daar helpt een QES niet bij. Het enige dat je daarmee vaststelt, is dat je écht A tegenover je hebt. En dat is in een zakelijke inkoopsituatie gewoon niet zo’n belangrijk punt.

Arnoud

Een lezer vroeg me:

Al jaren heb ik een abonnement op Microsoft 365. Mijn Microsoft account is recentelijk geblokkeerd, waar ik het niet mee eens ben en waar volgens mij ook geen geldige reden voor is. Ik heb inmiddels twee keer bezwaar ingediend via het officiële formulier, de eerste keer meteen op de dag van de blokkade. Ik heb ook een verzoek tot herstel ingediend, maar ik krijg geen antwoord. Mijn vraag: is er een juridische weg te bewandelen die mij hoop zou kunnen geven op het verkrijgen van toegang tot mijn bestanden?

Toegang tot data of online opslag is zuiver en alleen geregeld door je contractuele relatie tot de leverancier van de dienst. Er is geen enkel ander juridisch middel (ook niet de AVG, ook niet de Data Act, ook niet het auteursrecht) waarmee je dit af kunt dwingen. Hetzelfde geldt voor de dienst an sich.

Een contractuele relatie is op zich prima bij de rechter af te dwingen. De Nederlandse, want jij als consument woont hier en ongeacht wat het contract zegt mag je dan in Nederland procederen. In juridische taal vorder je dan nakoming van de overeenkomst. Microsoft moet dan uitleggen waarom ze dat niet hoeft, oftewel welke voorwaarde je hebt overtreden. Dat moet gemotiveerd (art. 17 DSA) en moet dus meer zijn dan vage verwijzingen naar “abuse” of het inroepen van bepalingen waarin staat “wij mogen alles en je hebt geen rechten”.

De relevante vraag is natuurlijk wel waarom het account gesloten zou zijn. Microsoft heeft dat niet toegelicht, dus voor mij is het gissen. Verspreiding van malware vanaf het account heb ik met enige regelmaat gezien, auteursrechtschending wordt ook wel genoemd en er zijn ook gevallen bekend waarin Microsoft-scanners kindermisbruikmateriaal detecteren in foto’s die je in je account zet (al dan niet via achterdeuren zoals backups van WhatsApp-groepsgesprekken).

Die laatste categorie is relevant, want er zijn in Nederland twee rechtszaken (één, twee) geweest over precies die situatie en in beide gevallen kreeg de accounthouder gelijk. Maar naar de rechter moet je.

Arnoud

Een Nederlandse rechtbank mag een zaak behandelen die twee Nederlandse stichtingen hebben aangespannen tegen Apple. Dat las ik bij Nu.nl. De basis is uitspraak C-34/24 van het Hof van Justitie, waarmee Apple’s verweer dat je naar Californië moet, naar de prullenbak kan.

De zaak gaat weinig verbazingwekkend over de 30 procent commissie die Apple eist van iedere app-aanbieder:

Het techbedrijf vraagt volgens hen een “buitensporige” commissie van appontwikkelaars. Apple ontvangt 30 procent van aankopen binnen apps in de App Store. Hierdoor lijden appgebruikers volgens de stichtingen schade.

Het Hof van Justitie is daar vrij snel klaar mee:

[W]anneer de markt die wordt beïnvloed door de betrokken mededingingsverstorende gedragingen zich bevindt in de lidstaat op het grondgebied waarvan die schade zich heeft voorgedaan, de plaats waar die schade is ingetreden moet worden geacht in die lidstaat te zijn gelegen.

Alleen: waar dan precies? Want de rechtbank Amsterdam (die de zaak voorlegde aan het Hof) kan natuurlijk niet oordelen over claims van consumenten in zeg Enschede of Maastricht. En bij een massaclaim is het juist de bedoeling dat je al die claims wél kunt samenvoegen.

Voor het Hof is de oplossing simpel. Bij een massaclaim als deze weet je niet (en hoef je niet te weten) waar iedere individuele betrokkene woonachtig is. De doelgroep is duidelijk genoeg omschreven, en daar gaat het om bij bepalen of de claimorganisatie mag optreden tegen het gedrag van Apple. Bijgevolg is alleen nog relevant of onder welke rechtbank de claimstichting zelf valt, en dat is de rechtbank Amsterdam want beide stichtingen zijn daar statutair gevestigd.

Het is het zoveelste aspect van internationale bevoegdheid. Het blijft gedoe met elke keer allerlei factoren afwegen, maar ik blijf het superieur vinden ten opzichte van enkelvoudige criteria zoals “wij zitten in Cupertino dus je mag altijd daarheen”. Dat is in een internationale wereld gewoon oneerlijk.

Arnoud

Een vader blijft zitten met duizenden euro’s schade die zijn 12-jarige zoon veroorzaakte op een snelle fatbike, las ik in de Telegraaf. De verzekeraar weigert uit te keren, omdat het vervoermiddel door de aanpassing een motorvoertuig zou zijn geworden. Dit gaat met software, dus mag ik er wat van vinden.

De zoon was op de fatbike door eigen schuld gebotst met een scooter, wat leidde tot 6800 euro schade bij de wederpartij. De WA-verzekering van de vader weigerde echter uit te keren, omdat de fatbike een motorvoertuig was en dan heb je een WAM-verzekering (Wettelijke Aansprakelijkheid Motorvoertuigen) nodig.

De vader stapte naar geschillencommisssie Kifid. Deze bevestigt echter het standpunt van de verzekeraar. Hoofdregel is dat een fatbike een motorrijtuig is, omdat deze “mede wordt voortbewogen door een mechanische kracht” (art. 1 sub c Wegenverkeerswet). Uitgezonderd hiervan zijn “fietsen met trapondersteuning”, en dat zijn (art. 1 sub ea):

fietsen die zijn voorzien van een elektrische hulpmotor met een nominaal continu vermogen van maximaal 0,25 kW en waarvan de aandrijfkracht geleidelijk vermindert en tenslotte wordt onderbroken wanneer het voertuig een snelheid van 25 km/h bereikt, of eerder, indien de bestuurder ophoudt met trappen;

Alleen: De vader stelde dat de fatbike was aangeschaft in de veronderstelling dat het om een gewone e-bike ging, en dat zij niet wisten dat de fatbike was opgevoerd. Foutje van de fabriek? De geschillencommissie gelooft dit niet helemaal, maar vindt vooral dat dit er niet toe doet:

Wat hiervan ook zij, ook als de consument er niet mee bekend was dat de fatbike een motorrijtuig is, mag de verzekeraar zich beroepen op de uitsluiting in de voorwaarden. Bekendheid met het feit dat het geen gewone e-bike betrof is namelijk geen vereiste om de claim van de consument af te wijzen.

Elders was al bepaald dat een fatbike de Wegenverkeerswet schendt door enkel geschikt gemaakt te zijn om te hard te rijden, ook als men niet daadwerkelijk boven de 25 km/h rijdt of met een knopje het opvoeren tijdelijk uitschakelt. Deze uitspraak gaat over de verzekeringskant, en bevestigt dat het ook dan niet uitmaakt of je echt te hard reed.

Frustrerend voor het slachtoffer is wel dat nu de WA-verzekering van de (vader van de) dader niet hoeft uit te keren, hij de schade alleen vergoed kan krijgen door naar de rechter te stappen. Het waarborgfonds helpt niet, want de dader is bekend. Of de schade moet door een eigen verzekering gedekt worden (beperkt casco of allrisk scooterverzekering).

Arnoud

Via Reddit:

Wij wonen in een appartementencomplex, met beneden een ingang met digitale deurbel, binnen een centrale hal met postbussen, en liften naar de verdiepingen met de 100+ appartementen. Laatst was een van mijn pakketten waarschijnlijk [door de bezorger in de centrale hal] beneden gedropt, maar heb ik het niet terug kunnen vinden in de hal. Ik heb dit aangekaart bij de verkoper en om een refund gevraagd, omdat ik tenslotte alleen een “contract” heb met de verkoper, en niet met de pakketbezorger. De verkoper heeft verdere informatie opgevraagd bij de bezorger, en de bezorger heeft screenshots uit hun systeem aangeleverd die aangeven dat het “direct aan de bewoner is overhandigd” met als bewijs een “handtekening” (een willekeurig krabbeltje, niet van mij). [Waar sta ik nu juridisch?]

Natuurlijk, de bezorger heeft een handtekening laten zien. Dat is een bewijs dat het pakket door jou in ontvangst is genomen. En zelfs sterk bewijs: de wet (art. 157 lid 2 Wetboek van Rechtsvordering) zegt dat een ondertekend document een “onderhandse akte” is en daarom “tussen partijen dwingend bewijs [oplevert] van de waarheid” van waar je voor tekent. Terugkrabbelen nadat je tekende voor “ik heb een pakket met serienummer X ontvangen”, gaat dus eigenlijk niet.

Hier is het probleem dat de bezorger en niet jij tekende (nemen we maar even aan). Daar hebben we artikel 159 lid 2 voor: “Een onderhandse akte waarvan de ondertekening door de partij, tegen welke zij dwingend bewijs zou leveren, stellig wordt ontkend, levert geen bewijs op, zolang niet bewezen is van wie de ondertekening afkomstig is. (…)”

Als jij dus “stellig ontkent” (oftewel: zonder voorbehoud en zonder reden, “Nee, dat is niet mijn handtekening, punt”), dan gaat de bal terug naar de winkel: bewijs maar dat het wél jouw handtekening is. Dat kunnen ze bijvoorbeeld doen door deze met een eerdere handtekening van jou te vergelijken, of door een kopie van je identiteitsbewijs – waar je handtekening op staat – te laten zien. Een deskundige inhuren die dat uitzoekt kan ook, maar kost al snel een paar duizend euro. Dat zie ik hier allemaal niet gebeuren.

Het juridische pad is dus: jij klaagt “pakket niet gehad”. De winkel zegt “welles, je hebt getekend voor ontvangst”. Jij zegt “Nee, dat is niet mijn handtekening, punt”. De winkel moet nu bewijs geven dat het wél jouw handtekening is, of op andere manier aantonen dat het pakket wel bij jouw appartement over de drempel is gegaan. Anders is het niet aangekomen.

Arnoud

Via Reddit:

Ik heb een kleine webshop op gebied van Pokémon en handel hier dan ook al geruime tijd in. [Een klant bestelde een zeldzame set.] Nu heb ik gisteren (18-11) een mail gehad van deze klant, waarbij er beweerd wordt dat ik danwel een nep product heb verkocht, danwel een geresealed product. Klant heeft foto’s meegestuurd van eenzelfde product, maar waarbij niet te achterhalen dat dit product daadwerkelijk uit mijn geleverde doos is gekomen.

Op zich is die uitspraak waar, maar met een paar nuances. Het belangrijkste is dat de winkel gelegenheid moet krijgen tot herstel of vervanging (art. 7:21 BW), tenzij je dat niet kunt eisen (lid 4). Bij kaartjes die nep zijn, ligt vervangen voor de hand. Pas nadat de winkel hiermee het niet kon oplossen, heb je recht op geld terug (art. 7:22 BW) als consument.

Bij herstel en vervanging gaat het niet om de mening van de consument, maar om een objectieve norm: wijkt het af van wat je mocht verwachten? In dit geval dus: zijn de kaartjes echt en origineel, dus niet geresealed of gebruikt? De bewijslast daarvoor ligt bij de consument, die meer moet aandragen dan alleen dat “product én de inhoud afwijken van andere producten”. Er zijn apps en dienstverleners te over die hierbij kunnen helpen.

De consument heeft verder natuurlijk het recht de aankoop binnen 14 dagen na ontvangst ongedaan te maken. Of het product voldoet aan de verwachtingen, is daarbij niet relevant. Een ontevreden klant die er snel bij is, kan dus zo zonder gezeur van zijn aankoop af.

Pokémonsets als deze worden verzegeld verzonden. Er staat in de Wet koop op afstand (art. 6:230p BW) inderdaad iets over dat verzegelen het recht van retour kan laten vervallen, maar dat is alleen zo bij

• de levering van zaken die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne en waarvan de verzegeling na de levering is verbroken;
• de levering van audio- en video-opnamen en computerprogrammatuur waarvan de verzegeling na levering is verbroken;

Tegelijk vermindert de waarde van het product fors als het pakket geopend is. Weinig kopers van Pokémonkaarten zitten te wachten op resealed pakjes, onder meer om zorgen dat er nepkaarten in gestopt zijn, of de waardevolle eruit gehaald en vervangen. (Resealen is an sich niet verboden, zolang je maar expliciet en duidelijk er bij zet dát je dat gedaan hebt.)

De remedie uit de wet is dat je dan die waardevermindering mag doorrekenen bij het terugbetalen van de aankoopprijs, maar dus niet de retour geheel weigeren. Omdat er hier eigenlijk geen mogelijkheid is voor de winkel om de kaarten weer in een nieuwe originele verpakking te krijgen, en je ze dus los moet verkopen, kun je volgens mij de restwaarde alleen bepalen als de verkoopprijs van de losse kaarten samen.

Arnoud