Google gaat telefoonmakers verplichten beveiligingsupdates aan te bieden

Google gaat telefoonmakers contractueel verplichten om smartphones van software-updates te voorzien. Dat meldde Nu.nl vorige week. Een onderwerp waar al veel over te doen is, onder meer vanuit onze Consumentenbond met haar actie die onder meer leidde tot een rechtszaak tegen Samsung met de eis tot langer updaten van smartphones. Fabrikanten zijn volgens mij gewoon wettelijk verplicht dit te doen, maar werken daar bepaald niet enthousiast aan mee. Ergens is het dan wel erg frappant dat Google met zo’n aankondiging (waarschijnlijk) wél iedereen gewoon meekrijgt.

Natuurlijk is het heel logisch dat als Google het zegt, iedereen zich eraan gaat houden. Google heeft het merk Android en stelt stevige eisen aan het gebruik van deze software. Dat mogen ze, en je bent uiteindelijk niet formeel verplicht om Android op je telefoon te zetten. Maar praktisch gezien heeft Google een forse marktmacht (een dikke 85% van de mobielebesturingssystemenmarkt) dus vanuit dat standpunt kun je wel zeggen dat Google echt afdwingt dat je dit moet doen.

Het kan misbruik van je machtspositie zijn om zo’n verplichting op te leggen. Maar hier lijkt het me zó in het voordeel van de markt en de consument dat ik me niet kan voorstellen dat iemand er werkelijk met succes bezwaar tegen kan maken.

Het raakte me vooral omdat het er nu op lijkt dat een marktpartij (Google) méér voor elkaar kan krijgen dan de wetgever en uitvoerende macht bij elkaar. Dat is ergens raar, want regels in het voordeel van de markt of maatschappij lijken me regels die je vanuit de overheid zou verwachten, inclusief handhaving daarvan. Maar het is wel iets dat je typisch vaker ziet bij internetbedrijven, dat zij veel effectiever normen stellen en handhaven dan de formele overheid. Ik zou echt eens een studie rechtsfilosofie moeten gaan doen, wat zit hier achter, hoe past dit in de grondslagen van het recht?

Arnoud

Mag ik de wifi van de buren met een legale zender offline halen?

Een lezer vroeg me:

Recent kwam ik bij een netwerkapparaat de Air Marshal techniek tegen. Deze blokkeert actief SSIDs van netwerken in de buurt vanuit veiligheidsoverwegingen. Ik zie dat het apparaat legaal te krijgen is, maar zou het legaal zijn dat ik dit apparaat aanzet om zo de buren van hun wifi te beroven?

De hier beschreven techniek uit het Cisco-apparaat is de Wi-Fi deauthentication attack, waarbij je een randapparaat een bericht stuurt dat de verbinding wordt verbroken. Daarmee kun je dus heel effectief een netwerk om zeep helpen, want zo zal geen apparaat lang in de lucht blijven op dat netwerk.

Dit kan legale doelen hebben, zoals voorkomen dat je personeel per ongeluk een rogue netwerk uitkiest (GratisWifiXXX) in plaats van het bedrijfsnetwerk. Maar je kunt het ook voor meer malafide doeleinden gebruiken, zoals alle netwerken saboteren behalve je eigen dure hotelinternet. En je kunt natuurlijk ook, zoals de vraagsteller voorstelt, de buren flink dwarszitten. Wellicht om zo zelf meer bandbreedte te krijgen?

In ieder geval, het feit dat een apparaat legaal te verkrijgen of zelfs te gebruiken is, betekent niet automatisch dat álle toepassingen ook legaal zijn. Het lijkt me zonder twijfel een vorm van denial of service om apparaten de toegang tot andermans netwerk te ontzeggen met genepte “uw verbinding wordt verbroken” berichten. En het aanrichten van een denial of service is strafbaar, ook als je daarbij niet binnendringt in iemands computer en ook als je geen illegale frequenties of gekaapte systemen gebruikt.

Arnoud

Moet ik aangifte doen van computervredebreuk tijdens de les?

Een lezer vroeg me:

Mijn docent voor het vak IT Security gaf net aan hoe makkelijk het is onbeveiligde PHPMyAdmin omgevingen te vinden met een Google-zoekopdracht en daar dan op in te loggen. We kregen zelfs een live demonstratie. Voor zover ik weet, is dit computervredebreuk en dat is een ernstig misdrijf. Ben ik nu verplicht aangifte te doen?

Het was inderdaad bepaalt niet handig van die docent om in een lesomgeving een demonstratie te geven van hoe makkelijk het is om slecht beveiligde systemen van derden te vinden. Natuurlijk is het relevant voor een vak als IT security om te melden dat dingen vaak misgaan, maar daarvoor hoef je niet te laten zien hoe je dit exact nagaat bij derden.

Echt problematisch is zo’n live demonstratie. (Ik neem maar aan dat dit geen eigen server was die als demonstratie-object werd gebruikt.) Want ja, het is strafbaar als computervredebreuk om binnen te dringen in een computersysteem van een derde. Of daarbij een beveiliging wordt doorbroken of een security zwakheid wordt geëxploiteerd doet er in principe niet toe. Zodra je weet of moet weten dat je daar niet mag zijn in dat systeem, is sprake van een strafbaar feit.

Iedereen is bevoegd om aangifte te doen van een strafbaar feit wanneer hij daar kennis van heeft (art. 161 Wetboek van Strafvordering). Als student bij dat vak kun je dus als je dat wilt naar de politie en melden dat dit is gebeurd. Persoonlijk zou ik eerder naar de decaan of opleidingsdirecteur stappen, ik denk dat dat meer kans maakt om tot een gedragsaanpassing te komen.

Verplicht is het niet. De wet (artikel 160 Strafvordering) noemt een aantal misdrijven waarbij aangifte verplicht is, maar het gaat dan eigenlijk altijd over zeer ernstige misdrijven waarbij mensenlevens in gevaar komen, zoals moord en doodslag, verkrachting en ontvoering. Computervredebreuk en aanverwante misdrijven (zoals ddos aanvallen) horen daar niet bij.

Arnoud

Mag je een zoekmachine voor miljoenen gehackte Nederlandse wachtwoorden online zetten?

De zoekmachine Gotcha.pw waarmee je de wachtwoorden van miljoenen Nederlandse e-mailadressen kunt doorzoeken is online, las ik bij RTL Nieuws. Met meteen daarop dat de zoekfunctie offline was, zo te lezen vanwege angst of het wel legaal is, om zo’n zoekdienst aan te bieden. Want meer dan 1,4 miljoen wachtwoorden van onder meer LinkedIn, Dropbox, Playstation en eBay publiceren, dat kan toch niet legaal zijn? Nou ja, zoals ik het bij Gotcha zie wel.

In maart blogde ik over de dienst HaveIBeenPwned.com van de Amerikaan Troy Hunt. Die biedt een zoekmachine die je na invoer van een mailadres meldt of er een wachtwoord bij bekend is (maar natuurlijk niet het wachtwoord zelf). Dat is niet strafbaar bij ons; het gebruik van een gelekt wachtwoord is wel strafbaar (computervredebreuk) net als het publiceren van iemands wachtwoord met als doel dat mensen vervolgens op dat account gaan inloggen.

Ga je wachtwoorden als zodanig bekend maken, dan wordt het spannender. Dat kan ik nog net billijken als je dit alleen aan de eigenaar zelf bekend maakt, al dan niet tegen betaling, maar dan moet er wel enige fatsoenlijke identiteitscontrole op zitten.

Bij Gotcha.pw zie ik nergens wachtwoorden gepubliceerd. De dienst is iets makkelijker in dat je een domeinnaam kunt (kon) invoeren en dan van alle bijbehorende mailadressen met bekend wachtwoord een melding krijgt. Dat zou in theorie de kans op misbruik kunnen vergemakkelijken, maar je krijgt per mailadres slechts de helft van de gebruikersnaam te zien en 2 letters van het wachtwoord. Daarmee heb je alsnog te weinig om daadwerkelijk op dat account in te loggen. Wat mij betreft is dit dus gewoon legaal.

Ook vanuit AVG-perspectief (een verplicht nummer zo net 2 maanden voor deze aardverschuiving) zie ik geen problemen. Ja, je verwerkt persoonsgegevens namelijk mailadressen en wachtwoorden van persoonsgebonden accounts. Nee daar heb je geen toestemming voor. Maar dat hoeft ook niet, want onder de AVG zijn er meer grondslagen. De hier relevante is die van het eigen gerechtvaardigd belang: het is in het algemeen belang (én dat van de slachtoffers) dat je gemakkelijk kunt nagaan of iemands wachtwoord gelekt is. Algemeen belang zodat beheerders in kunnen grijpen, en eigen belang zodat je je wachtwoord kunt wijzigen en goed op kunt letten.

Binnen dat belang moet je privacywaarborgen nemen, en dat is hier het geval met die halve naam en 2 letters wachtwoord. Daarmee zijn mensen niet van buitenaf te identificeren. Een organisatie zou dat met hun klanten of personeel wellicht wel kunnen (hoe veel a.engel*****@ictrecht.nl kennen we?) maar dat is binnen het belang een aanvaardbare situatie. Natuurlijk moet de werkelijke database zo stevig mogelijk dichtgetimmerd zijn en bij voorkeur niet via internet toegankelijk (dataminimalisatie en beveiliging). Maar bijzondere risico’s zie ik verder niet.

Arnoud

Kan een stad het commercieel draaien van Bitcoin mining computers verbieden?

De Amerikaanse stad Plattsburgh (NY) is de eerste die het minen (delven) van cryptomunten zoals bitcoin heeft verboden, las ik bij The Verge. De komende achttien maanden is het niet toegestaan om met commercieel oogmerk een “farm” te opereren met daarin minstens drie apparaten die specifiek bezig zijn met het minen van deze munten. De reden achter deze tijdelijke ban is dat de stad kennelijk de goedkoopste elektriciteitstarieven in de VS heeft en daardoor heel aantrekkelijk wordt voor ondernemers die op zoek zijn naar snelle winsten met de cryptomunten. Maar kan dat zomaar?

De ordinance is zoals vaker in de VS best leesbaar en to the point. Het is neit meer toegestaan om een lokaal te bouwen of in gebruik te nemen voor het minen van cryptocurrencies voor commerciële doeleinden (zeg maar het minen met als oogmerk de snelle verkoop en winst pakken).

“Commercial cryptocurrency mining” is defined herein is the commercial process by which cryptocurrency transactions are verified and added to the public ledger, known as the block chain, and also the means through which new units of cryptocurrencies are released, through the use of server farms employing data processing equipment. For purposes of this definition, any equipment which requires a High Density Load Service, or any Server Farm, will presumably be a commercial cryptocurrency mining operation.

De reden is vrij simpel: allerlei cryptocurrency miners hebben de stad opgezocht vanwege haar aantrekkelijke lage stroomtarieven, die zo ingestoken zijn om bedrijvigheid (en daarmee werkgelegenheid) te stimuleren. Maar dat valt vies tegen bij miningbedrijven, dat is immers een kwestie van de kastjes aanzetten en niet meer aankomen. Eén bedrijf vrat op die manier 10% van alle elektriciteit in de stad. Mede daardoor liep ieders elektriciteitsrekening met maar liefst 100 dollar per maand op, reden voor het bestuur om in te grijpen.

In Nederland lijkt me dit probleem niet snel te spelen, omdat elektriciteit niet iets is waar een individuele gemeente over gaat. Subsidie of andere voordeeltjes om bedrijven zich ergens te laten vestigen dat kan natuurlijk, maar vrijwel altijd is dat gekoppeld aan een beoordeling van het bedrijf in kwestie en ik kan me voorstellen dat een cryptominingbedrijf dan snel afvalt.

Omgekeerd heeft een miningbedrijf (bestaan die in Nederland überhaupt?) weinig te winnen met een specifieke vestigingsplaats. Ik kom niet verder dan een gemeente met lage huurprijzen voor een grote loods op een bedrijventerrein.

Arnoud

Ex-werknemer moet 500 euro betalen voor achterhouden wachtwoord

Een voormalige medewerkster van een Amsterdams kinderdagverblijf moet van de rechter 500 euro betalen omdat ze het wachtwoord van haar bedrijfslaptop niet aan haar directeur wilde geven. Dat las ik bij Security.nl. De vrouw wilde het wachtwoord niet afgeven omdat daarmee anderen onder haar naam zouden kunnen werken, maar het kdv gaf aan niet op een andere manier de laptop te kunnen resetten. In hoger beroep bevestigt het Gerechtshof Amsterdam dat het wachtwoord moet worden afgegeven plus een schadevergoeding. Een ICT-faal, zoals men zegt in de reacties?

De vrouw was een goed half jaar in dienst bij het kdv, en had voor haar werk onder meer een bedrijfslaptop gekregen. Bij einde dienstverband leverde ze deze weer in, maar vervolgens bleek dat het gebruikersaccount voorzien was van een wachtwoord. Daardoor kon het kdv er geen nieuw account op zetten.

Navraag bij de vrouw gaf de op zich terechte reactie:

De administrator kan simpelweg een nieuwe account voor (…) aanmaken. Het afgeven van het wachtwoord zou betekenen dat anderen kunnen werken op mijn account. Dit zou betekenen dat men allerlei (ongewenste) activiteiten zou kunnen uitvoeren op mijn account zonder mijn in- en toestemming. (…)

Het kdv beschouwde daarop de laptop als onbruikbaar en hield de kosten van een nieuwe(!) in op haar laatste loonbetaling. Mede daarom kwam het voor de rechter. In eerste instantie oordeelde de kantonrechter dat een nieuwe laptop een tikje overdreven was, maar dat er wel schade was en die werd geschat op 500 euro.

In hoger beroep wordt dat bevestigd, met name omdat er geen inhoudelijk verweer was gevoerd tegen het verzoek. Enkel zeggen dat een administrator dat zou moeten kunnen oplossen is namelijk niet genoeg. Zeker als daar aantoonbaar tegenover staat dat er veel uren zijn gestoken in het proberen te ontgrendelen van de laptop. En ja, dan ga je nat als werknemer.

Natuurlijk, met een goede ict-infrastructuur was dit geen issue: laptop terug, standaard image erop en klaar. Of het schaduwaccount oproepen dat administrator-rechten heeft, het gebruikersaccount met data wissen en een nieuwe gebruiker aanmaken voor de opvolger. Of een van de vele andere oplossingen die een professioneel bedrijf zou kunnen inzetten om laptops te hergebruiken.

Alleen: dit is geen professioneel bedrijf met ict-afdeling of zelfs maar een fulltime ict’er. We hebben het hier over een kinderdagverblijf, waar professionele kinderverzorgenden rondlopen maar de ict-beheerskennis geen kerncompetentie is (of hoeft te zijn). Dan wordt er in de praktijk dus op een andere manier gewerkt met de ict-middelen, en het is die praktijk vanuit waar de rechtbank moet kijken hoe het geschil moet worden opgelost.

Ik kan me heel goed voorstellen dat een organisatie zoals een kdv niet in staat is een account op een laptop te wissen en dan een nieuw account in te richten. Met name als die laptop in een winkel gekocht is en bij de installatie alleen de standaardprocedure is doorlopen waarbij er één account wordt aangemaakt. Dan heb je als ict-leek best wel weinig opties behalve vanuit dat account inloggen en een nieuw account aanmaken of anderszins de boel resetten.

In die situatie snap ik best dat er weinig anders opzit. Dus zelfs als mevrouw een steviger verweer had gevoerd, had ik deze uitkomst wel verwacht. Ik zie dus niets in de argumentatie dat de rechters ict-prutsers zijn – dat zijn ze tegenwoordig zelden meer. Het is vooral dat er een knoop moet worden doorgehakt, hoe lelijk die oplossing ook is. Dus dan is alle mooie theorie over hoe het ook had gekund niet meer relevant.

Arnoud

Mag een site me tegen betaling zeggen of ik gehackt ben?

Wat is dit nu weer voor een dienst: Is mijn data gelekt.nl. “Ismijndatagelekt.nl biedt internetgebruikers de mogelijkheid om te checken of er inloggegevens van hen op internet te vinden zijn. Deze internetgebruikers kunnen hierop dan actie ondernemen en zichzelf beter beschermen”, zo staat er in de “over ons”. Wil je echter weten om welke gegevens het gaat, dan moet je even € 4,95 afrekenen alvorens je een rapportje ontvangt. Ik heb het geprobeerd maar niets gekregen, dus in de tussentijd maar even een blogje: eh, mag dat?

Zoals ik het begrijp, zoekt men in openbare bronnen naar gelekte bestanden met logingegevens zoals emailadressen en wachtwoorden. Deze combineert men dan om zo gegeven een e-mailadres te kunnen melden welke sites er gehackt zijn, en welke informatie op straat ligt (e-mailadres, wachtwoordhash, wachtwoord, beveiligingsvragen, et cetera). Dat bundelen en ter informatie verstrekken aan de slachtoffers lijkt me een prima idee.

Het doet ahem wat raar aan dat je moet betalen om die informatie te krijgen. Je zou zeggen dat als je weet dat iemand slachtoffer is van een misdrijf, je die persoon gratis helpt. Maar goed, dat is een ethische discussie. Een slotenmaker vraagt ook geld als hij een door inbraak vernield voordeurslot gaat vervangen, en je gestolen fiets wordt ook niet gratis vervangen. Ik kan in ieder geval geen juridische grond bedenken waarom je géén geld mag vragen om die informatie te delen.

Waar het wel mis mee gaat, is dat er nul identiteitsverificatie plaatsvindt. Je moet een vinkje aanvinken met “Ja, ik ben de eigenaar van dit e-mailadres” maar dat doorstaat natuurlijk de giecheltoets niet: geen redelijk mens zal denken dat dát identiteitsfraude tegenhoudt. En vervolgens krijg je dus – althans, dat zegt men – de gegevens toegemaild naar een willekeurige e-mailadres. Dus de bekende gelekte wachtwoorden, beveiligingsvragen et cetera van een willekeurig gekozen e-mailadres.

En ja daar weet ik wel wat juridisch op, dat noemen we volgens mij een datalek. Een inbreuk op de organisatorische beveiliging (namelijk de check, spreken we hier met de eigenaar) die leidt tot een onrechtmatige verstrekking van persoonsgegevens waardoor de betrokkene nadeel kan ondervinden (namelijk het misbruiken van zijn account). Dus nee, dit mag niet.

(Ik weet het, die informatie staat allemaal al in openbare bronnen dus kwaadwillenden kunnen het toch al vinden. Maar dat boeit onder de Wbp of de AVG werkelijk helemaal niets: als jij informatie bijeen brengt en herpubliceert dan ben jij daar verantwoordelijk voor. En nee, niks notice/takedown of beperkte aansprakelijkheid.)

Arnoud

Wat moet ik doen als mijn klant me productiedata geeft om te testen?

Een lezer vroeg me:

Wij ontwikkelen enterprisesoftware voor klanten, en testen deze uiteraard ook. Meestal ontvangen we daarvoor de testdata van de klant en soms zit daar ineens productiedata tussen inclusief persoonsgegevens. Zijn wij daarvoor aansprakelijk onder de GDPR?

Het is uiteraard een goed idee om software te testen alvorens je deze gebruikt, zeker wanneer die software persoonsgegevens gaat verwerken. Dergelijke software moet immers veilig zijn en voldoen aan de beginselen van privacy by design en privacy by default.

Goede testdata is daarbij van belang, maar is vaak moeilijk te krijgen. Daarom zie je regelmatig dat er toch met productiedata wordt getest, dat is dan de enige bron van een grote hoeveelheid uiteenlopende data waarmee genoeg aspecten getest kunnen worden.

Handig, maar erg problematisch: je weet immers per definitie nog niet of de software veilig is en wel privacytechnisch dichtgetimmerd is. Daarmee neem je als bedrijf (de klant dus van de vraagsteller) een serieus risico op datalekken. Bovendien moet je met je wederpartij (zoals de vraagsteller dus) een verwerkersovereenkomst sluiten waarin je de omgang met deze data expliciet reguleert, en dat wordt vaak vergeten want “het is maar om te testen”.

Het ontwikkelbedrijf zou ik adviseren om expliciet in de overeenkomsten op te nemen dat er géén productiedata wordt geleverd en al helemaal niets waar persoonsgegevens in zit. Een anti-verwerkersovereenkomst, zeg maar. Stuurt de klant die dan toch, dan heb je in ieder geval een sterk argument dat dit niet de bedoeling was. Uiteraard moet je dat bij ontdekking wel melden en die data vervolgens meteen wissen.

Arnoud

Heb ik recht op een nieuwe laptop als de processor een Meltdown of Spectre heeft?

Beveiligingsexperts vonden twee grote bugs in processors, die vrijwel in elke computer ter wereld worden gebruikt. Dat meldde Nu.nl vorige week. De zogeheten Meltdown en Spectre bugs zijn bugs die er voor kunnen zorgen dat hackers toegang krijgen tot het kernelgeheugen van computers, waarmee onder meer wachtwoorden eenvoudig te achterhalen zijn (nou ja, “eenvoudig“). De kwetsbaarheden zitten in de processorchips die het hart vormen van veel moderne laptops, en het maakt dus niet uit of je Windows, Linux of MacOS draait. Aan oplossingen wordt gewerkt, maar ondertussen rijst dan de vraag: wie gaat opdraaien voor de kosten?

In zakelijke verkoopcontracten is het in principe volledig vrij onderhandelbaar wie welke kosten of schade voor zijn rekening neemt. Ik zou dus verwachten dat in een zakelijk leveringscontract voor die processorchips gewoon een uitsluiting voor aansprakelijkheid staat voor bugs als deze, zodat de koper daarvan met de gebakken peren zit nu en zelf op zoek moet gaan naar software-workarounds of nieuwe chips met alle kosten van vervanging van dien.

Bij consumenten kan dat anders liggen. Een consument heeft gewoon recht op een product conform de verwachtingen, en deze “wettelijke garantie” kan niet met kleine lettertjes worden ingeperkt. Als het product niet conform is, dan moet de winkelier (dus niet Intel of AMD maar de MediaMarkt of waar je de laptop maar kocht) het probleem herstellen of je een nieuwe laptop geven.

De vraag bij consumenten is dus, werd hier de verwachtingen geschonden? Of iets preciezer, de tekst uit artikel 7:17 BW:

Een zaak beantwoordt niet aan de overeenkomst indien zij, mede gelet op de aard van de zaak en de mededelingen die de verkoper over de zaak heeft gedaan, niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. De koper mag verwachten dat de zaak de eigenschappen bezit die voor een normaal gebruik daarvan nodig zijn en waarvan hij de aanwezigheid niet behoefde te betwijfelen, alsmede de eigenschappen die nodig zijn voor een bijzonder gebruik dat bij de overeenkomst is voorzien.

Ik verwacht niet dat bij de aanschaf van een laptop iets gezegd is over de aan- of afwezigheid van dit soort diepe bugs in de processoren. Je mag al blij zijn als erbij staat welk processortype erin zit. We zullen het dus moeten hebben van het “eigenschappen voor normaal gebruik” criterium. Is het voor normaal consumentengebruik vereist dat de processor deze bugs niet vertoont? Zo ja, dan maakt de bug de laptop nonconform en moet de verkoper er dus nieuwe chips zónder de bug maar mét dezelfde performance in prikken.

De bug kan worden gebruikt om gevoelige informatie zoals persoonsgegevens of wachtwoorden te stelen. Hij vereist wel dat de stelende software al op je computer staat, en dat is een breder probleem dat bekend is bij consumenten. Daarvan weet (of moet weten) de consument dat hij maatregelen moet nemen, zoals antivirussoftware of een firewall – die ook vandaag de dag vaak standaard op laptops aanwezig is. Mét die maatregelen lijkt de impact van deze bugs voor consumenten me zeer beperkt. Daarom denk ik niet dat je een conformiteitsclaim kunt indienen.

De bug heeft meer impact bij clouddienstverleners, en consumenten maken daar ook vaak gebruik van. Daar is het dus een verhoogd risico: er kunnen nu gegevens worden gestolen of ontoegankelijk gemaakt – datalekken – en dat kan de consument raken. De conformiteitsregel geldt daarbij echter niet, omdat een dienst geen product is. Maar het is wel een wanprestatie van de dienstverlener, zodat je je schade hierdoor kunt verhalen. Mits je deze hard kunt maken natuurlijk.

Arnoud

Ik moet van mijn school andermans telefoon doorsnuffelen!

Een lezer vroeg me:

Voor mijn opleiding moet ik een vak volgen over forensische ICT. De opdracht is nu om een telefoon te doorzoeken, en de docent meldde trots dat hij deze op Marktplaats heeft gekocht, om de klus interessanter te maken. Het zijn dus echte telefoons met echte data. Ik voel me daar niet comfortabel bij, mag ik dit wel?

Wat een rare opdracht, en niet eens vanwege de juridische kant. Hoe kun je nu studenten beoordelen die allemaal zó verschillende input krijgen? Je zult net de telefoon van de directeur van Bits of Freedom krijgen en je buurman die van Samantha van der Plas, hoe kun je dat ooit met elkaar vergelijken?

Juridisch gezien denk ik niet dat dit door de beugel kan. Natuurlijk wordt de school eigenaar van die telefoon wanneer een docent die koopt, en het is toegestaan je eigendom te doorzoeken of er andere schoolactiviteiten mee te ondernemen. Maar dat recht houdt op wanneer andermans persoonsgegevens in het gedrang komen.

(Als privépersoon-koper kun je iets sneller klaar zijn. Volgens de wet behoor je eigenaar te worden van het hele toestel, zonder enige last of beperking (art. 7:15 lid 1 BW). Als er toch nog data van iemand op blijkt te staan, dan is dat dus een beperking die er niet hoort te zijn. Daar kun je de verkoper dus op aanspreken, hij moet deze tekortkoming in de koopovereenkomst herstellen. Heel formeel moet het toestel dus terug, waarna de verkoper het wist en het opnieuw aan je geeft. Praktisch gezien zou ik geen bezwaar zien tegen even namens de verkoper die data wissen, dat is effectief hetzelfde en scheelt een hoop rompslomp.)

De school weet donders goed dat die telefoon vol zit met persoonsgegevens van een ander, dat is immers het hele doel van die opdracht. Er is geen toestemming van die mensen om daarmee te werken. (Enkel dat iemand zijn telefoon verkoopt is nog geen uitdrukkelijke specifieke toestemming voor gebruik van die persoonsgegevens.) Er is ook geen contract dat dit onderzoek rechtvaardigt.

Je komt dan uit bij de eigen dringende noodzaak: ik kan niet anders, en ik heb rekening gehouden met de privacy. De belangenafweging is dan simpel, kom nou toch. Je kunt immers prima zo’n telefoon voorzien van nepdata en dan de studenten aan de slag laten gaan. En daarmee is er dus geen legitiem eigen belang om hiermee te gaan werken. Met een beetje goede wil kun je dit zelfs het opzettelijk verzorgen van een datalek noemen, een ongeautoriseerde verwerking.

Het lastige is alleen: hoe vertel je dat die docent?

Arnoud