Mag De Nederlandsche Bank de banken gaan hacken?

Een team onder de vlag van De Nederlandsche Bank (DNB) gaat de Nederlandse financiële infrastructuur hacken, las ik in het FD. Het ‘red team’ (oeh spannend) krijgt de opdracht om daadwerkelijk in te breken bij banken en financiële instellingen, waar slechts een klein groepje mensen afweet van de poging. Uiteraard wordt er niet daadwerkelijk schade aangericht, en het doel is van elkaar te leren en de beveiliging te vergroten. Maar toch doet het raar aan – DNB is immers de toezichthouder op diezelfde banken.

Ik ben wel enthousiast over dit initiatief, juist omdat het afkomstig is van zo’n belangrijke speler in de sector. Dit houdt de organisaties bij de les, je kunt niet volstaan met intern beleid maken en zeggen dat je het doet doet, of fouten bij een interne cyberaanval onder de pet houden. Dus in de basis lijkt me dit een goed idee.

Onduidelijk is voor mij nog of banken vrijwillig meedoen of verplicht worden. Ik kan er geen regel over vinden, en de inspiratie komt uit Engeland waar het vrijwillig is. Maar je zult vast iets uit te leggen hebben, zowel naar je collega-banken als naar de toezichthouders (want ook de AFM houdt toezicht op banken).

Juridisch interessant kan het worden als het een verplichting wordt. Want dan zou een bank dus tegen haar wil gehackt worden, en ook al gaat er dan niets stuk, het blijft dan computervredebreuk. (Tenzij er een bestuursrechtelijke bevoegdheid is waarmee dit binnendringen zou mogen, maar die ken ik niet.) Het lijkt me eerlijk gezegd sterk dat men zo ver zou gaan, maar ik zou het wel mooi vinden – dit is écht toezicht houden.

Arnoud

Mag een bedrijf vragen om een kopie van je ID bij een inzageverzoek?

Een lezer vroeg me:

Wanneer je je wettelijk recht op inzage of verwijdering van je persoonsgegevens wilt uitoefenen, wordt steeds vaker gevraagd of je een kopie van je identiteitsbewijs wilt opsturen. Is dat eigenlijk wel toegestaan?

Onder de Wet bescherming persoonsgegevens, en straks de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG of GDPR) heb je het recht om inzage te krijgen in alle persoonsgegevens die een bedrijf of instantie over je heeft, en ook het recht om daarin correcties aan te brengen of deze te laten verwijderen (mits niet meer relevant).

Dat laatste recht heet onder de AVG ook wel het recht te worden vergeten, maar dat is meer een marketingterm dan iets anders. Het gaat gewoon om het recht om irrelevante of verouderde gegevens te laten verwijderen uit bestanden.

Het recht van inzage wordt onder de AVG verder nog uitgebreid: je hebt dan recht op een elektronische kopie in een gebruikelijk bestandsformaat, zodat je de data elders kunt hergebruiken. (Wel met de beperking dat de data dan wordt verwerkt met jouw toestemming of krachtens een overeenkomst.)

Organisaties moeten binnen vier weken reageren op het verzoek. Natuurlijk moeten ze daarbij zorgvuldig omgaan met je gegevens, en onderdeel daarvan is verifiëren of jij wel echt de persoon bent om wie het gaat. Dit met een identiteitsbewijs nagaan is dus een logische manier.

In principe mag een bedrijf dus vragen om een kopie ID, hoewel men dan wel natuurlijk zorgvuldig om moet gaan met die kopie. Je zou voor de grap eens kunnen informeren welke beveiligingsmaatregelen men daarbij neemt, want ook dat is deel van je inzagerecht (informatierecht).

Natuurlijk is het altijd verstandig om op zo’n kopie je foto en BurgerServiceNummer door te strepen en over de kopie de naam te schrijven van het bedrijf waar je deze heen stuurt. Dat voorkomt identiteitsfraude en beperkt de impact van datalekken.

Arnoud

Minister pakt Russische site met privédocumenten van Nederlanders niet aan

Tegen de Russische website DocPlayer, die automatisch pdf-bestanden van internetgebruikers publiceert, wordt geen actie ondernomen. Dat meldde Nu.nl vorige week. De site publiceert 4,3 miljoen bestanden staan die door een computerprogramma worden verzameld en gepubliceerd. “Echter, het valt niet op voorhand te stellen dat deze gegevens illegaal verkregen zijn.” Want als ze uit openbare bronnen verkregen zijn, dan is het niet strafbaar. Eh, wacht, wat?

In september ontstond ophef over de site, toen RTL meldde dat daar miljoenen documenten te vinden waren met privéinformatie die via onduidelijke bronnen verkregen zouden zijn. Daarover werden kamervragen gesteld, wat ging de minister hier aan doen?

Vrij weinig dus. Op zich niet zo heel gek, wat kún je ook tegen zo’n site die in Duitsland staat. Zei hij sarcastisch. Maar iets serieuzer, als minister kun je hier natuurlijk echt weinig aan doen, die taak ligt immers bij toezichthouders zoals de Autoriteit Persoonsgegevens of bij de mensen die getroffen zijn door deze publicatie. Hoe vervelend ook, het is een civiele kwestie – je moet zelf een rechtszaak aanspannen als je auteursrechten worden geschonden of je privacy te grabbel wordt gegooid.

Indienen van een verwijderverzoek bij de site (haha) en bij Google (wie weet) zou dus de eerste aangewezen stap moeten zijn. Daarnaast een handhavingsverzoek bij de AP, hoewel de minister daar meteen een bezwaar oproept: de site zit in Duitsland, dus is de AP niet bevoegd. Nee, maar ze zouden toch kunnen bemiddelen bij de Duitse collega’s wellicht?

Het argument dat die gegevens “bewust of onbewust door gebruikers op het internet zijn geplaatst en daarna door deze site zijn verzameld” is natuurlijk compleet irrelevant en het is jammer dat dat zo prominent vooraan in de antwoorden staat. Want dat dóet er niet toe; ook als je zelf bewust iets op je site plaatst dan nog mag het niet worden gekopieerd in zo’n handigejongenssite.

Arnoud

Univé verzekert gehackte pc consument

Verzekeraar Univé introduceert een verzekeringspakket waarmee consumenten hun pc of smartphone kunnen beschermen tegen hackers, las ik bij AMweb. Een speciaal kastje en een hulplijn moeten voorkomen dat het misgaat. Weten cybercriminelen je pc toch te vernielen dan vergoedt de coöperatieve verzekeraar de schade. En dat voor twaalf euro per maand. Ik kreeg er veel vragen over: voegt dit wat toe en wat heb je er aan?

Het is bij mijn weten de eerste verzekeraar die expliciet ICT-schade dekt onder een verzekering. Natuurlijk heeft iedereen al schadeverzekeringen, maar die dekken meestal alleen zogeheten letsel- en zaakschade: mensen of dingen die fysiek stuk gaan. Bij ICT-problemen is vaak eerder sprake van vermogensschade, áls er al schade is: zet maar eens een prijs op driehonderd verloren JPEG’s of de kosten van het opnieuw instellen van je tienduizend persoonlijke voorkeuren op je net opnieuw geïnstalleerde laptop. Dus een specifieke ICT-verzekering kan wat toevoegen hier.

Of deze verzekering genoeg doet daarvoor, is me nog niet duidelijk. Het ND zocht het uit en concludeerde dat je nou net geen schadevergoeding krijgt voor het verlies van bestanden met een emotionele waarde, zoals familiefoto’s, of voor betaald losgeld bij ransomware. Maar men dekt je wel wanneer jouw pc bij anderen schade aanricht, zoals wanneer een virus op jouw laptop overspringt naar zeg de postduivenvereniging waar je secretaris bent. (Bij je werkgever boeit dat niet, want die kan jou niet aansprakelijk stellen voor virussen die door jouw nalatigheid het bedrijfsnetwerk infecteren.)

Een interessant punt vond ik dat de verzekeraar je een modem met F-Secure SENSE firewall geeft, om zo de risico’s praktisch te beperken. (Een ding van 199 euro en na het eerste jaar 9,90 per maand securityupdates.) Dat is een mooie geste die voor veel consumenten wel wat toe kan voegen. En het past in de trend die ik in de zakelijke markt zie: niet alleen een risico dekken maar ook actief stimuleren (of zelfs verplichten) dat schadebeperkende maatregelen worden genomen.

Tegelijk kun je je afvragen, zou je voor dat geld niet zo’n firewall en een backupoplossing kunnen kopen als consument?

Arnoud

Kan ik wat claimen bij een telefoon met WPA2-kwetsbaarheid?

Een lezer vroeg me: Recent werd de Krack-aanval gepubliceerd.

Deze is met name zeer schadelijk voor tablets en smartphones die Android 6.0 draaien, wat 32% van alle Android apparaten zijn. Als ik nu zo’n apparaat heb, kan ik dan wat claimen bij de verkoper?

De recente attack van Mathy Vanhoef van de KU Leuven en Frank Piessens van imec-DistriNet maakt het mogelijk om de WPA2-beveiliging van wifi-netwerken aan te vallen. Kort gezegd wordt een key reinstallation attack uitgevoerd, waarbij een aanvaller het slachtoffer dezelfde encryptiesleutel laat gebruiken met nonce-waarden die al in het verleden zijn gebruikt.

De aanval gaf veel ophef door het breed gebruik van WPA2, maar met name bij Android 6 is het een probleem: daar kan een aanvaller de client een voorspelbare “all-zero” encryptiesleutel laten gebruiken, waardoor al het verkeer voor de aanvaller eigenlijk onversleuteld is. Heb je dus een telefoon of ander apparaat met Android 6, dan heb je nu een serieus probleem.

Helaas is er nog steeds geen duidelijke wetgeving over de vraag of een apparaat securitytechnisch goed in orde moet zijn. Er zijn wel regels over productveiligheid, maar dat gaat in principe over fysieke veiligheid zoals ontploffingen en giftige stoffen.

De wet is formeel breder: een produkt is gebrekkig, indien het niet de veiligheid biedt die men daarvan mag verwachten, zo staat in art. 6:186 BW. Uiteraard in alle redelijkheid en met de presentatie en te verwachten gebruik van het product in het achterhoofd, plus kijkend naar de stand der techniek van toen het product uitkwam. Is een product dan toch fysiek onveilig, dan is de producent aansprakelijk – en dat is naast de feitelijk producent ook de Europese importeur. Je zou dat in theorie ook kunnen toepassen op ICT-veiligheid, maar het is nog nooit geprobeerd.

Daarnaast is er nog de algemene regel van conformiteit: een product moet aan de redelijkerwijs gewekte verwachtingen voldoen, en zo niet dan moet de winkelier dat gratis oplossen of een vervangend apparaat verzorgen. Je moet dan verdedigen dat een onveilige WPA2-implementatie die verwachtingen schendt. Ik zie dat wel een heel eind: WPA2 werd altijd als de veiligste optie geadverteerd in de media, dus zou je als consument mogen verwachten dat je toestel veilig is als je dat gebruikt.

Dat de aanval zeer geavanceerd is en onverwacht voor iedereen, is daarbij niet relevant. Het risico dat zoiets gebeurt, ligt bij de winkel die het product verkoopt. (En die kan het verhalen op die importeur of fabrikant.)

Het enige tegenargument dat ik kan bedenken is dat je moet weten dat ieder ICT-product tot op zekere hoge onbetrouwbaar is, omdat aanvallen in de toekomst niet uit te sluiten zijn. Dan is het dus niet redelijk om te verwachten dat je apparaat onhackbaar/onkwetsbaar is. Maar ik vind dat argument specifiek bij deze aanval niet opgaan, juist omdat WPA2 als veilig werd geadverteerd.

Mag je de muziek hacken bij je ex-werkgever?

Radio-dj Giel Beelen heeft het begin van zijn nieuwe ochtendshow aangegrepen voor een opvallende promotiestunt, las ik bij de NOS. Hij ‘hackte’ een plaat die werd gedraaid bij zijn oude werkgever 3FM om reclame te maken voor zijn nieuwe programma. “Ik denk dat we effe van iemand het wachtwoord moeten wijzigen”, concludeert de NOS-opvolger. Dus, mag je de muziek hacken bij je ex-werkgever?

De suggestie dat Beelen op afstand ingebroken zou hebben bij zijn ex-werkgever lijkt me wat vergezocht. Logischer lijkt me dat hij gewoon het muziekbestand van een bekend nummer aangepast had om daar na enige seconden intro een eigen boodschap (“Hee, hallo, Giel hier”, en een promo voor zijn nieuwe programma bij de concurrent) te laten horen. Dat aangepaste bestand zet je dan over het origineel heen, en dan is het wachten tot je opvolger het aanklikt. Meer een logisch bommetje dan een computerinbraak.

Het zou natuurlijk strafbaar zijn om in te loggen en op afstand bestanden aan te passen. Je bent immers na einde dienstverband niet meer bevoegd om in te loggen, laat staan om gegevens te wijzigen. Dat je account nog werkt, doet er daarbij niet meer toe.

Als DJ-werknemer ben je natuurlijk wél bevoegd om met die bestanden te werken. Draaien van muziek (en het grappig bewerken daarvan) behoort tot je werk immers. Maar hier wordt dan toch wel een grens overschreden: de aanpassing straalt negatief af op de werkgever, die wordt nu voor gek gezet omdat het lijkt of ze zelf een boodschap spelen om naar de concurrent te gaan.

Strafbaar is dat niet, wel overtreedt het de algemene norm van goed werknemerschap, zeg maar je zorgplicht als personeel. De NOS kan als ex-werkgever hem hierop aanspreken, in theorie zelfs een schadeclaim indienen. Al zal het onderbouwen van de schade nog knap ingewikkeld zijn.

Arnoud

Duitse rechter: dashcam mag niet

Automobilisten mogen in Duitsland geen camera in hun voertuig zetten. Dat meldde de Telegraaf maandag. Een Duitse vrouw kreeg een boete van 150 euro, nadat ze met de dashcam verkregen beelden van een parkeerbotsing had gebruikt als bewijs bij haar aangifte. Nu schijn ik een privacyfetishist te zijn, maar hier zakt toch mijn broek van af.

Duits nieuws helpt een beetje meer duiding te krijgen. Een vrouw had een dashcam in haar auto geplaatst, en liet die ook lopen bij het parkeren. Dit omdat ze al eerder schade had gehad aan haar BMW X1. Toen er ook daadwerkelijk schade was, stapte ze met de beelden naar de politie: mooi bewijs van wie het gedaan had.

Tot haar verrassing werd zij zelf vervolgd: de camera had drie andere auto’s gefilmd en daarmee de persoonlijke levenssfeer van die bestuurders geschonden. Iets preciezer, de Duitse Wet bescherming persoonsgegevens. Het verwerken van alle kentekens van passerende auto’s is onrechtmatig als er geen duidelijke grondslag is, en enkel willen weten wie jouw auto molesteert, is daarvoor niet genoeg volgens de rechtbank München, dat met een glijdendeschaalargument de dashcam onrechtmatig verklaart: het kan niet zo zijn dat straks iedereen elkaar permanent gaat filmen.

Raar. Ja, het klopt dat de openbare weg filmen onder de privacywet valt. Je moet daar een goede reden voor hebben. Maar mij lijkt het vrij evident legitiem dat je filmt wie tegen jouw eigen auto aanbotst. Dat je in de praktijk dan ook andere auto’s filmt, lijkt mij een nauwelijks te vermijden en minimaal risico voor de privacy van derden, zeker als daarbij geen personen in beeld kwamen – zoals bij de Duitse mevrouw het geval was.

In Nederland heb ik er geen twijfel over dat een dashcam legaal is, en dat je pas in de problemen komt bij het publiceren van de beelden. Ja, ook hier geldt natuurlijk dat Europese arrest dat je onder de Wbp moet kunnen rechtvaardigen dat je de weg filmt en daarbij mensen hun gezicht en/of kenteken vastlegt. Maar op de openbare weg gefilmd worden is een bekend en aanvaardbaar deel van het gewone leven, en ik zie niet waarom dat categorisch niet moet kunnen tenzij zwaarwegend nieuwsbelang of zo.

Arnoud

Mag de eigenaar van een gestolen laptop deze opsnuffelen bij een legitieme koper?

Een lezer vroeg me:

Onlangs kreeg ik de politie aan de deur: ik zou in het bezit zijn van een gestolen laptop! Bij navraag bleek het te gaan om een tweedehands die ik keurig in een computerwinkel had gekocht (met bon, reële prijs, semi-bekende keten wiens naam ik even niet noem) dus niets aan de hand. Maar men bleek me te hebben opgespoord door ‘Absolute Software’ van het bedrijf LoJack/CompuTrace. Het bedrijf geeft te kennen dat het geen middelen schuwt om via een voorgeïnstalleerde backdoor informatie te vergaren betreffende het “gestolen” goed, waaronder: hard drive mining, keystrokes/typed data, screen images en position. Is dat wel legaal, zeker in mijn situatie?

Het kopen van gestolen goed heet normaal ‘heling’ en is strafbaar. Echter, de wet (art. 3:86 BW beschermt de consument die gestolen goed koopt bij een bedrijf of winkel. Deze wordt gewoon eigenaar van het goed, en kan niet worden vervolgd voor heling.

Steeds meer ICT-producten zoals laptops, tablets of telefoons worden voorzien van “phone home”-achtige software, waarmee de eigenaar op afstand kan zien waar het apparaat zich bevindt. Vaak is die software ook voorzien van aanvullende features, waarmee kan worden rondgekeken op de telefoon en waarmee de camera kan worden bediend om de huidige houder vast te leggen. (Zie deze mooie documentaire over wat er allemaal kan.)

Informatie achterhalen over je eigen laptop valt onder de informatievrijheid en dat is een grondrecht. Maar de privacy is óók een grondrecht, zelfs tot op zekere hoogte voor de dader van een misdrijf. De schandpaal is immers afgeschaft, heet dat dan onder beschaafde juristen. En hier gaat het niet om een dief maar om een gewone eerlijke burger die iets legaal kocht in een winkel. Hoezo mag diens privacy worden geschonden door de oude eigenaar van het apparaat? Dit is typisch zo’n balans uit het internetrecht waar niet meteen een eenduidig antwoord op is.

Voor mij zou denk ik uiteindelijk de doorslag geven hoe groot de kans is dat een gestolen laptop via een winkel terecht komt bij een particulier die te goeder trouw is. Als de overgrote meerderheid die laptop in strafbare hoedanigheid verwerft, dan zou ik weinig moeite hebben met de privacyaspecten van deze zaak. Zeker als de gegevens ook nog eens alleen voor aangifte en opsporing gebruikt worden, en niet voor eh documentaires of andere openbaarmakingen door het slachtoffer.

Arnoud

Waarom mag een app gewoon verwijzen naar privacybeleid van derden?

Een lezer vroeg me:

Veel apps op de telefoon gebruiken analyticssoftware van derden. In de EULA en/of wordt er dan verwezen naar het privacy beleid van de derde partij en aangegeven dat ik daar moet zijn voor een opt-out. Nu vraag ik me af of dat zo wel mag. Is de leverancier van de App niet degene die dit met de derde partij moet regelen? Ik heb toch alleen een end-user overeenkomst met de leverancier van de App?

Het klopt dat je die software gebruikt onder een eindgebruikersovereenkomst (EULA) met die leverancier. Maar dat wil niet zeggen dat je dus altijd alleen maar een relatie met die partij hebt.

Een softwareleverancier mag software van derden bundelen. Dit kan gebeuren onder sublicentie – het gebruiksrecht is deel van de eigen EULA – of als aparte licenties. In dat laatste geval zou je dan ieder van die licenties apart moeten accepteren.

Meestal zal de leverancier die software van derden onder sublicentie verspreiden, zodat je geen aparte EULA per derde nodig zal hebben. Maar als die software iets doet waarbij data wordt opgeslagen of uitgelezen op je computer (terwijl dat niet technisch noodzakelijk is) dan is er desondanks toestemming nodig – dat is waar de cookiewet voor bedoeld is.

Wie precies die toestemming moet vragen, is onder de cookiewet altijd een lastige. Voor de hand ligt dat de derde dat moet doen – het is zijn analytics of andere opslag/uitlezen immers. Maar ik doe zaken met die ene leverancier en het boeit mij niet met wie hij samenwerkt, dus dan is het ook weer logisch dat hij toestemming vraagt voor zijn partners.

Als er geen toestemming wordt gevraagd, dan is het problematisch voor beide partijen, want dan overtreedt die software de cookiewet. (Tenzij het gaat om simpele first party analytics gefaciliteerd door een derde, dan is er geen toestemming nodig. Ook geen opt-out trouwens.)

Arnoud