Mag je zelf bepalen wanneer je een datalek meldingswaardig vindt?

| AE 12252 | Privacy | 21 reacties

Tientallen keren per jaar komt privacygevoelige informatie van patiënten door datalekken bij het Noordwest Ziekenhuis in Alkmaar en Den Helder in verkeerde handen terecht. Dat las ik bij Langedijk Centraal, dat het weer van het Noordhollands Dagblad had. Vaak gaat het om verkeerd geadresseerde post, maar ook om rondslingerende usb-sticks of geneus zonder toestemming. En, zo lazen diverse tipgevers,  “Over het algemeen is degene die onbedoeld met informatie over een ander in aanraking komt een betrouwbare partij die het netjes terug bezorgd. Dat hoeft niet te worden gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens of de betrokkene.” Met dus het welbekende CBR-motto er achteraan.

Volgens de AVG is iedere vorm van inbreuk op de beveiliging van persoonsgegevens een datalek (artikel 4 definitie 12), als die leidt tot al dan niet bedoelde verwerking in strijd met de AVG. Dus inderdaad is het verkeerd versturen van medische informatie een datalek, een usb-stick met onbeveiligde dossiers laten slingeren ook en het zonder bevoegdheid lezen van iemands medische statuschart eveneens.

Ieder datalek moet worden gemeld bij de AP (artikel 35 AVG), en wel zo snel mogelijk. Dus niet “binnen 72 uur”, dat is alleen de bovengrens voor “zo snel mogelijk”. Er geldt alleen een grote uitzondering:

tenzij het niet waarschijnlijk is dat de inbreuk in verband met persoonsgegevens een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen
De richtsnoeren van het Comité noemen als voorbeeld hiervan het feit dat het nieuwsbriefsysteem van een energiebedrijf er door een storing een week uitligt, zodat de klanten geen nieuwsbrief met nuttige weetjes over energiebesparing krijgen. Dat is geen risico voor die klanten, dus dit datalek (onbeschikbaarheid van persoonsgegevens) hoeft niet te worden gemeld.

Bij medische informatie zou je toch snel aannemen dat je wél een risico hebt. Maar de ziekenhuiswoordvoerder lijkt te doelen op de specifieke situatie dat de ontvanger betrouwbaar is en dus geen misbruik van de gegevens maakt. Bijvoorbeeld wanneer iemand bij de rookpaal een usb-stick vindt, die inlevert bij de receptie waar net twee minuten eerder een arts zich meldde met “heeft iemand een usb-stick gevonden”. Dan kun je zeggen, de kans is zeer klein dat er misbruik van de stick is gemaakt (natuurlijk, het kán dat de vinder snel een kopie heeft getrokken maar hoe waarschijnlijk is dat), en dan hoef je dat niet te melden.

Ik heb zelf wel eens een Excelsheet met persoonsgegevens per abuis naar mijn notaris gemaild in plaats van naar de beoogde ontvanger (zelfde voornaam, Outlook, jaja precies). Dat vond ik geen meldingsplichting datalek omdat de notaris geheimhouding heeft, en als die dan zegt het bestand meteen te vernietigen dan is dat genoeg. Maar dat gaat dus goed vanwege de speciale status van die notaris én de werkrelatie die ik met die persoon heb.

Ik ken ook het verhaal van iemand die klant A een lijst persoonsgegevens mailde die voor klant B bedoeld was. Daar hing hij binnen 30 seconden aan de lijn bij A, die vertelde in het gesprek “ik druk nú op delete en nú op prullenbak leeg” en daarna bevestigde hij dat schriftelijk, inclusief de toezegging “ik vertel niets hierover en mochten er backups zijn dan gooi ik het bestand daaruit ook weg; als ik lieg mag je me 100% aansprakelijk stellen”. Dat is denk ik ook wel genoeg, gezien de grote snelheid en de betrouwbaar overkomende reactie.

In het algemeen zeggen “het leek zo’n aardige man/vrouw” zou ik daarentegen wat mager vinden. Je neemt dan een risico, maar ik zie het ergens wel: waarschijnlijk heb je een langdurige patiëntrelatie met mevrouw A, dus als de behandelend arts die belt en zegt “ach wilt u die brief aan B in de kachel stoppen” en mevrouw reageert positief, dan kun je wel aannemen dat A dat ook echt doet. Ik zou die brief dan niet melden – als het om één (of een handvol) brieven gaat. Stuurde je er 500 naar verkeerde personen, dan is dat nabellen nauwelijks te doen én is er vast wel iemand die kwaad wil.

Arnou

Heeft die consent-balk van Teams bij video-opnames ook maar enige betekenis?

| AE 12255 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 29 reacties

Via Twitter:

als tijdens een videooverleg de organisator ‘opnemen’ aanzet dan lijkt dit me geen AVG-conforme manier om toestemming omdat die ‘vrijelijk’ gegeven moet worden.
Ik verbaas me ook regelmatig over dat balkje bovenin de meeting, met de tekst “This meeting is being recorded. By joining you are giving consent for this meeting to be recorded.” Eh nee, zo werkt het niet. Maar dit is dan weer zo’n ding waar het gewoon zo gaat en we dat met een zucht accepteren. Het lijkt wel het digitale equivalent van dat “de directie stelt zich niet aansprakelijk”-bordje (waar ik nog steeds meer voorbeelden van zoek, trouwens) te worden.

Inderdaad valt het opnemen van zakelijke meetings onder de AVG. In theorie zou het kunnen dat iemand dit voor strikt persoonlijk gebruik opneemt, maar laten we even uitgaan van een zakelijke meeting en een organisator die structureel opneemt en dat in bijvoorbeeld het zaakdossier opneemt.

Met toestemming van je deelnemers mag dat natuurlijk. Alleen: die moet vrijelijk worden gegeven, en bovendien met een actieve handeling. “Door daarnet het gesprek binnen te komen, heeft u toestemming gegeven” is daarbij een tikje laat. Die tekst had vóór het binnenkomen getoond moeten worden om überhaupt in aanmerking te komen voor de kwalificatie van toestemmingsvraag. Maar ik heb nog geen enkele meeting gehad waarbij Teams voorafgaand aan het binnenkomen me meldt dat er opgenomen gaat worden. Raar.

Zonder toestemming een meeting opnemen ligt lastig. Het kan wel: als de opname noodzakelijk is voor het werk, bijvoorbeeld voor collega’s die terug moeten kijken, dan zie ik het wel als legaal. Of als een organisatie een groot belang heeft bij de opname, de videoregistratie van een jaarvergadering wellicht als bewijs van wat er afgesproken is. Hoewel je natuurlijk daar meteen tegenover kunt stellen dat er ook notulen zijn, dus waarom moeten mensen de hele vergadering terugkijken?

(Dat laatste is de innovatieparadox uit de AVG: nieuwe dingen mogen eigenlijk nooit, want er is een bestaand oud ding dat eigenlijk net zo goed is. Dus er is geen noodzaak. En als er geen bestaand ding is dat je vervangt met je nieuwe ding, dan is het hoog risico of geen nut, dus ook geen noodzaak.)

Arnoud

 

Compliance en risicomanagement bij Artificiële Intelligentie leren? #legaltechtuesday

| AE 12263 | Iusmentis | 3 reacties

Steeds meer organisaties zetten Artificial Intelligence (AI) in. Dit versnelt beslissingsprocessen en schept nieuwe inzichten omtrent risico’s, klanteigenschappen en commerciële kansen. Deze techniek is zeer nieuw en haar inzet roept dan ook vele vragen op over de juridische en ethische randvoorwaarden. Mag dat wel, een computer laten beslissen? Welke kaders hanteer je om een verantwoorde inzet van AI te realiseren? Wordt het tijd voor een AI Compliance Officer?

De inzet van AI biedt nieuwe mogelijkheden. Bestaande processen kunnen fors worden versneld door menselijke tussenkomst te vervangen door een AI. Zo zou een AI-bewaker bagage van bezoekers kunnen screenen op ongewenste voorwerpen, en deze doet dat dan veel sneller dan een mens (en is bovendien om vijf uur niet moe en afgeleid). Een verzekeraar zou een AI in kunnen zetten om claims te kunnen analyseren.

Dergelijke analyses hebben echter ook diverse risico’s. Zo staan AI’s er om bekend dat zij bestaande vooringenomenheid (bias) uit de onderliggende data sterk uitvergroten, wat kan leiden tot ongewenst gedrag zoals discriminatie. Ook is het vaak lastig duidelijke uitleg te krijgen over hoe een AI tot zijn conclusie komt: dergelijke data-analyse is volkomen onvergelijkbaar met een menselijk gedachteproces.

Deze risico’s maken organisaties nog steeds huiverig over de inzet van AI. Ook de wetgever heeft niet stilgezeten: in de Europese privacywet GDPR is een expliciet verbod opgenomen om mensen aan besluiten te onderwerpen die door een AI zijn genomen. Hoe dan ook grip te krijgen op AI, en te zorgen voor een nette, ethisch verantwoorde inzet, is een lastige vraag voor veel organisaties.

In 2019 publiceerde de Europese Commissie de Ethics Guidelines for trustworthy AI. Onder “ethisch” verstaat men niet alleen het voldoen aan wettelijke regels, maar ook aan meer algemene ethische principes. Ethische AI bestaat uit drie componenten, waaraan gedurende de volledige levenscyclus van het systeem moet worden voldaan: de AI moet

  1. wettig zijn, door te voldoen aan alle toepasselijke wet- en regelgeving,
  2. ethisch zijn, door naleving van ethische beginselen en waarden te waarborgen, en
  3. robuust zijn uit zowel technisch als sociaal oogpunt, aangezien KI-systemen ongewild schade kunnen aanrichten, zelfs al zijn de bedoelingen goed.
Uitgaande van deze drie componenten komen de richtsnoeren tot zeven vereisten voor AI-systemen:
  1. Menselijke controle en toezicht
  2. Diversiteit, non-discriminatie en rechtvaardigheid
  3. Technische robuustheid en veiligheid
  4. Transparantie en verklaarbaarheid
  5. Privacy en datagovernance
  6. Maatschappelijk en milieuwelzijn
  7. Verantwoording en controleerbaarheid
Het toetsen aan deze vereisten komt in de praktijk neer op het welbekende proces van compliance: formuleer criteria waarmee naleving kan worden gemeten, zorg dat mensen doordrongen zijn van het belang van naleving en toets op de criteria. Dat dan ook nog eens op een positieve manier; nee zeggen is altijd makkelijk, maar technologie op een compliant en werkbare manier de markt op krijgen is een stuk lastiger.

Omdat het hier ook nog eens gaat om geavanceerde technologie en vaak vele partijen betrokken zijn, is AI compliance een uitdagende kwestie. Een AI compliance officer moet dan ook behoorlijk thuis zijn in wetgeving, techniek en de toepassingspraktijk.

Ik vond dit zo’n leuke dat ik de afgelopen weken eigenlijk alleen heb gewerkt aan mijn nieuwe leergang AI in de praktijk: compliance & governance. Deze online leergang is speciaal ontwikkeld voor informatieprofessionals, juristen en compliance officers die aan de slag moeten of willen met AI en de toetsing daarvan. Geen blokkades opwerpen, maar zorgen dat bedrijven en instanties aan de slag kunnen. Weten wat er wel kan en hoe dat wordt bereikt.

De stof wordt volledig online aangeboden. Met geavanceerde vormen van elearning kan de cursist eenvoudig werken en effectief de stof tot zich nemen. De docent is online beschikbaar voor 1-op-1 overleg, en via een discussieforum kunnen cursisten met elkaar overleggen en brainstormen.

Met dat forum is trouwens iets bijzonders: het wordt aangeboden door een fictief Nederlands dorp. De leergang kent namelijk een serious game element, waarbij deelnemers optreden voor bedrijfsleven en overheid in dat dorp om te zorgen dat AI-initiatieven volledig compliant én bruikbaar worden. Hoe beter men het spel speelt, hoe hoger het dorp scoort in de wereldwijde competitie van de Most AI-focused city in the world, bijgehouden door het fictieve United Nations Office for Global AI (UNOGAI). Bij pittige onderwerpen als deze is serious gaming een bewezen techniek om leren effectiever te maken.

Durf jij de uitdaging aan? Op 1 februari gaat de eerste ronde van start. Meer informatie en de inschrijfmogelijkheid vindt u bij ICTRecht.

Arnoud

 

 

 

H&M krijgt boete van 35 miljoen euro voor schenden privacy personeel

| AE 12242 | Privacy | 11 reacties

Kledingketen H&M heeft van de Hamburgse databeschermingstoezichthouder een boete van 35 miljoen euro gekregen wegens het schenden van de privacy van het personeel. Dat meldde Security.nl onlangs. Sinds 2014 werden zaken over het privéleven van medewerkers van het servicecentrum in Nuremberg in groot detail bijgehouden. Dit kwam eind vorig jaar door een configuratiefout aan het licht;… Lees verder

Mag je WhatsApp-screenshots met anderen delen?

| AE 12238 | Privacy, Uitingsvrijheid | 26 reacties

Interessante vraag op Reddit: Een kennis stuurt vaak screenshots heen en weer van privé WhatsApp gesprekken naar andere vrienden van die kennis, waarbij niet om toestemming gevraagd wordt. Kan deze persoon hiervoor legale consequenties voor ondervinden worden jegens schending van privacy? Legaal gezien, pardon juridisch gezien maakt het niet heel veel uit met welk technisch middel… Lees verder

Kan een model onder de AVG inzage in haar foto’s vorderen van de fotograaf?

| AE 12223 | Intellectuele rechten, Privacy | 46 reacties

Een lezer vroeg me: Ik ben professioneel fotograaf en werk onder meer voor modellen. Portretten in opdracht dus, zoals dat in de Auteurswet heet. Een opdrachtgever krijgt van mij een paar foto’s, op basis van mijn professionele inschatting wat de ‘beste’ zijn. Nu is er een model dat op basis van de AVG “inzage in… Lees verder

Waarom hebben alle cookiepopups ineens een legitiem belang?

| AE 12221 | Privacy | 13 reacties

Een lezer vroeg me: Sinds een tijdje valt me op dat allerlei cookiepopups niet alleen om toestemming vragen, maar ook opties aanbieden onder het kopje “legitiem belang”. Vaak kun je die opties niet uitzetten, maar soms wel alleen heet dat dan “bezwaar”. Wat is dit in vredesnaam? Wie dit heeft bedacht, weet ik ook niet,… Lees verder

Mogen mensen je kind buiten fotograferen en op Facebook zetten?

| AE 12181 | Informatiemaatschappij, Privacy, Uitingsvrijheid | 8 reacties

Een lezer tipte me over deze Viva-forumdiscussie: Vorige week werd ik getagged op Facebook in een bericht van een winkelcentrum in de buurt. Hierop staat mijn kind in het midden met verder alleen een ander persoon die je alleen van De achterkant ziet weglopen. Mijn kind zie je vanaf de zijkant en precies midden in de foto. Nu… Lees verder

Mag een tracking cookie van de AVG als je het “gerechtvaardigd belang” noemt?

| AE 12165 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 8 reacties

Een lezer vroeg me: Sinds een tijdje valt het me op dat er steeds meer cookie-popups zijn die schermen met de term “gerechtvaardigd belang” als reden waarom ze cookies mogen plaatsen. Ook tracking cookies, terwijl dat toch gewoon onder toestemming valt volgens de AVG? Waar komt die term vandaan en hoezo is het niet misleidend… Lees verder

Massaclaim tegen Oracle en Salesforce wegens privacyschendingen

| AE 12145 | Privacy | 9 reacties

De Nederlandse claimstichting The Privacy Collective is een massaclaim tegen Oracle en Salesforce gestart omdat de bedrijven de persoonsgegevens van miljoenen Nederlanders zouden misbruiken. Dat meldde Security.nl onlangs. Oracle en Salesforce zijn beide zeer actief op de online advertentiemarkt en houden zich bezig met online advertentieveilingen, waarbij grootschalig in profieltoegang wordt gehandeld. Het is (na de Consumentenbond) de… Lees verder