Grapperhaus: tweede lek in NL-Alert-app was geen meldplichtig datalek

| AE 11929 | Privacy, Security | 9 reacties

Een tweede beveiligingslek in de NL-Alert-app waar de NOS vorige week vrijdag over berichtte was geen meldplichtig datalek en is daarom niet aan de Tweede Kamer gecommuniceerd, zo heeft minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid aan de Kamer laten weten. Dat las ik bij Security.nl. Bij een eerder beveiligingslek waren locatiegegevens van 58.000 gebruikers en mogelijk andere persoonsgegevens zoals informatie over het besturingssysteem en andere geïnstalleerde apps zonder toestemming van gebruikers bij een externe notificatiedienst terechtgekomen, en dat is natuurlijk een meldplichtig lek. Maar waarom is dat hier niet het geval?

De NOS legt uit:

De app verwerkt die locatie om gebruikers waarschuwingsmeldingen te versturen die zijn gebaseerd op de plek waar ze zijn. Die locatie-informatie werd echter niet afgeschermd verstuurd. Daardoor zou bijvoorbeeld een boze ex of jaloerse partner tot op de minuut kunnen achterhalen waar iemand uithangt.

Vereist voor deze truc was wel dat je het unieke token uit de app te pakken wist te krijgen. Daarmee kon je je aanmelden voor pushberichten van de gebruiker van die app. Er zat dus alleen geen verdere authenticatie op dat proces, dus wie het token had kon op ieder apparaat pushberichten bestellen van de tokenhouder. Je zou zeggen dat dat een meldplichtig datalek is, want dit is wel érg mager qua beveiliging en onthult zeer kwetsbare informatie.

Maar nee:

Omdat er fysieke toegang tot het toestel van de gebruiker nodig was, gebruik van de kwetsbaarheid de nodige technische kennis vereist, de kwetsbaarheid niet publiekelijk bekend was en er geen indicaties zijn dat er misbruik is gemaakt van de kwetsbaarheid is de conclusie van het extern juridisch advies dat er geen sprake is van een meldingsplichtig datalek.

Pakken we de AVG er even bij. Artikel 33 AVG zegt grofweg dat iéder datalek moet worden gemeld bij de toezichthouder, “tenzij het niet waarschijnlijk is dat de inbreuk in verband met persoonsgegevens een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen”.

De volkomen onleesbare overweging 75 bevat wat aanwijzingen voor wanneer het wel of niet waarschijnlijk een risico is:

(75) Het qua waarschijnlijkheid en ernst uiteenlopende risico voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personenkan voortvloeien uit persoonsgegevensverwerking die kan resulteren in ernstige lichamelijke, materiële of immateriële schade, met name: waar de verwerking kan leiden tot discriminatie, identiteitsdiefstal of -fraude, financiële verliezen, reputatieschade, verlies van vertrouwelijkheid van door het beroepsgeheim beschermde persoonsgegevens, ongeoorloofde ongedaanmaking van pseudonimisering, of enig ander aanzienlijk economisch of maatschappelijk nadeel; wanneer de betrokkenen hun rechten en vrijheden niet kunnen uitoefenen of worden verhinderd controle over hun persoonsgegevens uit te oefenen; wanneer [bijzondere persoonsgegevens[ worden verwerkt (…); wanneer persoonlijke aspecten worden geëvalueerd, om met name beroepsprestaties, economische situatie, gezondheid, persoonlijke voorkeuren of interesses, betrouwbaarheid of gedrag, locatie of verplaatsingen te analyseren of te voorspellen, teneinde persoonlijke profielen op te stellen of te gebruiken; wanneer persoonsgegevens van kwetsbare natuurlijke personen, met name van kinderen, worden verwerkt; of wanneer de verwerking een grote hoeveelheid persoonsgegevens betreft en gevolgen heeft voor een groot aantal betrokkenen.

Je ziet daarin “locatie te analyseren of voorspellen” staan, dus het lijkt een gelopen race. Maar je moet het zo lezen dat we het een risico vinden dat men door een lek iemands locatie kan achterhalen. De vraag is dus hoe waarschijnlijk het is dat dit risico zich zal verwezenlijken.

Het antwoord van de minister laat zien dat men dit als zeer onwaarschijnlijk inschat. Als je fysiek het toestel in handen moet hebben én er technische kennis nodig is, dan is het lek minder makkelijk te exploiteren. Ook wist kennelijk vrijwel niemand van het lek, waardoor de kans op misbruik ook weer klein is. Anders gezegd: dit was inderdaad een lek maar behoorlijk theoretisch, meteen dichtmaken die handel en klaar.

Voor een bedrijf was het dus genoeg geweest dit in het interne register datalekken (artikel 33 lid 4 AVG) op te nemen en het gat te dichten. Maar als overheid is het wel logisch dat je ook nog even de Kamer informeert.

Arnoud

Moet je betrokkenen vertellen dat je een melding bij de AP hebt gedaan van hun datalek?

| AE 11819 | Privacy | 4 reacties

Een lezer vroeg me:

Laatst heeft een bedrijf mijn gegevens gelekt en mij hierover geïnformeerd. Er werd echter niet vermeld of er ook melding bij de Autoriteit Persoonsgegevens was gedaan. Moet een bedrijf dit ook aan de gedupeerden van een datalek laten weten?

De AVG kent twee aparte regels voor het melden van datalekken. Allereerst is er de meldplicht bij de toezichthouder, in Nederland dus de Autoriteit Persoonsgegevens. Hier moet een datalek worden gemeld “tenzij het niet waarschijnlijk is dat de inbreuk in verband met persoonsgegevens een risico inhoudt” (artikel 33 lid 1 AVG). En wanneer een datalek “waarschijnlijk een hoog risico inhoudt voor de rechten en vrijheden”, moet je ook de betrokkenen informeren (artikel 34 lid 1 AVG). Formeel heet dit overigens een “mededelingsplicht”, melden doe je immers bij autoriteiten en particulieren deel je iets mede.

In de mededeling moet je in duidelijke en eenvoudige taal (dat is taalniveau B2, zeg maar de folder bij de apotheek) aangeven wat er is gebeurd, welke gegevens zijn gelekt, welke gevolgen dit kan hebben en welke maatregelen zijn genomen om die gevolgen te beperken. De mededeling hoeft dan weer niet als je direct na het lek de boel hebt gedicht én kunt aantonen dat er nul consequenties zullen zijn. Denk aan alle gelekte wachtwoorden resetten én in je logs nagaan dat er geen inlogpogingen zijn geweest tussen het lek en de reset.

De AVG zegt niet expliciet dat je in de mededeling moet melden dat er een melding aan de AP is gedaan. Juridisch gezien is het echter ondenkbaar dat je wél de betrokkenen zou informeren maar geen melding aan de AP zou doen. Het criterium van “waarschijnlijk hoog risico” is immers strenger dan “tenzij risico niet waarschijnlijk”. Uit het feit dat je een mededeling hebt gehad, mag je dus concluderen dat er een melding is gedaan.

Het lijkt mij een triviale toevoeging en ik zou het dus ook altijd in de brief zetten, al is het maar als deel van die maatregelen die je hebt genomen en/of geruststellende uitleg dat het goed gaat komen.

Arnoud

Wanneer gaat hengelen naar een beloning over in afpersing?

| AE 11556 | Regulering | 6 reacties

Pretpark Walibi Holland gaat aangifte doen tegen een ontwikkelaar die een datalek meldde bij het bedrijf en om vier gratis toegangskaarten vroeg. Dat meldde Tweakers vorige week. De aangifte zou zijn vanwege chantage dan wel afpersing. De ontwikkelaar verwijst naar eerdere toezeggingen van het park dat kaartjes een gebruikelijke beloning zijn. Natuurlijk is het buitengewoon raar om voor dit niveau ‘afpersing’ naar de politie te stappen, en de PR is bepaald onhandig ingestoken. Al snel werd de keutel ingetrokken. Maar zit er juridisch een punt achter?

Het datalek in kwestie is overigens geen AVG-datalek, maar een financieel lek: je kunt per dag zien hoe veel tickets men verkoopt en wat de prijs per ticket was. Zonder enige rare actie, behalve dan F12 drukken in je browser. (Geen paniek, nog een keer F12 en deze blog is weer normaal.) In iets meer detail:

Ze hebben hun webshop (gezien de urls) afgenomen van het bedrijf Dept Agency. Deze shop zit vrij slordig in elkaar. De data die je in je browser krijgt, bevat precies hoeveel kaarten er totaal zijn voor een dag, en hoeveel er nog te koop zijn. Daarnaast staat de prijs erbij, dus een simpel rekensommetje laat zien wat er aan de spookhuizen en toegangskaarten verdiend wordt in de voorverkoop per dag. Openbaar. In je browser. Via element inspecteren. In een developer-vriendelijk, realtime JSON formaat.

De ontwikkelaar gaf deze technische blunder door aan Walibi, inclusief een stukje van de informatie als bewijs dat het lek er inderdaad zat. Hij gebruikte daarbij het mailonderwerp ‘Datalek ruilen voor kaartjes?’, kennelijk refererend aan eerder contact waarbij Walibi had aangeven dat kaartjes soms als beloning worden gegeven voor het melden van datalekken. Maar de directeur van Walibi (waarom die directrice genoemd wordt ontgaat me overigens, het is toch geen school) las hierin een strafbaar feit, namelijk afpersing:

Walibi laat zich niet chanteren. U zult dus geen tickets van ons ontvangen. Begin van dit jaar niet, nu niet en volgend jaar ook niet. U hoeft ons dus niet weer te mailen. Wij zullen wel aangifte tegen u doen.

Even los van de bepaald onhandige inschatting hier, is dit nu überhaupt afpersing te noemen? Het flauwe antwoord is nee, want afpersing is (art. 317 Strafrecht) kort gezegd dreigen met geweld om jezelf te bevoordelen. Ze bedoelen dan ook afdreiging (art. 318 Strafrecht):

Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, door bedreiging met smaad, smaadschrift of openbaring van een geheim iemand dwingt hetzij tot de afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of aan een derde toebehoort, hetzij tot het aangaan van een schuld of het teniet doen van een inschuld, hetzij tot het ter beschikking stellen van gegevens, wordt als schuldig aan afdreiging, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie.

Het stukje ‘dwingen’ is makkelijk hier, de ontwikkelaar zou die vier kaartjes (kaartjes zijn “enig goed”) willen hebben met zijn mail. Maar wat is dan de ‘dreiging’, het andere essentiële bestanddeel van dit delict? Dat zou dan waarschijnlijk een gang naar de pers zijn, betaal me of ik maak openbaar dat je een datalek hebt.

Dat is wat de ontwikkelaar zou hebben gezegd, aldus het pretpark:

Jullie lekken wederom data wat betreft omzet. Zullen we de bron van [sic] de datalek en het niet publiceren van data dit jaar ruilen voor 4 kaartjes voor volgende week zondag, inclusief Fastlane Gold Single + RIP Pass, Below en Clinic?

Dit stukje doet mij ook de wenkbrauwen fronzen. Het hele punt van belonen is voor het mélden van datalekken, je betaalt mensen niet voor hun stilzwijgen maar voor hun speurwerk. En ja, binnen de letter van de wet is het als afdreiging te construeren als je zegt “ik zal een geheim niet publiceren als je me geld geeft” wanneer dat publiceren op zichzelf wederrechtelijk is.

Bij de reacties lees ik dan de ontwikkelaar die stelt dat je de zin moet lezen in de context van eerdere communicatie. Dat snap ik gezien de voorgeschiedenis, en ik weet vrij zeker dat de directeur die niet kent en daarom de zin zo heftig oppakt. Het bewijst maar des te meer dat wanneer je met bedrijven communiceert, je in het bedrijfs moet communiceren.

Arnoud

Het is natuurlijk van de zotte dat we op internet handhaving volledig geprivatiseerd hebben

| AE 11509 | Informatiemaatschappij, Privacy | 4 reacties

Facebook heeft zijn eigen Supreme Court, las ik laatst. Dit interne orgaan heeft de hoogste macht om directiebeslissingen (met name die van Zuckerberg zelf) tegen te houden. Ik dacht eerst dat dit een hogerberoepsorgaan was voor bezwaren vanuit de gemeenschap; een van de grootste problemen met dit soort platforms is namelijk de onmogelijkheid om echt… Lees verder

Autoriteit Persoonsgegevens beboet Uber voor te late melding datalek

| AE 10995 | Privacy | 7 reacties

Taxibedrijf Uber heeft een boete van 600.000 euro gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat meldde Tweakers eerder deze week. Uber was te laat met het melden van een datalek, dat de gegevens van 174.000 Nederlandse klanten en chauffeurs betrof. De boete is lager dan je onder de AVG zou verwachten, maar dat komt omdat het… Lees verder

Tandartspraktijk krijgt patiëntendatabase niet terug van leverancier, mag dat in Nederland?

| AE 10990 | Ondernemingsvrijheid | 13 reacties

Een Amerikaanse tandartspraktijk heeft patiënten gewaarschuwd voor een mogelijk datalek omdat de softwareleverancier die de patiëntendatabase beheerde die niet wil teruggeven nu het contract is beëindigd, las ik bij Security.nl. Daarmee kan de tandarts de praktijk niet goed voortzetten, en dat is voor de patiënten natuurlijk heel vervelend. Het riep gelijk bij mij de vraag… Lees verder

Als een security onderzoeker een datalek ontdekt, is dat dan een datalek?

| AE 10811 | Privacy, Security | 13 reacties

Een vraag via Twitter: Suppose during a contracted test a security testers stumbles upon a number of personal data… Is that a data breach? #gdpr – no clue yet… Van een datalek is onder de AVG/GDPR sprake bij “een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of op onrechtmatige wijze leidt tot de vernietiging, het… Lees verder

Moet je ieder theoretisch mogelijk datalek al melden bij de toezichthouder?

| AE 10707 | Privacy | 2 reacties

Een lezer vroeg me: Bij ons bedrijf loopt een discussie over de meldplicht datalekken. Wij kunnen niet uitsluiten dat geen van onze medewerkers ooit in een phishing-truc trapt, of dat iemand via een uiterst geavanceerde hack binnendringt en data steelt op een manier dat de logging wordt omzeild. Moeten we dan elke dag een datalek… Lees verder

Hoe is het een datalek om de namen van personeel in je metadata te laten staan?

| AE 10459 | Privacy | 13 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens, waarbij bedrijven datalekken verplicht moeten melden, heeft zelf per ongeluk de namen van werknemers openbaar gemaakt. Dat gniffelde Nu.nl en heel wat meer media naar aanleiding van de ontdekking van onderzoeker Mischa van Geelen van beveiligingsbedrijf NFIR. Die had gezien dat namen van personeel te vinden was in de metadata van zo’n… Lees verder

Mag een site me tegen betaling zeggen of ik gehackt ben?

| AE 10352 | Security | 31 reacties

Wat is dit nu weer voor een dienst: Is mijn data gelekt.nl. “Ismijndatagelekt.nl biedt internetgebruikers de mogelijkheid om te checken of er inloggegevens van hen op internet te vinden zijn. Deze internetgebruikers kunnen hierop dan actie ondernemen en zichzelf beter beschermen”, zo staat er in de “over ons”. Wil je echter weten om welke gegevens… Lees verder