Wanneer gaat hengelen naar een beloning over in afpersing?

| AE 11556 | Regulering | 6 reacties

Pretpark Walibi Holland gaat aangifte doen tegen een ontwikkelaar die een datalek meldde bij het bedrijf en om vier gratis toegangskaarten vroeg. Dat meldde Tweakers vorige week. De aangifte zou zijn vanwege chantage dan wel afpersing. De ontwikkelaar verwijst naar eerdere toezeggingen van het park dat kaartjes een gebruikelijke beloning zijn. Natuurlijk is het buitengewoon raar om voor dit niveau ‘afpersing’ naar de politie te stappen, en de PR is bepaald onhandig ingestoken. Al snel werd de keutel ingetrokken. Maar zit er juridisch een punt achter?

Het datalek in kwestie is overigens geen AVG-datalek, maar een financieel lek: je kunt per dag zien hoe veel tickets men verkoopt en wat de prijs per ticket was. Zonder enige rare actie, behalve dan F12 drukken in je browser. (Geen paniek, nog een keer F12 en deze blog is weer normaal.) In iets meer detail:

Ze hebben hun webshop (gezien de urls) afgenomen van het bedrijf Dept Agency. Deze shop zit vrij slordig in elkaar. De data die je in je browser krijgt, bevat precies hoeveel kaarten er totaal zijn voor een dag, en hoeveel er nog te koop zijn. Daarnaast staat de prijs erbij, dus een simpel rekensommetje laat zien wat er aan de spookhuizen en toegangskaarten verdiend wordt in de voorverkoop per dag. Openbaar. In je browser. Via element inspecteren. In een developer-vriendelijk, realtime JSON formaat.

De ontwikkelaar gaf deze technische blunder door aan Walibi, inclusief een stukje van de informatie als bewijs dat het lek er inderdaad zat. Hij gebruikte daarbij het mailonderwerp ‘Datalek ruilen voor kaartjes?’, kennelijk refererend aan eerder contact waarbij Walibi had aangeven dat kaartjes soms als beloning worden gegeven voor het melden van datalekken. Maar de directeur van Walibi (waarom die directrice genoemd wordt ontgaat me overigens, het is toch geen school) las hierin een strafbaar feit, namelijk afpersing:

Walibi laat zich niet chanteren. U zult dus geen tickets van ons ontvangen. Begin van dit jaar niet, nu niet en volgend jaar ook niet. U hoeft ons dus niet weer te mailen. Wij zullen wel aangifte tegen u doen.

Even los van de bepaald onhandige inschatting hier, is dit nu überhaupt afpersing te noemen? Het flauwe antwoord is nee, want afpersing is (art. 317 Strafrecht) kort gezegd dreigen met geweld om jezelf te bevoordelen. Ze bedoelen dan ook afdreiging (art. 318 Strafrecht):

Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, door bedreiging met smaad, smaadschrift of openbaring van een geheim iemand dwingt hetzij tot de afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of aan een derde toebehoort, hetzij tot het aangaan van een schuld of het teniet doen van een inschuld, hetzij tot het ter beschikking stellen van gegevens, wordt als schuldig aan afdreiging, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie.

Het stukje ‘dwingen’ is makkelijk hier, de ontwikkelaar zou die vier kaartjes (kaartjes zijn “enig goed”) willen hebben met zijn mail. Maar wat is dan de ‘dreiging’, het andere essentiële bestanddeel van dit delict? Dat zou dan waarschijnlijk een gang naar de pers zijn, betaal me of ik maak openbaar dat je een datalek hebt.

Dat is wat de ontwikkelaar zou hebben gezegd, aldus het pretpark:

Jullie lekken wederom data wat betreft omzet. Zullen we de bron van [sic] de datalek en het niet publiceren van data dit jaar ruilen voor 4 kaartjes voor volgende week zondag, inclusief Fastlane Gold Single + RIP Pass, Below en Clinic?

Dit stukje doet mij ook de wenkbrauwen fronzen. Het hele punt van belonen is voor het mélden van datalekken, je betaalt mensen niet voor hun stilzwijgen maar voor hun speurwerk. En ja, binnen de letter van de wet is het als afdreiging te construeren als je zegt “ik zal een geheim niet publiceren als je me geld geeft” wanneer dat publiceren op zichzelf wederrechtelijk is.

Bij de reacties lees ik dan de ontwikkelaar die stelt dat je de zin moet lezen in de context van eerdere communicatie. Dat snap ik gezien de voorgeschiedenis, en ik weet vrij zeker dat de directeur die niet kent en daarom de zin zo heftig oppakt. Het bewijst maar des te meer dat wanneer je met bedrijven communiceert, je in het bedrijfs moet communiceren.

Arnoud

Het is natuurlijk van de zotte dat we op internet handhaving volledig geprivatiseerd hebben

| AE 11509 | Informatiemaatschappij, Privacy | 4 reacties

Facebook heeft zijn eigen Supreme Court, las ik laatst. Dit interne orgaan heeft de hoogste macht om directiebeslissingen (met name die van Zuckerberg zelf) tegen te houden. Ik dacht eerst dat dit een hogerberoepsorgaan was voor bezwaren vanuit de gemeenschap; een van de grootste problemen met dit soort platforms is namelijk de onmogelijkheid om echt een claim tegen je account of postings aan te vechten. Maar het lijkt er niet op dat dat er gaat worden. Ik ben er nog niet over uit of dat nou een goed idee zou zijn of niet.

Al sinds het begin van internet is het zo dat de eigenaar van een site daar de baas is. Niet heel raar, het is jouw site en jouw server, dus jouw eigendom. In Nederland werd dat in 2004 al bevestigd in het Ab.fab arrest van de Hoge Raad: de eigenaar van een server mag zeggen wat er op die site gebeurt. Willen ze geen spammers die mails aanbieden, dan hoeven ze dat gewoon niet te tolereren. Niks belangenafweging, gewoon eigendom.

Veel site-eigenaren stellen huisregels; Compuserve was volgens mij de eerste die met Terms of Service kwam om het netjes te houden in de discussies op haar prikbordforum. Helemaal prima, welk café heeft er geen huisregels? Maar die TOSsen op internet gaan ondertussen wel een heel stuk verder dan de huisregels van het café op de hoek, waar je eruit gezet wordt als je je misdraagt maar na een persoonlijke babbel met de eigenaar er toch weer in mag. Of niet.

Dit doet wel heel raar aan. Als je een geschil hebt met Youtube of Facebook dan moet je reageren op een vrij anoniem formulier, waarna je moet hopen dat je teruggesteld wordt in de vorige toestand, in plaats van het cryptische bericht “Uw bericht heeft de gemeenschapsrichtlijnen overtreden. Hiertegen is geen beroep mogelijk.” Zou een rechtbank op die manier haar vonnissen formuleren, dan zouden we die rechters meteen afzetten. En terecht. Maar zo’n platform laten we ermee wegkomen, terwijl hun invloed veel groter is dan van de gemiddelde kantonrechter. Waarom is dat zo?

Tegelijkertijd zou het ook niet heel handig zijn als ieder geschil over een scheldwoord of een blootfoto tot een procedure bij de rechter moet leiden. Dat is duur en tijdrovend, een intern proces met op maat gesneden beoordeling en maatregelen (je mag doorgaan maar geen advertentie-inkomsten meer, om eens wat te noemen) is dan zeer wenselijk. Maar omdat het zo veel tijd en moeite kost – en vooral omdat het niet bijdraagt aan de core business, vermoed ik – worden die interne processen al heel snel geminimaliseerd. Geautomatiseerde afwijzingen, ongemotiveerde beoordelingen en een intern bezwaarteam dat ook maar zelden echt naar de zaak kijkt.

Op dat niveau is het nog wel te begrijpen. Maar ook op groter niveau hebben deze platforms en andere grote dienstverleners wel héél veel macht, waarin ze niet alleen mensen aanspreken op de regels maar ook de regels maken én ze handhaven met sancties. Die situatie is uniek voor internet; heel logisch gezien hoe het werkt maar heel raar gezien hoe de maatschappij in elkaar zit. Op welk punt zeggen we, dit bedrijf is zo groot, die moet gewoon onafhankelijke rechtspraak met dezelfde status en kwaliteit als de ‘gewone’ rechter?

Meediscussiëren over dit onderwerp? Op 15 november geeft Michiel Steltman een debatlezing over dit onderwerp op mijn congres The Future is Legal:

In de fysieke wereld heeft de overheid het monopolie op geweld en de regie over middelen om onrechtmatigheid te stoppen. Maar in de digitale wereld vraagt de overheid aan bedrijven om onrechtmatigheid en ongewenste uitingen te stoppen. Zo worden internetbedrijven – politie, OM, rechter en deurwaarder tegelijk. En worden ze machtiger dan goed voor ons is. In deze sessie schetst Michiel de situatie en verkent mogelijkheden om het tij te keren: hoe herstellen we de rechtsstaat voor het internet?

Tot dan!

Arnoud

Autoriteit Persoonsgegevens beboet Uber voor te late melding datalek

| AE 10995 | Privacy | 7 reacties

Taxibedrijf Uber heeft een boete van 600.000 euro gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat meldde Tweakers eerder deze week. Uber was te laat met het melden van een datalek, dat de gegevens van 174.000 Nederlandse klanten en chauffeurs betrof. De boete is lager dan je onder de AVG zou verwachten, maar dat komt omdat het datalek onder de oude Nederlandse wet werd uitgedeeld. Verrassend daarbij is dat de hostingpartij van Uber eveneens aangesproken wordt, en wel als zelfstandig verantwoordelijke. Dit terwijl gewoonlijk hosters juist als verwerker worden gezien die de data beheren in opdracht van hun klanten.

Het meest opmerkelijke aspect van het lek vond ik nog dat Uber bewust het lek onder de pet hield: de hackers die het datalek hadden gevonden, kregen een ton in dollars betaald om het maar geheim te houden. Dat is nou net niet de bedoeling onder de meldplicht datalekken, vandaar dat de boete relatief hoog uitviel. Terecht, wat mij betreft. Ook in Engeland vielen boetes, mede om die reden.

Wat mogelijk nog een dingetje wordt, is dat in het boetebesluit hostingbedrijf UTI eveneens wordt aangesproken voor het datalek. Dit omdat zij (mede)verantwoordelijke is voor de verwerkingen rondom de hosting van de gegevens, waarbij de beveiliging niet op orde bleek. En dat is raar, want de standaardopvatting is dat hosters slechts verwerkers zijn. Ze handelen in opdracht en doen wat de klant zegt, niet meer en niet minder.

In dit geval ging UTI echter wel verder dan gewoon klassiek hosten. Zo nam het bedrijf zelf beslissingen over de beveiliging en de wijze van opslag. Maar het belangrijkste nog is dat UTI en Uber gezamenlijk besloten wat er precies moest gebeuren. Dat is geen klassieke klant/leverancier relatie maar klinkt meer als een strategisch partnerschap. En dan is het niet zo gek dat er een vermoeden ontstaat dat je samen beslist voor welke doeleinden (en met welke middelen) je persoonsgegevens online zet.

Wat volgens mij de doorslag gaf, is dat UTI ook naar buiten trad als de aanbieder van de Uber-app (haar naam stond er in de appstore bij) en zelfstandig besloot hoe om te gaan met het datalek. Dan positioneer je jezelf wel heel erg in de rol van de eindbeslisser. Dat er dan een verwerkersovereenkomst is die wat anders zegt, helpt dan verder niet meer.

Hosters die nu denken, ik sla data op en beslis hoe deze te beveiligen dus ik ben verantwoordelijke, zo snel gaat het niet. Het blijft een afweging uit de totaliteit van omstandigheden. Een hoster die generieke software heeft voor beheer van gegevens en met zijn klant duidelijk afspreekt waar die aan toe is, zal weinig te vrezen hebben. Ook als je zelf je beveiligingsbeleid opstelt – zorg er voor dat de klant dit mag reviewen en er formeel al dan niet mee akkoord gaan, en je komt al een heel eind.

Beheer je clouddiensten of SaaS en bepaal je dus ook precies wat de software gaat doen, dan geldt deze les voor alles dat je aan de software toevoegt. Een klantendag voor elke nieuwe feature (of een stemmingsronde met unanimiteit) gaat te ver, maar zorg er wel voor dat de klant weet wat hij gaat krijgen en daar wat van kan vinden.

Arnoud

Tandartspraktijk krijgt patiëntendatabase niet terug van leverancier, mag dat in Nederland?

| AE 10990 | Ondernemingsvrijheid | 13 reacties

Een Amerikaanse tandartspraktijk heeft patiënten gewaarschuwd voor een mogelijk datalek omdat de softwareleverancier die de patiëntendatabase beheerde die niet wil teruggeven nu het contract is beëindigd, las ik bij Security.nl. Daarmee kan de tandarts de praktijk niet goed voortzetten, en dat is voor de patiënten natuurlijk heel vervelend. Het riep gelijk bij mij de vraag… Lees verder

Als een security onderzoeker een datalek ontdekt, is dat dan een datalek?

| AE 10811 | Privacy, Security | 13 reacties

Een vraag via Twitter: Suppose during a contracted test a security testers stumbles upon a number of personal data… Is that a data breach? #gdpr – no clue yet… Van een datalek is onder de AVG/GDPR sprake bij “een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of op onrechtmatige wijze leidt tot de vernietiging, het… Lees verder

Moet je ieder theoretisch mogelijk datalek al melden bij de toezichthouder?

| AE 10707 | Privacy | 2 reacties

Een lezer vroeg me: Bij ons bedrijf loopt een discussie over de meldplicht datalekken. Wij kunnen niet uitsluiten dat geen van onze medewerkers ooit in een phishing-truc trapt, of dat iemand via een uiterst geavanceerde hack binnendringt en data steelt op een manier dat de logging wordt omzeild. Moeten we dan elke dag een datalek… Lees verder

Hoe is het een datalek om de namen van personeel in je metadata te laten staan?

| AE 10459 | Privacy | 13 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens, waarbij bedrijven datalekken verplicht moeten melden, heeft zelf per ongeluk de namen van werknemers openbaar gemaakt. Dat gniffelde Nu.nl en heel wat meer media naar aanleiding van de ontdekking van onderzoeker Mischa van Geelen van beveiligingsbedrijf NFIR. Die had gezien dat namen van personeel te vinden was in de metadata van zo’n… Lees verder

Mag een site me tegen betaling zeggen of ik gehackt ben?

| AE 10352 | Security | 31 reacties

Wat is dit nu weer voor een dienst: Is mijn data gelekt.nl. “Ismijndatagelekt.nl biedt internetgebruikers de mogelijkheid om te checken of er inloggegevens van hen op internet te vinden zijn. Deze internetgebruikers kunnen hierop dan actie ondernemen en zichzelf beter beschermen”, zo staat er in de “over ons”. Wil je echter weten om welke gegevens… Lees verder

Is het een datalek om een domeinnaam te laten vervallen?

| AE 9491 | Intellectuele rechten | 29 reacties

Door het laten verlopen van een domeinnaam heeft Samsung miljoenen gebruikers risico laten lopen, zo laat de Portugese beveiligingsonderzoeker Joao Gouveia op Twitter weten. Dat las ik bij Security.nl. De domeinnaam hoort bij een door Samsung opgeheven dienst (S Suggest), die gebruikers populaire applicaties laat zien die gegarandeerd compatibel met hun apparaat zijn. De onderzoeker… Lees verder