Het is natuurlijk van de zotte dat we op internet handhaving volledig geprivatiseerd hebben

| AE 11509 | Informatiemaatschappij, Privacy | 4 reacties

Facebook heeft zijn eigen Supreme Court, las ik laatst. Dit interne orgaan heeft de hoogste macht om directiebeslissingen (met name die van Zuckerberg zelf) tegen te houden. Ik dacht eerst dat dit een hogerberoepsorgaan was voor bezwaren vanuit de gemeenschap; een van de grootste problemen met dit soort platforms is namelijk de onmogelijkheid om echt een claim tegen je account of postings aan te vechten. Maar het lijkt er niet op dat dat er gaat worden. Ik ben er nog niet over uit of dat nou een goed idee zou zijn of niet.

Al sinds het begin van internet is het zo dat de eigenaar van een site daar de baas is. Niet heel raar, het is jouw site en jouw server, dus jouw eigendom. In Nederland werd dat in 2004 al bevestigd in het Ab.fab arrest van de Hoge Raad: de eigenaar van een server mag zeggen wat er op die site gebeurt. Willen ze geen spammers die mails aanbieden, dan hoeven ze dat gewoon niet te tolereren. Niks belangenafweging, gewoon eigendom.

Veel site-eigenaren stellen huisregels; Compuserve was volgens mij de eerste die met Terms of Service kwam om het netjes te houden in de discussies op haar prikbordforum. Helemaal prima, welk café heeft er geen huisregels? Maar die TOSsen op internet gaan ondertussen wel een heel stuk verder dan de huisregels van het café op de hoek, waar je eruit gezet wordt als je je misdraagt maar na een persoonlijke babbel met de eigenaar er toch weer in mag. Of niet.

Dit doet wel heel raar aan. Als je een geschil hebt met Youtube of Facebook dan moet je reageren op een vrij anoniem formulier, waarna je moet hopen dat je teruggesteld wordt in de vorige toestand, in plaats van het cryptische bericht “Uw bericht heeft de gemeenschapsrichtlijnen overtreden. Hiertegen is geen beroep mogelijk.” Zou een rechtbank op die manier haar vonnissen formuleren, dan zouden we die rechters meteen afzetten. En terecht. Maar zo’n platform laten we ermee wegkomen, terwijl hun invloed veel groter is dan van de gemiddelde kantonrechter. Waarom is dat zo?

Tegelijkertijd zou het ook niet heel handig zijn als ieder geschil over een scheldwoord of een blootfoto tot een procedure bij de rechter moet leiden. Dat is duur en tijdrovend, een intern proces met op maat gesneden beoordeling en maatregelen (je mag doorgaan maar geen advertentie-inkomsten meer, om eens wat te noemen) is dan zeer wenselijk. Maar omdat het zo veel tijd en moeite kost – en vooral omdat het niet bijdraagt aan de core business, vermoed ik – worden die interne processen al heel snel geminimaliseerd. Geautomatiseerde afwijzingen, ongemotiveerde beoordelingen en een intern bezwaarteam dat ook maar zelden echt naar de zaak kijkt.

Op dat niveau is het nog wel te begrijpen. Maar ook op groter niveau hebben deze platforms en andere grote dienstverleners wel héél veel macht, waarin ze niet alleen mensen aanspreken op de regels maar ook de regels maken én ze handhaven met sancties. Die situatie is uniek voor internet; heel logisch gezien hoe het werkt maar heel raar gezien hoe de maatschappij in elkaar zit. Op welk punt zeggen we, dit bedrijf is zo groot, die moet gewoon onafhankelijke rechtspraak met dezelfde status en kwaliteit als de ‘gewone’ rechter?

Meediscussiëren over dit onderwerp? Op 15 november geeft Michiel Steltman een debatlezing over dit onderwerp op mijn congres The Future is Legal:

In de fysieke wereld heeft de overheid het monopolie op geweld en de regie over middelen om onrechtmatigheid te stoppen. Maar in de digitale wereld vraagt de overheid aan bedrijven om onrechtmatigheid en ongewenste uitingen te stoppen. Zo worden internetbedrijven – politie, OM, rechter en deurwaarder tegelijk. En worden ze machtiger dan goed voor ons is. In deze sessie schetst Michiel de situatie en verkent mogelijkheden om het tij te keren: hoe herstellen we de rechtsstaat voor het internet?

Tot dan!

Arnoud

Autoriteit Persoonsgegevens beboet Uber voor te late melding datalek

| AE 10995 | Privacy | 7 reacties

Taxibedrijf Uber heeft een boete van 600.000 euro gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat meldde Tweakers eerder deze week. Uber was te laat met het melden van een datalek, dat de gegevens van 174.000 Nederlandse klanten en chauffeurs betrof. De boete is lager dan je onder de AVG zou verwachten, maar dat komt omdat het datalek onder de oude Nederlandse wet werd uitgedeeld. Verrassend daarbij is dat de hostingpartij van Uber eveneens aangesproken wordt, en wel als zelfstandig verantwoordelijke. Dit terwijl gewoonlijk hosters juist als verwerker worden gezien die de data beheren in opdracht van hun klanten.

Het meest opmerkelijke aspect van het lek vond ik nog dat Uber bewust het lek onder de pet hield: de hackers die het datalek hadden gevonden, kregen een ton in dollars betaald om het maar geheim te houden. Dat is nou net niet de bedoeling onder de meldplicht datalekken, vandaar dat de boete relatief hoog uitviel. Terecht, wat mij betreft. Ook in Engeland vielen boetes, mede om die reden.

Wat mogelijk nog een dingetje wordt, is dat in het boetebesluit hostingbedrijf UTI eveneens wordt aangesproken voor het datalek. Dit omdat zij (mede)verantwoordelijke is voor de verwerkingen rondom de hosting van de gegevens, waarbij de beveiliging niet op orde bleek. En dat is raar, want de standaardopvatting is dat hosters slechts verwerkers zijn. Ze handelen in opdracht en doen wat de klant zegt, niet meer en niet minder.

In dit geval ging UTI echter wel verder dan gewoon klassiek hosten. Zo nam het bedrijf zelf beslissingen over de beveiliging en de wijze van opslag. Maar het belangrijkste nog is dat UTI en Uber gezamenlijk besloten wat er precies moest gebeuren. Dat is geen klassieke klant/leverancier relatie maar klinkt meer als een strategisch partnerschap. En dan is het niet zo gek dat er een vermoeden ontstaat dat je samen beslist voor welke doeleinden (en met welke middelen) je persoonsgegevens online zet.

Wat volgens mij de doorslag gaf, is dat UTI ook naar buiten trad als de aanbieder van de Uber-app (haar naam stond er in de appstore bij) en zelfstandig besloot hoe om te gaan met het datalek. Dan positioneer je jezelf wel heel erg in de rol van de eindbeslisser. Dat er dan een verwerkersovereenkomst is die wat anders zegt, helpt dan verder niet meer.

Hosters die nu denken, ik sla data op en beslis hoe deze te beveiligen dus ik ben verantwoordelijke, zo snel gaat het niet. Het blijft een afweging uit de totaliteit van omstandigheden. Een hoster die generieke software heeft voor beheer van gegevens en met zijn klant duidelijk afspreekt waar die aan toe is, zal weinig te vrezen hebben. Ook als je zelf je beveiligingsbeleid opstelt – zorg er voor dat de klant dit mag reviewen en er formeel al dan niet mee akkoord gaan, en je komt al een heel eind.

Beheer je clouddiensten of SaaS en bepaal je dus ook precies wat de software gaat doen, dan geldt deze les voor alles dat je aan de software toevoegt. Een klantendag voor elke nieuwe feature (of een stemmingsronde met unanimiteit) gaat te ver, maar zorg er wel voor dat de klant weet wat hij gaat krijgen en daar wat van kan vinden.

Arnoud

Tandartspraktijk krijgt patiëntendatabase niet terug van leverancier, mag dat in Nederland?

| AE 10990 | Ondernemingsvrijheid | 13 reacties

Een Amerikaanse tandartspraktijk heeft patiënten gewaarschuwd voor een mogelijk datalek omdat de softwareleverancier die de patiëntendatabase beheerde die niet wil teruggeven nu het contract is beëindigd, las ik bij Security.nl. Daarmee kan de tandarts de praktijk niet goed voortzetten, en dat is voor de patiënten natuurlijk heel vervelend. Het riep gelijk bij mij de vraag op, zou dat in Nederland / Europa net zo werken, met name gezien de AVG? Die Amerikaanse tandarts moet nu met de licentievoorwaarden betogen dat hij ergens recht op heeft, wat zonder de tekst te kennen geen sterk verhaal is. En oh ja, tentamenvraag, is dat een datalek, je database niet terugkrijgen?

Om maar met die tentamenvraag te beginnen, die is te makkelijk: ja, dat is een datalek – als je geen backup hebt. Onder een datalek of eigenlijk “inbreuk op de beveiliging” rekent de AVG ieder incident dat leidt tot ongeoorloofd gebruik maar ook verlies van persoonsgegevens. Het achterliggende idee is dat je als betrokkene – hier dus patiënt – je rechten jegens de verantwoordelijke niet goed kunt uitoefenen door zulk verlies. In dit geval, je kunt je patiëntgegevens niet inzien, je kunt niet (of veel moeilijker) bewijzen dat je hebt betaald of juist dat afgesproken is dat je niet hoefde te betalen voor iets. Als je er last van hebt, dan is het een datalek.

Stel nu even dat dit allebei Europese partijen waren geweest. Ook dan had dit de uitkomst van de zaak kunnen zijn, puur afgaande op de contractuele afspraken. Bij een business-to-business contract is het immers goed mogelijk om te zeggen, als de dienst eindigt dan gooit de dienstverlener de data weg. Dat dat onhandig is voor de klant, is iets dat die maar vooraf had moeten bedenken en een artikel over had moeten opnemen.

De AVG maakt dit niet anders. Die zegt alleen dat je inderdáád zo’n artikel had moeten opnemen in de verwerkersovereenkomst (art. 28 lid 3 punt g AVG). Maar heb je dat artikel niet, dan staat er in de AVG geen zelfstandige plicht waar je op terug kunt vallen als tandarts. Je hebt dan dus een héél serieus probleem, want je bent niet AVG compliant op meerdere punten (je data is niet gezekerd, je hebt een datalek, je verwerkersovereenkomst rammelt, je artikel 5-compliance is mislukt). Afspraken maken dus, en tot die tijd geen data bij die provider stallen.

Zelfs als je die afspraak wel hebt, is het erg nuttig om alsnog te borgen dat je daadwerkelijk een kopie van de data ergens hebt. Want alle mooie contractuele frases ten spijt, dingen kunnen kwijt raken of ontoegankelijk worden (denk faillissement, mega-grote brand, dikke vinger, ruzie over betalingen) en dan heb je precies hetzelfde probleem.

Toegang tot data regel je praktisch, niet alleen juridisch.

Arnoud

Als een security onderzoeker een datalek ontdekt, is dat dan een datalek?

| AE 10811 | Privacy, Security | 13 reacties

Een vraag via Twitter: Suppose during a contracted test a security testers stumbles upon a number of personal data… Is that a data breach? #gdpr – no clue yet… Van een datalek is onder de AVG/GDPR sprake bij “een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of op onrechtmatige wijze leidt tot de vernietiging, het… Lees verder

Moet je ieder theoretisch mogelijk datalek al melden bij de toezichthouder?

| AE 10707 | Privacy | 2 reacties

Een lezer vroeg me: Bij ons bedrijf loopt een discussie over de meldplicht datalekken. Wij kunnen niet uitsluiten dat geen van onze medewerkers ooit in een phishing-truc trapt, of dat iemand via een uiterst geavanceerde hack binnendringt en data steelt op een manier dat de logging wordt omzeild. Moeten we dan elke dag een datalek… Lees verder

Hoe is het een datalek om de namen van personeel in je metadata te laten staan?

| AE 10459 | Privacy | 13 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens, waarbij bedrijven datalekken verplicht moeten melden, heeft zelf per ongeluk de namen van werknemers openbaar gemaakt. Dat gniffelde Nu.nl en heel wat meer media naar aanleiding van de ontdekking van onderzoeker Mischa van Geelen van beveiligingsbedrijf NFIR. Die had gezien dat namen van personeel te vinden was in de metadata van zo’n… Lees verder

Mag een site me tegen betaling zeggen of ik gehackt ben?

| AE 10352 | Security | 31 reacties

Wat is dit nu weer voor een dienst: Is mijn data gelekt.nl. “Ismijndatagelekt.nl biedt internetgebruikers de mogelijkheid om te checken of er inloggegevens van hen op internet te vinden zijn. Deze internetgebruikers kunnen hierop dan actie ondernemen en zichzelf beter beschermen”, zo staat er in de “over ons”. Wil je echter weten om welke gegevens… Lees verder

Is het een datalek om een domeinnaam te laten vervallen?

| AE 9491 | Intellectuele rechten | 29 reacties

Door het laten verlopen van een domeinnaam heeft Samsung miljoenen gebruikers risico laten lopen, zo laat de Portugese beveiligingsonderzoeker Joao Gouveia op Twitter weten. Dat las ik bij Security.nl. De domeinnaam hoort bij een door Samsung opgeheven dienst (S Suggest), die gebruikers populaire applicaties laat zien die gegarandeerd compatibel met hun apparaat zijn. De onderzoeker… Lees verder

Geldt de meldplicht datalekken ook voor defaced websites?

| AE 9315 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 12 reacties

Tweakersgebruikers melden maandag defacement van verschillende websites, waarbij de site zelf is vervangen door een boodschap die afkomstig lijkt te zijn van een Turkse groepering. Dat las ik op Tweakers gisteren. Of er een link is met de gebeurtenissen rond de Turkse minister van Familiezaken Kaya, is onduidelijk. Maar diverse lezers vroegen me wel: moet… Lees verder