Hoe zouden robots contracten kunnen onderhandelen? #legaltechtuesday

| AE 11815 | Innovatie | 2 reacties

Goed, robots kunnen dus contracten lezen. Kort gezegd: ze herkennen tekstpatronen, al dan niet grammaticale constructies en vergelijken dat met kennis en/of regels om te bepalen of die patronen acceptabel zijn. Zo niet, dan kan het systeem dat aangeven en kan een menselijke jurist een alternatief voorstellen. Zo doen beide partijen waar ze goed in zijn: de robot het saaie werk (bevat dit patroon iets geks) en de mens het creatieve (hoe maak ik hier iets wederzijds acceptabels van). Nog een stapje verder lijkt lastig voorstelbaar – als een robot eigenlijk de grammatica al maar nauwelijks snapt, hoe kan zhij dan de strekking begrijpen én daar een alternatief van maken?

Ik blijf het zeggen: je moet wat computers doen niet beschouwen als een vorm van denken, want computers denken niet. Net zo min als onderzeeboten zwemmen (Dijkstra). Waar het om gaat is het resultaat, dat computers een andere route kiezen is een gegeven. Wil je dus iets met AI dan zul je moeten bedenken welke resultaten je wil, en dan beredeneren hoe een computer die zou kunnen bereiken.

Het programmatisch genereren van teksten is iets dat sterk in de belangstelling staat. De bekendste tool op dit gebied is GPT-2: een neuraal netwerk dat teksten kan genereren, zó goed dat maar weinig mensen het verschil zien. Dit netwerk is gebouwd op een heleboel bestaande teksten, zodat het systeem weet welke passages typisch kunnen volgen op eerdere zinnen.

Het systeem is generiek, maar er is geen reden waarom je dat niet op contracten los zou kunnen laten. Zo zou je dus snel een heleboel contracten kunnen schrijven. Alleen, wat je in de praktijk vaak wil is vooral een aanpassing op een contract en niet perse een geheel nieuwe tekst. Dat vereist meer inhoudelijke kennis van zaken, maar is iets waar natural language processing (NLP) een rol bij kan spelen.

Je zou bijvoorbeeld beide tekstvoorstellen van de twee partijen kunnen vergelijken op zoek naar verschillende constructies. Als de een ‘harde’ termen (guarantees, shall deliver) gebruikt en de ander ‘softe’ (shall use best efforts) dan kun je in die categorie bewoordingen op zoek naar een woord dat tussen die twee uitersten in zit. Je zou daarvoor zelfs in je databank met eerder goedgekeurde contracten kunnen kijken: welke clausule lijkt veel op wat deze wederpartij wil en kon wél door de beugel. Daarvoor hoef je nog steeds niet inhoudelijk de tekst te snappen zoals een mens dat zou doen, maar heb je toch een uitkomst die een mens ook zou voorstellen.

Vaak zul je zien dat zo’n database vaak de eigen modelclausules bevat. Dan krijg je een ontwikkeling dat het systeem een tegenvoorstel vooral evalueert tegen die modelclausules, en dat wordt dan uiteindelijk een gevecht om welk model het beste past bij wat de wederpartij voorstelt. En dan kom je dus weer bij die korte contracten: de onderhandeling is dan niet meer of er “shall guarantee” of een andere juridische zin zal komen te staan, maar of we Inkoop.Leverdatum.Hard hebben dan wel .Soft. Robots standaardiseren juridisch jargon, hoe mooi zou dat zijn?

Arnoud

Hoe meer we robots contracten laten lezen, hoe korter contracten worden #legaltechtuesday

| AE 11810 | Innovatie | 5 reacties

Ja, contractlezende robots komen eraan. Die scannen op vrij triviale wijze, trekken conclusies volgens standaardregels en geven basaal advies. Maar toch: dat is goed genoeg voor de meeste afnemers van juridische dienstverlening. De mens blijft over om de moeilijke gevallen te lezen, dat dan weer wel. Maar vandaag wou ik het over een ander aspect hebben: als je robots contracten laat lezen (en schrijven) dan zul je zien dat die contracten langzaam maar zeker korter worden. En dat kan voor gewone mensen best eens interessant zijn.

Een computer heeft geen idee wat hij leest, maar kan wel héél snel vaststellen of een clausule lijkt op een andere. Dat zei ik vorige week en dat was een tikje kort door de bocht: met natural language processing (NLP) technieken kan een AI best wel wat grammaticale dingen onderkennen, bijvoorbeeld vaststellen dat “Supplier guarantees safe delivery of the Products” hetzelfde is als “Manufacturer warrants defect-free transport of the Goods” en dat die twee clausules dus hetzelfde ‘doen’, juridisch gezien. Namelijk: de risico’s voor transportschade bij de leverancier leggen.

Zo’n computersysteem zal dan op basis van zo’n analyse de conclusie trekken dat die risico’s daar liggen, en kan dat bijvoorbeeld rapporteren in een contract management systeem. De inkoper weet dan dat dat contract veilig is op het punt van transport, en kan dus dat contract dan als een lager risico inschatten. Of de bedrijfsjurist weet daarmee dat aan het inkoopbeleid is voldaan. Zou er een “not” in de clausules hebben gestaan, dan had het systeem een alarmpje moeten laten afgaan dat hiermee de ontvanger op kosten kan worden gejaagd.

Wat de conclusie ook is, die komt er niet uit als die zin met juridisch jargon maar als de samenvatting “Transport risk: supplier” of iets dergelijks. En dat is dus waarom contracten korter worden. De volgende keer dat er wordt onderhandeld, zegt die inkoper of jurist niet meer dan dat het transportrisico bij de supplier moet liggen (wat ze nu al vaak ook zeggen). Het contractonderhandelsysteem zal dan een clausule zoeken die aan die eis voldoet, maar of hij nu die eerste of tweede voorbeeldzin pakt, dat maakt daarbij niet uit.

Op dat moment is dus “Transportrisico: supplier” synoniem geworden voor “Manufacturer warrants defect-free transport of the Goods”. En dan kun je dus net zo goed dat eerste in het contract zetten. In onderhandelingsjargon: het contract valt weg en je houdt alleen de term sheet over, omdat partijen raamafspraken hebben over wat term sheet bepalingen betekenen.

Natuurlijk, juridisch jargon kan behoorlijk wat nuance krijgen. Er is het nodige dat je toe kunt voegen aan die clausule waardoor er nét wat anders komt te staan, zoals “commercially safe” waardoor het niet helemaal hetzelfde meer is als “guarantees safe delivery”. Maar dergelijke clausules zullen de uitzondering zijn en blijven. Die worden dan wel gesignaleerd maar maken het proces langer. Dat zal leiden tot langere contractsonderhandelingen, waar niemand op zit te wachten. Dus dat zul je minder en minder vaak zien.

Het gevolg is natuurlijk wel dat het aantal ‘smaken’ waarin je afspraken over risico’s maakt, ook weer beperkt. Want effectief heb je alleen nog de smaken over die de partijen regelmatig gebruiken. Is dat erg? Ik denk van niet, althans in commerciële contracten. In de praktijk zit je daar vaak toch maar met een beperkt aantal opties. Om een ander voorbeeld te nemen: contracten duren vaak zes maanden, een jaar, twee jaar, drie, vijf of tien. Het eerste contract dat 7 jaar en 6 maanden duurt, moet ik nog tegenkomen. Het zal vast wel eens geopperd zijn, maar het is zeer ongebruikelijk. Moet je dan rekening houden met zo’n edge case? Ik denk dat alles een stuk soepeler gaat als je dergelijke opties uitsluit. En daar worden contracten korter van.

Arnoud

Hoe gaat de jurist van de toekomst eruit zien? #legaltechtuesday

| AE 11776 | Innovatie | 1 reactie

Mijn blog van volgende week over het uurtarief raakte aan een teer punt, gezien het aantal reacties in de mail dat ik erop kreeg. Een jurist is toch een kenniswerker, die uiteindelijk zijn uren inzet verkoopt. Dus je kunt wel vaste prijzen ergens op hangen, maar dat blijft in feite het afronden van een urenschatting en jezelf dan ruimte (of krapte) geven om het werk daarbinnen te doen. En meer algemeen, het werk dat juristen doen dat is toch eigenlijk altijd gespecialiseerd werk, maatwerk, is een vaste prijs dan wel logisch?

Natuurlijk, het beroep van de jurist is ooit begonnen als een specialisme, en de kennis van de jurist heden ten dage is gespecialiseerd en vrij uniek. Dus het is niet gek dat als je dan leest over veranderingen in het beroep, dat je dan denkt hoe je specialisme gewaarborgd blijft bij zulke veranderingen. Maar ik blijf het zeggen: het gaat niet om dat gespecialiseerde, het gaat juist om het standaardwerk. Hoewel ook juristen en advocaten zich veelal zien als leveranciers van uniek maatwerk (de term ‘kleermaker’ komt heel vaak langs), is een hele berg van het werk juist standaard.

Het lastige is alleen dat wij juristen veel beter dan anderen kunnen aangeven waarom ook dat standaardwerk eigenlijk volledig op maat geleverd moet worden. Onze dienstverlening is immers het zoeken naar risico’s en problemen, de ernst daarvan onderstrepen en een oplossing aandragen die gevolgd móet worden op straffe van hoge boetes en ander juridisch onheil. (Weinig mensen kunnen zeggen dat een fout in hun werk kan leiden tot een strafproces tegen de directie.) En dat wordt vaak gevolgd, mede omdat het specialisme met enige mystiek omhuld is en de gevolgen heel ernstig klinken.

Bovenstaande is overigens niet perse onwáár. Het klopt dat een onjuist advies over zeg een afspraak met de concurrent dat gevolg kan hebben. Of dat een foutje in een NDA kan leiden tot een jarenlange rechtszaak met miljoenenclaims. Maar dat zijn de uitzonderingen, en niet de dagelijkse praktijk. Die gaat over “kan ik dit tekenen want ik wil koffie drinken met die leverancier”. Het advies moet daarmee in proportie zijn. Een standaardzaak vraagt om een standaardantwoord. De bijzondere risico’s horen afgekapseld te zijn of afgevangen te worden als hun waarschijnlijkheid hoog genoeg wordt.

Belangrijker voor mij is de realisatie dat als je als jurist dit niet doet, anderen dit wel gaan doen. Neem het opstellen van algemene voorwaarden. Het beschermen van een ondernemer met duidelijke regels voor zijn handelsverkeer is typisch iets waar je een jurist voor inzet. Welke risico’s loopt die ondernemer en hoe dekken we dat af? Toch is juist het product “algemene voorwaarden” iets dat uit zó veel bronnen te krijgen is, van Kamer van Koophandel tot handige boekhouder tot vele online diensten waar je ze al dan niet met vragenlijst gratis, goedkoop of duur verkrijgt. Er zijn inderdaad nog steeds advocaten die 12.000 euro voor een set AV kunnen vragen maar dat is niet de bulk van het werk.

Je kunt volgens mij als jurist dan twee kanten op. Of je zegt, ik ben echt een specialist en mij moet je hebben als je situatie niet zo standaard is, of juist, ik kan dat standaardwerk prima leveren en de moeilijke gevallen schuif ik door. De natuurlijk neiging is volgens mij om meteen dat eerste te kiezen, maar besef dat dat maar een beperkte doelgroep (en dus hoeveelheid werk) aantrekt.

Daar staat tegenover dat wie het standaardwerk betreedt, meteen dus die KVK, handige boekhouder en online diensten tegenover zich krijgt. Want die kunnen het standaardkunstje ook, en zijn gehaaider in het binnenhalen van standaardklantjes tegen een lagere prijs. En ja komt ie weer met z’n Susskind: de commodificatie in de juridische wereld is al een héél groot eind gevorderd. Voor veel producten zelfs naar gratis.

Toch biedt dat ook kansen, juist voor juristen die meer kunnen dan die boekhouder maar niet meteen de superspecialist willen zijn. Jezelf onderscheidend maken bovenop commodity producten is dé manier om te groeien in zo’n markt. Dus: wat is jouw toegevoegde waarde bovenop zo’n generator? Wat wil de klant dat een boekhouder niet kan?

En nee, het antwoord is natuurlijk niet “perfect maatwerk met alle risico’s volledig uitonderhandeld en weggezet”. Voor mij is dit precies de sweet spot om legal tech in te zetten: die levert het standaardwerk dat de aanloop is voor jouw maatwerk. Om bij mezelf te blijven, dankzij NDA Lynn reviewen mijn klanten hun NDA’s in vijf minuten, en ze betalen mij vervolgens om inhoudelijk antwoord op de gekke vragen te krijgen. Ik ben daardoor de hele dag bezig met gekke dingen in NDA’s en dat vind ik dan weer leuk.

Dat is hoe de jurist van de toekomst zichzelf moet herdefiniëren: waar is mijn toegevoegde waarde bovenop de technologie, bovenop de commodity.

Arnoud

Legal tech gaat niets worden als je niet ook het declarabele uurtje afschaft

| AE 11762 | Innovatie | 6 reacties

Al jaren gaat het rond in de juridische sector: het wordt tijd om eens af te stappen van de billable hours oftewel het uurtje/factuurtje model. Klanten worden er nooit gelukkig van, het is een hoop gedoe voor medewerkers en het zou zo eenvoudig moeten zijn om gewoon een prijs te noemen. Maar toch blijft het… Lees verder

Met RPA klikt een robot op je knopjes #legaltechtuesday

| AE 11744 | Innovatie | 3 reacties

Legal tech gaat het juridische werk transformeren, lijkt mijn mantra te gaan worden. Nieuwe tools maken nieuwe manieren van werken mogelijk, en dat zal uiteindelijk zorgen voor een heel andere juridische sector. Waarschijnlijk met minder advocaten en meer andersoortige dienstverleners die juridische zaken erbij doen. In ieder geval de standaardzaken. Maar zo ver zijn we… Lees verder

De toekomst van legal tech: verdwijnen naar de achtergrond

| AE 11700 | Innovatie | 9 reacties

“De Nederlandse legal tech-markt is nog onvoldoende rijp en te onvolwassen om de vorm van geïntegreerde dienstverlening die we voor ogen hebben, succesvol te laten zijn.” Dat las ik half december in Advocatie. Merkwaardig, ik had niet het idee dat de rijpheid van de technologieleveranciers het grote probleem was bij de adoptie van legal tech… Lees verder

Legal tech laten werken gaat vooral om verandermanagement #legaltechtuesday

| AE 11676 | Innovatie | 2 reacties

Legal tech, ik schrijf er het hele jaar al over. Technologie die de juridische sector gaat veranderen. Niet alleen maar efficiënter werken, maar op een heel nieuwe manier werken. Het maakt bijvoorbeeld nogal wat uit of je sneller in je standaardcontract kunt werken, of dat je standaardcontract gewoon staat met twee klikken en je daarna… Lees verder

De redelijkheid is ver te zoeken in die smart contracts #legaltechtuesday

| AE 11650 | Innovatie | 7 reacties

Smart contracts: zelfdenkende software die buiten de greep van één partij automatisch voorwaarden checkt en afgesproken handelingen uitvoert. Daarover schreef ik een paar columns geleden. Het onderwerp blijft tot de verbeelding spreken, want zeg nou zelf wie wil er geen slim contract dat zonder tussenkomst van een advocaat of rechter netjes nagekomen wordt? En het… Lees verder

Kan dat, een algoritme met een moreel kompas? #legaltechtuesday

| AE 11642 | Innovatie | 61 reacties

Wat doe je als slimme algoritmes verkeerde of gevaarlijke keuzes maken? Die vraag las ik in FD onlangs. Machine learning-onderzoeker Philip Thomas uit Massachusetts heeft een methode ontwikkeld om ‘ongewenst gedrag’ vooraf uit intelligente machines te filteren. Hij noemt dat een Seldonian algoritme, en omdat mijn eerste zelfgekochte boeken de Foundation-reeks van Asimov waren trok… Lees verder

Wie een robot als confrère verwacht, begrijpt niets van legal tech

| AE 11449 | Informatiemaatschappij | 7 reacties

Een robot in de rechtbank zal niet snel voorkomen, want het werk van advocaten „is heel moeilijk te automatiseren”. Dat las ik in NRC Handelsblad onlangs. Het idee is hardnekkig: de robots en/of de AI’s komen eraan, en ze gaan onze banen inpikken (South Park referentie optioneel). Waarbij de illustrator van dienst dan vaste prik… Lees verder