Zijn robotlawyers nuttig of juist niet voor de rechtspraktijk?

| AE 12853 | Innovatie | 14 reacties

mohamedhassan / Pixabay

Slecht nieuws voor juristen, maar goed voor hun klanten: het blijkt niet nodig om juridisch werk volledig te automatiseren voordat een robot het over kan nemen. Een deel met machine learning laten doen is al genoeg. Die stelling las ik in The Conversation, dat daarmee een onderzoek afrondde naar het automatisch zoeken naar jurisprudentie om een geschil in je voordeel te bepleiten. Op zijn minst kun je de zwaar overbelaste legal aid worker (zeg maar medewerker Juridisch Loket) daarmee een flinke hand helpen. Goed idee, of niet?

Al vaak schreef ik over legal tech, maar in de praktijk gaat dat vooral over de transactiepraktijk: het samenstellen, onderhandelen, screenen en beheren van contracten, meestal zakelijk. Hier gaat het over een ander aspect, namelijk het oplossen van geschillen via rechtspraak. Dat is waar de maatschappij als geheel het meeste aan zal hebben, zeker nu we zien dat de rechtspraak meer en meer verstopt raakt, zeker in het strafrecht. Maar gaat het er ooit van komen?

Tussen 2030 en 2040 zullen computers het merendeel van de vonnissen voor hun rekening nemen, aldus professor Jaap van den Herik in 2016. Alleen bij ingewikkelde gevallen zullen nog mensen rechtspreken. Het basisidee is dan hetzelfde als wat The Conversation had bedacht: neem een berg bestaande vonnissen of pleitnota’s, en destilleer daaruit wat in een gegeven casus het beste antwoord hoort te zijn. Dit idee had e-Court trouwens in hun robotrechter gestopt specifiek voor incassozaken. En in 2018 bleek men best aardig het Europese Hof voor de Rechten van de Mens te kunnen voorspellen.

Het is alleen dat “best aardig” (bij die laatste zaak: 79% accuraat) dat in de praktijk het probleem gaat zijn. Natuurlijk maken ook menselijke rechters fouten, daar is hoger beroep immers voor. Bij grote strafzaken gaat men in 41% van de gevallen in hoger beroep, maar ik kan geen cijfers vinden over het succespercentage (als in: Hof vernietigt uitspraak rechtbank). Ik heb echter sterk het vermoeden dat mensen een foutpercentage van zeg 20% van de strafzaken (de helft van die 41%) door menselijke rechters eerder accepteren dan een robotrechter die in 80% een rechtvaardig vonnis wijst.

Het onderzoek van The Conversation laat nog een ander probleem zien: dit soort systemen drijft eigenlijk altijd op bestaande data en kan dus die data niet overstijgen. Zoals ik in 2018 al blogde, AI rechters en het juridische novum:

Uiteindelijk is de kern echter wel dat een AI alléén afgaat op de eerdere dataset. Hij leert immers alleen daaruit hoe er recht gesproken moet worden. Een afwijking van die dataset is daarbij niet te verwachten. Computers zijn immers niet creatief, en niet gevoelig voor ongewone omstandigheden, nieuwe feiten of het overtuigendste pleidooi. Dat is ook de reden waarom robotrechters alleen voor standaardwerk ingezet moeten kunnen worden, én dat er altijd ruimte moet zijn om die ongewone omstandigheden te kunnen stellen waarna een mensenrechter er naar kijkt.
Het ontlasten van die arme legal aid workers is dus in zoverre reëel dat de standaardvragen sneller gedaan kunnen worden, waardoor standaardverzoeken minder gedoe opleveren en mensen dus eerder daarmee terecht kunnen. Maar dan help je dus alleen de standaardgevallen waarvan al bekend is dat ze succes gaan opleveren. Dat is vaak toch een beperktere groep dan je denkt, zeker wanneer de maatschappij in de tussentijd verandert en je dataset nog steeds uit 2004 is.

Het lastige daarvan is natuurlijk dat dit zelden opvalt. Mensen kunnen nu al vaak niet terecht met een rechtsvraag, dus je merkt nergens aan dat mensen wegvallen. De standaardzaken gaan goed, maar dat is geen verrassing. Het zijn de rare zaken die misgaan, maar dat merkt het systeem niet. Hoe dát op te lossen?

Arnoud

 

Facebook en Gucci klagen samen verkoper van nepspullen aan

| AE 12641 | Intellectuele rechten | 6 reacties

Facebook heeft een rechtszaak aangespannen tegen een verkoper van namaakspullen, las ik bij Tweakers. Facebook werkt daarbij samen met modehuis Gucci, de partij wiens producten nagemaakt werden door deze verkoper. Nu komt handel in namaak al vele decennia voor, ook met Facebook of Instagram als platform, dus het verbaast in zoverre niet dat er een rechtszaak komt, maar waarom doet Facebook mee zo vroegen veel mensen zich af?

Volgens de eigen blog is de zaak “part of our ongoing efforts to enforce our Terms and protect against abuse”. Immers, de TOS van Facebook verbieden al sinds het begin het schenden van rechten van derden. Daarnaast heeft men “robust IP protection measures including a global notice-and-takedown program, a robust repeat infringement policy and additional measures”, waartoe dan kennelijk ook behoort dat je samen naar de rechter gaat.

Het doet in zoverre raar aan dat dit volgens mij de eerste keer is dat Facebook meedoet met zo’n rechtszaak. Juridisch is het ook een tikje gek, want Gucci kan gewoon merkinbreuk (of auteursrechtinbreuk, eventueel) aandragen als basis voor haar claim maar Facebook moet het gooien op een wanprestatie onder de overeenkomst met de gebruiker – de juridische term voor “schending van de TOS”. En dat is juridisch iets heel anders.

In zoverre is het handig dat als Gucci aantoont dat haar merk geschonden wordt, Facebook meteen gelijk krijgt dat haar TOS geschonden is. Dus efficiënt is het wel.

Het onderliggende punt is natuurlijk dat Facebook zelf niet aansprakelijk is voor die merkinbreuk door haar gebruiker. Dus waarom doen ze dan die moeite, zo’n dure rechtszaak? Ze kunnen ook – zoals zo veel platforms al decennialang doen – achterover leunen en wachten op de notice & takedown en dan de specifieke advertentie weghalen. Kennelijk is er dus een reden waarom Facebook zelf ook van deze gebruiker af wil. Te veel klachten gehad? Een precedent willen zetten pour encourages les autres? Geld krijgen van Gucci voor actief meewerken?

Arnoud

Komt een man met een knots geheime documenten bij Facebook halen

| AE 10985 | Regulering | 17 reacties

Dat Engelse recht heeft toch wel zo z’n charme. Het Britse parlement heeft van uitzonderlijke bevoegdheden gebruik gemaakt om interne papieren van Facebook te bemachtigen die info bevatten over de zaak-Cambridge Analytica, las ik bij Tweakers. Eén daarvan was dat de Serjeant at arms van het Parlement fysiek langs ging bij deze meneer, en dat is opmerkelijk want deze is bevoegd met een knots (de Royal Mace) op te treden als dat noodzakelijk is. Gelukkig bleek lijfsdwang genoeg om de documenten te verkrijgen. Maar de juridische vraag blijft, hoezo mag het Britse parlement Amerikaanse geheime documenten ophalen bij een Amerikaan?

Nou, omdat ‘ie in Engeland was, natuurlijk. Rechtsmacht kan soms zo simpel zijn als “je bent hier, dus doe wat ik zeg”. Zeker als je een Royal Mace in je knuist mag houden als je dat zegt. Helaas maken de Engelse publicaties over de zaak niet precies duidelijk op welke wat de bevoegdheid is gebaseerd, maar ik geloof onmiddellijk dat er zo’n bevoegdheid is gezien de brede macht die het Britse parlement onder de wet heeft.

Natuurlijk botst zo’n inbeslagname met het Amerikaans recht waaronder de documenten zijn verkregen. Ze waren in bezit van de Amerikaanse startup Six4Three, dat in een rechtszaak met Facebook gewikkeld is en in het kader van discovery toegang had gekregen tot geheime documenten van Facebook. Zo werkt dat in de VS: bij een rechtszaak moet je alle relevante informatie, bedrijfsgeheim of niet, aan de wederpartij geven. Doe je dat niet, dan ga je de cel in – contempt of court. (De Amerikaanse bailiff heeft dan weer geen ceremoniële knots maar wel een heel dik pistool.)

Als je een geheim document hebt gekregen in discovery, dan moet je het natuurlijk wel geheimhouden en alleen gebruiken voor die rechtszaak. En dat is ook waarom Facebook nu protesteert; het gebruik door het Parlement is natuurlijk een heel ander soort dan waarvoor zij het – in de VS ook nog – hadden verstrekt aan Six4Three. Maar dat is een probleem tussen Facebook en haar wederpartij in die rechtszaak, het Britse parlement is niet gebonden aan Amerikaanse procesrechtelijke voorwaarden.

In Nederland zou in principe zoiets ook kunnen door gebruik te maken van de bevoegdheden van de Autoriteit Persoonsgegevens. Artikel 5:20 Awb bepaalt namelijk:

1. Een ieder is verplicht aan een toezichthouder binnen de door hem gestelde redelijke termijn alle medewerking te verlenen die deze redelijkerwijs kan vorderen bij de uitoefening van zijn bevoegdheden.
2. Zij die uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift verplicht zijn tot geheimhouding, kunnen het verlenen van medewerking weigeren, voor zover dit uit hun geheimhoudingsplicht voortvloeit.

Er is dus maar héél weinig ruimte om te weigeren een document af te geven, en het is zeer de vraag of een Amerikaanse geheime discoveryprocedure valt onder dat lid 2. Dus in Nederland had dit ook zo gekund. (Wij hebben niets dat in de buurt komt van de Royal Mace maar twee potige politieagenten in je hotelkamer zal natuurlijk ook erg overtuigend werken.) En in theorie ook wanneer ons Parlement een Parlementaire Enquête had uitgevoerd, want heel simpel staat in artikel 6 lid 1 Wet op de Parlementaire Enquête:

De commissie kan inzage in, afschrift van of kennisneming op andere wijze van documenten vorderen.

En dat geldt nadrukkelijk óók als je daardoor in de knel komt met je wettelijke geheimhouding (artikel 15). Wel kan de enquêtecommissie besluiten om het document vertrouwelijk te behandelen of om de gesprekken erover achter gesloten deuren te voeren.

Puur juridisch gezien is er dus niets opvallends aan. Zo’n hoog instituut als het Parlement behoort vele bevoegdheden te hebben gezien de aard van hun onderzoek en macht. Maar het blijft een smeuïg verhaal natuurlijk.

Arnoud

Hoe je met een nepvonnis je reputatie op kunt schonen

| AE 9023 | Uitingsvrijheid | 38 reacties

Twee Californische advocaten worden ervan beschuldigd met neprechtszaken hun cliënten beter in zoekmachines te laten uitkomen, las ik bij Ars Technica. Of nou ja, neprechtszaken: ze bestonden echt, en er werd ook echt wat geëist. Gelukkig voor partijen kwam men meteen tot een schikking. Dus hoezo is dat raar, en vooral wat levert het je… Lees verder

Is een betalingsherinnering per e-mail eigenlijk legaal?

| AE 7777 | Privacy | 33 reacties

Een lezer ontving een nogal dreigend klinkende mail, waarvan hij zich afvroeg of het wel legaal is: U heeft factuur NCC1701 nog niet betaald, ondanks onze eerdere herinnering(-en), aanmaning(-en) en incassobrief(-ven). Via deze e-mail verzoeken wij u dringend het openstaande bedrag per direct te betalen. Alleen dan voorkomt u het opstarten van een gerechtelijke procedure… Lees verder

Gebruik van AdBlock Plus (weer) legaal verklaard in Duitsland

| AE 7708 | Ondernemingsvrijheid | 16 reacties

AdBlock Plus is legaal verklaard in Duitsland, las ik bij Business Insider. Zij wonnen een rechtszaak aangespannen door website-uitgevers die stelden dat ABP misbruik maakte van haar machtspositie en bovendien auteursrechten schond door ongeautoriseerd webpagina’s aan te passen. Dit is de tweede overwinning in korte tijd voor de advertentiefilterdienst. Het blokkeren van advertenties bij websites… Lees verder

Onrechtmatig verkregen camerabeelden toch bruikbaar als bewijs

| AE 7285 | Ondernemingsvrijheid, Security | 14 reacties

Is een stiekem gemaakte verborgencameraopname bruikbaar als bewijs? Wie veel Amerikaanse rechtbankseries kijkt, weet het antwoord: nee. Maar het Nederlands (burgerlijk) recht werkt anders, zo blijkt maar weer eens uit een recent vonnis (via) waarin dergelijke verborgencamerabeelden gewoon als bewijs gebruikt mochten worden. De werknemer was op staande voet ontslagen wegens (zo te lezen) het… Lees verder

Hoe haal je je recht als kleine wederpartij?

| AE 6585 | Informatiemaatschappij | 42 reacties

Een frustratie die me steeds vaker opvalt: mensen hebben een juridisch probleem, en hoewel de oplossing (volgens mij dan) duidelijk is, weigert de wederpartij daaraan mee te werken. Soms met argumenten, soms met “je zoekt het maar uit” of “succes bij de rechter dan”. En de frustratie is dan: ga je naar de rechter over… Lees verder