Ziggo zet particuliere abo’s automatisch om naar zakelijke op basis van KvK-data, mag dat?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 27 reacties
Hitcom / Pixabay

Ziggo lijkt sommige klanten met een particulier abonnement automatisch om te zetten naar een zakelijk abonnement, gebaseerd op Kamer van Koophandelnummers die klanten hebben opgegeven. Dat meldde Tweakers woensdag. “[W]e zien in uw klantgegevens dat u een KvK-nummer heeft. Grote kans dat u uw Ziggo-diensten zakelijk gebruikt. Daarom registreren we u vanaf juni als zakelijke klant”. Wat niet iedere klant even servicegericht vond, dus ik kreeg veelvuldig de vraag: mag dat?

Het is verre van netjes om zo onaangekondigd meteen door te pakken en mensen over te zetten naar een ander aanbod, dat zeg ik er meteen bij. Maar of het juridisch ook rammelt, dat is een veel lastiger discussie. (Juridisch en ethiek zouden meer met elkaar te maken moeten hebben.) De kern is of deze overeenkomsten consumenten- dan wel zakelijke contracten zijn.

In het Gruber-arrest bepaalde het Hof van Justitie dat een ‘gemengde’ overeenkomst eigenlijk niet kan: je bent óf zakelijk óf als consument aan het contracteren, ook al heeft je overeenkomst trekken van beiden of ook al profiteer je met beide petten op. Gruber had dakpannen gekocht waarmee zowel het dak van zijn woning als zijn bedrijfsgebouw gedekt moesten worden (zo’n boerderij die in één gebouw beide functies verenigt), en nadat de geleverde pannen tegenvielen, beriep hij zich op consumentenrecht als bescherming. De leverancier zei natuurlijk dat Gruber als ondernemer had gekocht, waardoor andere regels zouden gelden.

Het Hof concludeert kort gezegd dat als je overeenkomst ook maar een deel zakelijk is, hij helemaal als zakelijke overeenkomst wordt aangemerkt. Pas als het zakelijk gebruik “onbetekenend” is, mag je toch nog spreken van een consumentenovereenkomst. En let wel: als jij stelt dat je een consumentenovereenkomst hebt, dan moet jij bewijzen dat je consument bent – oftewel dus dat eventueel zakelijk gebruik onbetekenend weinig gaat zijn.

Onduidelijk is vooralsnog hoe Ziggo de ondernemers-op-privé-abo op het spoort is gekomen: ik dacht eerst dat ze adressen uit de KVK hadden gematcht – “op uw adres staat een bedrijf ingeschreven, dat zult u wel zijn dus u gaat over”. Maar ik lees vooral dat men KVK nummers vraagt bij inschrijving en dan nu dus eindelijk eens zegt “maar dan bent u dus ondernemer, als u dat invult bij uw abonnementsaanvraag”. Ik moet zeggen dat ik die laatste conclusie iets redelijker vind dan de eerste. Je kunt prima huisgenoten hebben met een onderneming, of als bestuurslid van een stichting bij de KVK vermeld staan met je privéadres. Dat maakt je natuurlijk nog geen ondernemer.

Kan het juridisch? Natuurlijk staat nergens in de consumentenvoorwaarden “bent u ondernemer, dan zetten we u over zodra we het merken”. Maar wat er wel staat, is dat zo’n consumentencontract alleen is voor de klant die als consument contracteert. Voor mij zou de formele route dus zijn dat de zakelijke klant die een privéabonnement neemt, zich niet aan de voorwaarden houdt en dus uit het contract gezet mag worden. Of althans: dat aangezegd mag krijgen, waarna hij bewijs gaat leveren dat de internetdienst privé is en niet zakelijk.

Hoe je dat doet, hangt nogal af van de aard van je bedrijf. Ben je zelfstandig metselaar, dan denk ik dat je zakelijk gebruik inderdaad zeer onbetekenend zal zijn – offertewerk en de boekhouder mailen, zeg maar. Een zelfstandig jurist of programmeur die vanuit huis werkt, daar lijkt het verhaal me een heel stuk lastiger. En ik ken weinig ondernemers met aparte vlans voor het zakelijk en privé gebruik van het netwerk, laat staan met logs die duidelijk de conclusie “onbetekenend” kunnen laten zien. Dus juridisch is hier weinig van te maken.

Arnoud

ICT en Recht: een geschiedenis van botsingen van rechten en plichten – bestel nu!

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 1 reacties

Vorige week verscheen mijn nieuwste boek “ICT en Recht”. Juridisch verplicht leesvoer voor iedereen die iets doet op het snijvlak van tech en wet. Had je de trailer al gezien?

In acht hoofdstukken neemt ik je mee door de geschiedenis en toekomst van de ict vanuit juridisch perspectief. Complexe technische vraagstukken worden helder geduid en in het juiste kader geplaatst. Leer waarom ook bij ict-recht geldt dat de geschiedenis zich niet herhaalt maar wel rijmt: oude kwesties komen opnieuw terug, van de internetbubbel naar de cryptohype en van ponskaarten tot AI profileren.

Het boek definieert ict-recht als de botsingen tussen grondrechten die ingegeven zijn door regulering of innovatie op ict-gebied. Ook deze twee ‘verstoorders’ komen uitgebreid aan bod. Waarom is de iPhone wel disruptief en bitcoin niet? Waarom was de DMA nodig en kon het mededingingsrecht het niet aan?

Er zijn acht hoofdstukken, die deze grondrechten en botsingen nader uitwerken:

1: Naar een afbakening van het begrip ‘ICT-recht’ Wat is de definitie van ‘ict-recht’, waarom heeft het bestaansrecht en waar komt het vandaan.

2: Internet: de drukpers van de informatiemaatschappij De opkomst van internet als systeem binnen de context van de informatievrijheid. Waarom zoekmachines net zo belangrijk zijn als drukpersen en de onmogelijke vraag wat Youtube nu eigenlijk is.

3: Het auteursrecht reageert Geen enkel recht heeft zo veel aangericht in het ict-landschap als het auteursrecht. Historie, worsteling en overwinning van zo ongeveer elk principe uit de ict-rechtelijke wereld.

4: Van webshop tot cloud Hoe online ondernemen innoveerde en transformeerde, en daarmee internet veranderde van een gedecentraliseerde peer groep tot een enorme gecentraliseerde activiteit. Het grondrecht ondernemen staat hier dan ook centraal.

5: De weg terug naar online privacy Een zoektocht naar de beteugeling van de data-industrie. Inclusief recept voor pasta bolognese (serieus).

6: Internet governance en handhaving “The Net interprets censorship as damage and routes around it”, maar daar heeft de wet dan weer een antwoord op. Crypto wars en waarom het mededingingsrecht de mist in ging.

7: Innovatie leidt en de wet volgt De continue worstelpartij tussen innovatie en regulering. Waarom hebben octrooien er nooit wat van gemaakt? Wat is er zo bijzonder aan open source dat het alle andere innovatiemodellen heeft weggevaagd?

Chapter 8: Code as law versus rule of law De impact van AI, het internet of things (en waarom dat steeds kapot gaat) en de belofte van digitale autonomie door bitcoin en de blockchain.

Bestel nu!

Arnoud

Hoe een versleuteld bericht toch bewijs kan zijn van schending geheimhouding

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Security, 16 reacties

Een oud-werknemer moet een boete van ruim 15.000 euro betalen omdat hij een overeengekomen geheimhoudingsbeding en een beding over bedrijfseigendommen had geschonden door een bestand met bedrijfsgegevens naar zijn privé e-mail adres te sturen. Dat is de samenvatting van een recent Amsterdams vonnis in een arbeidszaak met een ict-tintje: het bestand was namelijk versleuteld, en hij was het wachtwoord vergeten dan wel gebruikte het dagelijks, waarom hij het niet wilde geven. Eh ja. Hoe kan dat leiden tot bewijs van een schending van je contractuele geheimhoudingsplicht?

De man was in dienst op basis van een tijdelijk arbeidscontract. Dat had een geheimhoudingsbeding, waarin was bepaald dat het sturen van vertrouwelijke informatie door de werknemer naar een privé e-mailadres wordt beschouwd als een schending van het geheimhoudingsbeding. Op overtreding ervan was een boete gesteld van grofweg vijf bruto maandsalarissen. En ja, dat mag: geheimhouding schenden is een ding waar rechters weinig sympathie voor hebben (tenzij je heel duidelijk aan het klokkenluiden bent natuurlijk). Concurrentie- en relatiebedingen krijg je nog wel omver, maar dit is echt andere koek.

Op 23 maart 2022 heeft [werkgever], na onderzoek van haar IT-afdeling, geconstateerd dat [gedaagde] op 17 maart 2022 een Excelbestand genaamd “ListeRenewableEnergyxVCMxBioMethane” heeft hernoemd tot “Stuff tot do”, dit heeft beveiligd met een wachtwoord en verzonden naar een van zijn privé emailadressen. Ook heeft [werkgever] geconstateerd dat [gedaagde] op 20 maart 2022 nog een e-mail met eveneens het beveiligde Excelbestand genaamd “Stuff to do” heeft verzonden naar een ander privé e-mailadres. [werkgever] heeft de beschikking over de laatste versie van het bestand “Stuff to do” voordat dit door [gedaagde] is versleuteld.
Wat was hier aan de hand? De werknemer legde uit:
Het was slechts een lijst met potentiële klanten zoals die ook op internet zijn terug te vinden. Hij was van plan om in dit rekenblad ook informatie over (potentiële) klanten van [werkgever] op te nemen, om zo te komen tot een lijst met potentiële klanten waarmee hij na zijn carrière bij [werkgever] zonder risico zou kunnen werken. Zover is het echter niet gekomen omdat dit te bewerkelijk werd. Met de lijst van klanten van [werkgever] die hij had gevonden in het CRM systeem van [werkgever] heeft hij dus niets gedaan.
De sleutel wilde hij echter niet geven, en dat wekte wat wrevel op bij de rechter:
Verder valt op dat [gedaagde] weinig coöperatief is geweest tijdens de gesprekken met [werkgever], bedoeld om [werkgever] duidelijkheid te verschaffen over de inhoud van het door [gedaagde] verstuurde bestand. Zo blijkt uit een niet betwiste transcriptie van een op 28 maart 2022 gevoerd telefoongesprek (productie 25 [werkgever]) dat hij tijdens dat gesprek heeft verklaard het wachtwoord niet te willen geven omdat hij dit dagelijks gebruikt, terwijl hij op de mondelinge behandeling heeft verklaard het wachtwoord niet meer te weten. Voorts heeft [gedaagde] verklaard het bestand te hebben weggegooid.
Ik zou dit ook een ietwat irritante houding geven. Maar enkel irritant doen is natuurlijk geen reden om je een rechtszaak te laten verliezen. Dat kan wel als je de bewijslast omkeert, en de rechter ziet daar – naast bovengenoemde houding – genoeg inhoudelijke gronden voor:
[Gedaagde] heeft daarbij gewezen op de door [werkgever] overgelegde nog niet met een wachtwoord beveiligde versie, waarvan als niet (voldoende) betwist vaststaat dat die versie geen vertrouwelijke bedrijfsinformatie van [werkgever] bevat. Daarmee valt echter niet uit te sluiten dat [gedaagde] die bedrijfsinformatie alsnog heeft toegevoegd alvorens het bestand te versleutelen en te versturen. Dat valt temeer niet uit te sluiten nu [gedaagde] niet (voldoende) heeft betwist dat de betreffende Excel sheet, gezien de daarin door hem gebruikte tabbladen, wel geschikt was om met vertrouwelijke klantgegevens van [werkgever] te worden gevuld. Daarbij staat onbetwist vast dat [gedaagde] voorafgaand aan de verzending van het bestand gegevens heeft gedownload uit het zg. CRM systeem van [werkgever]. Bovendien valt niet goed te begrijpen waarom [gedaagde] een bestand met – zoals hij zelf stelt – slechts openbaar toegankelijke informatie überhaupt met een wachtwoord zou moeten beveiligen.
Het is inderdaad voorstelbaar dat je aan een bestaand Excel-bestand een extra tab toevoegt met wel vertrouwelijke informatie, zeker in de context waarin je ziet dat iemand wat eerder nog vertrouwelijke gegevens heeft gedownload. En als kers op de taart dan de vraag wáárom je zo’n bestand versleutelt als er niets bijzonders in staat. Natuurlijk, daar zijn weer logische antwoorden op te verzinnen (“dat doe ik altijd”), maar dat moet je dan wel zeggen en het moet natuurlijk wel kloppen. Alles bij elkaar vindt de rechter dat het verhaal aan de kant van werknemer te zeer rammelt, en draait hij de bewijslast om. Dat mag van de wet, art. 150 Rechtsvordering:
De partij die zich beroept op rechtsgevolgen van door haar gestelde feiten of rechten, draagt de bewijslast van die feiten of rechten, tenzij uit enige bijzondere regel of uit de eisen van redelijkheid en billijkheid een andere verdeling van de bewijslast voortvloeit.
De hoofdregel is dus “wie stelt, bewijst”, maar dan iets preciezer geformuleerd: wie wil profiteren van het gevolg van een stelling, moet deze bewijzen. De werkgever wil de boete incasseren, dus moet de werkgever bewijzen dat het beding geschonden is. Maar op basis van de situatie zoals die nu ligt, is het niet meer dan redelijk dat de werknemer maar moet bewijzen wat er dan in dat versleutelde bestand zat om zo te bewijzen dat hij geen bedrijfsgeheimen naar zichzelf had gemaild.

Dan zijn we snel klaar, want de werknemer had verklaard het wachtwoord niet meer te weten en het bestand te hebben weggegooid. Daarmee is het bewijs dus geleverd dat hij het beding heeft overtreden, zodat hij de boete moet betalen. Deze wordt wel gematigd, omdat de berekening van de werkgever meerdere keren hetzelfde feit betrof.

Merk op dat we het niet een keer hebben gehad over de gebruikte encryptietechniek of de mogelijkheden van vervalsen van berichten, deniable encryptie en ga zo maar door. Deze rechter deed precies wat rechters moeten doen: de argumentatie van partijen aanhoren en afwegen, en dan een beslissing nemen. Hoe iets technisch werkt en wat er zou kunnen is dan minder van belang dan wat er in dit specifieke geval is gebeurd. Met een andere opstelling had deze meneer wellicht wel weg kunnen komen zonder boete: vraag om het bestand, probeer het wachtwoord nog te herinneren, leg uit waarom je encryptie gebruikte, zulke dingen. Een open opstelling leidt altijd tot een beter resultaat.

Arnoud

Boekhouder die illegaal inlogde op server kan zich niet beroepen op noodtoestand

Geplaatst op in Regulering, Security, 14 reacties

Een boekhouder die illegaal inlogde op de server van het bedrijf waarvoor hij de boekhouding verzorgde, om zo gevoelige informatie te verzamelen voor de ontslagprocedure van een collega, kan zich niet beroepen op een noodtoestand, zo las ik bij Security.nl. Wacht, een noodtoestand in het strafrecht, is dat een ding? Jazeker. De Hoge Raad oordeelt alleen helaas voor de boekhouder dat die situatie niet opgaat, en veroordeelt hem gewoon voor computervredebreuk.

Tijdens het ontslagproces van een medewerker van het bedrijf werd ontdekt dat die over vertrouwelijke informatie beschikte, waaronder financiële stukken, offertes, correspondentie, privé mails en zeer geheime stukken. Dat bleek (zoals ik uit het arrest haal) te herleiden tot deze boekhouder, die maar liefst 45 keer had ingelogd op de server en daar informatie had opgehaald die niets met zijn eigenlijke werk te maken had. Weliswaar mocht hij op die server zijn, maar zeker niet bij die bestanden.

Het verweer van de boekhouder was opmerkelijk:

Toegespitst op deze gedragingen, is het beroep op overmacht in de zin van noodtoestand, als volgt nader toegelicht: de verdachte bevond zich tussen conflicterende belangen; hij voelde dat hij de maatschappelijke plicht had om de waarheid van de feiten in de ontslagprocedure van [betrokkene 1] in te doen brengen; [betrokkene 1] had hem hier om verzocht; de verdachte stelt dat [het bedrijf] de financiële positie van het bedrijf doelbewust en valselijk te negatief aan de kantonrechter had gepresenteerd om zo een zo laag mogelijke ontslagvergoeding te moeten betalen; dit moest in hoger beroep worden rechtgezet.
Heel erg meedenkend in de richting van de boekhouder: als je ziet dat een collega bij een ontslagprocedure een te lage vergoeding krijgt op basis van bedrijfsomzetgegevens waarvan jij (als boekhouder dus) weet dat ze niet kloppen, dan snap ik best dat je daar boos om wordt en dat onrecht wilt corrigeren. En ja, het is juridisch erkend dat je vanuit een toestand van nood kunt handelen en dat je dan straffeloos bent:
“uitzonderlijke gevallen kunnen meebrengen dat gedragingen die door de wetgever strafbaar zijn gesteld, niettemin gerechtvaardigd kunnen worden geacht, onder meer indien moet worden aangenomen dat daarbij is gehandeld in noodtoestand, dat wil zeggen -in het algemeen gesproken- dat de pleger van het feit, staande voor de noodzaak te kiezen uit onderling strijdige plichten en belangen, de zwaarstwegende heeft laten prevaleren”. [HR 23 juli 2011, ECLI:NL:HR:2011:BP5967]
De lat ligt alleen wel heel erg hoog, er moet echt op dat moment geen andere optie zijn. Meelezende juristen moeten nu wellicht denken aan het opticien-arrest, waarin een opticien niet strafbaar was door na openingstijd een zeer slechtziende man een bril te verkopen. Die persoon had zó zeer op dat moment een bril nodig, dat het (geringe) belang van de Winkelsluitingswet moet wijken. Maar omdat het hier om een langere periode aan gedragingen ging, ziet de HR dat niet van toepassing:
Het gestelde rechtvaardigheidsgevoel is in deze niet voldoende dwingend, en wordt overigens ook vertroebeld met hetgeen de verdachte zelf bij de politie heeft verklaard: “voor mij geldt het motto: Het doel heiligt de middelen” en “eigen schuld dikke bult”. Daar komt bij dat de omstandigheden die zouden hebben genoopt tot wetsovertreding al geruime tijd speelden. Gesteld noch gebleken is dat niet-strafbare alternatieven om het beoogd doel te bereiken voldoende zijn onderzocht en kennelijk volkomen ineffectief zouden zijn geweest. Van enige geestelijke “worsteling” leidende tot een kennelijk onvermijdelijke wetsovertreding is niet gebleken.
Ik moet zelf wel zeggen dat ik niet meteen weet wat dan die niet-strafbare alternatieven zouden moeten zijn. Het lijkt me erg moeilijk om als buitenstaander informatie aan te dragen over de financiële positie van een bedrijf, dus daarmee kun je die ontslagen medewerker niet echt helpen.

Arnoud

 

Familie van F1-coureur Schumacher klaagt tijdschrift aan vanwege AI-interview

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid, 17 reacties

De familie van Formule 1-rijder Michael Schumacher klaagt een Duits tijdschrift aan vanwege een vermeend interview met de autocoureur. Dat las ik bij Tweakers. ‘Vermeend’, want ondanks uitspraken als “No meagre, nebulous half-sentences from friends. But answers from him! By Michael Schumacher, 54!” bleek het te gaan om AI-gegenereerde teksten. Iets dat je past wist als je alles had gelezen. Wat zou de familie kunnen doen?

Het blaadje dat het ‘interview’ publiceerde heet Die Aktuelle, waarover ik bij ESPN lees:

In 2014, the magazine posted a picture of Michael and wife Corinna on the front cover, with the headline “Awake”, only for the piece in question to have been about people who have awoken from comas in the past. The magazine also won a legal case against the Schumachers the next year after a front cover saying “a new love” had entered Corinna’s life, only for the article to be about the couple’s daughter, Gina. [etc]
Ik zie wel hoe ChatGPT van alles laten zeggen en dat aan Schumacher toeschrijven in die lijn past. De cover vond ik bij Über Medien, en die wijzen erop dat er “Es klint täuschend echt” (“Het klinkt bedrieglijk echt”) onder de kop staat. Dus ja, bijdehante truc om te kunnen zeggen “het eerste AI interview ja haha goed lezen is een kunst he”. De “ja haha” regel gebruik ik niet zo vaak hier: als je “ja haha” zegt in je juridisch verweer, dan heb je een stuitend zwak verweer.

Vraag is natuurlijk even (naar Nederlands recht) wat je juridisch hier tegen zou kunnen doen. Smaad, zullen velen denken, maar welk concrete aantasting van de goede naam van de coureur vindt hier plaats? Dat hij een interview geeft aan Die Aktuelle, ja haha het kan.

De AVG, zal menig lezer denken. In Italië was dat de reden om ChatGPT per direct te verbieden, toch? Ja klopt, maar ik ga nu iets schokkends zeggen: deze club valt onder de uitzondering voor journalistiek, zodat rechten als correctie of verwijdering er niet in zitten. De grondbeginselen (artikel 5) blijven wel van kracht (art. 43 li1 1 UAVG), maar dat is een veel lastiger discussie door al die flauwe disclaimers en journalistieke trucjes door overal een vraag van te maken.

Nee, ik denk dat je toch ‘gewoon’ bij de onrechtmatige perspublicatie uitkomt. Waarbij je dan hetzelfde probleem hebt als bij smaad: welke reputatieschade lijdt Schumacher of zijn familie door deze publicatie? Quotes zoals “Mijn leven is compleet veranderd. Het was een verschrikkelijke tijd voor mijn vrouw, kinderen en hele familie” zijn nou echt niet heel vervelend, diffamerend of beledigend te noemen. En dat is toch wel de lat voor onrechtmatige publicaties.

Arnoud

Wat is er aan de hand met de nieuwe merkenregels van programmeertaal Rust?

Geplaatst op in Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid, 2 reacties

De nieuwe trademark-regels van het open source Rust project doen nogal wat stof opwaaien, las ik bij DevClass. Rust is een relatief populaire programmeertaal, die problemen met andere talen oplost. De taal wordt vanuit de opensourcegedachte aangeboden inclusief alle benodigde tooling, en in 2020 werd een stichting opgericht waarbij de naam als merk werd vastgelegd. De nieuwe voorgestelde regels over merkgebruik maken nogal wat los. Wat is hier aan de hand?

Zoals vrijwel iedere opensourceorganisatie heeft ook Rust een merkbeleid. Daar staat weinig controversieels in. De kern van zulk beleid is altijd een balans tussen enerzijds mensen de naam laten gebruiken (de software is immers open source) en anderzijds grip krijgen op ongewenst gebruik. Dat gaat met name over commercieel misbruik, zoals bij conferenties die zich al te officieel voordoen of herverpakte software die onder de merknaam wordt verkocht waarbij de naleving van de licentie hooguit een vage wens is, zal ik maar zeggen.

Het nieuwe beleid leek vooral bedoeld om wat puntjes op de i te zetten. Maar het gaf enorme heisa, onder meer vanuit de eerste ontwikkelaar Graydon Hoare die erover zegt:

Announcing “common practice in the community is now forbidden” is why everyone’s upset. If that’s not what’s intended, it needs a rewrite, because that’s what it says.
De oude policy was vrij simpel van opzet: je mag de merken en logo’s gebruiken zolang je dat maar niet zo doet dat een vluchtig oplettend iemand zou denken dat jouw ding van de Rust Foundation komt. Ook mag je geen verwarring creëren over het vrije en open karakter van de taal en de tooling, of (buiten kleinschalige events om) geld verdienen met de logo’s an sich, zoals bij merchandise. Dat is natuurlijk volledig standaard, en dat is dan ook wat graydon bedoelt met “common practice”.

De nieuwe policy bevat enkele opmerkelijke zaken, zoals artikel 4.3.1 over zelfgeschreven programma’s in die taal:

Using the Marks in the name of a tool for use in the Rust toolchain, a software program written in the Rust language [AE], or a software program compatible with Rust software, will most likely require a license. The “RS” abbreviation can be used instead.
Het is merkenrechtelijk volstrekt geen inbreuk als je bij een programma geschreven in Rust wil aangeven dat het in Rust geschreven is. Idem voor compatibiliteit, aangeven wat de aard of bestemming van de waar is, is al zo ongeveer sinds de uitvinding van het merkenrecht een toegestane handeling. Ik snap dus werkelijk niet wat hier de bedoeling van moet zijn geweest.

Ook over gebruik van het grafische logo staan er nieuwe regels, die neerkomen op “je mag niets veranderen behalve de grootte of het zwartwit maken”. Het is toch ook vrij gebruikelijk dat logo’s worden bijgekleurd in de huisstijl van een event of website. Dat zou niet automatisch een probleem moeten zijn. En natuurlijk kun je dan zeggen, laat die mensen gewoon even snel toestemming vragen. Maar dat is nogal een hindernis, ik ken geen bedrijf of stichting waar je snel even een merkenrechtelijke toestemming kunt vragen en dan een eenduiding antwoord in de mail zou krijgen. Dus dat zal mensen zeker hinderen.

Het kan wel, want er staat “contact us” bij – ik citeer even het voorbeeld van conferenties:

Events and conferences are a valuable opportunity to grow your network and learning. Please contact us at ‘Where to go for further information’ below if you would like to hold an event using the Marks in the event name. We will consider requests to use the Marks on a case by case basis, but at a minimum, would expect events and conferences using the Marks to be non-profit-making, focused on discussion of, and education on, Rust software, prohibit the carrying of firearms, comply with local health regulations, and have a robust Code of Conduct.
Het is voor mij de eerste keer in m’n leven dat ik merkbeleid lees dat als voorwaarde voor een licentie eist dat de ontvangende organisatie het dragen van vuurwapens verbiedt. Maar ik snap het wel: diverse Amerikaanse staten hebben tegenwoordig regels waarmee je zonder wapenvergunning met een (vaak ook nog verborgen) vuurwapen mag rondlopen. En er zijn ook genoeg mensen die er een punt van willen maken en met een zeer zichtbaar wapen naar zo’n conferentie gaan. Dat verbieden is dan de standaardmanier om een veilige omgeving te creëren. Dit in aansluiting op de Code of Conduct, een verwijzing naar typische regels bij conferenties die lastigvallen, beledigende opmerkingen over bijzondere persoonsgegevens, stiekem fotograferen en dergelijke aan banden leggen. Allebei deze onderwerpen zijn controversieel bij conferenties in de VS, dus een deel van de discussie gaat dan meteen over het al dan niet ‘woke’ karakter van het merkbeleid.

Bij DevClass verzekert het Rust-stichtingsbestuur iedereen dat er echt niets aan de hand is en men teleurgesteld is in sommige reacties:

The goal of the Trademark Policy consultation phase is to involve interested members of the public so we can surface actionable comments, questions, and suggestions and apply them to the next draft. To do this effectively, we needed to set up a system to gather feedback from the Rust Project and community in an organized fashion, hence the form. We were disheartened to see misinterpretations of this intention.
Men kondigt wel aan om direct na sluiting van de consultatieronde al feedback te geven, wat een positief signaal moet zijn. Ik ben benieuwd!

Arnoud

Rechter: xHamster moet porno die zonder toestemming is geüpload verwijderen

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, Uitingsvrijheid, 40 reacties

Pornosite xHamster moet pornobeelden die zonder toestemming van de herkenbare, gefilmde mensen zijn geüpload, verwijderen. Dat las ik bij Tweakers. De rechtbank Amsterdam beveelt de site op straffe van een dwangsom (30k per film) alle beeldmateriaal met personen die in Nederland woonachtig zijn, offline te halen wanneer er geen aantoonbare toestemming. De zaak is in lijn met een eerdere uitspraak uit 2022, waarbij dezelfde stichting als eiser optrad.

De site xHamster is een user generated content site, waarbij geregistreerde gebruikers (porno)videos mogen uploaden en delen in de advertentie-opbrengsten bij hun materiaal. Uiteraard staat in de voorwaarden dat er toestemming moet zijn van alle acteurs, en men spreekt van “zero tolerance” naar overtreders. Toch bleek de Nederlandse stichting Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM) diverse voorbeelden te kunnen vinden van beeld dat zonder toestemming is gemaakt, net zoals in die zaak uit 2022.

De voorbeelden werden direct weggehaald, inclusief nog 3 uit 4 nadere voorbeelden – bij dat vierde was wél een toestemmingsformulier aanwezig. Dat wijst niet direct op een adequaat moderatiebeleid, maar hooguit op een efficiënt piepsysteem. En dat is natuurlijk niet hoe het hoort. Ook niet bij xHamster, want die moesten al in 2021 van hun creditcardmaatschappijen nadere regels treffen. (Idem voor collega Pornhub.) Dat was op papier goed geregeld: je moet je met een identiteitsbewijs aanmelden, en van elke performer ook een ID en een toestemmingsformulier inleveren. De dienst “is dan ook verbaasd dat EOKM juist haar dagvaardt”, aldus het vonnis.

Een bijkomend verweer was dat de site op Cyprus gevestigd is, en zich dus niet direct op Nederland richt. Weliswaar is er een Nederlandse subdomeinnaam, een Nederlandstalige interface en zijn er Nederlandse filmpjes, maar die zijn niet perse echt in Nederland gefilmd en alle Nederlandse teksten zijn via machinevertaling gegenereerd. Daar gaat de rechter niet in mee: mede door de (automatische) vertaling zijn de filmpjes duidelijk voor het Nederlandse publiek bedoeld.

XHamster gaat vervolgens keihard onderuit: zij had ook na die beleidswijziging in 2021 en na het vonnis uit 2022 niets gedaan met bestaande content, de nieuwe regels golden alleen voor nieuwe content. De site staat dus nog steeds vol met video’s waarbij de toestemming niet adequaat is geregeld. Het is echt de bedoeling dat je na zo’n vergaande uitspraak teruggaat en je héle site aanpast aan de nieuwe regels.

Ook het verweer dat men slechts een UGC site is die niet aansprakelijk is, is de rechter snel klaar:

Geoordeeld wordt dat [xHamster-eigenaar] Hammy Media niet voldoet aan het vereiste van een neutrale dienstverlener, wiens rol beperkt blijft tot louter technische, automatische en passieve handelingen. Filmpjes worden voorafgaand aan publicatie gecontroleerd (in de eigen woorden van Hammy Media: “strictly moderated”). Hammy Media kijkt daarbij naar de inhoud van de filmpjes. Het is dus niet de uploader die bepaalt welke filmpjes op xhamster.com zijn te zien. Hammy Media is geen neutrale tussenpersoon en zij is zelf verantwoordelijk voor wat er op haar website openbaar wordt gemaakt. Het hebben van een Notice and Takedown procedure is niet voldoende. Dit voorkomt niet dat onrechtmatig materiaal wordt geplaatst, hooguit dat het (snel) wordt verwijderd na een melding.
Als je iedere video inhoudelijk controleert, op het grondige niveau dat hier geschetst is, dan kun je daarna moeilijk zeggen dat je van niets meer weet. Het doet denken aan de al wat oudere 123video-zaak uit 2012, waar de rechter het controleren en in de juiste categorie plaatsen een vorm van inhoudelijke bemoeienis vond. Ik blijf dit een lastig spanningsveld vinden. In de aankomende Digital Services Act is hier iets meer ademruimte voor de hoster trouwens (art. 7):
Aanbieders van tussenhandeldiensten worden niet geacht te zijn uitgesloten van de in de artikelen 4, 5 en 6 bedoelde aansprakelijkheidsvrijstellingen louter omdat zij te goeder trouw en zorgvuldig vrijwillige onderzoeken op eigen initiatief uitvoeren naar of andere maatregelen nemen die zijn gericht op het opsporen, identificeren en verwijderen van, of het uitschakelen van de toegang tot illegale inhoud, of omdat zij de nodige maatregelen nemen voor de naleving van de vereisten van het Unierecht en het met het Unierecht in overeenstemming zijnde nationale recht, waaronder de in deze verordening uiteengezette vereisten.
Voor xHamster zit er nu niets anders op dan alle video’s nogmaals te gaan beoordelen en alsnog toestemmingsformulieren te gaan halen. Ze krijgt daarvoor drie weken. Vanaf daarna mag de stichting individuele video’s aanwijzen die zonder toestemming zouden zijn geplaatst. De site krijgt dan drie werkdagen om hetzij te bewijzen dat er toestemming is, hetzij de video te verwijderen, hetzij aan te tonen dat geen van de performers in Nederland woonachtig is.

Arnoud

 

Een directe collega leest de mail van de manager, mag dat?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 7 reacties
Pexels / Pixabay

Een lezer vroeg me:

Een directe collega heeft toegang tot de mailbox van onze teamleider/manager en kan mailtjes die wij dachten in prive/vertrouwen te sturen meelezen. Wij waren hier niet van op de hoogte gesteld. Mag dit zomaar en wat kan hier eventueel aangedaan worden als dit niet mag?
Ik ga er maar even vanuit dat deze directe collega met een legitieme reden die toegang heeft. Het lijkt me vanzelfsprekend dat als die collega tegen de regels in het wachtwoord kent, er iets goed mis is en de collega natuurlijk niet die mails mag lezen.

De vraag “mag dit zomaar” komt dan allereerst neer op “met welke reden heeft de collega toegang”. Het gaat kennelijk niet om de assistent van de teamleider, gezien de bewoordingen “directe collega”. Op zich zou het logisch zijn dat iemands assistent toegang heeft tot diens mailbox, dat hoort immers bij het assisteren.

Een ict-beheerder is vaak ook iemand die toegang heeft tot mailboxen vanuit zijn of haar werk. Dat is dan op zich ook legitiem. De vervanger van de teamleider kan ook redenen hebben om in de mailbox te willen, en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Als iemand toegang heeft tot een mailbox, dan wil dat nog niet zeggen dat zhij dan alles mag met de inhoud. Het lezen en andere acties moet verbonden zijn met die taak. Een assistent mag dus meer dan een ict-beheerder, bijvoorbeeld.

Persoonsgebonden berichten vallen gewoonlijk buiten die taak, als jij specifiek iets aan teamleider Janny de Vries wil berichten dan behoort Willem de assistent daar niet in te kijken. In de context van e-mail is dit wat lastig in te regelen, praktisch kom je vaak niet verder dan in de onderwerpregel termen als “Strikt persoonlijk” of “Alleen voor jou” op te nemen. Encryptie met een sleutel waartoe de assistent of andere toeganghebber niet bevoegd is, zou nog mooier zijn.

Dan blijft als laatste nog de juridische achtervang over dat je geheimhouding hebt over duidelijk vertrouwelijke dingen die je in het kader van je werk tegenkomt. Dat geldt dus ook als er geen persoonsgebonden encryptie is gebruikt, en ook als de mail in de inbox stond en ook als er niet “strikt persoonlijk” in de onderwerpregel staat. Als na lezing duidelijk is dat dit een privébericht was, dan heb jij dus je mond (en screenshotknop) daarover te houden.

Natuurlijk is het in een werkrelatie vaak lastig om een collega ergens op aan te spreken, juist omdat je nog lang met die persoon zult moeten blijven werken. En als dit een persoon is die er weinig problemen mee heeft om (kennelijk) te roddelen over wat hij in die mailboxen leest, dan zal een goed gesprek ook weinig effect hebben. Dan blijft over het meer escaleren: vakbond of OR inschakelen, de teamleider hierop aanspreken als een groep, HR vragen hier wat van te vinden, een klacht bij de manager van de teamleider, zulke dingen.

Strikt gesproken is zo’n mailbox natuurlijk een verwerking van persoonsgegevens, zodat je ook met de AVG in de hand hier van alles van kunt vinden. Maar uiteindelijk kom je langs dezelfde lijn bij hetzelfde antwoord uit: als er een noodzaak of duidelijk belang (met afweging) is, dan mag het, en vanuit de beginselen van behoorlijkheid en vertrouwelijkheid moet die persoon de gegevens geheim houden.

Arnoud

Wanneer kun je ChatGPT uitvoer als smaad benoemen?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid, 41 reacties
AlexandraKoch / Pixabay

Je zult klokkenluider zijn in  een wereldwijd omkopingschandaal en dan teruglezen dat jij een van de hoofdschuldigen was. Het overkwam de Australische burgemeester Brian Hood dankzij ChatGPT, dat deze “alternatieve feiten” uit haar statistische duim zoog. Of ook heel vervelend: rechtenprofessor Jonanthan Turley die van seksuele intimidatie werd beschuldigd, compleet met nepverwijzing naar de Washington Post. Categorie erger dan samen met Rian van Rijbroek een artikel schrijven, maar de juridische vraag blijft dezelfde: kun je bij ChatGPT uitvoer spreken van smaad, of wat zou er meer nodig zijn voordat we daar zijn?

Op Titter lees ik twijfel: als er duidelijk bij staat dat de uitvoer nep kan zijn en dat je toch vooral de feiten moet controleren, dan kun je toch nog moeilijk stellen dat hier sprake is van smaad? En zelfs als je de huidige disclaimer ietwat klein vind (ik ken zwembaden met grotere disclaimerbordjes inderdaad) dan nog, het is al zo vaak in de pers geweest dat ChatGPT feiten verzint waar je bij staat, dat je toch moeilijk nog onwetendheid kunt claimen.

Mijn juridische hoela voor dat argument, om het even formeel te zeggen. Het is en blijft een krankzinnig idee dat je eender welke dienst kunt opzetten en aankleden zoals je goed uitkomt in de reclame, en dan daaronder in de kleinst drukbare letters “Nee, bovenstaande klopt niet” zou kunnen zeggen. Niet als je een betaalde garderobe aanbiedt. Niet als je onbeperkt internet aanbiedt. En niet als je een chatbot aanbiedt die pretendeert conversaties te voeren en daarbij feitelijke informatie oplepelt. Ik geloof er dus ook niets van dat mensen “wel weten dat het een robot is” of “dat het statistische correlaties betreft”. Sorry, nee, dat zijn allemaal geen argumenten waarom mensen de informatie als, eh, gewoon-voor-de-lol-klopt-niets-van-waarom-vraag-ik-dit-eigenlijk-aan-deze-bot informatie zullen beschouwen.

Natuurlijk, als “iedereen” weet dat het nep is, dan zal er geen sprake zijn van smaad. Maar ik ben er bij lange na niet van overtuigd dat dat het geval is, ChatGPT heeft nog lang niet de mate van bekendheid die zeg Koefnoen of De Speld heeft, en dat is wel een beetje het niveau waarop je kunt zeggen “ja kom nou, dit is satire mensen”. Ja, de 350 mensen die nu deze blog lezen wel maar met excuses voor uw gewaardeerde bijdrage: u bent niet de maatman voor wat men hoort te weten.

Je kunt je dan weer wel afvragen of er sprake is van “ruchtbaarheid geven” in de zin van strafbare smaad (art. 261 Strafrecht) als je iets voorgeschoteld krijgt in de specifieke chatinterface waarmee jij met die bot chat. Dit is met name in de Engelse en Amerikaanse context een belangrijke: er moet daar sprake zijn van een publicatie aan een onbepaalde groep, aan “het publiek”. In Nederland is de lat van ‘ruchtbaarheid’ een stuk sneller gehaald. Zoals de HR het in 2015 formuleerde:

Ruchtbaarheid krijgt een gegeven als het bekend wordt binnen een bredere kring van betrekkelijk willekeurige derden, als het ter kennis van het publiek wordt gebracht. Van het kennelijke doel om ruchtbaarheid te geven kan ook al sprake zijn als de mededeling slechts aan één persoon of aan enkele personen wordt gedaan.
Het achterliggende argument heet wel ‘kruipsmaad’, ook als jij het aan één persoon doorvertelt die het weer aan een ander doorvertelt enzovoorts, kan het bij genoeg personen terechtkomen om jou reputatieschade te berokkenen. En dat kan hier ook spelen: als ChatGPT deze informatie aan één persoon oplepelt, dan zal het dat dus ook doen bij alle andere personen die vergelijkbare vragen stellen. En dát is het probleem.

Arnoud

 

Recht om onbereikbaar te zijn voor de baas is een utopie?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 39 reacties

Een écht wettelijk recht op onbereikbaarheid, zoals dat in Frankrijk bestaat, maakt hier geen kans. Dat las ik bij Nu.nl vorige week. Het deed me wat gek aan: hoezo dan, dat kun je toch gewoon in de wet zetten en dan is het erg? Of is het soms zo moeilijk om dit te formuleren? Het artikel lezend lijkt het wel of het aan de werknemer ligt allemaal: “Sommige werknemers voelen zich verplicht op elk berichtje te reageren. Je kunt ook een bericht zien binnenkomen en dan denken: daar kijk ik morgen wel naar.” In ieder geval als hoogleraar ja.

Al een paar jaar ligt er een wetsvoorstel in Den Haag, zo schrijft men: het initatiefwetsvoorstel Wet over de bereikbaarheid van werknemers buiten werktijd, zoals het heet (Barbara Kathmann, PvdA). De strekking van het voorstel, ingediend in alweer 2020, is ietwat verrassend:

Onderdeel van het beleid ter voorkoming of beperking van werkdruk, is een gesprek tussen de werkgever en de werknemers over bereikbaarheid buiten werktijd.
Je moet dus beleid hebben om werkdruk te beperken en als deel daarvan periodiek gesprekken voeren over bereikbaarheid buiten werktijd. Ik ben vast te cynisch maar het voelt als een heel licht middel in het voordeel van de werknemer. Neem dan het Franse voorbeeld als contrast:
The annual negotiation on professional equality between women and men and the quality of life and working conditions concerns: … 7° The procedures for the full exercise by the employee of his right to disconnect and the establishment by the company of mechanisms for regulating the use of digital tools, with a view to ensuring compliance with rest periods and leave as well as personal and family life.
Door het als een ‘recht’ te benoemen en te eisen dat er mechanismen zijn om digitaal onbereikbaar te blijven, geef je werknemers (en vooral vakbonden natuurlijk, want die onderhandelen het) echte hulpmiddelen om zich te beschermen.

“Een goede werkgever valt werknemers buiten werktijd niet lastig als het niet echt nodig is”, zo citeert men Evert Verhulp, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Met vanuit mij de nuance dat het ook vaak de collega’s zijn die een beroep op elkaar doen, denk aan de chatkanalen of mensen bellen op hun 06 al dan niet onwetend van de parttime of vrije dag. Nee, dat doe je niet tenzij het echt nodig is – dat zegt de wet, maar ik heb toch sterk het beeld dat die noodzaak in de praktijk iets makkelijker wordt ingevuld dan dit citaat doet vermoeden.

Maar mogelijk is het gewoon je eigen schuld:  “Dat hangt ook wel van de werknemer af”, zegt hoogleraar Verhulp. “Sommige werknemers voelen zich verplicht op elk berichtje te reageren.” Ik zou zeggen: als een werknemer zich verplicht voelt om op elk berichtje te reageren, dan zit er iets verkeerd in je bedrijf en niet bij die werknemer. Maar toegegeven, dan gaat dit wetsvoorstel ook niet helpen want dan zal dat gesprek ook vrij eenzijdig zijn. “Kijk Japke, natuurlijk hóef je nergens op te reageren op je vrije dag, maar je begrijpt wel dat het dan voor je collega’s best vervelend wordt. Goed, dat was ‘m, koffie?”

“Moet je e-mailboxen blokkeren? Of mensen verbieden op bepaalde tijden te mailen?” Het klinken als retorische vragen van wederom Verhulp. Maar voor mij als ict-jurist klinken dit als hele logische suggesties. Wat is precies het probleem, dat de ict-afdeling niet weet waar het knopje zit? Wat gaat er stuk als je ergens vrijdag aanvinkt als “No access day” en dat dan die dag die persoon zhaar wachtwoord niet werkt? Of waarom is het technisch onhaalbaar om de aflevering van mail te vertragen tot de eerstvolgende dag die wél aangevinkt is als werkdag?

Kijk, ik snap wel dat veel tools er niet op ingericht zijn. Alleen al Outlook zo configureren dat de week op maandag begint, is een hele kluif voor veel bedrijven. Maar als het gewoon een wettelijke eis is dat iemand onbereikbaar mag zijn, en dat moet dan op vrijdag gebeuren, dan is daar toch gewoon een knopje voor te bouwen?

Arnoud