Met een slimme meter kan iedereen zien wanneer je doucht

| AE 7444 | Innovatie, Privacy | 70 reacties

slimme-meterOndanks de strikte privacyregels zijn de data van álle huishoudens met een slimme meter in te zien, door iedereen die erom vraagt. Dat las ik (dank Franc) bij Z24. Je kunt via allerlei apps toegang krijgen tot de gegevens van je meter, maar niemand blijkt te controleren of de naam en adres die je opgeeft, wel echt van jou zijn. De appleveranciers hoeven alleen maar “te beloven dat ze hun uiterste best doen te controleren of hun klanten wonen waar ze zeggen te wonen”. Eh, wut.

De slimme meter is een elektriciteits- en gasmeter die op afstand kan worden uitgelezen en wel elke vijftien minuten. Daarmee is erg veel informatie op te vragen, en dat roept natuurlijk privacyvraagstukken op.

Al in 2012 probeerde het Cbp hier iets van te regelen, en dat leidde tot een Gedragscode Verwerking van Persoonsgegevens door Netbeheerders in het kader van slimme meters. Grotendeels is dit een parafrase van de wet, en specifiek voor afgifte aan onafhankelijke dienstaanbieders (ODA’s) is de regel dan ook simpel: aparte toestemming van de eigenaar van het pand.

De praktijk blijkt dus anders te zijn:

Om gegevens van de netbeheerders te ontvangen, hoeven de ‘onafhankelijke dienstaanbieders’ (ODA) nu alleen met een directieverklaring te beloven dat ze hun uiterste best doen te controleren of hun klanten wonen waar ze zeggen te wonen.

Dus als iemand een app installeert en daarbij een vinkje plaatst bij “Ik ben de bewoner van Nieuwezijds Voorburgwal 147, Amsterdam” dan geeft daarmee die bewoner toestemming voor het uitlezen van die meter. Daar gaat iets niet helemaal goed, want wie controleert dat?

De voor de hand liggende oplossing is dat je een brief stuurt naar dat adres met een activatiecode, maar dat levert natuurlijk een vertraging op. Ook het alternatief dat de netbeheerder de identiteit valideert, blijkt niet mogelijk:

Het is de netbeheerders en energiebedrijven verboden, op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens, om meetgegevens aan derden te geven.

Het wordt alleen wel een tikje ingewikkeld zo. Hoe kun je dan wél correct valideren dat gebruiker X werkelijk de meter van dat pand mag uitlezen?

Arnoud

Retourrecht ook van toepassing bij ‘koop’ van gas of elektriciteit

| AE 2447 | Ondernemingsvrijheid | 26 reacties

Merkwaardig. Hoewel de wet het formeel niet toestaat, hebben twee kantonrechters nu geoordeeld dat je als consument recht hebt op de afkoelingsperiode van zeven werkdagen bij het afsluiten van energieleveringscontracten. En omdat de leveranciers hun klanten daarover niet hebben geïnformeerd, mochten de gedaagde consumenten hun contract tot drie maanden na de afsluitdatum opzeggen. (Met dank aan IT en Recht en eerder al Menno Weij die het signaleerden.)

Zowel de kantonrechter in Leeuwarden als die in Assen kregen een zaak voor zich over een telefonisch gesloten overeenkomst tot energielevering (beiden bij de NEM). In beide zaken betwistten de consumenten dat ze een overeenkomst hadden gesloten, en in beide zaken vindt de rechter de oplossing in het retourrecht of afkoelingsrecht dat je hebt bij aankopen via internet. Binnen zeven werkdagen na contractsluiting of na ontvangst van de zaak mag je deze retourneren en de koop ongedaan maken.

Een tikje merkwaardig is het wel dat de rechter deze regeling ook op gas en elektra van toepassing verklaart. Volgens de wet mag je ook bij leveringscontracten voor gas en elektriciteit (maar weer niet water via de waterleiding trouwens) spreken van “koop” (art. 7:5 BW). Maar er zit een beperking op het recht van retour: bestellingen van zaken die “naar hun aard” niet teruggezonden kunnen worden, mogen niet worden geannuleerd (art. 7:46d lid 4 sub d.3 BW). Mijn collega Sara besprak vorig jaar wat die uitzondering inhoudt:

Onder ‘naar zijn aard niet kunnen worden teruggezonden” vallen alleen producten waarvan het echt fysiek onmogelijk is deze aan de verkoper terug te sturen. Een geneesmiddel komt per post en kan dan natuurlijk ook weer per post worden teruggestuurd. Deze uitkomst is voor het merendeel van de webwinkeliers dan ook waarschijnlijk teleurstellend: naast elektriciteit en leidingwater is het mij echter nog niet gelukt een ander product te bedenken wat onder deze uitsluiting zou kunnen vallen.

De NEM doet het dus precies goed, zou je zeggen. Maar nee, de kantonrechters zien dat toch anders:

Bij een overeenkomst tot levering van gas en elektra gaat het echter niet om een eenmalig geleverde prestatie, maar is sprake van een duurovereenkomst. Door ontbinding kan verdere levering ongedaan worden gemaakt. Daarnaast valt niet in te zien dat een consument tot ontbinding van zo’n overeenkomst zou wensen over te gaan omdat de geleverde zaak hem bij nader inzien niet bevalt en dat met die ontbinding zou worden beoogd om datgene wat aan gas en elektra al is geleverd terug te geven.

Het komt er ongeveer op neer dat als je niet één zaak (één molecuul gas of één elektron) bestelt maar meerdere, je ook na ontvangst van de eerste paar zaken nog mag annuleren zolang je maar binnen de zeven werkdagen zit. En daarom is het niet logisch dat het recht van retour niet zou gelden voor levering van gas en elektriciteit.

Dat de al geleverde zaken niet teruggestuurd kunnen worden, maakt daarbij niet uit. Het al betaalde abonnementsgeld dient als compensatie daarvoor. Op zich kan dat, de regels voor ontbinding bepalen dat als ongedaan maken onmogelijk is, er een verplichting tot schadevergoeding ter waarde van de geleverde prestatie ontstaat (art. 6:272 BW).

Hoewel ik fan ben van consumentenbescherming heb ik moeite met deze redenering. De wet zet hier duidelijke grenzen, en als rechters dan zelf gaan verzinnen dat deze soms toch niet gelden, dan open je de deur om in feite het hele retourrecht van geval tot geval te beoordelen en al of niet buiten toepassing te laten.

Arnoud