De journalistieke verwerking onder de WBP

| AE 1374 | Ondernemingsvrijheid, Privacy, Uitingsvrijheid | 6 reacties

sms-belasting-telefoon.pngDe belastingtelefooon maar dan anders. Dat was het idee achter een SMS-dienst van het Finse bedrijf Satamedia: voor 2 euro kun je per SMS de gegevens uit ieders belastingaangifte opvragen. Geheel legaal, want in Finland zijn belastingaangiftes openbaar beschikbaar(!). Maar er is toch wel een verschil tussen een document inzien bij de belastingdienst of diezelfde gegevens laagdrempelig ontsluiten via een SMS, vond de Finse privacywaakhond. Zij stapte naar de rechter, en die verwees door naar het Europese Hof van Justitie.

In haar arrest (gevonden via SOLV Advocaten) bepaalt dat Hof nu dat publicatie van openbare gegevens, ook als het persoonlijke informatie is, in principe onder de uitzondering voor journalistieke verwerkingen valt. Daarmee is het kranten en andere media toegestaan om zulke publieke bronnen te verzamelen en tot artikelen te verwerken. En zoals ik het lees, valt ook een zoekmachine onder de definitie van “journalistiek”.

In Finland zijn belastingaangiftes kennelijk openbaar. Het bedrijf Markkinapörssi zag daar een leuke scoop in en publiceerde elk jaar een serie uittreksels in de krant Veropörssi. Een soort van Quote 500 maar dan groter zeg maar. De informatie in die publicaties omvat de voor” en achternaam van ongeveer 1,2 miljoen natuurlijke personen met een inkomen boven een bepaald bedrag, alsmede op 100 EUR nauwkeurig de hoogte van hun inkomen uit kapitaal en arbeid en gegevens over hun vermogensbelasting. Deze informatie wordt meegedeeld in de vorm van een alfabetische lijst per gemeente en per inkomenscategorie.

Zusterbedrijf Satamedia bood de informatie uit de krant weer als SMS-dienst aan. En dat vonden de Tietosuojavaltuutettu en de Tietosuojalautakunta, de Finse privacywaakhonden met toch wel hele leuke namen, toch net iets te ver gaan. Zij spanden een rechtszaak aan, en dit leidde tot vragen aan het Europese Hof van Justitie, omdat het hier ging over de uitleg van de journalistieke exceptie op de (Finse) Wet Bescherming Persoonsgegevens.

Voor het Hof was het duidelijk dat de gegevens in kwestie persoonsgegevens zijn. En het op een rijtje zetten van belastinginformatie is een ‘verwerking’ in de zin van de wet, ook als je alles uit openbare bronnen haalt. Logisch, die termen zijn zeer breed bedoeld en je moet je best doen om gegevens te gebruiken zonder dat dat juridisch gezien een verwerking is. Maar mag het?

Het Hof loopt keurig de uitzonderingen (persoonlijk gebruik, openbare veiligheid, opsporing etcetera) langs en constateert dat die niet opgaan als een bedrijf die gegevens te koop aanbiedt. En dan komen we bij de hamvraag: is dit een journalistieke verwerking?

Het commerciële karakter doet niet ter zake, aldus het Hof, want een nieuwsmedium kan best (mede) commerciële motieven hebben. Je bent in ieder geval journalistiek bezig wanneer je

de bekendmaking aan het publiek van informatie, meningen of ideeën tot doel hebt, ongeacht het overdrachtsmedium. Deze activiteiten zijn niet voorbehouden aan mediaondernemingen en kunnen een winstoogmerk hebben.

En dat is een breed criterium, waar je al snel aan voldoet. Dat wil niet zeggen dat je dus alles maar mag publiceren, want ook journalisten zijn gebonden aan de WBP. Maar journalisten staan nu wel sterker wanneer iemand een publicatie middels een beroep op de WBP zou willen tegenhouden.

Wat me trof aan deze definitie, is dat een zoekmachine er ook onder lijkt te vallen. Die heeft immers ook tot doel om het publiek bepaalde informatie beschikbaar te stellen. Is Google daarmee nu een journalistiek medium geworden? Dat zou nogal wat zijn: Google zou dan geen plicht meer hebben om informatie uit haar index te verwijderen wegens privacyschending, omdat die plicht immers niet geldt voor journalistieke publicaties.

Zouden jullie je belastingaangifte in de krant willen eigenlijk? Ik vind het nogal een inbreuk op de privacy eigenlijk. Waarom zouden de Finnen hiervoor gekozen hebben?

Arnoud

Deel dit artikel

  1. Aannemende dat de Finse situatie vergelijkbaar is met de Zweedse, gaat het hier niet om de openbaarheid van de belastingaangifte, maar om die van de definitieve aanslag. De definitieve aanslag is een overheidsbeslissing en valt als zodanig onder de “wet openbaarheid van bestuur”. De definitieve aanslag bevat alleen het totale belastbare inkomen en vermogen, alsmede de te betalen loon- en vermogensbelastingen. De aangifte, die niet openbaar is, bevat veel gedetailleerdere informatie: welk loon van welke werkgever, welke aftrekposten enzovoorts. Het komt regelmatig voor dat burgers de behandeling van hun aangifte opzettelijk proberen te vertragen (door uitstel aan te vragen of herhaaldelijk gegevens te wijzigen), waardoor de definitieve aanslag te laat vastgesteld wordt om mee te komen in dergelijke krantenoverzichten.

  2. Zie ook mijn bericht hier. In principe zou je het arrest heel nauw kunnen uitleggen, namelijk zo dat het alleen opgaat voor die Finse belastinggegevens. In ieder geval heeft het arrest het alleen over gegevens die toch al openbaar waren en ook openbaar mochten zijn (om precies te zijn, documenten die volgens de nationale wetgeving openbaar zijn). Het lijkt me niet dat zoekmachines zonder meer geen last meer kunnen hebben van de Wbp.

    Voor Wikipedia lijkt het arrest mij heel prettig.

    Overigens geldt nog wel dat het bekendmaken van informatie, meningen en idee?n aan het publiek het enige doel moet zijn (naast het verdienen van geld).

  3. Ik vind het een heel aardig idee de belastingaanslagen openbaar te maken. Daarmee heb je meteen een paar miljoen controleurs, en vallen extreem bij-schnabbelende buren snel door de mand. Een belangrijker argument is dat geld eigenlijk niets anders is dan informatie die aangeeft hoe groot jouw deel van de koek is. Geld representeert de schuld die jij aan het publiek hebt, mag het publiek dan weten hoe groot die schuld is?

Laat een reactie achter

Handige HTML: <a href=""> voor hyperlinks, <blockquote> om te citeren en <em> en <strong> voor italics en vet.

(verplicht)

Volg de reacties per RSS