Mag een bedrijf zomaar alles in de privacyverklaring zetten?

| AE 9408 | Contracten | 9 reacties

“We may collect, use, transfer, sell and disclose non-personal information for any purpose.” Zomaar een zin uit zomaar een privacyverklaring? Nou nee, deze stond in de Unroll.me verklaring, een handig bedoelde nieuwsbriefafmeldapp die stiekem van taxibedrijf Uber afkomstig bleek. Uber gebruikte de app om te ontdekken wie er met concurrent Lyft reed, om zo het succes van Lyft te kunnen meten. Dat gaf de nodige ophef, omdat mensen dit best wel bespioneren vinden. Maar het stáát er toch gewoon, aldus Uber?

Uit diverse onderzoeken blijkt keer op keer dat mensen privacyverklaringen en algemene voorwaarden niet lezen. (En dat het 200 à 300 uur op een mensenleven zou kosten om dat wél te doen, en dat is dan zónder eventuele wijzigingen). Dat maakt de reactie van Uber (mooi gekarakteriseerd als “Sorry you’re upset”) maatschappelijk gezien wat twijfelachtig. Als je wéét dat mensen een tekst niet lezen, is het niet netjes om te verwijzen naar die tekst als enige rechtvaardiging.

Juridisch gezien klopte het natuurlijk wel, in ieder geval in de VS. Daar geldt: alles mag qua privacy, zolang je het vooraf maar netjes zegt. Privacyverklaringen putten zich daar ook altijd uit in lappen tekst met wat men doet en kan doen, en wijzigen wekelijks omdat ze wat nieuws erbij bedacht hebben.

In Europa mag dat niet zomaar: dingen met persoonsgegevens doen vereisen toestemming (of een rechtvaardiging onder een contract, plus nog wat uitzonderingen), en die kun je niet opeisen in een privacyverklaring of in algemene voorwaarden. Een privacyverklaring legt uit wat er gebeurt áls er toestemming is. Maar de toestemmingsvraag moet op zichzelf duidelijk en specifiek zijn. Dus ook “Ik geef toestemming voor alles uit de privacyverklaring” is niet genoeg.

Het probleem is vooral dat deze praktijken zijn ontstaan vanuit een tijd waar toestemming vragen – of privacyschendingen – een uitzondering was. Natuurlijk, in de jaren zestig ging je ook de openbare ruimte in: het café, de supermarkt en ga zo maar door. Logisch dat de caféeigenaar dan keek wat je deed, en de supermarkteigenaar kon wellicht bedenken dat als veel mensen bier kopen, het handig is de chips er naast te zetten. In die context is “hang even een bordje op als je rare dingen doet” heel begrijpelijk. En omdat het een uitzondering is, valt het op en dan leren mensen er ook weer wat van.

Met toestemming hetzelfde. Volgens mij is nooit voorzien bij het invoeren van wetgeving over persoonsgegevens dat iedereen dagelijks vele malen toestemming zou geven. Elke keer als ik de wettelijke eisen stel, moet ik denken aan het soort informed consent dat je als patiënt moet geven bij een medische behandeling. Duidelijke uitleg, een vrijwillige keuze en specifiek aangeven wat je wel of niet wilt. Bij internet-toestemming krijg je een folder van zes kantjes (met sticker “Let op: kan inhoudelijk afwijken van de werkelijkheid”) en blijken je nieren ineens tracking pixels te bevatten. Dat werkt niet helemaal, om het zachtjes te zeggen.

Alleen: hoe moet het dan wel? Wettelijke regulering, dus keihard opnoemen wat er wel en niet mag, lijkt me te blokkerend voor innovatie. De toezichthouder in abstracto laten oordelen over nieuwe ontwikkelingen? En dan vooraf of achteraf? Daar zie ik ook weer weinig in.

Arnoud

Tiradeweek: Ja, en die privacyverklaringen zelf dan dus

| AE 7949 | Privacy | 20 reacties

Ah ja, die privacyverklaring. Gisteren noemde ik het een verplicht nummer, en daar kreeg ik wat geïrriteerde reacties op. Het is toch een nuttig instrument, en mensen hebben toch een eigen verantwoordelijkheid als ze niet de moeite willen nemen zich te informeren over wat een site doet? Eh, ja, whatéver: iedereen weet dat die privacyverklaring niet werkt, niet gelezen wordt en geen enkele bijdrage levert aan de voortgang van de maatschappij. In de shredder ermee dus.

Het concept privacyverklaring kent zowel een Europese als een Amerikaanse achtergrond. De Europese achtergrond is dat mensen alleen toestemming voor verwerking van hun persoonsgegevens kunnen geven als ze zijn geïnformeerd over het wat en hoe. Je ziet het zo voor je: een deskundig adviseur met vlot jasje die twee enigszins onzeker kijkende mensen uitlegt wat er gaat gebeuren met hun per-soons-ge-gevens waarna deze “nou ja, dat moet dan maar hè Henk, we willen toch héél graag dat spelletje spelen” zeggen en hun handtekening zetten. De Amerikaanse visie is dezelfde, maar dan nog iets explicieter het idee dat je “too bad, je had het kunnen weten sucker” kunt zeggen als mensen komen klagen.

Met enige regelmaat verschijnen studies die aantonen dat mensen die teksten niet lezen. Het is te veel, het is niet relevant voor de actie waar ze mee bezig zijn, het boeit ze niet, het is te moeilijk, alle mogelijke verklaringen noem ze maar op. Maar je zou denken dat privacy als iets belangrijks voelt, dus waarom steken we daar dan toch geen energie in? Misschien is het wel naïef optimisme: ja het zal wel die hele uitleg, dit is toch wettelijk geregeld en er is toch een toezichthouder, dan zal het uiteindelijk wel meevallen toch?

Recent las ik nog een betoog dat de reden is dat we het simpelweg opgegeven hebben, het idee dat we onze privacy kunnen beschermen:

[P]eople feel they cannot do anything to seriously manage their personal information the way they want. Moreover, they feel they would face significant social and economic penalties if they were to opt out of all the services of a modern economy that rely on an exchange of content for data. So they have slid into resignation

Oftewel: je kunt die privacyteksten wel lezen, maar uiteindelijk maakt het toch geen bal uit want ze doen toch wat ze willen en je móet meedoen anders word je uitgelachen als Facebookloze nerd of ouderwetse huisvrouw (m/v) die niet eens haar eten op Instagram zet.

Mensen geven wel om hun privacy maar als je niets kunt veranderen en mee móet doen, ja dan sjok je wel achter de massa aan. En dan is wel het laatste wat je wilt, een privacyverklaring lezen want daar word je alleen maar moedeloos van: oh, gaan ze óók al mijn GPS-locatie meten elke minuut en dat verkopen aan Nike zodat die haar advertenties beter bij mijn buitenbeleving kan laten aansluiten?

En dat is het natuurlijk precies waar het om gaat. Persoonsgegevens zijn waardevolle informatie voor bedrijven, hoe meer hoe beter en er is toch niemand die er wérkelijk een punt van maakt. We verzamelen en doen wat we willen, en we schrijven een schaamlap die met mooie woorden ongeveer uitlegt wat we doen zodat we een “too bad, je had het kunnen weten sucker“-excuus bij de hand hebben als mensen klagen, en een deskundig adviseur kunnen schetsen naar de toezichthouder. En zolang die (en de politiek) denkt dat de privacyverklaring net zo werkt als een zorgvuldige uitleg bij de medisch specialist, gaat er geen bal veranderen.

Dus: weg met de privacyverklaring. Het is vanaf nu verboden in een aparte tekst uit te leggen wat je doet. Alles dat je doet met mensen hun privacy, moet direct en onmiddellijk duidelijk zijn bij de feature zelf. Als dat niet kan, mogen er maximaal 3 regels (van 72 tekens elk, slimmeriken) aan uitleg bij. Als daar je uitleg niet in past, dan is het vanaf nu illegaal.

Arnoud

Tiradeweek: Die marketingblaat als je privacyvragen aan bedrijven stelt

| AE 7945 | Privacy | 10 reacties

privacy-statement.jpgBen je terug van vakantie, krijg je dit artikel van Forbes onder ogen waarin men de nieuwe privacy policy van Spotify eens onder de loep neemt. Ja, ze willen alles van je weten en het is volslagen onduidelijk wat ze daarmee gaan doen. Prima dus om je daar druk over te maken als journalist, maar wat mij dan steekt is het einde van het bericht. Want wat produceert het muziekvloeibedrijf dan als reactie op de analyse dat men stemcommando’s registreert, locatie vastlegt, het adresboek kopieert en een tot op de trilharen nauwkeurig interesseprofiel afstemt, en dat men dat óók gerust doet bij betalende klanten:

Spotify is constantly innovating and evolving its service to deliver the best possible experience for our users. This means delivering the perfect recommendations for every moment, and helping you to enjoy, discover and share more music than ever before.

Hoe krijg je het uit je vingers. En het gaat verder:

The data accessed simply helps us to tailor improved experiences to our users, and build new and personalised products for the future. Recent new features include Spotify Running, which matches the BPM of your music to the pace of your run, or the new Discover Weekly feature, which curates a weekly playlist based on your tastes.

Tussen de regels door snap ik denk ik wel waarom men die data verzamelt en dat er heus geen plannen zijn om werkelijk iedere trilhaar afzonderlijk te profileren en om dat te verkopen aan driehonderd zorgvuldig geselecteerde nepviagraverkopers. Maar: dat stáát er wel, dus dan is het normaliter gepast dat je uitlegt wat je bedoelt en vervolgens je privacyverklaring aanpast zodat ie klopt met je uitleg. Ja, moehaha inderdaad.

Kijk. Ik snap ergens best wel dat die privacyverklaring een verplicht nummer is, dat mensen niet werkelijk interesseert en eigenlijk alleen gebruikt wordt om pro forma compliance te claimen en privacyactivisten te kunnen pareren met “mensen moeten gewoon de privacyverklaring lezen en dan kunnen ze een vrije keuze maken”. En je wilt je opties openhouden als jurist dus we “kunnen” van alles doen met persoonsgegevens maar we respecteren je privacy en we doen niets zonder je toestemming tenzij anders vermeld – succes met interpreteren wat dát betekent.

Logisch dus dat journalisten zo’n privacyverklaring kritisch doornemen. En ja ik snap ook wel dat het vaak vooral gaat om een leuk stukje “oh noes ze stelen je privacy”, maar ongeacht insteek: er is kritiek, daar moet je wat mee. En dan bedoel ik dus meer dan zo’n meelbal van een ongeïnteresseerde voorlichter.

Ik word er zo moe van, van zulke gemakzuchtige reacties die vervolgens geen enkele band hebben met de juridische documentatie. Het ergste is dan nog dat iedere journalist die tekst gewoon publiceert, want hoor en wederhoor en zo. Maar káp daar nou eens mee. Dit is toch geen antwoord, dit is eenvormige blaat die bij elke mogelijke vraag geproduceerd kan worden. Vraag door, of vermeld “Spotify reageerde niet inhoudelijk op ons verzoek om uitleg”. Want zo schiet het niet op natuurlijk. Als je uitleg nodig hebt, is je tekst niet goed.

Arnoud