‘Aggregatiesites mogen foto’s overnemen van de rechter’

| AE 5104 | Intellectuele rechten | 12 reacties

ikhouvanbredaHee, foto’s overnemen, mag dat nou toch? Dit artikel van advocaat Jens van den Brink maakte veel los, vooral bij mensen die recent een claimbrief van een Nederlandse fotograaf hadden gehad op hun blog, forum of nieuwssite. Want de rechter Oost-Nederland (we hebben nieuwe arrondissementen) bepaalde dat de manier waarop Ik hou van Breda werkte, legaal is onder het citaatrecht. En dat vlak nadat het Brandweerforum juist onderuit ging bij de foto’s die zij overnamen.

De website Ik hou van Breda brengt een overzicht van nieuws over Breda en omgeving, en gebruikt daarbij stukjes tekst en verkleinde foto’s van andere sites, zoals Telegraaf.nl en Bndestem.nl. Een fotograaf die zijn foto’s daar terugzag, eiste € 2.550 schadevergoeding, maar bij de rechter werd dit afgewezen: IHVB is legaal onder het citaatrecht.

Nu was er een bronvermelding en waren de foto’s verkleind, beide belangrijke stappen om citaatrecht te mogen claimen. Maar er was geen eigen content toegevoegd, wat in de Brandweerforumzaak een reden was om citaatrecht af te wijzen. Echter, wat zegt nu de Oost-Nederlandse rechter:

Dat van een rechtsgeldig beeldcitaat alleen maar sprake kan zijn indien de foto wordt opgenomen ter verduidelijking of onderbouwing van de eigen mededeling van de citeerder, die in de citerende uiting besloten ligt, vindt geen steun in het recht ([onder verwijzing naar Zoekallehuizen-arrest]).

Waar het om gaat, is dat de foto een inhoudelijk relevante rol speelt en niet alleen maar als versiering dient. En “inhoudelijk relevant” betekent hier “een indruk van de desbetreffende nieuwsberichten te geven”, aldus de rechter. En daarvan is sprake:

De foto’s kunnen beschouwd worden als een beeldende beschrijving en ondersteuning van de inhoud van de desbetreffende nieuws¬berichten en hebben hierdoor een duidelijke functie bij de overgenomen tekst in het nieuwsoverzicht, namelijk het nieuwsbericht extra goed herkenbaar maken voor de lezer en een indruk geven van het achterliggende nieuwsartikel met als doel dat de lezer door op de hyperlink te klikken wordt doorgestuurd naar het originele nieuwsartikel op de achterliggende bronwebsite, alwaar de lezer zich het volledige nieuwsbericht eigen kan maken.

Dit doet denken aan het Maroc-arrest, waarin ook een nieuwsbericht-met-foto legaal werd verklaard onder citaatrecht: de foto versterkte de inhoud van het nieuwsbericht en voegde daarmee iets inhoudelijks toe.

Ook speelde mee dat men de foto’s een week na publicatie verwijderde. Ik vind niet dat dat een eis moet zijn, als een citaat terecht is in het bericht nu dan is het dat automatisch ook in het archief waar dat bericht opgeslagen ligt.

Waarom het Brandweerforum dan niet? Ik denk omdat daar vooral grote foto’s werden overgenomen, en de context minimaal was:

zodanig dat alle aandacht uitgaat naar de foto’s en dat de tekst slechts een verwijzing naar de tijdstip en plaats van de brand behelst.

Het voelt anders wanneer je een berg foto’s publiceert met alleen minimale feitelijke context, of wanneer je een verkleind fotootje uit een nieuwsbericht bij een snippet van dat artikel laat zien. Maar ik kan hier geen keihard criterium voor verzinnen dat de twee duidelijk scheidt. De grootte? Het niet overnemen van contextuele tekst uit de bron? Dat de foto’s zélf nieuws zijn in plaats van illustratie van het nieuws? Dat het doel van IHVB is dat je doorklikt naar de nieuwssite, en van Brandweerforum niet?

Arnoud

Wanneer mag je een RSS-feed herpubliceren?

| AE 2403 | Intellectuele rechten | 31 reacties

Veel lezers vragen me:

Graag wil ik RSS-feeds van diverse bronnen bij elkaar brengen en daarmee een eigen site vullen. Maar hoe veel mag ik overnemen uit die feeds? Maakt het uit of de feed full-text is of dat men alleen kleine stukjes (partial feed) aanlevert?

De inhoud van een RSS-feed is vrijwel altijd auteursrechtelijk beschermd. Herpubliceren van die inhoud vereist dus toestemming van de auteur daarvan. Het feit dat men volledige artikelen in de feed heeft staan, verandert daar niets aan: dat impliceert nog geen toestemming tot overnemen op je eigen site.

Herpubliceren van korte stukjes uit een feed zou in principe wel moeten kunnen op grond van het citaatrecht. Op die manier kun je aankondigen wat er op de site te lezen is. Wel moet je dan natuurlijk een bronvermelding (“Lees meer bij Nu.nl”) doen, en duidelijk maken dát je iets aankondigt dat elders staat. Ik zou het houden bij de titel plus een paar regels uit elk artikel.

Ik zie dit vaak fout gaan bij de bronvermelding. Die wordt vaak niet expliciet toegevoegd, en dat is auteursrechtelijk echt een probleem. Sterker nog, veel blogplugins waarmee je RSS-feeds automatisch kunt herpubliceren, zetten er bij “Auteur: admin” of de naam van de blogeigenaar, en niet de werkelijke bron. Dat is natuurlijk gewoon keihard fout.

De waarde van zo’n site met bijeen geplukte content en verwijzingen lijkt me niet zo groot. Natuurlijk, een paar Adsense-centjes zijn altijd leuk maar heeft dit nu werkelijk praktisch nut voor iemand? En wanneer gaat Google zulke sites bannen vanweg ete weinig eigen originele content?

Arnoud

RSS feeds herpubliceren op je eigen site

| AE 746 | Informatiemaatschappij, Intellectuele rechten | 19 reacties

Het RSS logoIk lees 120 sites per dag. Ja, ik ben gek. Maar ik bespaar me daarbij wel een heleboel werk omdat ik mijn RSS reader het werk laat doen. RSS is een gestandaardiseerd formaat voor berichten en artikelen. Het is vrij kaal: je krijgt een titel, tekst en de link naar het origineel. Maar om snel te zien wat er allemaal bijgekomen is op een site, of wie er heeft gereageerd op je reactie ergens, is dat meer dan genoeg. Meer uitleg bij Erwin Boogert.

Elke zichzelf respecterende blog heeft een RSS feed (hier is de mijne). Hiermee kun je je “abonneren” op die blog of site: je krijgt een seintje als er een nieuw bericht is geplaatst. Zo hoef je niet elke keer al die sites zelf af te lopen. En ja, dat is mijn truc om 120 sites per dag bij te houden.

Nu kun je natuurlijk ook RSS feeds verzamelen en herpubliceren op je eigen site. Zo kun je snel een overzichtssite bouwen voor een bepaald onderwerp. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk wel Kranten.com, dat in 2000 naam van de rechter krantenkoppen mocht overnemen van de PCM kranten. Kranten.com “schraapte” destijds haar koppen bij elkaar, maar gebruikt nu net zoals vele anderen de RSS feeds van die kranten.

Koppen (titels) van berichten herplaatsen op je eigen site, met een link naar het bericht zelf, mag dus gewoon. Wil je meer doorgeven, dan wordt het iets lastiger.

De tekst van een artikel is auteursrechtelijk beschermd, ook als het in een RSS feed zit. Je hebt dan ook toestemming nodig van de site om hun RSS feeds te mogen herpubliceren. NU.nl geeft expliciet toestemming voor publicatie van hun RSS feeds. Ik zeg het nergens expliciet, maar mijn hele site is Creative Commons en de inhoud van de RSS feed dus ook. Herpubliceer maar raak!

Een andere (en stiekem de aanleiding van deze blogpost) is de RSS feed van De Telegraaf. Die feed mag je herpubliceren, zeggen ze zelf. Maar daar zit nog een bijzonder aspect aan: hij bevat koppen met foto’s. Mag je dan ook de foto’s herpubliceren op je eigen site?

Als De Telegraaf zelf het auteursrecht op de foto’s heeft, dan is er natuurlijk niets aan de hand. Maar als ze de foto’s hebben aangekocht van een freelance fotograaf, dan behoudt die het auteursrecht. Het is dan nog maar de vraag of de krant die foto’s zo mag doorgeven, met de aanmoediging om die foto op je eigen site te gaan zetten.

Ik zou echter zeggen dat dat het probleem van De Telegraaf is. Als die de feed zo aanbieden, inclusief foto, dan mag ik als gebruiker ervan uitgaan dat zij dit geregeld heeft met de fotografen. Blijkt dat niet zo te zijn, dan moet de krant daarvoor opdraaien en niet de hergebruiker.

Het betekent natuurlijk niet dat je die foto dan mag overnemen en voor onbeperkte tijd op je eigen site mag laten staan. De toestemming geldt alleen in de context van publicatie van die RSS-koppen.

Arnoud