Mijn Facebookcomment staat in de krant, wat kan ik doen?

| AE 8042 | Uitingsvrijheid | 24 reacties

oude-krant.jpgEen lezer vroeg me:

Op Facebook had ik gereageerd op een lokaal nieuwsbericht over een controversieel onderwerp. Dat was zaterdagavond laat, dus ik ging wat kort door de bocht. Moet kunnen op Facebook toch? Maar nu heeft de lokale krant mijn reactie opgepikt en pontificaal op pagina 3 afgedrukt, met nog een paar andere extreme reacties. Ik sta nu voor gek, maar de journalist zegt dat Facebook openbaar is en ik dus pech heb. Hoe zit dat juridisch?

In principe is een journalist vrij om uit openbare bronnen te citeren wat hem goeddunkt. De afweging of iets nieuwswaardig is (oftewel, in de krant hoort) is een journalistieke, en juridisch is daar dan ook niet meteen wat van te zeggen. Alleen bij bijzondere omstandigheden kan dat anders worden.

In principe mag je ook bij uitingen op sociale netwerken enige privacy verwachten. Zeker waar het gaat om persoonsgegevens, die mogen immers niet zomaar worden verwerkt zonder dringende noodzaak (ook niet door journalisten). Alleen bij bijzondere omstandigheden kan dat anders worden.

(Oh jee, Arnoud doet weer bijdehand.) Waar het op neerkomt, is een afweging tussen de persvrijheid (mogen zeggen of herhalen wat je nieuwswaardig voorkomt) en de privacy (iets kunnen zeggen zonder daarop afgerekend te worden). Hoe belangrijk is het om dit bericht te melden aan je lezers, en hoe veel privacy mochten mensen verwachten die dingen op Facebook zeggen?

Hier is geen binaire formule voor te geven. Doorslaggevend is bijvoorbeeld niet dat de Facebookcomment openbaar was of dat het gaat over een nieuwsbericht. Het is een optelsom van factoren. Hoe openbaar was de comment, hoe belangrijk was de opmerking, hoe relevant is de mening van deze persoon en ga zo maar door. Maar ook zaken als “moeten we deze persoon tegen zichzelf beschermen” wegen mee, iemand die op zaterdagnacht er wat uit floept, zit in een andere positie dan iemand die een ingezonden brief naar de krant stuurt of een weloverwogen reactie blogt.

Mijn gevoel zegt me dat als iemand reageert onder een krantenbericht, hij weinig privacy mag verwachten. Je moet dan weten dat iedereen dit kan lezen, en ook dat de krant je reactie eruit kan lichten voor het opvolgartikel (“wat vinden mensen”). Zou iemand op zijn eigen Facebook reageren, dan zou ik dat een ander verhaal vinden. Daar schrijf je voor je eigen vrienden/volgers, niet voor het publiek. Ook al staat je Facebook open, jij beoogt niet de hele wereld te bereiken dus dan botst overname met jouw privacyverwachting.

Arnoud

Het overtrekken van een foto zonder auteursrechtinbreuk (en een nieuwtje voor startups)

| AE 6834 | Intellectuele rechten | 21 reacties

monta-foto-vector-overtrekkenEen vector logo gebaseerd op een foto is geen inbreuk op het auteursrecht van de fotograaf, nu het logo geen gebruik maakt van auteursrechtelijk beschermde trekken. Dat vonniste (arresteerde?) het Gerechtshof Amsterdam twee weken terug. De foto en het logo (klik voor groot) zie je hiernaast.

Monta is een straatvoetbalmerk, en dat had een logo nodig. De foto links werd door een professioneel fotograaf aangeleverd, maar Monta had de licentie uiteindelijk niet betaald. Monta meende (denk ik) dat dat niet hoefde, omdat ze niet de foto in haar logo had verwerkt maar enkel het silhouet van de voetballer. De fotograaf zag dat toch echt als inbreuk op auteursrecht: ook een bewerkte versie van de foto is een kopie van de foto.

Een terecht argument, mits je in de bewerking creatieve elementen van de originele foto terug kunt vinden. De fotograaf wees onder meer op de wapperende jas- en broekzak, de capuchon en de wapperende broek bij de enkels.

Het gerechtshof ziet echter geen creatieve inbreng van de fotograaf terug in het logo. Wat je daar ziet is kleding, bal en lichaamshouding en dat heeft de fotograaf niet op creatieve wijze gekozen:

Dat betreft niet de keuze van de kleding en de bal, nu het gaat om productfotografie en deze door Monta aan [geïntimeerde sub 1] ter beschikking zijn gesteld. Dat betreft evenmin de actie van [W.] of zijn lichaamshouding daar uit niets blijkt dat [geïntimeerde sub 1] [W.] ter zake heeft geïnstrueerd en bovendien, een feit van algemene bekendheid, een dergelijke lichaamshouding op veel voetbalfoto’s voorkomt, omdat die houding bepaald wordt door de dribbelachtige actie.

Hiermee is het logo geen inbreuk: zonder creatieve inbreng van de fotograaf in hetgeen je in het logo ziet kan er geen sprake zijn van schending van auteursrechten.

Een veelgehoord misverstand bij dit soort zaken is dat als het logo een eigen creatief werk is van de logo-maker, er geen inbreuk zou zijn. Het is niet relevant hoe creatief het eindproduct is. Noch of er een eigen auteursrecht geclaimd kan worden op het eindproduct. Waar het om gaat, is of je creatieve trekken van het bronwerk terug kunt vinden in het afgeleide werk.

Oh, en een huishoudelijke mededeling: ik ga op vakantie en ben maandag 18 augustus er weer met verse blogs. Tijdens de vakantie publiceer ik een aantal gastblogs, en de nodige tirades die ik al een tijdje had liggen. En voor starters interessant: de serie #startuprecht bij de ICTRecht weblog gedurende de maand augustus.

Arnoud

Mag je andermans stamboom overnemen onder auteursrecht of databankrecht?

| AE 6462 | Intellectuele rechten | 43 reacties

stamboom-genealogie.pngHet maken en publiceren van stambomen blijft een onderwerp met lastige juridische vragen. Met name waar het gaat om gebruik van gegeven die anderen hebben verzameld.

Het verzamelen van brongegevens voor een stamboom is een tijdrovend werk. Hergebruik van andermans gegevens is daarentegen buitengewoon eenvoudig, zeker als alles gewoon op internet staat. Niet zo gek dus dat iemand die stamboomgegevens heeft verzameld, het niet leuk vindt als een ander die gebruikt.

Toch is daar juridisch wat tegen doen, niet eenvoudig. Het meest voor de hand liggende recht, het auteursrecht, gaat eigenlijk niet op bij stambomen. Voor auteursrecht moet je creatieve arbeid hebben verricht. En hoewel het verzamelen en combineren van gegevens veel arbeid is, is die arbeid niet creatief. Feiten op een rijtje zetten en de juiste combinaties maken levert dus geen auteursrechtelijk beschermd werk op.

Dit bleek uit een onlangs gepubliceerd vonnis. In deze zaak spande de verzamelaar van een uitgebreide stamboom aan gegevens een rechtszaak aan tegen een ander die delen daaruit op een genealogie-website had geüpload. De claim werd afgewezen, want

een stamboom betreft immers een opsomming van gegevens die vaststaan en waarin dus geen creatieve keuzes kunnen worden gemaakt, omdat anders de stamboom incorrect of onvolledig is. Verder valt niet in te zien dat het verbinden van de gegevens en het trekken van conclusies uit de voorhanden zijnde gegevens enige creatieve arbeid vereist. De keuze of rangschikking van stamboomgegevens vormt geen intellectuele schepping.

Een optie die wellicht wél had kunnen werken is het databankrecht. Het verzamelen, verbinden en verrijken van een collectie gegevens in een doorzoekbaar systeem is immers haast de definitie van een databank maken. En een databank is beschermd als je voor deze handelingen een substantiële investering in tijd, moeite of geld hebt gedaan.

Hiervoor zijn echter geen harde criteria. In bovengenoemde zaak was er ook te weinig bewijs hoe veel er nu was overgenomen uit de databank, en dan houdt het ook snel op natuurlijk.

Het lijkt ergens onrechtvaardig dat iemand zo je noeste arbeid kan overnemen en er goede sier mee maken. Maar een recht geven op het resultaat van hard werken lijkt me niet bepaald wenselijk: dat zou meer blokkeren dan mogelijk maken.

Arnoud

Is een goed doel commercieel in de zin van Creative Commons?

| AE 6067 | Intellectuele rechten | 17 reacties

Een lezer vroeg me: Wij zijn een stichting met een website die nieuws brengt over het goede doel waar wij ons voor inzetten. Hierbij gebruiken wij foto’s van Flickr.com die onder Creative Commons beschikbaar zijn. Maar nu zegt een fotograaf dat wij dat niet mogen, omdat de pers altijd commercieel is en zijn foto de… Lees verder

Mag je code snippets zomaar gebruiken in je software?

| AE 4842 | Intellectuele rechten | 32 reacties

Een lezer vroeg me: Ik werk als softwareontwikkelaar bij een groot bedrijf. Nu kan ik wel steeds opnieuw het wiel gaan uitvinden, maar op allerlei sites staan snippets, kleine stukjes code die handige functies bieden die vaak precies zijn wat ik nodig heb. Mag ik die gebruiken? Er zijn inderdaad vele vele sites die oplossingen… Lees verder

Blaffen met het databankenrecht

| AE 2845 | Innovatie | 24 reacties

Er zal recent wel een cursus databankenrecht voor juristen zijn gegeven of zo, want ik kreeg het de afgelopen weken opmerkelijk vaak: mensen met blafbrieven van advocaten tot wie zich wendden diverse site-eigenaren wiens gegevens werden overgenomen. Het overnemen van die gegevens zou onrechtmatig zijn (“en mogelijk zelfs strafbaar”) en dit dient onmiddellijk gestaakt te… Lees verder

Haalt Google de Belgische kranten uit haar index, is het weer niet goed

| AE 2630 | Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid | 22 reacties

Diverse Franstalige kranten uit België zijn niet meer te vinden in de zoekresultaten van Google, meldde Nu.nl. Franstalige kranten als La Capitale (dat het een boycot noemt) zijn uit de complexe index van de zoekmachine verwijderd. Het Belgische Hof van beroep had in mei Google News inbreukmakend geacht, en volgens Google moet men nu zo… Lees verder

“GeenStijl is gericht op digitale nieuwsvoorziening”

| AE 2096 | Intellectuele rechten | 18 reacties

“Dit is een principezaak”, zeggen ze zelf. Maar een leuke opsteker is het wel: GeenStijl mocht een nieuwsbericht uit de Nijmeegse Stadskrant overnemen op haar eigen site, en pleegde daarbij geen inbreuk op het auteursrecht. Dat blijkt uit een vonnis (Een, Twee, Drie, Vier, Vijf, Zes) van de rechtbank Amsterdam van vorige week. Overnemen van… Lees verder