Wanneer mag je pagina’s uit een boek op een forum posten?

| AE 11716 | Intellectuele rechten | 6 reacties

Een lezer vroeg me:

Is het wettelijk toegelaten om enkele pagina’s uit een boek te scannen en deze scans vervolgens met vermelding van bron en auteur te delen via digitale fora binnen een discussie of dient men dit over te typen en de auteursrechten vervolgens te melden? In het laatste geval, waar voldoet men dan de rechten?

Hoofdregel uit het auteursrecht is natuurlijk dat het reproduceren en publiceren van een werk niet mag zonder toestemming van de rechthebbende, tenzij het auteursrecht al is verlopen. Voor dat laatste is geduld nodig: dat gebeurt pas 70 jaar na de dood van de maker, of bij een uitgave zonder genoemde auteur 95 jaar na eerste publicatie. Dit geldt bij pagina’s uit boeken net zo goed als bij foto’s, muziek en andere werken.

De belangrijkste uitzondering op het voorgaande zou zijn als je een geldig beroep op het citaatrecht kunt doen. Dan zeg je, ik doe zelf een publicatie en daarvoor is het nodig dat ik deze pagina’s uit het boek presenteer aan mijn lezers. Dat kan ter onderbouwing zijn, of juist omdat je erop wilt gaan schieten, of gewoon omdat je wilt melden wat dit boek erover zegt, zoals bij een aankondiging.

Probleem met citaatrecht is wel dat je niet meer overneemt dan nodig is om je punt te maken, of dan nodig is voor de aankondiging. Bij een boek kan ik me dat moeilijk voorstellen als het gaat om enkele pagina’s. Ik zou zelf eerder denken aan een alinea of twee. Maar het is denkbaar dat juist die pagina’s als geheel gelezen moeten worden om te begrijpen wat de auteur zegt, voordat de kritiek of reactie daarop te volgen is.

Als je gaat zoeken op bepalingen over boeken in de auteurswet dan vind je ook een bepaling die zegt dat je boeken geheel mag kopiëren als ze niet meer in de handel zijn (art. 16b lid 2 Auteurswet). Dat is echter een regel die alléén gaat over reproduceren, dus over het maken van een kopie. Het publiceren van die kopie is echter niet toegestaan onder dat artikel, dus voor het publiceren op een forum heb je er niets aan. (En het komt vaker voor dat je denkt dat er iemand een claim legt voor een boek dat al lang niet meer in de handel is.)

Arnoud

Val je als privepersoon met een forum ook onder de AVG?

| AE 10868 | Privacy | 24 reacties

Een lezer vroeg me:

Er is nogal wat onduidelijkheid over de toepassing van de AVG op fora op het internet, die worden gerund door privépersonen. Is de AVG inderdaad beperkt tot bedrijven en organisaties of geldt deze ook als men een forum runt, zonder een organisatie (vereniging etc) te zijn?

De AVG geldt ook voor privépersonen die een forum runnen. De AVG zegt nergens dat zij alleen geldt voor bedrijven en instellingen. Wel is er een uitzondering voor privépersonen die voor strikt eigen huishoudelijk gebruik persoonsgegevens verwerken, maar die is heel beperkt en geldt niet wanneer je een forum in de openbaarheid van internet aanbiedt.

Vanuit de bedoeling van de AVG is dit ook logisch: het gaat erom te zorgen dat persoonlijke informatie alleen netjes en veilig wordt gebruikt. Op een forum kunnen dingen misgaan (van datalekken tot smaad) en of daar nu een privépersoon of een bedrijf met 2 miljoen jaaromzet achter zit, maakt voor de impact van zo’n fout niet uit. Daarom moeten beiden onder de AVG vallen.

Natuurlijk zal het niet meevallen voor een privépersoon alleen om een forum geheel aan de AVG te laten voldoen. Je host dat dan vaak bij een groot bedrijf tegen minimale prijzen (of zelfs gratis), en je hebt daardoor weinig rechten. Bovendien is toezicht houden, laat staan ze aanspreken op fouten onder de AVG zo goed als onmogelijk. Je hebt het als particulier al druk genoeg met je forumgebruikers onder de duim houden, met al hun klachten, vergeetverzoeken en waarschuwingen over vermeende datalekken.

Toch ontslaat dat je niet van je plicht om aan de AVG te voldoen. De wet is de wet, en een kleintje in zijn eentje moet aan precies dezelfde regels voldoen als een miljardenbedrijf. En om diezelfde reden kun je als privépersoon beboet worden als je de AVG overtreedt. Het is dan een schrale troost dat de AVG zegt (overweging 148) dat

Indien het gaat om een kleine inbreuk of indien de te verwachten geldboete een onevenredige last zou berokkenen aan een natuurlijk persoon, kan in plaats van een geldboete worden gekozen voor een berisping.

Ik kan me in de praktijk echter niet voorstellen dat je snel de AP achter je aan krijgt als particulier, in ieder geval niet dat ze méér doen dan een sommatie om bepaalde dingen te stoppen. Tenzij je het echt heel bont maakt of de indruk wekt dat je opzettelijk de wet zit te negeren op punten waarvan iedereen weet hoe het geregeld is.

Arnoud

Geldt het vergeetrecht onder de AVG ook bij forumdiscussies?

| AE 10495 | Uitingsvrijheid | 28 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik beheer een relatief groot discussieforum. Moet ik straks onder de AVG van iedereen die dat vraagt zijn berichten weghalen onder het vergeetrecht? Dan houd ik straks geen historie meer over!

Het klopt dat je als aanbieder van internetdiensten al snel te maken krijgt met de AVG. Heel vaak werk je immers met persoonsgegevens, informatie die tot personen te herleiden is. Namen of e-mailadressen, maar ook IP-adressen en cookies met unieke nummers zijn persoonsgegevens. Als die informatie achterhaald of irrelevant is, dan moet deze op verzoek weg.

Dit geldt dan net zo goed voor online forums. Punt is wel dat een bericht dat mensen posten (net als een reactie op deze blog) an sich óók persoonsgegevens zijn, omdat de berichten van iemand zijn en daarmee over die iemand gaan. Dan zou die iemand dus ook bij een inmiddels compleet dode discussie of stokoud bericht kunnen eisen dat het wordt weggehaald.

Echter, specifiek bij forums loop je dan tegen een probleem aan dat daarmee de discussie toch een stuk verstoord wordt, of het archief niet meer volledig. Dat is een probleem, want bij zulke situaties komt dan de vrijheid van meningsuiting in het gedrang. Mensen moeten kunnen lezen wat in het verleden is gezegd, en de privacy mag daar niet als een 1984-bulldozer doorheen rauzen.

Dit probleem werd bij invoering van de AVG al onderkend, en er staat dan ook bij het vergeetrecht dat het niet van toepassing is wanneer de verwerking (de publicatie dus) noodzakelijk is voor de uitoefening van het grondrecht van de uitingsvrijheid (artikel 17 lid 3 AVG). Daarmee kan een forumbeheerder dus in principe het weghalen van berichten voorkomen. Een profiel of registratie van een gebruiker valt buiten dat grondrecht en moet dus wél worden weggehaald op verzoek.

In Nederland komt er naast de AVG de zogeheten Uitvoeringswet AVG, met daarin een aantal belangwekkende uitzonderingen bij “journalistieke doeleinden of academische, artistieke of literaire uitdrukkingsvormen”. Alle rechten die je normaal hebt, zoals inzage, correctie en verwijdering, gelden bij deze uitingsvormen niet. Daarmee kun je als forum dus ook andere verzoeken pareren, althans voor zover het gaat om persoonsgegevens die als journalistiek of literair te duiden zijn. Dat is wat mij betreft beperkt tot de postings of reacties zelf. Zaken als iemands profiel of interesses vallen daar buiten.

Arnoud

Mag een trol eisen dat hij wordt vergeten op een forum?

| AE 10377 | Privacy, Uitingsvrijheid | 30 reacties

Naar aanleiding van mijn blog van vorige week over accounts versus bewaarplicht kreeg ik via Twitter de reactie: Leerzaam! En in de comments ook: recht van betrokkene geldt ook voor een troll. Gegevens laten verwijderen na block, herinschrijven en overnieuw beginnen…. Nooit aan gedacht. Natuurlijk zullen er na 25 mei de nodige trollen zijn die… Lees verder

Hoe de Supreme Court 20 jaar geleden internet anders dan televisie verklaarde

| AE 9511 | Ondernemingsvrijheid | 11 reacties

Deze week twintig jaar geleden, op 26 juni 1997, verklaarde de Amerikaanse Hoge Raad het internet fundamenteel anders dan radio en televisie. Op die dag deed zij uitspraak in een zaak rond de Communications Decency Act, die internet moest reguleren. De Act verklaarde het illegaal om inhoud te versturen wanneer deze indecent zou zijn en… Lees verder

Hoe disclaim ik aansprakelijkheid voor mijn gebruikers?

| AE 9243 | Ondernemingsvrijheid | 15 reacties

Een lezer vroeg me: Heb jij een standaardtekst voor me waarmee ik mijn aansprakelijkheid voor mijn gebruikers even netjes disclaim? Ik run een groot forum en heb geen zin in claims van fotografen en andere grapjassen. Die wil ik bij mijn gebruikers neer kunnen leggen. Er is geen toverformule waarmee je aansprakelijkheid voor handelen van… Lees verder

Waarom gaat die fotograaf achter mij aan en niet mijn gebruiker?

| AE 9116 | Intellectuele rechten, Ondernemingsvrijheid | 29 reacties

Een lezer vroeg me: Recent kregen wij een claim van een fotograaf vanwege een foto geplaatst door een lid van ons forum. In onze forumvoorwaarden staat duidelijk dat de gebruiker zelf verantwoordelijk is, ook bij schade door dit soort claims. Gebruikers vrijwaren ons van elke vorm van aansprakelijkheid. Maar die fotograaf stelt dat hij daar… Lees verder

Mag ons dorpsforum historische foto’s van het dorp publiceren?

| AE 8141 | Intellectuele rechten | 33 reacties

Een lezer vroeg me: Wij hebben een forum over de geschiedenis van ons dorp. Hierop worden door veel mensen foto’s geplaatst, zonder na te denken over rechten of zelfs maar bronvermelding. Nu hebben wij een nieuwe forumgebruiker, die bij elke foto vraagt of de rechten wel geregeld zijn en of we ons wel realiseren dat… Lees verder

Kom nou, ik ga toch niet overleggen met mijn gebruikers!

| AE 6917 | Informatiemaatschappij | 14 reacties

Deel van mijn werk is het schrijven van gebruiksvoorwaarden. Mijn deeltirade over eenzijdige AV in het achterhoofd probeer ik die altijd zo gebalanceerd mogelijk te maken. En het bijzondere is: dat geeft met enige regelmaat stevige discussies omdat ik alsmaar redelijk wil zijn. Met name als het gaat over regels als “na overleg” of “na… Lees verder