Mag je een merknaam noemen in een kritisch artikel over een bedrijf?

| AE 6496 | Ondernemingsvrijheid, Uitingsvrijheid | 13 reacties

logo-startersleningOh noes, las ik bij Das Kapital. De financiëlenieuwssite kreeg een blafbrief van een internetondernemer omdat men in een kritisch artikel het had gewaagd een screenshot te tonen, de geregistreerde merk- en handelsnaam te noemen en ook nog eens te línken naar de site. Een tactiek die ik vaker zie: in plaats van inhoudelijk in te gaan op de kritiek, beroept men zich op een auteursrecht of merkrecht in de hoop zo de hoster of uitgever te laten schrikken en snel actie te nemen.

Het artikel van Das Kapital zette vraagtekens bij een SBS6-programma waarin de diensten van Starterslening.nl aan de orde kwamen. Zo wordt er verwezen naar de leningen middels de term ‘subsidie’, en wordt gesteld dat kopen goedkoper is dan huren. Das Kapital kwam met argumenten, en tegen argumenten zijn natuurlijk altijd tegenargumenten in te brengen, maar in plaats van tegenargumenten kwam er bij de provider van Das Kapital een notice/takedownbrief die spreekt van “illegale content en inbreuk op onze merk- en handelsrechten”.

Wat er precies illegaal is aan de content van DK is me onduidelijk; het enige dat ik uit de brief kan halen is dat een screenshot van de video van Starterslening.nl wordt gebruikt en dat de handelsnaam wordt genoemd. Ook spreekt de brief van merknamen, maar een woordmerk van Starterslening kan ik niet ontdekken bij het BBIE. Het enige merk dat ik vond, is het hiernaast getoonde beeldmerk. En niet voor niets is dit een beeldmerk: een generieke kreet als “starterslening” voor, eh, leningen aan starters, krijg je echt niet als merk vastgelegd. Zo’n huisje op zich wel, maar geeft geen rechten op een generieke term die bij het huisje geschreven is.

Maar Arnoud, mag jij dan dat gedeponeerde Merk® daar wel tonen zonder uitdrukkelijke voorafgaande schriftelijke toestemming van de directie van Starterslening.nl®TM©? Ja, dat mag ik, en wel om dezelfde reden als dat Das Kapital een screenshot uit de reclamevideo mag tonen: het citaatrecht. Ter illustratie of onderbouwing van een betoog mag je tekst of beeld van derden gebruiken, ook als dat als merk is vastgelegd. Het merkenrecht is bedoeld om te verhinderen dat concurrenten bij je naam (of logo) gaan aanhaken, niet om te verhinderen dat mensen over je praten. Dat Das Kapitaal een advertentiegesponsorde uitgave is, is daarbij niet relevant.

Waarom gebruiken mensen dit soort tactieken? Tsja. Mijn gedachte daarbij is dat sommige mensen denken dat een merk of auteursrecht een absoluut recht is – logisch, want die term staat in de juridische handboeken. Alleen betekent hij daar “een recht dat je tegen iedereen kunt inzetten, en niet alleen tegen één specifiek persoon (een relatief recht)”. En niet “een recht dat zonder nuance te allen tijde boven alle andere rechten gaat”. Oftewel: een merk/auteursrecht zou je een juridische joker geven waarmee je elke discussie wint: hela, je noemt mijn Merk®, dat mag niet, haal maar weg. En door dat op te fleuren met wat juridische taal heb je dan een reële kans dat de wederpartij denkt, oh jee, weghalen dus maar. Zeker als je naar een hoster mailt, waar niet per se juridische kennis aanwezig is en niet iedereen zin heeft in discussies met blafbriefschrijvers.

Maar het is onzin. Serieus. Kritiek leveren mag, mits die kritiek natuurlijk voldoende basis in de feiten heeft. Is de kritiek voldoende onderbouwd, dan mag ook de naam van de betrokken partij worden genoemd of relevante screenshots/teksten/citaten worden opgevoerd. Vaak is dat zelfs onvermijdelijk: de onderbouwing veréist meestal dat je man en paard noemt, omdat deze anders niet verifieerbaar is.

En over dat linkverbod kan ik kort zijn: linken is legaal, punt.

Arnoud

Ondertitelen van films als inbreuk op het auteursrecht

| AE 6161 | Intellectuele rechten | 90 reacties

bierdopjeOndertitelsites Bierdopje.com en Simply Releases stoppen ermee na een sommatie van Stichting Brein, meldde Tweakers gisteren. Op deze sites worden zelfgemaakte ondertitelbestanden voor films en series (‘fansubs’) aangeboden, hetgeen de toorn van Brein heeft afgeroepen. “We snappen dat dit voor onze gebruikers en vertalers als een klap zal komen en frustratie zal opwekken maar het is helaas niets anders”, aldus Bierdopje.com.

Ja, buitengewoon frustrerend. Alleen: ik zie niet goed wat er tegen de sommatie in te brengen is. Het maken van ondertiteling voor een film of serie is namelijk inbreuk op het auteursrecht. Je vertaalt immers de gesproken tekst en legt deze vast als een schriftelijk stuk. Net zo goed als het vertalen van een boek niet mag zonder toestemming. (Goed, voor strikt eigen gebruik mag dit wel, maar verspreiden mag niet.)

Het is natuurlijk hartstikke handig om een ondertiteling van internet te halen. En een goed gemaakte fansub kan veel prettiger zijn om te lezen dan de snel afgeraffelde ondertitels bij goedkope dvd releases. En bij veel films en series is er gewoon geen officiële ondertiteling beschikbaar, omdat de product het zich niet verwaardigt deze in ons kleine kikkerlandje uit te brengen. Plus, voor de vertaler is het gewoon léuk om te zien dat mensen je werk waarderen.

Alleen, ja, wat ik dinsdag al zei: de Auteurswet heeft weinig te schaften met wat handig, makkelijk of gebruikelijk op internet is. Gij zult toestemming verwerven anders zijt gij eene vuige piraat.

En dát is elke keer de grote frustratie met auteursrecht versus internet. Mensen bedenken wat slims, maar dat mag dan niet. Ga je toestemming vragen dan krijg je die niet. Vraag je of men het dan zelf gaat doen als producent, maar nee we willen eerst het dvd-kanaal maximaal exploiteren en daarna komen wellicht internetreleases op de roadmap. Dus dan gaan we het zelf maar doen en dan krijg je ineens blafbrieven met eisen tot schadevergoeding en advocaatkosten want dan ben jíj degene die het verkeerd doet.

Arnoud

“Komt u maar terug met een gerechtelijk bevel”

| AE 5253 | Ondernemingsvrijheid | 34 reacties

bevel-crimesite.pngHet klinkt ontzettend stoer: “In verband met de privacy/vrije meningsuiting van onze klant/onze positie als neutrale tussenpersoon geven wij geen gehoor aan uw verzoek tot weghalen/afgifte NAW gegevens. U dient een gerechtelijk bevel te overleggen.” Maar juridisch houdbaar is het niet. Ook private partijen kunnen gegevens opeisen of dingen laten weghalen zonder dat een rechter zich daar vooraf over heeft gebogen.

Het standpunt “geen persoonsgegevens zonder gerechtelijk bevel” is over komen waaien uit de VS. Daar speelt internetrecht als vakgebied al wat langer dan hier, en veel van onze vroege algemene voorwaarden en FAQs zijn dan ook simpelweg vertaalde Amerikaanse documenten. De “subpoena” en “court order” die men daar eist, zijn volgens het woordenboek bij ons “gerechtelijk bevel” dus dat zal dan ook wel bij ons de eis zijn, toch?

In Nederland werkt het echter anders. Je bent aansprakelijk als je zaken niet weghaalt terwijl het onmiskenbaar is dat deze tegen de wet zijn. En de Hoge Raad bepaalde in het Lycos/Pessers-arrest dat ook het weigeren NAW-gegevens te geven onrechtmatig is, als voldoende duidelijk is dat deze behoren wél te worden afgegeven. Hier komt geen voorafgaande gerechtelijke toets bij kijken: dat is immers nooit het geval bij onrechtmatig handelen. Wie onrechtmatig handelt, moet de schade vergoeden – en niet pas vanaf het moment dat de rechter bevestigt dat de handeling onrechtmatig was.

Natuurlijk, in twijfelgevallen kun je zeggen: we laten de rechter bepalen óf het onrechtmatig is. Maar formeel is dat een achterafvaststelling, en dat betekent dat de schade die in de tussentijd geleden is door het bericht te laten staan, gewoon vergoed moet worden.

Maar weinig mensen willen aan de uitspraak in Lycos/Pessers. Met name de grote internetproviders weigeren in mijn ervaring categorisch ieder verzoek om afgifte op basis van een klacht, en verwijzen naar de rechter. Mogelijk dat deze houding ingegeven wordt door bureaucratie of onwetendheid bij de klachtendesk (never attribute to malice what can be attributed to incompetence). Ook denkbaar is dat men erop gokt dat de klager tóch niet gaat procederen. Een gok die in 90% van de gevallen juist is, want wie de rechtspraak erop naslaat komt afgezien van de onvermijdelijke stichting Brein slechts een handjevol eisers tegen.

Dat een dergelijke houding daadwerkelijk gevolgen kan hebben voor de provider, blijkt uit de XSnetworks-zaak. In deze zaak had stichting Brein NAW-gegevens geëist van een hostingprovider, maar niet alles gekregen dat de provider tot haar beschikking had. De rechtbank vond dat XSnetworks daarmee onrechtmatig had gehandeld en veroordeelde haar tot betaling van de schade die Brein had geleden, op te maken bij staat. Pijnlijk dus voor providers die menen een gerechtelijk bevel te kunnen verlangen.

En nee, ook deze blog gaat geen bal veranderen aan die opvattingen. Maar je moet toch wát.

Arnoud