Ius Mentis

Via Linkedin:

Je kent het wel, de winkels met die kleine displaytjes waar de prijs van het product op staat. Familielid ziet een product met een prijs van 127 Euro, denkt van “Ik koop ‘m”, en loopt ermee naar de kassa. Maar even later bij de kassa blijkt de prijs opeens 147 Euro te zijn. Net in die paar minuten is de prijs aangepast! (zowel bij de kassa als op het displaytje). Hoe zit dat juridisch?

Juridisch gezien koop je in een winkel op het moment van afrekenen. Niet zodra je het product pakt – terugleggen mag immers altijd. Bovendien eist de wet dat je je aanvaarding mededeelt aan de winkel, en eerder dan bij de kassa kan dat eigenlijk niet.

(Ook vind ik een mooi argument dat als je bij het pakken al de koop sluit, je niet meer kunt stelen. Door de koop te sluiten met product in de hand, wordt je eigenaar. Dat je nog moet betalen, staat daar los van. Oftewel: het delict winkeldiefstal is onmogelijk. Dat kan niet waar zijn.)

Dat wil echter niet zeggen dat alleen de prijs bij de kassa bindend is. De winkel doet namelijk het aanbod in het schap. Dit is het, dit kost het. En als die prijs geen rare prijsfout bevat, dan is dat de prijs waar de winkel zich op committeert. Die kan men dan niet bij de kassa meer wijzigen, ook niet als op een bordje of in de voorwaarden staat van wel. Aanbod is aanbod.

Een aanbod kan echter vervallen zolang het niet is aanvaard. En de winkel kan het herroepen, tenzij er een termijn bij staat of het anderszins als onherroepelijk geldt (art. 6:219 BW). Vanuit dat perspectief kan de winkel dus de prijs aanpassen en daarmee het oude aanbod doen vervallen. Dat geldt dan ook voor wie nog niet afgerekend heeft.

Arnoud

Via Reddit:

Stel dat persoon A achter een computer gaat zitten die eigendom is van persoon B maar in het huis van persoon C staat. Via die PC plaatst hij een bestelling bij een webwinkel voor een product. Bij die bestelling vult persoon A bij het factuuradres de naam van persoon D in en het adres van E. Bij het bezorgadres komt de naam van F en het adres van G te staan. De bestelling wordt betaald vanuit de rekening van persoon H, maar de handeling van het betalen is uitgevoerd door A. Bij de daadwerkelijke bezorging wordt het pakket aangenomen bij de deur door persoon I. Wie is, na levering, de juridische eigenaar van het product?

Op het gevaar af als een autonoom te klinken: het gaat niet om de gebruikte identiteiten maar om de persoon van vlees en bloed die de handeling voltooit.

Je koopt een product door het aanbod van de verkoper te aanvaarden. Omdat het hier gaat om een webwinkel, moet dat via zo’n knop “Bestellen met betalingsverplichting” gebeuren. Maar zodra je op die knop drukt, heb je een overeenkomst. Levering, betalen etcetera is allemaal niet relevant. Persoon A is dus de koper. Dat zijn identiteit bij de winkel niet bekend is (die ziet namen D en E) maakt hiervoor niet uit.

Eigenaar word je door het product in ontvangst te nemen onder wat juristen een “geldige titel” noemen, in dit geval een koopovereenkomst. Het pakket wordt op het adres van G aangenomen door I. De vraag is of daarmee A – de koper – het ontvangen heeft, zodat zhij eigenaar is geworden.

Bij een koop op afstand heb je een pakket pas ontvangen als het fysiek bij jou “of een door [jou] aangewezen derde, die niet de vervoerder is” ontvangen is (art. 7:11 BW). Maar die regel gaat over het risico bij transport, en staat los van wanneer je goederenrechtelijk eigenaar bent geworden. Dat staat in artikel 3:90 BW: door aan de verkrijger het bezit der zaak te verschaffen.

Omdat hier het pakket door I aangenomen is, en niet gegeven is dat I het aan A gegeven heeft of dat afgesproken is dat I namens A zou aannemen, heeft A nog niet het bezit van het product. Daarmee is de eigendom dus nog niet overgegaan en dus is de winkel nog steeds eigenaar. Daarvoor is nodig dat I het aan A overhandigt.

Een goederenrechtelijk alternatief is te zeggen: I houdt het pakket voor de webwinkel, en nadat A heeft gehoord (track&trace mail) dat het pakket daar is, appt hij I om te zeggen “hee dat pakket is van mij, ik kom het zondag halen”. Volgens mij is dan A ook al de eigenaar geworden, en niet pas zondag.

Arnoud

Een lezer vroeg me:

Als inkoper werk ik dagelijks met digitale handtekeningen. Nu vraagt een nieuwe leverancier mij om met EU-QES van Docusign te werken. Dit kost 9 euro per maand, is dat juridisch nu echt verstandig?

Een QES of Qualified Electronic Signature is binnen het Europese juridische kader (eIDAS) het hoogste niveau van betrouwbaarheid. Zoals ik in 2023 blogde, de EIDAS Verordening kent drie soorten elektronische handtekening:

1. de gewone elektronische handtekening, zeg maar een plaatje van een krabbel;
2. de geavanceerde elektronische handtekening, het enorme verhaal met grote priemgetallen en certificaten waar de naam in staat die erbij zou horen;
3. de gekwalificeerde elektronische handtekening, de geavanceerde maar dan is dat certificaat met de naam uitgegeven door een onafhankelijke instantie die instaat voor de juistheid.

Die 9 euro betaal je dus voor de extra zekerheid dat je werkelijk met persoon A van organisatie X aan het inkopen bent. Docusign opereert hierbij als de geregistreerde gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener (QTSP), oftewel zij verifiëren de identiteit en borgen dat dit correct gebeurt. Was het dan toch persoon A’, dan kun je Docusign daarop aanspreken.

Ik zie hoe dat in het algemeen nuttig klinkt. Specifiek bij zakelijk onderhandelen ben ik niet overtuigd van de meerwaarde. In die situatie ken je je wederpartij al. Je hebt kennisgemaakt, je weet wie je moet benaderen en je krijgt zoveel harde en softe informatie dat je ook zonder een QES wel overtuigd bent dat je met persoon A van X werkt.

Natuurlijk, A kan onbevoegd zijn. Maar daar helpt een QES niet bij. Het enige dat je daarmee vaststelt, is dat je écht A tegenover je hebt. En dat is in een zakelijke inkoopsituatie gewoon niet zo’n belangrijk punt.

Arnoud

 

Een lezer vroeg me:

Al jaren heb ik een abonnement op Microsoft 365. Mijn Microsoft account is recentelijk geblokkeerd, waar ik het niet mee eens ben en waar volgens mij ook geen geldige reden voor is. Ik heb inmiddels twee keer bezwaar ingediend via het officiële formulier, de eerste keer meteen op de dag van de blokkade. Ik heb ook een verzoek tot herstel ingediend, maar ik krijg geen antwoord. Mijn vraag: is er een juridische weg te bewandelen die mij hoop zou kunnen geven op het verkrijgen van toegang tot mijn bestanden?

Een van de grotere frustraties in de diensteneconomie is dat niets meer echt “van jou” is. En dat geldt helemaal voor data: data is geen onderwerp van eigendom, formeel juridisch gesproken. Je kunt dus niet zoals bij fysieke spullen eisen dat je deze terugkrijgt of er bij mag.

Toegang tot data of online opslag is zuiver en alleen geregeld door je contractuele relatie tot de leverancier van de dienst. Er is geen enkel ander juridisch middel (ook niet de AVG, ook niet de Data Act, ook niet het auteursrecht) waarmee je dit af kunt dwingen. Hetzelfde geldt voor de dienst an sich.

Een contractuele relatie is op zich prima bij de rechter af te dwingen. De Nederlandse, want jij als consument woont hier en ongeacht wat het contract zegt mag je dan in Nederland procederen. In juridische taal vorder je dan nakoming van de overeenkomst. Microsoft moet dan uitleggen waarom ze dat niet hoeft, oftewel welke voorwaarde je hebt overtreden. Dat moet gemotiveerd (art. 17 DSA) en moet dus meer zijn dan vage verwijzingen naar “abuse” of het inroepen van bepalingen waarin staat “wij mogen alles en je hebt geen rechten”.

De relevante vraag is natuurlijk wel waarom het account gesloten zou zijn. Microsoft heeft dat niet toegelicht, dus voor mij is het gissen. Verspreiding van malware vanaf het account heb ik met enige regelmaat gezien, auteursrechtschending wordt ook wel genoemd en er zijn ook gevallen bekend waarin Microsoft-scanners kindermisbruikmateriaal detecteren in foto’s die je in je account zet (al dan niet via achterdeuren zoals backups van WhatsApp-groepsgesprekken).

Die laatste categorie is relevant, want er zijn in Nederland twee rechtszaken (één, twee) geweest over precies die situatie en in beide gevallen kreeg de accounthouder gelijk. Maar naar de rechter moet je.

Arnoud