Kun je Microsoft aansprakelijk stellen voor schade uit een ransomware-aanval?

| AE 9521 | Aansprakelijkheid, Software | 25 reacties

De computersystemen zijn nog steeds niet bruikbaar, zo liggen beide containerterminals van APM in de Rotterdamse Haven nog steeds stil. Dat las ik bij Bright. De ransomware Petya wist vele computers te gijzelen in de IT-omgeving van de Haven, en dat is niet eenvoudig op te lossen. De reden blijkt een bug in Windows, die al tijden bij de NSA bekend zou zijn maar nooit gemeld is. Is er nu enige mogelijkheid Microsoft aansprakelijk te stellen voor de schade van zulke downtime?

Het makkelijke antwoord is natuurlijk nee, want in de voorwaarden van Microsoft staat gewoon dat ze niet aansprakelijk zijn voor de gevolgen van fouten in hun software. En ja, dat is rechtsgeldig bij grote partijen zoals de Rotterdamse Haven. Bij consumenten in principe niet, tenzij er heel bijzondere omstandigheden zijn (zoals, blijf ik volhouden, wanneer de software gratis beschikbaar werd gesteld).

Maar goed, wat in het hypothetische geval dat er geen rechtsgeldige beperking van aansprakelijkheid was. Dan zou het kunnen. Wel moet er dan aan een aantal eisen zijn voldaan. Kort gezegd is de belangrijkste vraag of Microsoft deze fout had moeten voorkomen, vanuit hun zorgplicht als dienstverlener. Of iets anders geformuleerd, of je het Microsoft kunt aanrekenen dat die fout erin zat (toerekenbare tekortkoming).

Ik denk dat je daar in het algemeen niet meteen van kunt spreken, tenzij men de fout kende en deze dan onnodig lang liet liggen. Alle software heeft fouten, zeker zulke grote en complexe software als Windows. Het is onvermijdelijk dat er dan van tijd tot tijd een exploit opduikt die mensen schade berokkent.

Verder, zelfs als je uitkomt bij een toerekenbare tekortkoming of verzaken van de zorgplicht, dan nog heb je altijd het verweer “waarom had je geen backup” of andere maatregelen ter beperking van de schade. Want anno 2017 behoort iedereen te weten dat je je systeem goed moet afschermen voor onheil van buitenaf, en dat je je data moet backuppen om terug te kunnen na een geslaagde aanval. Het voelt weinig redelijk om je bedrijfsdata kwijt te spelen door een aanval en dan Microsoft de rekening te geven.

Bij consumenten blijf je zitten met het probleem dat zij juridisch gezien meestal geen schade hebben. Zet maar eens een geldbedrag op het gegijzeld hebben van je vakantiefoto’s of persoonlijke administratie. En zonder schade geen claim.

Arnoud

Wanneer is een ransomware-aanval eigenlijk een datalek?

| AE 9425 | Beveiliging | 10 reacties

Parkeerbedrijf Q-Park is onder de organisaties die zijn getroffen door de wereldwijde cyberaanval, meldde de NOS. Nou ja, cyberaanval: grootschalige ransomware-infectie. Wat onder meer de vraag via Twitter gaf:

Dat is dus ook een geval van een #datalek omdat ze gegevens “kwijt” zijn toch @ictrecht ?

Ook het verloren gaan van gegevens telt als datalek onder de Wet bescherming persoonsgegevens inderdaad (en straks de AVG). Dat voelt gek, want misbruik is niet echt aan de orde als iets weg is, maar naast dat het formeel gewoon onder de term ‘verwerken’ valt is er gewoon een goede reden: het verloren gaan van gegevens kan je status als klant et cetera aantasten. Als de computer niet meer weet dat jij betaald hebt om te parkeren, dan heb je een probleem.

Natuurlijk is dit geen issue als er een goede recente backup is. En in die situatie noemen we zo’n verlorengaan dan ook geen datalek, althans niet eentje die het melden waard zou zijn. Dus in principe is het antwoord simpel: ja, tenzij men goede backups heeft.

En hier zou je zelfs nog een stapje verder kunnen gaan: welke persoonsgegevens zijn verloren gegaan door de ransomware in die Q-Park garages? Die staan toch op een server ergens, en deze terminals dienen alleen als interface om te betalen? Niet kunnen betalen is heel vervelend maar geen datalek.

Intrigerender -wie erop wil afstuderen moet maar even mailen- vind ik nog de vraag of ingijzelneming van persoonsgegevens wel telt als verloren gaan. De data is er immers nog, je moet alleen betalen om hem weer terug te krijgen. Ik weet het, de Autoriteit Persoonsgegevens vindt van wel, maar om een wat verdergaande reden:

Er moet namelijk toegang tot de bestanden zijn geweest om deze te kunnen versleutelen. … De besmetting kan het hele systeem en alle gekoppelde bestanden raken.Er kan dus toegang zijn verkregen tot veel meer persoonsgegevens. Ook kan er meer met de gegevens zijn gebeurd dan op het eerste gezicht lijkt. De gegevens kunnen bijvoorbeeld zijn gekopieerd of gemanipuleerd.

Kort samengevat: omdat je niet kunt uitsluiten dat ransomware de gegevens ook kopieert, moet je het als een datalek behandelen. Daar ben ik het mee eens, maar wat nu als we wél kunnen uitsluiten dat er gegevens zijn gemanipuleerd of gekopieerd? Stel de ransomware infecteerde een computer via een USB-stick, en achteraf kunnen we met extern opgeslagen hashes vaststellen dat de bestanden in originele toestand zijn hersteld.

Is dit nu zeg maar een heel ingewikkelde backup/restoreprocedure? Of moet je gijzelen zien als verloren gegaan?

De implicaties zijn interessant, want als je zegt dat dit een datalek is dan is het offline halen van een clouddienst met de enige kopie van de gegevens óók een datalek. En dat zit me niet helemaal lekker.

Arnoud

Moet ransomware apart strafbaar worden gesteld?

| AE 8589 | Beveiliging | 22 reacties

persoon-persoonsgegeven-veilig-hek-beschermd-lek-dataCalifornië wordt zeer waarschijnlijk de eerste Amerikaanse staat die een aparte wet tegen ransomware krijgt, las ik bij Security.nl. Het wetsvoorstel verbiedt het infecteren van computers met ransomware en stelt dit gelijk aan afpersing. Er komt maximaal vier jaar cel op te staan. Dat voelt wat overdreven; afpersing is toch al lang strafbaar?

Het probleem in Californië lijkt te zijn dat hun afpersings-wetsartikel vereist dat er “force or fear” wordt gebruikt. Je kunt je afvragen of ransomware wel geweld of angst gebruikt om de betaling af te dwingen. Ransomware slaat je niet in elkaar en dreigt ook niet naar de pers te stappen als je niet snel betaalt. Dan ontstaat er dus een gaatje in de wet om te roepen dat het nog niet strafbaar is. Vandaar dit wetsvoorstel.

In Nederland hebben we twee wetsartikelen die ransomware strafbaar stellen. Het eerste artikel gaat eigenlijk over virussen en wormen (art. 350a Strafrecht). Het is strafbaar gegevens ter beschikking te stellen of verspreiden die zijn bestemd om schade aan te richten in een geautomatiseerd werk. Maar ransomware wordt ook verspreid en richt óók schade aan. Vier jaar cel maximumstraf. Daarnaast is het strafbaar (twee jaar cel) om data te wissen of onbruikbaar te maken.

Het tweede artikel is verwant aan de eigenlijke afpersing (art. 317 Strafrecht). Het is strafbaar om

met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, door geweld of bedreiging met geweld iemand [te dwingen] hetzij tot de afgifte van enig goed dat geheel of ten dele aan deze of aan een derde toebehoort, hetzij tot het aangaan van een schuld of het teniet doen van een inschuld,

Hier staat dus “met geweld of dreiging met geweld” en je kunt je afvragen of een ransomware-auteur wel ‘geweld’ toepast of daarmee dreigt. Geweld is toch meer iets dat je tegen mensen zelf inzet. Misschien tegen hardware (“ik sloop je auto als je niet betaalt”) maar data is geen hardware en valt daar dan niet onder. (Het aanverwante chanteren, dreigen met smaad of onthulling van een geheim, staat in artikel 318).

Maar, lid 2:

2 Met dezelfde straf wordt gestraft hij die de dwang, bedoeld in het eerste lid, uitoefent door de bedreiging dat gegevens die door middel van een geautomatiseerd werk zijn opgeslagen, onbruikbaar of ontoegankelijk zullen worden gemaakt of zullen worden gewist.

En dit is natuurlijk exact wat ransomware doet: dreigen dat gegevens voor altijd verloren zullen gaan tenzij er nu snel betaald wordt. Daarmee valt ransomware dus ‘gewoon’ onder afpersing, met een maximumstraf van maar liefst negen jaar cel.

Dus ja, een tikje gelegenheidswetgeving is het wel maar gezien de aard van het misdrijf toch niet onverstandig. De grote vraag natuurlijk blijft: hoe krijg je de plegers te pakken? Ransomware is een beetje de perfecte misdaad: via niet-traceerbare kanalen een dreiging uiten en via niet-traceerbare kanalen geld ontvangen.

Arnoud