Als IT-er heb je een zorgplicht en daar moet je wel wat voor doen

| AE 12005 | Ondernemingsvrijheid | 20 reacties

Ik roep het al een tijd maar zo’n vonnis is toch altijd wel weer leuk: ja, je hebt écht een zorgplicht en dat betekent ook doorvragen en vasthoudend doen als de klant er niet aan wil. Doe je dat niet, en gaat er wat mis, dan hang jij voor de kosten die het bedrijf heeft geleden. Je komt niet weg met “ik heb het voorgesteld maar ze vonden het te duur / ze wilden er niet aan”. Onverstandig handelen op verzoek van de klant maakt je schadeplichtig. En nee, je algemene voorwaarden gaan je niet redden.

Het gaat om een uitspraak uit 2018 die nu pas is gepubliceerd. Een IT-dienstverlener en automatiseerder had aan een administratiekantoor aangeboden om de IT-infrastructuur opnieuw in te richten. Er werd een nieuw netwerk aangelegd en allerlei onderhoud uitgevoerd. Wat me daarbij opvalt, is dat er geen uitgebreide afspraken gemaakt maar op basis van goed vertrouwen tegen een vast tarief (380 euro per maand, ja maand) werd gewerkt.

In 2017 werd het kantoor slachtoffer van ransomware. Zij heeft ervoor gekozen te betalen en zo haar bestanden terug te krijgen, kennelijk de enige manier want er was iets met de backups en daar kom ik zo op. Een cybersecuritybedrijf kwam tot de bevinding dat er een backoffice-account was met een zwak wachtwoord én dat poort 443 open stond zodat je vanaf internet een remote desktop kon starten. In juridische taal: slordigheden.

Ook signaleerde het securitybedrijf dat er geen maatregelen omtrent wachtwoorden waren genomen, dat er niet met VPNs werd gewerkt én er dus geen fatsoenlijke backupvoorziening was. Met name dat laatste: “[Deze aanval] had voorkomen kunnen worden met een op de juiste manier ingeregelde backup.”

Wat was nu het probleem daarmee? Nou ja, er was bij het offertetraject gesproken over een “totaalpakket” aan IT-dienstverlening. Het kantoor stelde nu dat beveiliging daar natuurlijk ook bij hoort, wat in 2017 best wel redelijk was als uitgangspunt. En aangezien die duidelijk was verzaakt, moest het IT-bedrijf de kosten van herstel (de bitcoins) en bereddering (de factuur van het securitybedrijf) komen vergoeden.

Maar het IT-bedrijf wierp daartegen op dat de klant steeds al zijn voorstellen op dat gebied had afgewezen. Zo vond men een firewall te duur, en waren alle backupoplossingen te ingewikkeld – inclusief de oplossing van een externe USB schijf die je dan in het weekend mee naar huis nam. Ook had het personeel kennelijk moeite met stevige wachtwoorden, zodat in arren moede dan maar simpele wachtwoorden werden toegestaan.

Ik zie alle IT-ers nu enigszins schamper lachen; herkenbaar die situatie. En de juristen? Sommigen zijn nog poort 443 aan het googelen maar de rest denkt nu “ja maar je zorgplicht”.

Want ja, je hebt een zorgplicht als IT-leverancier (art. 7:401 BW). Dat wil zeggen dat je moet handelen zoals een ‘goed’ vakgenoot zou doen. Dat is een open norm, en het hangt dus volledig af van de situatie wat dat precies inhoudt. Maar wat het niet inhoudt, is dat als de klant zegt “eh firewall is te duur en wachtwoorden graag alleen letters” dat je dan zegt “oké gaan we doen, wat jij wil”. Het is en blijft jouw verantwoordelijkheid dat er een fatsoenlijke oplossing komt. Kan dat niet, dan moet je de opdracht teruggeven.

Iets specifieker, als de klant je opdraagt het op een ongepaste of onveilige manier te doen, dan zegt art. 7:402 BW:

De opdrachtnemer die op redelijke grond niet bereid is de opdracht volgens de hem gegeven aanwijzingen uit te voeren, kan, zo de opdrachtgever hem niettemin aan die aanwijzingen houdt, de overeenkomst opzeggen wegens gewichtige redenen.

Natuurlijk, klanten kunnen onverstandig en koppig zijn (zowel alle juristen als alle IT-ers glimlachen nu van herkenbaarheid) maar aangezien jij de professional op dit gebied bent, moet jij die klant bij z’n nekvel pakken en zeggen, zo kan het niet wat u wil. We kunnen het zus doen of zo. Je zet dan bijvoorbeeld alle desktop-firewalls dicht of configureert de router zodat er niet op afstand gewerkt kan worden. Wil men dat toch, ja dan is dat meerwerk want dat moet wel veilig.

Zoals de rechter het formuleert:

Gelet op de afspraak dat hij een totaalpakket inclusief beveiliging zou leveren, in combinatie met zijn professionele deskundigheid, kon hij niet volstaan met een enkele waarschuwing en berusten in de keuzes van O’Cliance.

Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je tot in lengte van dagen moet blijven ploeteren tegen de wens van de klant in, zonder extra kosten te mogen rekenen omdat je nu eenmaal een vast maandtarief had afgerekend. Je kúnt op zeker punt best zeggen, goed, dit is het en vanaf hier is het jouw risico. Maar dat kan pas als je uitgebreid hebt voorgelicht en gewaarschuwd, wat niet hetzelfde is als “dit lijkt me niet veilig maar oké”. En ook niet als “artikel 14.3 van mijn algemene voorwaarden zegt dat de gevolgen van klantkeuzes voor zijn rekening komen”, zoals sommige IT-ers nog wel lijken te denken.

Op één punt had de IT-er het wel goed gedaan en dat waren die zwakke wachtwoorden. Hij had eerst keurig ingewikkelde wachtwoorden ingesteld, maar de klant had daar moeilijk over gedaan. En pas na diverse rondes discussie én een uitdrukkelijke waarschuwing gaf hij zich gewonnen:

Met betrekking tot deze wachtwoorden staat bovendien vast dat [gedaagde] aanvankelijk complexe wachtwoorden had ingesteld, maar dat hij deze op uitdrukkelijk verzoek van [het administratiekantoor] heeft vereenvoudigd. Op de zitting heeft [betrokkene] hierover verklaard dat hij herhaaldelijk met [gedaagde] over de wachtwoorden heeft gesproken en dat hij zich ervan bewust was dat het gebruik van simpele wachtwoorden risico’s met zich bracht.

Daarom komt een derde van de schade voor eigen risico van de klant. En die schade? Ja, een slordige 15 duizend euro: gederfde omzet door bedrijfsstilstand, de kosten van het onderzoek én de drie bitcoins die nodig waren om de data terug te krijgen. Wellicht dat algemene voorwaarden deze vordering iets hadden kunnen dempen, maar schending van je zorgplicht is een vrij fundamenteel ding dus denk niet dat je wegkomt met enkel dat zinnetje “gederfde omzet komt niet voor vergoeding in aanmerking” of iets dergelijks.

De belangrijkste les voor mij: zorg dat je blijft communiceren met je klant en dat je daarin de risico’s ook écht duidelijk maakt. In taal die de klant snapt, met waarschuwingen die er niet om liegen en blijf aandringen op een bevestiging van de vorm “ik snap de risico’s en ik wil het tóch zo”. Dat doe je in de conversatie, niet verstopt in je voorwaarden en niet met een bulletpoint in je offerte. En die conversatie die log je en je komt erop terug als de situatie rijp lijkt voor verbetering. Dat is hoe een goed IT-er zorgt voor zijn klanten.

Arnoud

Sonos-speakers mogelijk onbruikbaar bij weigeren privacyvoorwaarden

| AE 9622 | Innovatie | 29 reacties

Gebruikers die niet instemmen met de nieuwe privacyvoorwaarden van Sonos, riskeren mogelijk dat hun speakers op termijn niet meer werken. Dat meldde Nu.nl eerder deze week. De speakerfabrikant gaat de apparaten voorzien van stemassistent Alexa van AmazonGoogle, en dat vereist een akkoord op privacyvoorwaarden. Wie dat weigert, kan geen updates meer installeren en zal dus op zeker moment functionaliteit verliezen. Ja, dat krijg je er van als je van een producten- naar een dienstenmaatschappij verschuift.

Voor veel mensen is dit nogal een verrassing: koop je een duur apparaat, en krijg je na een jaar of zo te horen dat er ineens allerlei privacy-dingen aan vast zitten waar je mee akkoord moet gaan als je niet wilt blijven zitten met een dure presse-papier. Maar juridisch klopt het, en niet omdat je bij aankoop maar beter de voorwaarden had moeten lezen: een Sonos is een abonnement, geen productaanschaf.

Natuurlijk, dat ding met stekker is een best wel feitelijk object dus dat koop je. Maar dat ding is op zich voor weinig dingen bruikbaar. Daar heb je een account voor nodig, zodat je bijvoorbeeld radiostations kunt ontvangen, een koppeling met Spotify of andere diensten kunt maken en andere muziekbronnen kunt streamen. En daar zit hem de crux: het zwaartepunt van de transactie om de Sonos te krijgen is die dienstverlening, dus wordt die transactie in principe als dienst gezien.

De wet kent al heel wat decennia regels over dienstverlening. Alleen zijn die geschreven voor situaties waarin mensen (of bedrijven met mensen) die diensten leveren. Denk aan schoonmakers, nannies, bezorgdiensten, vuilophaling, onderhoudscontracten en dergelijke. De regels uit de wet zijn dan ook geschreven om die situaties te reguleren. Zo staat er best goed geregeld wanneer een dienstverlener mag opzeggen of hoe en wanneer hij recht heeft op geld.

Wat niet in de wet staat, is hoe de voorwaarden mogen worden gewijzigd. Daar komen mensen onderling wel uit, was de gedachte. Specifiek bij consumentencontracten staat er een en ander op de zwarte en grijze lijsten voor algemene voorwaarden, om hen te beschermen tegen al te eenzijdige voorwaarden van dienstverleners. Kort gezegd komt het erop neer dat je kosteloos van je contract af kunt als men het zomaar ineens helemaal omgooit.

Dat is heel leuk bij een vuilophaaldienst of een schoonmaker, maar bij een Sonos heb je daar weinig aan. Daar wil je juist niet opzeggen, want dan heb je niets meer aan het apparaat. Je wilt eigenlijk juist dat bij afwijzen van de voorwaarden de huidige diensten geleverd blijven, zodat je in ieder geval kunt genieten van de dienst zoals oorspronkelijk afgenomen. Maar daar biedt de wet geen grondslag voor.

Conformiteit van het apparaat dan? Dat doet ineens niet meer wat je ervan mocht verwachten. Daar twijfel ik dus over. Volgens mij is er nog steeds niets mis met het apparaat. De slechte werking of geschonden verwachtingen zitten hem in de dienst die bij het apparaat hoort, en volgens mij kun je dat niet toerekenen aan het apparaat. (Iets juridischer: ik zie de overeenkomst namelijk niet als een koopovereenkomst, maar als een gemengde koop/dienst-overeenkomst met het zwaartepunt op de dienst.)

Nieuw mantra: Je bent geen eigenaar van je data, alle diensten die je koopt mogen zomaar stoppen of wijzigen en apparaten kunnen zomaar onbruikbaar worden. Leuk man, die informatiemaatschappij.

Arnoud

Ja, als ICT-dienstverlener moet je gewoon backups maken bij je klanten

| AE 9536 | Ondernemingsvrijheid | 21 reacties

Als ICT-dienstverlener heb je gewoon de plicht om backups te maken alvorens je dingen gaat doen waarbij dataverlies kan optreden. Dat maak ik op uit een recent vonnis over een huisartsenpraktijk waar een aardige database verloren ging door de afwezigheid van die backup. De ICT-dienstverlener krijgt dit voor de voeten geworpen. Wat precies de schade is, moet nog worden bepaald. In ieder geval vallen daar de kosten onder van het inschakelen van een waarnemend huisarts.

Dit is het vervolg op de zaak waar ik in januari over blogde. In het algemeen lijkt het goed af te lopen voor deze IT-leverancier, schreef ik toen. Maar dat valt nu tegen:

De rechtbank heeft al geoordeeld dat tijdsdruk geen goede reden was om van het maken van een back-up (of controle daarvan) af te zien, kort gezegd vanwege het grote belang van [eiseres] c.s. bij haar praktijkgegevens en omdat [gedaagde] haar niet vooraf had gewaarschuwd voor de risico’s (tussenvonnis onder 4.6). Wat [gedaagde] daarover bij akte heeft aangevoerd, doet niets af aan zijn verantwoordelijkheid als deskundig ICT-dienstverlener jegens [eiseres] c.s. [gedaagde] kan zich niet verschuilen achter een beweerd blind uitvoeren van ‘opdrachten’ van [eiseres] c.s. zonder deze te hebben gewaarschuwd voor de daaraan verbonden risico’s.

De rechtbank doet nu einduitspraak. Voorop staat dat je als “redelijk bekwaam en redelijk handelend ICT-dienstverlener” er niet zomaar op mag vertrouwen dat de backup die de klant zelf claimt te hebben, goed genoeg is. In ieder geval niet in situaties waarin het belang van die backup groot is (de administratie van een huisartsenpraktijk) en waarin de documentatie bij upgrade die je gaat uitvoeren expliciet waarschuwt “maak een backup”. Dan moet je écht controleren of deze klopt.

Doe je dat niet, dan hang je:

Indien [gedaagde] niet in staat was om de bestaande back-up te controleren, zoals hij lijkt te stellen (akte onder 34 en 35), had hij een nieuwe back-up moeten (laten) maken (al dan niet op zijn eigen server) en deze moeten controleren. [gedaagde] heeft dit alles niet gedaan en dat is aan te merken als een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van haar verplichtingen uit de overeenkomst.

En nee, algemene voorwaarden hadden hier waarschijnlijk niet bij geholpen. De rechtbank laat doorschemeren dat deze tekortkoming volgt uit het verzaken van de zorgplicht die je als dienstverlener hebt. Botweg de aansprakelijkheid voor zulk verzaken uitsluiten gaat gewoon niet, dat is niet redelijk. Je gaat gewoon betalen als je klantdata kwijtmaakt of niet zorgt voor een goede backup.

Mogelijk had een expliciete waiver hier wel geholpen. Dan zeg je als dienstverlener “u, klant, wilt iets héél onverstandigs en u tekent hierbij voor afzien van aansprakelijkheidstelling”. Dat kan, maar het moet wel redelijk zijn. Dus dat in je algemene voorwaarden: vergeet het maar. Een op maat gesneden tekst (“Gezien de bloedspoed bij de klus en de schriftelijke verzekering van KPN dat u een online backup heeft, ziet u af van een backup voordat ik begin”) gaat het denk ik wel redden.

Alleen: de tijd die je daarmee bezig bent, is waarschijnlijk vergelijkbaar met de tijd om gewoon even een backup te maken. Of ik mis iets en backups maken is anno 2017 toch nog heel tijdrovend en ingewikkeld.

(Het wordt wel een beetje de week van dataverlies&backup deze week, maar goed, data ís nu eenmaal de kern van ICT-diensten.)

Arnoud

Wanneer moet je als IT-dienstverlener backups maken bij je klant?

| AE 9207 | Ondernemingsvrijheid | 14 reacties

Backup, backup, backup. Het mantra voor veel IT-bedrijven en dienstverleners. Zeker als je bij klanten dingen gaat wijzigen of toevoegen, dan maak je altijd eerst een backup. Want als er dan iets misgaat en de klant is zijn data kwijt, dan heb je alsnog iets om op terug te vallen. Een stukje zorgplicht. In deze… Lees verder

Hoe rampzalig zijn de nieuwe btw-regels voor online ondernemers?

| AE 7299 | Ondernemingsvrijheid | 89 reacties

Sinds 1 januari gelden er nieuwe regels voor het heffen van btw aan consumenten, als je tenminste geautomatiseerde online diensten of software levert. Kort gezegd: je moet het btw-tarief rekenen dat in het land van de consument geldt voor het soort dienst dat je aan die consument verkoopt. En het is jouw probleem om uit… Lees verder

Zijn mijn workshops annuleerbaar onder de Wet koop op afstand?

| AE 6071 | Ondernemingsvrijheid | 2 reacties

Een lezer vroeg me: Ik organiseer workshops voor creatievelingen en laat mensen via internet boeken. Dat kunnen zowel individuele privépersonen als bedrijven zijn (personeelsuitjes). Maar nu wil iemand de inschrijving annuleren onder de Wet koop op afstand. Kan dat zomaar? Ik heb al kosten gemaakt! Ook bij dienstverlening die via internet wordt afgenomen, geldt de… Lees verder