Nog even terugkomen op die zorgplicht voor ICT-dienstverleners

| AE 12151 | Ondernemingsvrijheid | 5 reacties

Recent blogde ik over dat roemruchte vonnis waarin een ICT-bedrijfje opdraaide voor de kosten van een datagijzeling, op grond van zijn zorgplicht als dienstverlener. Dat gaf de nodige heisa, wat ik al overdreven vond, maar nu vond ik recent nog een arrest van het Hof Amsterdam dat juist ómgekeerd naar de zorgplicht keek. Dus ik kom er nog even op terug: wat je afspreekt is superbelangrijk, net als de communicatie in het vervolgtraject. Oftewel, let op wat je zegt en dan gaat het gewoon goed.

Waarom het Amsterdamse vonnis uit 2018 anno 2020 alsnog werd gepubliceerd, is mij een raadsel, maar het sloeg in als een bom. Een administratiekantoor kon haar ict-dienstverlener aansprakelijk stellen voor de gevolgen van een ransomware-aanval, omdat deze zijn zorgplicht had geschonden door geen backups te maken of sterke wachtwoorden in te regelen. Dat de klant weigerde de aangeboden backupoplossingen in te zetten en sterke wachtwoorden maar stom vond, dat deed niet ter zake.

In de zaak uit 2020 betrof het een strafrechtadvocate die haar praktijk verhuisde. Zij wilde haar ict-diensten meenemen en ook thuis kunnen werken. Na de verhuizing stelt de advocate dat de overeengekomen werkzaamheden niet naar behoren zijn uitgevoerd omdat de dienstverlener de verhuizing niet (tijdig) heeft voorbereid als gevolg waarvan pas op de verhuisdag bleek dat de bestaande apparatuur ontoereikend was en het internet te traag en dat toen ad hoc maatregelen genomen moesten worden. Zo werd data snel in een cloudlocatie geplaatst om maar verder te kunnen werken. De juiste apparatuur bleek niet te zijn geselecteerd en de voorbereiding was te laat begonnen.

Een en ander verliep dus nogal rommelig, en de advocate stelde daarop dat de dienstverlener in zijn zorgplicht te kort geschoten was. Dat ziet het Hof anders. Eerst moet men kijken wat precies de overeenkomst was, en pas dan kan worden bepaald waar de zorgplicht op toezag. Een belangrijke factor daarbij was dat de werkzaamheden van deze leverancier eerder incidenteel waren dan permanent ontzorgen, en dat de instructies van de advocate kort maar duidelijk waren. Er was dan ook geen aanleiding tot nader onderzoek. Dat dingen dan later tegen blijken te vallen, is geen schending van de zorgplicht.

Specifiek over backups is het Hof ook snel klaar: uit geen van de stukken blijkt dat overeengekomen is dat de dienstverlener backups zou maken, dus daar is hij ook niet in tekort geschoten.

Hoe deze uitspraken nu met elkaar te verenigen? De meest logische verklaring is dat in de eerste zaak de dienstverlener zich had gepresenteerd als totaaloplosser, terwijl in de tweede zaak de dienstverlener veel ‘lager’ ingestoken had met de dienstverlener. Af en toe hand- en spandiensten leveren tegen betaling is heel wat anders dan op abonnementsbasis iemand permanent ontzorgen. Wie dat laatste toezegt, krijgt een veel hogere zorgplicht op zich gelegd. Dat is ook logisch want de belofte is veel hoger, men mag op meer rekenen.

Ook van groot belang blijkt hoe uitgebreid men opdrachten vastlegt. In de eerste zaak blijkt er weinig tot niets vastgelegd te zijn over te verrichten werk, dat is wel iets dat de dienstverlener kan worden aangerekend. En ook wanneer risico’s langskomen, moet men daarover discussiëren tot consensus is bereikt over hoe verder. Dus wat je niet afbakent, kan zomaar als deel van de opdracht gezien worden.

De belangrijkste les voor mij blijft dan ook: zorg dat je blijft communiceren met je klant en dat je daarin de risico’s ook écht duidelijk maakt. In taal die de klant snapt, met waarschuwingen die er niet om liegen en blijf aandringen op een bevestiging van de vorm “ik snap de risico’s en ik wil het tóch zo”. Dat doe je in de conversatie, niet verstopt in je voorwaarden en niet met een bulletpoint in je offerte. En die conversatie die log je en je komt erop terug als de situatie rijp lijkt voor verbetering. Dat is hoe een goed IT-er zorgt voor zijn klanten.

Arnoud

 

Als IT-er heb je een zorgplicht en daar moet je wel wat voor doen

| AE 12005 | Ondernemingsvrijheid | 20 reacties

Ik roep het al een tijd maar zo’n vonnis is toch altijd wel weer leuk: ja, je hebt écht een zorgplicht en dat betekent ook doorvragen en vasthoudend doen als de klant er niet aan wil. Doe je dat niet, en gaat er wat mis, dan hang jij voor de kosten die het bedrijf heeft geleden. Je komt niet weg met “ik heb het voorgesteld maar ze vonden het te duur / ze wilden er niet aan”. Onverstandig handelen op verzoek van de klant maakt je schadeplichtig. En nee, je algemene voorwaarden gaan je niet redden.

Het gaat om een uitspraak uit 2018 die nu pas is gepubliceerd. Een IT-dienstverlener en automatiseerder had aan een administratiekantoor aangeboden om de IT-infrastructuur opnieuw in te richten. Er werd een nieuw netwerk aangelegd en allerlei onderhoud uitgevoerd. Wat me daarbij opvalt, is dat er geen uitgebreide afspraken gemaakt maar op basis van goed vertrouwen tegen een vast tarief (380 euro per maand, ja maand) werd gewerkt.

In 2017 werd het kantoor slachtoffer van ransomware. Zij heeft ervoor gekozen te betalen en zo haar bestanden terug te krijgen, kennelijk de enige manier want er was iets met de backups en daar kom ik zo op. Een cybersecuritybedrijf kwam tot de bevinding dat er een backoffice-account was met een zwak wachtwoord én dat poort 443 open stond zodat je vanaf internet een remote desktop kon starten. In juridische taal: slordigheden.

Ook signaleerde het securitybedrijf dat er geen maatregelen omtrent wachtwoorden waren genomen, dat er niet met VPNs werd gewerkt én er dus geen fatsoenlijke backupvoorziening was. Met name dat laatste: “[Deze aanval] had voorkomen kunnen worden met een op de juiste manier ingeregelde backup.”

Wat was nu het probleem daarmee? Nou ja, er was bij het offertetraject gesproken over een “totaalpakket” aan IT-dienstverlening. Het kantoor stelde nu dat beveiliging daar natuurlijk ook bij hoort, wat in 2017 best wel redelijk was als uitgangspunt. En aangezien die duidelijk was verzaakt, moest het IT-bedrijf de kosten van herstel (de bitcoins) en bereddering (de factuur van het securitybedrijf) komen vergoeden.

Maar het IT-bedrijf wierp daartegen op dat de klant steeds al zijn voorstellen op dat gebied had afgewezen. Zo vond men een firewall te duur, en waren alle backupoplossingen te ingewikkeld – inclusief de oplossing van een externe USB schijf die je dan in het weekend mee naar huis nam. Ook had het personeel kennelijk moeite met stevige wachtwoorden, zodat in arren moede dan maar simpele wachtwoorden werden toegestaan.

Ik zie alle IT-ers nu enigszins schamper lachen; herkenbaar die situatie. En de juristen? Sommigen zijn nog poort 443 aan het googelen maar de rest denkt nu “ja maar je zorgplicht”.

Want ja, je hebt een zorgplicht als IT-leverancier (art. 7:401 BW). Dat wil zeggen dat je moet handelen zoals een ‘goed’ vakgenoot zou doen. Dat is een open norm, en het hangt dus volledig af van de situatie wat dat precies inhoudt. Maar wat het niet inhoudt, is dat als de klant zegt “eh firewall is te duur en wachtwoorden graag alleen letters” dat je dan zegt “oké gaan we doen, wat jij wil”. Het is en blijft jouw verantwoordelijkheid dat er een fatsoenlijke oplossing komt. Kan dat niet, dan moet je de opdracht teruggeven.

Iets specifieker, als de klant je opdraagt het op een ongepaste of onveilige manier te doen, dan zegt art. 7:402 BW:

De opdrachtnemer die op redelijke grond niet bereid is de opdracht volgens de hem gegeven aanwijzingen uit te voeren, kan, zo de opdrachtgever hem niettemin aan die aanwijzingen houdt, de overeenkomst opzeggen wegens gewichtige redenen.

Natuurlijk, klanten kunnen onverstandig en koppig zijn (zowel alle juristen als alle IT-ers glimlachen nu van herkenbaarheid) maar aangezien jij de professional op dit gebied bent, moet jij die klant bij z’n nekvel pakken en zeggen, zo kan het niet wat u wil. We kunnen het zus doen of zo. Je zet dan bijvoorbeeld alle desktop-firewalls dicht of configureert de router zodat er niet op afstand gewerkt kan worden. Wil men dat toch, ja dan is dat meerwerk want dat moet wel veilig.

Zoals de rechter het formuleert:

Gelet op de afspraak dat hij een totaalpakket inclusief beveiliging zou leveren, in combinatie met zijn professionele deskundigheid, kon hij niet volstaan met een enkele waarschuwing en berusten in de keuzes van O’Cliance.

Dit wil natuurlijk niet zeggen dat je tot in lengte van dagen moet blijven ploeteren tegen de wens van de klant in, zonder extra kosten te mogen rekenen omdat je nu eenmaal een vast maandtarief had afgerekend. Je kúnt op zeker punt best zeggen, goed, dit is het en vanaf hier is het jouw risico. Maar dat kan pas als je uitgebreid hebt voorgelicht en gewaarschuwd, wat niet hetzelfde is als “dit lijkt me niet veilig maar oké”. En ook niet als “artikel 14.3 van mijn algemene voorwaarden zegt dat de gevolgen van klantkeuzes voor zijn rekening komen”, zoals sommige IT-ers nog wel lijken te denken.

Op één punt had de IT-er het wel goed gedaan en dat waren die zwakke wachtwoorden. Hij had eerst keurig ingewikkelde wachtwoorden ingesteld, maar de klant had daar moeilijk over gedaan. En pas na diverse rondes discussie én een uitdrukkelijke waarschuwing gaf hij zich gewonnen:

Met betrekking tot deze wachtwoorden staat bovendien vast dat [gedaagde] aanvankelijk complexe wachtwoorden had ingesteld, maar dat hij deze op uitdrukkelijk verzoek van [het administratiekantoor] heeft vereenvoudigd. Op de zitting heeft [betrokkene] hierover verklaard dat hij herhaaldelijk met [gedaagde] over de wachtwoorden heeft gesproken en dat hij zich ervan bewust was dat het gebruik van simpele wachtwoorden risico’s met zich bracht.

Daarom komt een derde van de schade voor eigen risico van de klant. En die schade? Ja, een slordige 15 duizend euro: gederfde omzet door bedrijfsstilstand, de kosten van het onderzoek én de drie bitcoins die nodig waren om de data terug te krijgen. Wellicht dat algemene voorwaarden deze vordering iets hadden kunnen dempen, maar schending van je zorgplicht is een vrij fundamenteel ding dus denk niet dat je wegkomt met enkel dat zinnetje “gederfde omzet komt niet voor vergoeding in aanmerking” of iets dergelijks.

De belangrijkste les voor mij: zorg dat je blijft communiceren met je klant en dat je daarin de risico’s ook écht duidelijk maakt. In taal die de klant snapt, met waarschuwingen die er niet om liegen en blijf aandringen op een bevestiging van de vorm “ik snap de risico’s en ik wil het tóch zo”. Dat doe je in de conversatie, niet verstopt in je voorwaarden en niet met een bulletpoint in je offerte. En die conversatie die log je en je komt erop terug als de situatie rijp lijkt voor verbetering. Dat is hoe een goed IT-er zorgt voor zijn klanten.

Arnoud

Eh, de fysieke inhoud van een gevonden portemonnee hoef je dus niet te vernietigen van de AVG

| AE 11544 | Privacy | 25 reacties

Ik raakte mijn portemonnee kwijt in de supermarkt en toen ik terugkwam, bleek het ding te zijn vernietigd want de AVG he meneertje. Nee, niet mijzelf overkomen maar ik las het op Reddit (dank tipgever). Oké, in Engeland waar ze wel meer rare dingen doen maar het voelt zomaar als een beleidsregel die ook bij ons gaat rondzingen als we niet uitkijken. Immers, als je ongevraagd toegezonden persoonsgegevens, moet vernietigen, dan toch zeker ook met ongewenst aangetroffen fysieke dragers met die gegevens?

Een vuistregel bij juridische uitkomsten is, als de uitkomst absurd is dan is je redenering fout. De winkelketen (het Engelse Co-op) maakt dus een fout, maar waar gaat het mis? Je kunt het op twee manieren bekijken.

Allereerst puur de AVG: het in bezit nemen van een gevonden portemonnee met pasjes is nog geen verwerking van persoonsgegevens die onder de AVG valt. Het betreft hier immers geen elektronische verwerking, dus geldt de AVG alleen wanneer de gegevens bestemd zijn om (bij jou) in een bestand opgenomen te worden. En daar is geen sprake van, de kluis van de manager is geen bestand. De AVG stelt dus überhaupt geen eisen aan deze verwerking, laat staan de eis tot vernietiging.

Ook kun je zeggen dat dit gewoon mag van de AVG, want dit is in het belang van de eigenaar (artikel 6 lid 1 sub f AVG) en als je het ding gewoon in de kluis laat liggen dan zijn de risico’s voor de eigenaar minimaal, mag ik aannemen. Het ligt in de kluis. Natuurlijk, als je portemonnees bewaart op een plankje achter de kassa dan wordt dat anders maar dat is gewoon dom en moet je dus niet doen. (Soms is juristerij makkelijk.) Er is dus niet a priori een eis dat die pasjes meteen vernietigd moeten worden.

Ten tweede speelt er naast de AVG – als die dus al geldt – ook nog gewoon andere wetgeving, zoals dat het strafbaar is om andermans eigendom te vernietigen. Nu is er in het recht de regel dat jonger recht (zoals de AVG) wint van ouder recht (zoals het wetboek van strafrecht), en ook de regel dat hoger recht (Europees) boven lager recht (Nederlands) gaat. Maar die regels spelen pas bij een conflict, en dat conflict is er pas als de AVG ondubbelzinnig zou zeggen dat die pasjes vernietigd moeten worden. En dat doet de AVG dus niet.

Arnoud

Ja, als ICT-dienstverlener moet je gewoon backups maken bij je klanten

| AE 9536 | Ondernemingsvrijheid | 21 reacties

Als ICT-dienstverlener heb je gewoon de plicht om backups te maken alvorens je dingen gaat doen waarbij dataverlies kan optreden. Dat maak ik op uit een recent vonnis over een huisartsenpraktijk waar een aardige database verloren ging door de afwezigheid van die backup. De ICT-dienstverlener krijgt dit voor de voeten geworpen. Wat precies de schade… Lees verder

Wanneer moet je als IT-dienstverlener backups maken bij je klant?

| AE 9207 | Ondernemingsvrijheid | 14 reacties

Backup, backup, backup. Het mantra voor veel IT-bedrijven en dienstverleners. Zeker als je bij klanten dingen gaat wijzigen of toevoegen, dan maak je altijd eerst een backup. Want als er dan iets misgaat en de klant is zijn data kwijt, dan heb je alsnog iets om op terug te vallen. Een stukje zorgplicht. In deze… Lees verder

Ik wilde een nieuw toetsenbord en kreeg een lege harde schijf!

| AE 6431 | Ondernemingsvrijheid | 42 reacties

Een lezer vroeg me: Onlangs was van mijn laptop, drie maanden na aanschaf een toets afgebroken. Na reparatie bleek dat de reparateur alle Linux software en verdere software omgeving van de PC verwijderd had zonder toestemming hiervoor te vragen. Het heeft drie volle dagen geduurd voordat ik (als ICT professional) weer alles hersteld had. Een… Lees verder