Mag ik mijn werknemers echt niet verplichten een tweefactorauthenticatieapp te installeren?

Een lezer vroeg me:

Als werkgever in een gebied waar met gevoelige persoonsgegevens wordt gewerkt, zie ik mezelf verplicht om 2factor authenticatie in te voeren. Wij hebben hiervoor een breed bekende leverancier gevonden, die ons een simpele en privacyvriendelijke app beschikbaar stelt voor op de telefoons van medewerkers. Alleen: ik begrijp uit eerdere blogs dat ik dit niet op privetelefoons mag zetten, maar het hele kantoor zakelijke telefoons moet geven enkel voor deze apps. Dat vind ik nogal wat qua kosten en beheer (een bedrijf met 80 man, iedereen heeft een eigen mobiel en men werkt op kantoor dus geen mobiele bereikbaarheid nodig). Is de wet werkelijk zo streng?

Ik heb inderdaad in het verleden altijd gesteld dat een werkgever niet mensen kan verplichten op hun privételefoon een app te installeren die voor het werk nodig is. De werkgever moet de gereedschappen leveren waarmee het werk wordt gedaan.

Uitzondering op deze wettelijke regel is als het normaal is dat de werknemer zulk gereedschap zelf meeneemt. Het clichevoorbeeld is de kapper met eigen scharen of de chefkok met eigen messen. Maar daar zit eigenlijk altijd achter dat die werknemer dat prettiger vindt dan wat de werkgever heeft liggen. Niet dat de werkgever dan goedkoper uit is.

Dat gezegd hebbende zie ik het dilemma wel bij een organisatie als deze. Je wilt het goed doen maar ook geen enorme kosten maken. En als er dan een app is die je één keer per werkdag nodig hebt (bij het inloggen voor de dag) en die verder geen rare dingen doet, wat is dan het probleem?

Je komt dan in het gebied van goed werknemerschap. Een goed werknemer doet dingen voor het werk, ook als dat niet letterlijk op papier staat of zelfs hem in geringe mate op kosten of moeite jaagt. Ik zou dat bij een simpele app als deze wel zien, als je als werkgever zegt, gebruik die alsjeblieft.

Daar staat tegenover dat een goed werkgéver ook weer rekening houdt met de belangen van werknemers. Als iemand echt bezwaar maakt (of geen mobiel heeft, om welke reden dan ook) dan zoek je een andere oplossing.

Wel zou je als werkgever iets moeten bedenken voor het geval de werknemer z’n telefoon gestolen wordt, of gewoon kapot is. Want je kunt niet verwachten dat hij binnen een dag een nieuwe telefoon heeft, en hij zal in de tussentijd toch moeten werken?

Arnoud

Moet ik nog zeggen dat die ondergoedfotoapp van Albert Heijn van de AVG niet mag?

Winkelpersoneel van Albert Heijn is binnenkort in nieuwe bedrijfskleding te zien. De maat zou worden bepaald door foto’s in ondergoed. Dat las ik bij NRC (dank, vele tipgevers, ook voor dit gedicht). De foto’s worden – als ik het goed begrijp – door een AI geanalyseerd om zo de best passende maat te weten te komen, en kennelijk heeft niemand in de keten van hoofdkantoor-ontwikkelbedrijf-testgroep-management ergens gezegd “goh, is het eigenlijk niet raar dat we ons personeel verplichten in ondergoed op de foto te gaan”, of zelfs maar “goh wat zou er gebeuren als die foto’s op straat komen straks”. Zelfs de AP ontkwam niet aan de terechte kwalificatie van “bizar”.

Mijn eerste gedachte bij het lezen van dit artikel was natuurlijk, waaróm in vredesnaam kom je op het idee dat je hier een app voor nodig hebt. Het doorgeven van maten voor bedrijfskleding is toch iets dat werknemers al heel wat decennia doen (grapje voor wie in dienst zat: we hebben Te Groot en Te Klein, maar Past Precies is op). Maar her en der lees ik informeel dat een probleem is dat werknemers te grote kleding uitkiezen (dat werkt fijner) terwijl het bedrijf wil dat mensen precies passende kleding dragen (dat staat verzorgder). Dus moet er objectief worden gemeten, en toen was er iemand die zei, kunnen we niet een app dat laten doen met AI.

Voor de volledigheid toch even het juridisch inkoppertje. Het (laten) maken van digitale foto’s van personeel is een verwerking van hun persoonsgegevens, gebeurt dat bij slechts gekleed in ondergoed dan kom je mogelijk zelfs bij bijzondere persoonsgegevens (gezondheid). Daar is een grondslag voor nodig en als werkgever heb je alleen de noodzaak voor het werk of het eigen belang dat boven het privébelang gaat. Nog even los van hoe dit beveiligd is en wat er nog meer met die foto’s gebeurt (ik zie de commerciële waarde van verkoop aan jeugdkledingmakers wel).

Een noodzaak voor het werk zou dan zijn dat mensen correct gekleed moeten gaan en dat dat niet anders vast te stellen is, ondersteund door managersverklaringen dat personeel altijd te ruim gekleed gaat. Ik zou dan zeggen, daar kun je mensen op aanspreken, of desnoods iemand het laten opmeten. Zó veel personeelsleden per filiaal zijn er nou ook weer niet. (Oké, ik weet niet wat vervelender is, een collega met een meetlint of een AI die je ondergoedfoto op een AWS bucket in Amerika opslaat.) Dus nee, die noodzaak zie ik niet. Zeker niet omdat AH zegt, wie echt niet wil die kan gewoon zijn maten doorgeven. Om diezelfde reden krijg je de eigen noodzaak gewoon niet rond.

De belangrijkste vraag voor mij is, hoe had men gedacht dat dit het gestelde probleem zou oplossen? Voor zover ik weet heeft men alleen S, M, L en XL. Dus dan kan zo’n AI wel heel gedetailleerd taillematen met afwijkende mouwen, extra lange achterkant en strak kraagje aanraden, maar dan krijg je alsnog gewoon een L. Nee, dit geeft meer vragen dan antwoorden.

Arnoud

Cannabistelers kunnen een bankrekening krijgen, blockchainondernemers nu ook?

ABN Amro moet onderneming Project C, een beoogd deelnemer aan het wietteeltexperiment van de overheid, alsnog een zakelijke bankrekening geven. Dat meldde RTL Z vorige week. De rechtbank Amsterdam vonniste dat de bank zich niet kan beroepen op contractsvrijheid en het algemene beeld dat wietbedrijven een integriteitsrisico onder de Wft vormen. Daarmee kan Project C zich inschrijven voor het overheidsexperiment met legale wiet. Iets wat niet echt veel met ICT te maken heeft, maar ik noem het toch want ik zie mooie parallellen met blockchain-, bitcoin- en andere internetondernemers in gepercipieerd risicovolle sectoren.

In 2017 besloot het kabinet om regels te stellen voor experimenten met het gedoogd telen van wiet voor recreatief gebruik. Doel daarvan is om te bezien of en hoe op kwaliteit gecontroleerde wiet gedecriminaliseerd aan de coffeeshops toegeleverd kan worden (gesloten coffeeshopketen) en wat de effecten hiervan zijn. De experimenten worden onafhankelijk geëvalueerd, waarna het kabinet beziet wat het te doen staat.

Project C was een van de partijen die in wilde schrijven voor dit experiment, maar zij had daar een bankrekening voor nodig. Zonder bankrekening zakendoen is lastig, en in de context van wiethandel is bijvoorbeeld grootschalig schuiven met contante betalingen natuurlijk vragen om een raar imago. Men had dus geen keus dan een bankrekening te vragen.

ABN Amro (waar de oprichters van Project C al bij bankierden, vandaar de keus) wees de aanvraag echter af omdat zij de wietsector als een verhoogd risico ziet. Zij heeft als bank een zorgplicht onder de Wet financieel toezicht (Wft) om risicovolle ondernemingen te weren. Zij mag dus besluiten een bedrijf als C te weigeren, mede gezien haar contractsvrijheid als private partij. Daarop stapte Project C naar de rechter, omdat zij zo haar kansen op deelname aan dit experiment tot nul gereduceerd zag.

De rechtbank oordeelt dat ABN weliswaar contractsvrijheid heeft, maar dat zij als nutsvoorziening toch echt minder vrijheid daarin heeft dan andere ondernemingen. Een bankrekening is welhaast onmisbaar in het handelsverkeer, en een bank moet dus met een extra argumentatie komen waarom zij geen zaken met iemand wil doen. De analyse van het vergrote risico bleek slechts te bestaan uit algemeenheden over de sector van wietteelt en -handel, en er waren geen specifieke argumenten waarom Project C en haar geplande deelname aan dit experiment juist een vergroot risico zou geven. Daarmee heeft ABN haar argumentatie niet geleverd, en moet zij dus alsnog Project C een bankrekening geven. (Ze mag wel de voorwaarde stellen dat als het experiment toch niet doorgaat, de rekening mag worden geweigerd.)

Dit alles heeft met bitcoins en blockchain, of beter gezegd ICT, weinig te maken. Maar ik noem de zaak toch, want op de lijst die banken hanteren van risicovolle sectoren en ondernemingen staan naast wietteelt heel vaak ook dergelijke termen. Blockchain gaat over iets met witwassen, net zoals iets met wiet automatisch drugshandel betekent. Ik hoop dan ook dat een handige bitcoinondernemer nu ook een bankrekening gaat eisen.

Arnoud

Mag ik gezichtsherkenning inzetten om een lokaalverbod te handhaven?

Een lezer vroeg me:

Ik werk aan een dienst die toegangsverboden in de horeca helpt handhaven door middel van gezichtsherkenning. Software kan dat beter dan portiers is het idee, en natuurlijk moet er altijd een mens nog beslissen of deze persoon echt diegene van het verbod is. Kan dit onder de AVG?

Het gebruik van biometrie is onder de AVG inderdaad zeg maar een dingetje. In principe mag dat niet, tenzij de wet (de AVG of de Nederlandse Uitvoeringswet) zegt van wel.

In gevallen als deze zou het gaan om de uitzondering uit artikel 29 Uitvoeringswet: identificatie van de betrokkene die noodzakelijk is voor authenticatie of beveiligingsdoeleinden.

De noodzaak zou hem dan zitten in het feit dat menselijke portiers eigenlijk gewoon niet in staat zijn om adequate controle op lokaalverbodbrekers te houden. Dan kun je niet anders, en aangenomen dat er dan altijd nog een menselijke check is van het gezicht versus de vermelding in de lokaalverbodlijst, denk ik dat het dan wel oké is.

Ik denk wel dat je er niet aan ontkomt om echt aan te tonen dát het misgaat bij dat café of die club. Een abstracte “mensen maken fouten om 2 uur ’s nachts” argumentatie gaat hem niet worden, dat toont geen noodzaak in dit geval aan.

Verder vraag ik me af of de dienstverlener hier zich op gaat stellen als verwerker (bij elke klant een aparte database en gescheiden dienstverlening) of als verantwoordelijke (één database en gedeelde dienstverlening, wat je vaak ziet bij samenwerkende horeca waarbij een lokaalverbod voor al die horeca geldt). Dat laatste zou extra spannend zijn omdat je dan ook in het gebied van de zwarte lijsten valt, waarvoor verplicht een DPIA moet worden uitgevoerd én in principe toestemming van de AP gevraagd moet worden.

Arnoud

Wat is beter: een hard onderhoudscontract of een stevige garantie?

Een lezer vroeg me:

Als softwareleverancier in de zakelijke markt werken wij veel met onderhoudscontracten. Ik zie echter vaak klanten die garanties in onze licentie stoppen (althans, dat proberen) en dan zeggen dat dat beter is dan een onderhoudsafspraak. Hoe kijk jij als contractsjurist daar tegenaan?

Herstel onder een garantie is feitelijk hetzelfde als onderhoud, maar juridisch betekent het met name dat de kosten van de werkzaamheden bij de leverancier blijven liggen. Garantie eisen is dus gratis onderhoud verlangen.

De klassieke manier voor ICT-leveranciers om klanten aan zich te binden, is het onderhoudscontract. Software slijt; na verloop van tijd zijn altijd aanpassingen nodig om een en ander werkende te houden. Hetzelfde geldt voor online diensten. De redenen hiervan zijn divers, maar vaak met name te wijten aan vernieuwingen in andere software of diensten en nieuwe inzichten over het gewenste gebruik. Daarnaast worden onderhoudscontracten vaak “voor de zekerheid” genomen, wie wil er immers op een cruciaal moment met een storing zitten waar de leverancier geen onderhoud op komt plegen?

Het grote nadeel van onderhoudscontracten is natuurlijk dat zij geld kosten. Meestal gaat het dan om niet onaanzienlijke bedragen die maandelijks of jaarlijks moeten worden voldaan, en waarbij de klant slechts eens per jaar of zelfs vijf jaar mag opzeggen. Het verbaast dan ook niet dat afnemers hier steeds kritischer naar kijken, met name waar het onderhoud betreft op fouten en onvolkomenheden die eigenlijk gewoon als tekortkoming van de leverancier aangemerkt kunnen worden. In dat geval is het beter om een garantie te eisen dat dergelijke fouten afwezig zijn.

Ik zie het dus als een onderhandelspel dat met name neerkomt op grenzen trekken en kosten verdelen. Welke fouten of problemen zie je als echt tekortkoming, dat had er gewoon niet mogen zijn, en welke zijn gewoon dingen die kunnen gebeuren? Is verbeterde logica het herstel van een fout of een vernieuwde feature? Als een externe koppeling breekt, moet de leverancier dat dan gratis herstellen of juist niet?

Garanties kunnen overigens op diverse wijzen worden ingeperkt. Vaak wordt gekozen voor een beperkte toezegging dat de betreffende fout kosteloos wordt hersteld, hetgeen inhoudt dat er geen aanvullende schadevergoeding mogelijk is.

Arnoud

Waarom persoonsgegevens tot eigendom verklaren een heel slecht idee is

Met enige regelmaat komt de suggestie voorbij: moeten we persoonsgegevens niet tot zaak verklaren, tot iets waar je gewoon eigenaar van bent. (Deze al wat oudere blog is een mooi voorbeeld.) Het idee is dan dat je daarmee de meeste grip op ‘jouw’ gegevens kunt uitoefenen, bijvoorbeeld door een keihard verbod te krijgen of juist geld te eisen als mensen met die gegevens aan de haal gaan. Een bedrijf mag ook niet zomaar in jouw huis dingen komen doen immers. Toch is dit een heel slecht idee en wel hierom.

Het idee is in de kern heel simpel. Eigendom is een van de sterkste rechten die we kennen in Westerse rechtssystemen, dus als je mensen meer macht wil geven over hun persoonlijke informatie dan verklaar je die tot hun eigendom en dan staan ze dus sterk tegen bedrijven die daar wat mee willen.

Alleen: als je iets tot eigendom verklaart – in juridische taal, het een zaak (art. 5:1 BW) of iets logischer een vermogensrecht (art. 3:1 BW) noemt – dan krijg je ook te maken met alle regels die over eigendom gaan. De belangrijkste is natuurlijk “niemand mag wat met je eigendom zonder jouw toestemming behalve in zeer specifieke wettelijke gevallen” maar het gaat mis op dat toestemmingsverhaal. Want ja precies, toestemming voor van alles en nog wat geven we nu ook al. Hoe gaat dat anders zijn als we persoonsgegevens eigendom verklaren?

Verder is eigendom natuurlijk iets dat je kunt verhandelen. Vanuit dat perspectief wordt je positie zelfs zwakker dan nu: de AVG geeft je sterke zeggenschap over je persoonsgegevens, en die blijven altijd bestaan. Zou je de eigendomsrechten op je persoonsgegevens verhandelen (artikel 23.7 in de Facebook TOS) dan kun je daarna dus helemaal niets meer vinden over wat dat bedrijf ermee doet.

Mogelijk dat het idee steeds terugkomt omdat het zo lekker bekt – en omdat het alternatief van die specifieke rechten uit de AVG heel nieuwerwets en dus vast juridisch wankel lijkt – maar ik zou het echt een heel slecht voorstel vinden.

Arnoud

Mogen wij een AI onze sollicitanten laten prescreenen?

Een lezer vroeg me:

Ik werk op de HR afdeling van de Nederlandse vestiging van een Amerikaans concern. Vanuit ‘Houston’ is ons nu opgedragen alle sollicitaties eerst door een AI-driven screening te halen. Alleen mensen die door het algoritme worden geselecteerd, mogen op gesprek komen. Mag dat wel van de GDPR?

De inzet van AI, beter gezegd machine learning, is in human resources oftewel personeelsmanagement aan een stevige opmars bezig. Het screenen van kandidaten is namelijk een tijdrovende en lastige klus om consistent en objectief te doen, en laat dat nou precies zijn waar software goed in is. Zoals PW Web het uitlegt:

Handmatig honderden cv’s doornemen kan leiden tot een enorme opeenhoping van werk, waardoor andere taken stil komen te liggen en er veel tijd en geld wordt verspild. Met behulp van AI en ML kan dit proces geautomatiseerd worden door bijvoorbeeld slimme screening software in te zetten die cv’s snel kan scannen op de voorwaarden die in de vacature genoemd worden. Gedurende dit proces leert de software wat er gevraagd wordt van toekomstige kandidaten. Op basis van ervaringen met eerder aangenomen kandidaten kan de software vervolgens bepalen welke eigenschappen een goede kandidaat bezit.

Ook steeds populairder wordt screeningsoftware waarbij je op video vragen van een computerprogramma beantwoordt. Software analyseert dan je ‘microexpressies’ en emoties en concludeert daaruit of jij door mag naar fase 2, waarbij een mens met je in contact treedt.

Dit staat inderdaad enigszins op gespannen voet met de AVG oftewel GDPR, die immers een verbod kent op geautomatiseerde besluitvorming, inclusief profileren. Artikel 22 AVG verbiedt in principe het geautomatiseerd nemen van besluiten, waarmee niet alleen juridisch bindende beslissingen worden bedoeld maar ook andere conclusies en vervolgstappen die de betrokkene in aanzienlijke mate raken. Zoals wanneer je niet door mag naar een volgende sollicitatieronde.

Lid 2 van dit artikel staat profileren en besluitvorming echter weer wel toe wanneer dit noodzakelijk is voor de totstandkoming of de uitvoering van een overeenkomst, waaronder ook een arbeidscontract kan vallen. Het zou dus mogen, zo’n prescreening, mits de werkgever kan aantonen dat hij echt niet anders kan – de term ‘noodzaak’ is een hoge lat, en je komt er niet door te zeggen dat het beter is dan voorheen of dat dit je werk efficiënter of makkelijker maakt.

Ik vind het moeilijk argumenten te bedenken waarom die noodzaak er zou zijn. Alleen, je komt dan al heel snel uit bij het kulargument “vroegâh kon alles handmatig en persoonlijk dus vernieuwingen zijn nergens voor nodig”. En dat kan ook weer niet de bedoeling zijn van de AVG.

Ik zie daarbij wel iets in het argument dat zo’n screening objectiever is, omdat alle cv’s nu op dezelfde wijze worden bekeken en beoordeeld. Dat voelt eerlijker dan wat je vroeger wel hoorde, dat een cv terzijde werd gelegd omdat het papier te dun was, je de verkeerde school had of omdat je op de foto mooier was dan de HR-dame die je brief openmaakte. Maar algemeen bekend is ook weer dat screeningsoftware bias heeft, en bijvoorbeeld per abuis vrouwen weglaat of alleen mannen die Jared heten en lacrosse spelen doorlaat.

Ik denk dan ook dat dit alleen kan als je hebt uitgewerkt op papier waarom dergelijke bias en selectiefouten bij jullie niet voor gaan komen. En een mooie folder van de leverancier is natuurlijk niet genoeg daarvoor.

Arnoud

De toekomst van het slimme contract #legaltechtuesday

Smart contracts zijn net als de blockchain en AI deel van de legal tech hype van de laatste tijd. Zelfdenkende software die buiten de greep van één partij automatisch voorwaarden checkt en afgesproken handelingen uitvoert. Samen gaan ze de advocatuur en het notariaat overbodig maken, alles wordt automatisch en fantastisch, u kent het wel. En alles op de blockchain ook nog, dus super autonoom en fantastisch.

Er zijn vele definities van smart contracts, maar kortweg komen ze erop neer dat je een aantal beslisregels in software giet die vervolgens vanzelf uitgevoerd worden. Als de domeinnaam advocatie.nl op 1 februari 2020 op naam staat van X, stuur dan 1 bitcoin naar wallet Y. Maar het hoeft juridisch gezien geen contract, geen overeenkomst te zijn: je zou ook bewijs kunnen vrijgeven als aan een voorwaarde (overlijden persoon X) is voldaan, of een specifieke voorwaarde van een overeenkomst borgen.

Ik pieker al een tijdje wat nu de echte praktische toepassingen van smart contracts gaan zijn. Dat voorbeeld van de domeinnaam is namelijk een van de weinige die ik in de categorie van het volledige contract zie werken. Dat is volledig automatisch na te gaan en uit te voeren middels gestructureerde registers, en er zit ook weinig controversieels aan zo’n afspraak. Je verkoopt of niet, op een specifieke datum en je mag tussentijds annuleren of niet.

Maar vooral: dat er geleverd is, nagekomen is, dat is eenduidig vast te stellen. Dat register vermeldt dat het ding op naam staat van de koper. Er zijn nog wel een paar voorbeelden in die categorie – onroerend goed, merkenrechten, misschien ondernemers in gereglementeerde beroepen – maar het is marginaal.

Ga je echter verder dan zo’n specifieke constructie, dan wordt het ingewikkeld. Betaald krijgen omdat je iemands algemene voorwaarden hebt gereviewd, of een website hebt gemaakt, voegt een smart contract daar wat toe? Je zit dan met een kwaliteitstoets namelijk (is de klant tevreden) waar een smart contract moeilijk op kan toetsen. Een AI die een website mooi kan vinden, of zelfs maar vaststellen of het ding adequaat is beveiligd en geprogrammeerd, dat zal nog wel even duren.

Het feit dat zo’n voor mij fundamenteel probleem nog niet opgelost is, maakt dat ik de slimme contracten vooral als een hype zie.

Toch geloof ik wel dat het smart contract er gaat komen, maar dan op een andere manier. Vaak gaat het namelijk zo met hypes. Er is een nieuwe innovatie of technologie, die gaat op zoek naar een oplossing. De eerste oplossingen lijken veelbelovend, dat zwelt aan tot een hype, waarna op zeker moment blijkt dat het toch niet werkt. Daarna stort de aandacht in, maar vasthoudende types blijven ermee doorgaan en komen bij iets uit dat wél interessant is. In managementjargon: de Gartner Hype Cycle. Waarschijnlijk wordt dat een combinatie met de blockchain. Ook dit is een oplossing op zoek naar een probleem. De blockchain is een gedistribueerd grootboek, een registratie van transacties, waarbij er niet één authentiek origineel is maar een hoop mensen elk een kopie hebben en middels consensus vaststellen of een nieuwe transactie klopt met de geregistreerde geschiedenis.

Er zit een heleboel technologie achter om dit te laten werken, vervalsingen tegen te houden en mensen te stimuleren hieraan mee te werken (zoals het minen of delven van bitcoins, in dat blockchainsysteem). Maar uiteindelijk gaat het daar niet om. De kern is dat je het idee van een centrale autoriteit of een authentiek origineel loslaat en in plaats daarvan consensus over de administratie haalt bij een grote groep mensen. Gedistribueerde consensus in plaats van autoriteit. Grote voordeel daarvan is dat die grote groep mensen veel lastiger (of eigenlijk onmogelijk) te manipuleren is om informatie aan te passen.

Nu is het natuurlijk een probleem dat registraties van van alles en nog wat aan te passen zijn als je niet uitkijkt. Foutjes worden overal gemaakt, en beheerders kun je omkopen, bedreigen en wat al niet meer. Het blockchainsysteem voorkomt dat inderdaad. Maar dan dringt zich de vraag op, is dat voordeel zo veel groter dat we over moeten stappen?

In de juridische wereld kennen we dat probleem natuurlijk al veel langer. En er zijn dan ook al lang oplossingen voor bedacht, zoals de notaris die als taak heeft als vertrouwde derde te fungeren. Als de notaris het zegt, dan is het waar (art. 156 Rechtsvordering). Idem voor bijvoorbeeld de constatering door een deurwaarder, of de registratie bij het Kadaster van perceelgrenzen. Natuurlijk zitten hier zwakke punten, in theorie is een notaris omkoopbaar of te foppen, maar dit is uiterst zeldzaam en vrijwel altijd te detecteren als het toch speelt. Het voelt dan wat zwaar om dat hele systeem af te schaffen.

De uitdaging voor zowel blockchain als smart contract is dus te zoeken naar een plek waar die centrale registratie er niet is, en waar eigenlijk ook geen behoefte is aan een enkele beheerder daarvan. Welke transacties of activiteiten willen we graag onder controle houden maar zonder controleur?

Arnoud

Facebook moet optreden tegen bitcoinadvertenties met BN’ers

Facebook moet nepadvertenties verwijderen waarin bekende Nederlanders zogenaamd cryptovaluta aanprijzen. Dat meldde Tweakers onlangs. De advertenties wijzen mensen door naar oplichtingspraktijken, waar mensen als John de Mol en Alexander “Bitcoin ads zijn nep” Klöpping als gezicht bij gebruikt worden. De fraude is enorm; de Fraudehelpdesk heeft van tientallen slachtoffers gehoord die meer dan 1,7 miljoen euro zouden zijn kwijtgeraakt. De rechtbank acht dit onrechtmatig en eist dat Facebook hier adequaat tegen optreedt, op straffe van een dik miljoen aan dwangsommen.

De oplichterij is op zich vrij simpel: er wordt een snelgeldverdienenmodel met Bitcoin aangeprezen, met 250 euro inschrijfgeld. Wie dat betaalt, krijgt een advies om meer te betalen. Doe je dat niet, dan ben je je geld kwijt. Doe je dat wel, dan ben je ook het meer betaalde kwijt. Dat is natuurlijk lastig verkopen, vandaar de inzet van bekende Nederlanders zoals De Mol of Klöpping die zogenaamd met hun echte baan stoppen omdat ze lekker binnenlopen op de bitcoin.

In juni stapte De Mol naar de rechter om Facebook (waar de meeste van die advertenties opduiken) tot stoppen te dwingen. Facebook vond dat ze al genoeg deden, men had een formulier waarmee je advertenties kon melden en die werden dan voor jou verborgen plus op onnavolgbare wijze negatief gemarkeerd. Je zou zeggen dat meer dingen doen niet heel moeilijk moet zijn, maar toch deed Facebook het niet. (Pardon, wél, maar pas toen de rechtszaak eraan kwam.)

Uit het vonnis haal ik dat Facebooks voornaamste argument is dat ze een neutraal doorgeefluik willen zijn. Ook voor advertenties. Anders ben je natuurlijk voor álles aansprakelijk, niet alleen voor evidente nepbitcoinadvertenties maar ook voor andersoortig nepnieuws en andere onrechtmatigheden. Maar daar gaat de rechter niet in mee. Facebook is veel dichter betrokken bij advertenties dan bij updates en dergelijke die mensen posten, en daarom moeten ze gewoon inhoudelijk aan de bak als er iets niet klopt in een advertentie. In ieder geval als dat structureel misgaat in steeds dezelfde situatie.

Maar hoe moet Facebook dat dan precies doen? Gezichtsherkenning op de foto, trefwoorden filteren, iets anders? Daar laat de rechter zich niet over uit. En terecht, dat is het probleem van Facebook. Ook dat dit mankracht en geld kost, is geen reden het niet te doen. Daarvoor is de verantwoordelijkheid van Facebook voor haar eigen advertentieplatform te groot en hebben de valse advertenties te veel impact.

Ik ben benieuwd; Facebook heeft hoger beroep aangetekend.

Arnoud

Liveblog: The Future is Legal, het jubileumcongres van 15 jaar ICTRecht #thefutureislegal

Vandaag is het zo ver: het jubileumcongres The Future is Legal! Met unieke sprekers en bijzondere onderwerpen kijken we naar de toekomst van het ICT- en internetrecht. Vandaag dan ook een bijzondere blogdag, ik ga met live updates mijn eigen verslag maken van wat er vandaag langskomt, en ook via Twitter kunt u live volgen wat er speelt: #thefutureislegal

Het congres opent om 9 uur voor ontvangst, om 9:30 opent dagvoorzitter Herbert Blankesteijn de dag.

9.45 Ik geef de aftrap met een overzicht over de geschiedenis van recht en ICT; wat betekent dat onderwerp nu eigenlijk en wat zijn de uitdagingen voor de komende jaren? Lees mijn definitie van internetrecht voor meer duiding. Belangrijkste takeaway: internetrecht is veranderlijk, het geven van praktische antwoorden blijft daarmee een belangrijke skill voor een internetjurist.

10:20 Michel van Eeten filosofeert over hoe om te gaan met cybersecurity met of zonder de wet in de hand. Onder meer over data stewards, die op universiteiten verplicht zijn wanneer je met persoonlijke informatie omgaat. Maar vooral over security. Hij begint over het onderwerp van patchen, waarom doen mensen dat niet? Angst dat het niet meer werkt, lijkt het vaak. Dat biedt mogelijkheden voor malware om overal binnen te dringen. Van Eeten noemt peer pressure als een belangrijk mechanisme om orde te scheppen op internet, buiten het recht om (want dat is afwezig). ISPs kunnen namelijk zelf heel veel invloed uitoefenen op kwetsbaarheden bij hun klanten. Ook sociale normen (peer pressure tussen provider-medewerkers) blijkt een hele grote. Opmerkelijk dus: de toekomst is sociaal?

11:00 Koffiepauze!

11:30 Drie parallelsessies: Gerrit-Jan Zwenne over de toekomst van toestemming, Ronald van den Hoff over Society30 en Alexander Pleijter zoekt naar nepnieuws. Ik volg de sessie van Ronald; hij heeft een enorme visie op de toekomst. Een transformatie van de maatschappij van centrale, bureaucratische entiteiten naar gedecentraliseerde maar verbonden netwerken.

12:15 Twee nieuwe parallelsessies (en de sessie van Pleijter loopt door): Rejo Zenger van Bits of Freedom spreekt Google aan, en Merien ten Houten innoveert voorbij de regels. Leuke takeaway: als je een veilige zelfrijdende auto maakt, dan worden steden autovrij want de risico’s in de stad zijn te groot om een machine autonoom te laten rijden. Daarna naar Rejo, die kijkt naar waar het met Google heengaat en hoe Google ons leven beïnvloedt. De blik op informatie is anders (een kaart kan afhankelijk van je regio andere grenzen trekken) en vooral, we laten ons gedrag en onze grenzen trekken door bedrijven als Google. Daarmee verliezen we de algemene belangen uit het oog. Private belangen en ondoorzichtige manieren om belangen te dienen zullen daardoor alleen maar meer toenemen. Rejos presentatie staat al online.

12:45 pauze met een unieke robotdans!

14:00 Ik gaf met Peter Kager en Lisette Meij een crisissimulatie, zes vrijwilligers uit het publiek kregen een serie crisismomenten voorgeschoten en moesten daarmee hun bedrijf besturen. Ondertussen spraken Martijn Arets, Lonneke Driessen, Melita van der Mersch en Natali Helberger.

15:30 pauze!

15:45 Michiel Steltman over privatisering van handhaving en opsporing, Nynke Brouwer over de cyberverzekering en Tim Pastoor over de toekomst van identiteit.

16:30 Dagafsluiting door prof. dr. Marten Wilms, hilarisch.

En het bleef nog lang onrustig op de borrel.

Arnoud