Moeten we de toestemming niet eens afschaffen in het privacyrecht?

| AE 9153 | Privacy | 37 reacties

Meteen maar even een heilig huisje omver in het nieuwe jaar: moeten we niet eens stoppen met het idee dat toestemming vragen voor privacy-inbreuken een werkbaar idee is? Want allemaal leuk en aardig, maar anno 2017 is het concept toestemming geven verworden tot een volstrekt betekenisloze klik onder verwijzing naar een futloze lap tekst die nu eenmaal even nodig is om bij die site te kunnen. Toch kent ook de nieuwe privacywet de toestemming als basisbeginsel, en blijft het op allerlei plekken opduiken als basis voor wat je maar wilt doen met iemands privé. Raar.

Het uitgangspunt was ongetwijfeld heel nobel en integer. Als je iemands persoonsgegevens wilt verwerken, dan vraag je die persoon om toestemming. Net zoals je zonder toestemming mensen niet gaat opereren of hun huis betreedt. Gewoon een kwestie van integriteit, van fatsoen. Dus dat zetten we dan ook in de wet: toestemming is de algemene grond, en natuurlijk pas te geven na adequate informatieverstrekking en in volstrekte vrijwilligheid.

Volgens mij was er daarbij wel altijd soort van de aanname dat het verwerken van persoonsgegevens een ietwat bijzondere gebeurtenis was. Iets om even bij stil te staan, iets dat mensen niet perse dagelijks doen dus iets waar je best even de tijd voor mag nemen. Zeg maar een poliklinische ingreep: geen operatie met drie dagen herstel daarna, maar wel iets om je even over te laten inlichten en goed bij stil te staan voordat je ja zegt.

Die aanname is echter volledig verdwenen in de informatiesamenleving. Toestemming vragen is aan de orde van de dag, en gebeurt zó veel en zó vaak dat niemand er meer van opkijkt of bij stilstaat. En dan gaat het hele effect er vanaf natuurlijk. Dan wordt het die droge klik zonder nadenken, zonder betekenis.

Is dat erg, kun je je afvragen. Ik denk het wel, omdat de wet nog steeds opereert onder de aanname dat je wél nadenkt. Wél jezelf even goed informeert. Juridisch advies inwint over wat die wollige taal betekent. En vooral: er vanaf zou zien als je denkt, dit is toch niets voor mij. En de constructie daarbij is dat als je in die situatie toestemming geeft, eigenlijk alles mag. Daar zit voor mij dan de pijn: mensen klikken murwgebeukt op elke Akkoord-knop en de gevolgen worden gebillijkt omdat ze geacht worden te hebben nagedacht en afgewogen alsof ze bij de huisarts een nieuw medicijn moeten uitkiezen.

Het onmiddellijke tegenargument is natuurlijk, dan moet je maar écht eens even nadenken en afwegen als je privacyvragen krijgt. (Bij voorkeur met de flauwe dooddoener dat je toch al je privacy opgeeft door alles op Instagram en Facebook te delen.) Maar dat vind ik niet reëel meer. Als de situatie is dat je elke vijf minuten een lap tekst moet lezen en ja moet zeggen (en anders hup terug naar Google), hoe kun je dan nog in redelijkheid suggereren dat mensen de tijd moeten nemen om goed na te denken?

Dus nee. Wat mij betreft schrappen we dus de toestemming als grondslag. Wie persoonsgegevens wil gebruiken, moet maar gewoon aantonen dat hij dat nodig heeft en waarom dat belang zwaarder weegt dan de privacy.

Arnoud

‘Cookiewet is duur en beschermt onvoldoende’

| AE 9021 | Internetrecht | 31 reacties

cookie-bril.jpgDe cookiebepaling die bepaalt dat websites om toestemming moeten vragen voor het gebruik van zogenoemde ‘tracking cookies’, is duur en zorgt voor een hoop ergernis. Dat las ik bij Nu.nl. De basis is een onderzoek van Actal, het Adviescollege toetsing regeldruk. Niet alleen zouden bedrijven 74 miljoen euro kwijt zijn voor cookietoestemmingspopups, ook zijn consumenten 27 miljoen euro aan verloren tijd kwijt om dat allemaal weer weg te klikken. Eh, ja.

Ik blog al sinds de invoering over de cookiewet, en ben er eigenlijk nooit positief over volgens mij. Nou ja, behalve als hij kan worden gebruikt om andere dingen dan cookies (zoals Windows 10-preloads) tegen te houden.

Het probleem is fundamenteel. Kijk, dat je zegt, er wordt te makkelijk over de mensen hun privacy heengelopen en dat je daar wat aan wilt doen: prima. Dat je niet meteen het hele onlinemarketinggebeuren wilt verbieden, dat snap ik dan ook. Maar er is toch wel íets slimmers te bedenken dan een lap tekst opgesteld door een goedbedoelende jurist in combinatie met een verplichte okéknop?

Die browserinstellingen die Actal noemt, dat zou een betere oplossing zijn geweest ja. Maar goed, dan moet wel elke browser die instellingen ondersteunen natuurlijk, en dat is nog steeds niet (2016!) het geval.

Ergens bekruipt me ook steeds het gevoel dat we met deze implementatie van de cookiewet zitten omdat de webbouwers die de wet lazen, dachten dit is zó stom, dat zal ik ze laten voelen ook. In plaats van het als technische uitdaging te zien van hoe je kunt tracken binnen de geest van de wet op een manier dat mensen er geen last van hebben. Maar goed, dat is cynische donderdagochtendpraat.

Gaan we dit nu veranderen? Nee, natuurlijk niet. Nederland kan hier niets aan veranderen, de cookiewet is Europees en kan dus alleen door Europa worden veranderd. En die gaan dat de komende jaren niet doen; we hebben net een nieuwe algemene Privacyverordening die iets belangrijker is. Ja, dat is storend en jammer maar ik zie het echt niet gebeuren. Maar wat dan wel, dat weet ik ook niet.

Arnoud

Moet de IT-afdeling toestemming vragen om een pc over te nemen?

| AE 8758 | Arbeidsrecht | 20 reacties

yes-toestemming-ja-permission.pngEen lezer vroeg me:

Ik werk op de IT-afdeling van een bedrijf (~120 medewerkers). Wij hebben op alle pc’s UltraVNC geïnstalleerd, zodat we op afstand beheer kunnen uitvoeren. Dat doen we uiteraard alleen als mensen ons daar toestemming voor geven. Alleen die toestemming vragen we gewoon aan de telefoon of in de chat als we iemand spreken. De VNC applicatie toont geen aparte popup daarvoor. Nu zegt een medewerker dat dat laatste verplicht is onder de privacywet. Klopt dat?

De privacywet (Wet bescherming persoonsgegevens) bevat geen regels op dat niveau. Of je mensen op een knop “Nu toegang tot mijn pc” laat drukken of ze mondeling dan wel op schrift dat laat verklaren, maakt voor de wet niets uit. Waar het om gaat, is dat er toestemming is.

Of nou ja, zelfs dat niet. Als het nodig is voor het werk, dan mág een collega (zoals de IT-er) zich toegang verschaffen tot de computer. Net zoals een collega mag binnenlopen in je kantoor. Kloppen is netjes, maar juridisch niet verplicht. En natuurlijk blijf je buiten als er “Niet storen” opgehangen is. Dus in principe zou voor support hetzelfde moeten gelden. Even melden is netjes, toestemming vragen hoeft niet (maar is wel héél netjes natuurlijk).

Of je moet zeggen: een goed werkgever doet niets dat nodeloos de privacygevoelens van werknemers schendt. En als mensen het gevóel hebben dat hun pc ineens wordt overgenomen, dan schend je toch de privacy. Dus vraag het dan toch nog maar via een popupje.

(Als IT-er heb je natuurlijk wel strikte geheimhouding te respecteren rondom eventuele privézaken die je aantreft bij zo’n remote access sessie.)

Arnoud

De cookiewet is dus gemaakt om stiekeme Windows 10-preloads tegen te gaan

| AE 8013 | Privacy, Software | 27 reacties

Microsoft schendt de Europese cookiewet met het automatisch en stilletjes downloaden van Windows 10-installatiebestanden op Windows 7 en 8.1. Dat schreef PCM gisteren op gezag van ondergetekende. Wie Windows 7 of 8 heeft, kan nu zomaar extragratis en stiekem een installatiebestand van 5 gigabyte op zijn harddisk hebben om naar Windows 10 te upgraden (kijk… Lees verder

Hoe geef je toestemming tot meegluren aan je televisie?

| AE 7185 | Contracten, Privacy | 10 reacties

Via Twitter zag ik het screenshot rechts (klik voor vergroting) voorbij komen van Willem Karssenberg. Willem kreeg dit in beeld toen hij Ziggo on demand installeerde. Wij legen uw kijk en klikgedrag vast, ga hiermee akkoord want zo verbeteren wij onze producten en verhogen wij uw gebruiksgemak. Wacht, wat, we zaten toch televisie te kijken?… Lees verder

Mijn provider blokkeert spam, mag dat eigenlijk wel?

| AE 7150 | Aansprakelijkheid | 17 reacties

Een lezer vroeg me: Onlangs ontdekte ik dat mijn provider een eigen spamfilter hanteert, en wel op een vervelende manier: er waren belangrijke mails van een Aziatische klant geblokkeerd. Ik ben daar nooit over geïnformeerd en men zegt nu zelfs dat het filter er niet af kan “vanwege de integriteit van het netwerk”. Mag dat… Lees verder

Hela, volgens de nieuwe polisvoorwaarden mogen ze me reclame mailen?

| AE 7143 | Privacy | 13 reacties

Een lezer vroeg me: Bij mijn nieuwe zorgpolis zat een tekst in kleine lettertjes en ik vroeg me af of dit wel legaal is?<br/> Het verzamelen en verwerken van uw persoonsgegevens is nodig voor het aangaan en uitvoeren van de verzekering(en). De doeleinden waarvoor uw persoonsgegevens worden gebruikt, zijn uitgebreid. Wij kunnen uw gegevens ook… Lees verder

Is Google Analytics zonder toestemmingspopup legaal onder de nieuwe cookiewet?

| AE 7044 | Privacy | 32 reacties

De Tweede Kamer is dinsdagmiddag akkoord gegaan met een minder strenge cookiewet, meldde onder meer Tweakers. Cookies die geen inbreuk maken op de privacy, zoals first-party analytics en affiliatecookies, zullen legaal worden als dit wetsvoorstel de Eerste Kamer overleeft. Waarbij de hamvraag natuurlijk is: mag dan Google Analytics ineens zonder toestemming te vragen? Al sinds… Lees verder

Overgrote deel apps overdrijft met toestemming vragen

| AE 6971 | Privacy, Software | 24 reacties

Meer dan 85% van alle apps geven niet eens de meest basale privacyrelevante informatie, zo las ik bij The Register. En een op de drie apps vraagt excessief meer toestemmingen dan ze eigenlijk nodig zouden hebben. Schokkend, maar eigenlijk niet verbazingwekkend. Het onderzoek is van de Global Privacy Enforcement Network (GPEN) waar onder meer de… Lees verder