Kunnen Linux-ontwikkelaars de GPLv2 intrekken als ze het met de Code of Conduct oneens zijn?

Herrie in de Linux-tent: een nieuwe Code of Conduct in het project heeft veel ophef veroorzaakt, inclusief dreigementen dat men bijdragen aan de kernel gaat intrekken. Deze zijn door vrijwilligers ingebracht onder de GPLv2 open source licentie, maar volgens partijen die het oneens zijn met de Code is het nu mogelijk deze licentie weer in te trekken. Daarmee zou Linux en al haar afgeleide projecten – waaronder Android, dat het fundament vormt voor de meerderheid van alle smartphones en dergelijke devices – op losse schroeven komen te staan. Maar zo heet wordt die soep niet gegeten.

De herrie begon vlak nadat oprichter en eindbaas Linus Torvalds besloot zich tijdelijk terug te trekken “to take some time to learn how empathy works”. Op dat moment was er ook net een nieuwe Code of Conduct aangenomen voor het project, in lijn met vele andere open source projecten die proberen meer diversiteit aan boord te krijgen en verwijten van toxic culture het hoofd te bieden. Dat was tegen het zere been van een vocale groep ontwikkelaars, die dit zien als een aanval op de waarden van open source, met name het principe dat het gaat om de inhoud en kwaliteit, niet om vorm, afzender of wat dan ook. Ik breng het maar zo neutraal mogelijk, en wie even googelt op social justice warrior en toxic culture zal begrijpen waarom.

Een recente oproep in de vorm van een open brief gooide olie op het vuur. Deze stelde namelijk dat iedereen die het oneens was met de Code of Conduct, dit moest laten merken door zijn (of in theorie: haar) bijdragen aan Linux terug te trekken. Dit zou kunnen via de juridische figuur van rescission, in het Nederlands ontbinding geheten. Daarmee vervalt de licentie en mag de Linux kernel, maar ook Android en consorten, die code niet meer gebruiken.

Leuk bedacht, maar ik denk niet dat het stand houdt. Het concept van rescission of ontbinding is een contractuele figuur, en zeker in Amerika is altijd gesteld dat de GPLv2 geen contract is. Het lijkt me dan niet haalbaar om de ontbinding daarvan in te roepen. In Europa ligt dat anders, ik weet 99% zeker dat de GPL hier een contract is. En inderdaad kun je een contract dan ontbinden.

Voor ontbinding zijn wel argumenten nodig. Je bedenken of geen zin meer hebben in de sfeer van de club is nadrukkelijk geen argument. Dat moet je maar vooraf in het contract opnemen (contractsjuristen spreken dan van termination at will). Ontbinden onder de wet kan eigenlijk alleen bij wanprestatie, schendingen van de overeenkomst door de wederpartij, of in zeer uitzonderlijke situaties die maken dat je redelijkerwijs écht niet meer gehouden kan worden aan dat contract.

Van een wanprestatie onder de GPL lijkt me geen sprake als iemand nieuwe gedragsregels binnen het project introduceert. De software wordt nog steeds onder precies dezelfde voorwaarden aangeboden, daar verandert welke gedragsregel dan ook niets aan. Ook je beroepen op gedane beloften over sfeer en werkwijze zie ik niet als wanprestatie. De GPL gaat over de software en wat daarmee mag gebeuren – namelijk alles, mits onder de gelijk-delen clausule uit die licentie. Ik zie niet hoe je dan achteraf kunt zeggen, ik vind deze nieuwe huisregels van project Linux onaardig dus de GPL wordt geschonden.

Natuurlijk kun je er wel voor kiezen om niet meer mee te doen aan het project, maar je bestaande licentie intrekken gaat ‘m niet worden.

Arnoud

FBI verkreeg toegang tot iPhone X door ontgrendeling met gezicht via Face ID

De FBI heeft in een Amerikaans kinderporno-onderzoek het gezicht van een verdachte gebruikt om via Face ID toegang te krijgen tot zijn iPhone X. Dat meldde Tweakers onlangs. Het zou de eerste zaak zijn waarin deze methode is gebruikt. In eerdere zaken werd al wel gebruikgemaakt van vingerafdrukken. In een online beschikbaar rechtbankdocument staat dat de verdachte op het moment van het doorzoeken van zijn woning thuis was en dat ‘hij op basis van het verleende doorzoekingsbevel zijn gezicht voor de iPhone X moest houden bij de uitvoering van het bevel’. Wat natuurlijk de vraag oproept, hoe kun je nu worden gedwongen om op die manier mee te werken aan je eigen veroordeling?

Dat je als verdachte niet tegen jezelf hoeft te getuigen, is een basisprincipe uit het strafrecht. De belangrijkste gedachte erachter is om oneigenlijke dwanguitoefening – wat klinkt als een eufemisme voor marteling maar dat terzijde – op de verdachte te voorkomen. Je kunt dus niet worden gedwongen om te vertellen waar je het lijk verstopt hebt. Daar staat tegenover dat de politie wél je achtertuin mag omploegen als ze vermoeden dat ze het daar kunnen aantreffen. Dat is immers geen getuigen tegen jezelf meer.

Als algemene regel geldt dat je kunt worden gedwongen om dingen te doen, maar niet om dingen te vertellen. Voor de camera staan voor je mugshot of je vinger op een inktkussentje en dan op een papiertje, dat ben je gewoon verplicht. Jezelf laten fouilleren zodat met de gevonden sleutel je kluis open kan, ook geen probleem. Maar de codecombinatie van die kluis vertellen, dat kan je niet worden verplicht als je verdachte bent.

Biometrie is daarmee een juridisch makkelijker te doorbreken beveiliging dan wachtwoorden. Want een wachtwoord vertellen mag niet afgedwongen worden, maar een biometrisch kenmerk achterhalen (vingerafdruk nemen, gezicht fotograferen, iris scannen) mag dus in principe wel. Alleen bij invasieve dingen (zoals bloed afnemen) komt het dan weer anders te liggen vanwege de integriteit van het lichaam.

In Nederland staat in artikel 55c Strafvordering dat je als verdachte moet dulden dat er vingerafdrukken en foto’s gemaakt worden “met het oog op het vaststellen van de identiteit van een verdachte”. Die informatie mag tevens worden gebruikt “voor het voorkomen, opsporen, vervolgen en berechten van strafbare feiten”. Het is nog nooit bij de rechter uitgemaakt maar ik denk dat het ontgrendelen van een telefoon met het doel om die te doorzoeken wel als een “opsporen” in de zin van dat wetsartikel aan te merken is.

Ik denk dus dat er geen bezwaar zal zijn bij de rechtbank tegen zo’n ontgrendeling.

Arnoud

Mag de politie je huis in als je Apple Watch 112 belt?

De nieuwe versie van de Apple Watch heeft de feature dat ‘ie 112 belt als je valt, las ik bij Ars Technica. Het ding is bedoeld voor hardlopers, en die kunnen inderdaad een ongelukje krijgen waarbij een ambulance nodig is. Registreert het een val, dan vraagt hij (zie plaatje) of het gaat, en komt er geen reactie dan wordt 112 gebeld. Door positiebepaling in het horloge kunnen hulpdiensten je dan ook snel lokaliseren. Nuttig, maar bij Ars wel de interessante vraag: mag de politie dan zonder kloppen naar binnen als je dáár gevallen bent?

Het klinkt natuurlijk vooral nuttig, want wie thuis van de trap valt en niet meer kan bellen, zal denk ik blij zijn als er hulpdiensten naar binnenkomen om hem te helpen. Maar in het Ars artikel kwam nog een zorg voorbij: de politie in de VS kan zo’n oproep gebruiken als rechtvaardiging om zonder toestemming naar binnen te gaan, en mag dan rondkijken en alle bewijs aangrijpen dat “in plain view” ligt om je voor een misdrijf aan te houden. Zoals je marihuana-plantjes of een zak met geld waar je geen verklaring voor hebt. Wat een paar lezers er toe bracht om te vragen, hoe werkt dat bij ons?

In Nederland is binnentreden geregeld in de Algemene wet op het binnentreden. Deze bepaalt dat alleen met machtiging van de burgemeester of officier van justitie een woning betreden mag worden. Althans als hoofdregel, want bij “ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid van personen of goederen” mag men zonder machtiging naar binnen.

Iets dergelijks staat ook in de Politiewet, artikel 7:

De ambtenaar van politie, bedoeld in het eerste lid, heeft toegang tot elke plaats, voor zover dat voor het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven, redelijkerwijs nodig is.

Beide criteria komen op ongeveer hetzelfde neer: er moet iets ernstig aan de hand zijn en naar binnen zonder kloppen moet dan de gepaste reactie zijn. Een kennelijk bewusteloos persoon onder aan de trap zien door de brievenbus zou denk ik wel voldoen, zeker als je ook bloed ziet. Een tip van een Apple Watch die je naar dat huis bracht, zou in combinatie daarmee zeker genoeg zijn, schat ik zo.

Lastiger wordt het al als er niemand te zien is (je bent gevallen in de kelder en niet zichtbaar vanaf de voordeur). Dan kun je als agent denk ik weinig anders doen dan proberen contact te krijgen en/of via een ander raam zicht te krijgen op wat er eventueel mis kan gaan. De interessante vraag is dan hoe ver je mag gaan wanneer je alléén die tip van de Watch hebt dat er iemand gevallen is. Ik denk dat de grens dan wel ligt bij over de schutting in de achtertuin springen en zien of je dan wel iemand ziet liggen. Maar “misschien is hij in de badkamer uitgegleden” zou ik te theoretisch vinden.

Mag men vervolgens toevallig aangetroffen bewijs van een misdrijf dan worden gebruikt? Een letterlijke zaak daarover kan ik niet vinden. Het enige dat in de buurt komt, is dit vonnis uit 2008 waarin een vrouw werd aangehouden voor zware mishandeling. Via de ambulancedienst was een melding binnengekomen dat in de woning een persoon zou zijn die gestoken was met een mes. Ter plaatse troffen de politieagenten buiten een man aan met een bloedende wond, waarna men in de woning ging kijken of er misschien méér gewonden waren. Iets dat niet onlogisch is bij steekpartijen. En daar werd de verdachte aangetroffen met een vleesvork, waarna ze werd aangehouden. De rechtbank vond dat een legitieme gang van zaken.

Dus ik denk dat het wel zou kunnen, als men binnen is vanwege zo’n melding dat toevallig gespot bewijs dan gebruikt kan worden. Maar een tikje theoretisch voelt het wel.

Arnoud

Van wie is samen geschreven software eigenlijk?

Een lezer vroeg me:

Samen met een kennis werk ik al geruime tijd aan een stuk software, dat we gebruiken voor een betaalde webdienst. Nu overweeg ik ermee te stoppen, want ik heb privé andere prioriteiten. Ik heb de bulk van het werk gedaan, maar mijn partner ook best aardig wat. Hoe moeten wij dit regelen, aan wie komen deze rechten toe?

Hoofdregel van de Auteurswet is dat de rechten liggen bij de partij die het creatieve werk heeft gedaan. Als twee mensen werk doen, dan ontstaan er dus twee auteursrechten naast elkaar. Ieder van de ontwikkelaars mag dan beslissen wat hij of zij daarmee doet.

Althans in principe, want je moet in alle redelijkheid wel rekening houden met de belangen van de ander. Dit is altijd een heel gedoe om achteraf recht te trekken, zeker als mensen met ruzie uit elkaar gaan. Het is dus veel beter dit vooraf te regelen, of zoals deze vraagsteller het netjes op het moment zelf te willen uitzoeken.

Iets ingewikkelder wordt het als het werk van de twee niet goed los te weven is. Er is dan namelijk sprake van een gemeenschappelijk auteursrecht, één recht dat aan beide ontwikkelaars toekomt. Dat kun je niet zomaar verdelen, je bent er samen eigenaar van. Hier moet dus worden afgesproken wie van de twee het recht meeneemt – en natuurlijk wat de ander er dan nog mee mag doen.

Als een van de twee ermee stopt, dan is het makkelijk. Je spreekt dan af (schriftelijk en met handtekening) dat alle rechten naar de voortzettende partner gaan, en waarschijnlijk zal de stoppende partner dan een afkoopsom ontvangen of een laatste winstuitkering. Je hoeft je dan denk ik geen zorgen te maken over licenties aan de stoppende partner, hij ging immers stoppen.

Willen beiden uit elkaar en apart hetzelfde gaan doen, dan wordt het ingewikkelder. Degene met de rechten staat net wat sterker dan degene die alleen een licentie krijgt om onder die rechten óók te opereren. Je kunt natuurlijk keiharde afspraken maken, maar wat doe je dan als er toch ruzie komt of de partij met rechten verkoopt die aan een derde? Om die reden kan het interessant zijn om in dat geval alle rechten gemeenschappelijk te verklaren, zodat je beiden van elkaar afhankelijk blijft.

Arnoud

Ook ICT-jurist worden? Doe de ICTRecht Academy!

Al meer dan tien jaar blog ik over internetrecht. In die tijd is ook mijn kantoor ICTRecht fors gegroeid, van een tweemanszaak naar een kantoor met op drie locaties meer dan 50 medewerkers. Eén ding is daarbij altijd een uitdaging gebleken en dat is goede mensen vinden met verstand van ICT én recht. We hebben daar met eigen cursussen een invulling aan geprobeerd te geven, maar het werd tijd om dat naar een hoger plan te trekken. Daarom lanceer ik met trots: de ICTRecht Academy.

De ICTRecht Academy biedt advocaten en bedrijfsjuristen een praktijkgerichte opleiding tot ICT-jurist op twee niveaus: juridisch adviseur en senior adviseur. In één jaar (start: maart 2019) doet u als jurist gespecialiseerde juridische én technische kennis op over het ICT-vakgebied. U leert onder meer over: privacy en persoonsgegevens, auteursrechten, het recht rond platforms, contracteren, legal tech, blockchain en security.

Een ICT-jurist is een jurist die zich bezighoudt met ICT- of internetrecht. Heel precies laat zich dat begrip niet definiëren, iets waar ik vaker over geblogd heb. Maar een uniek aspect dat voor de praktijk zeer van belang is, is dat het uniek is dat men juist hierbinnen heel veel ruimte heeft om zelf de regels in te vullen. Wat mag er van de AVG in een nieuwe, innovatieve ICT-dienst, en welke rechten hebben klanten in een cloudomgeving? De wet weet het niet, de ICT-jurist wel.

Het programma is afgestemd op de laatste trends binnen het ICT-recht. Anno 2019 zijn dit: clouddienstverlening, privacy en e-commerce, waarbij contracteren en adviseren als rode draad fungeert en technische kennis een noodzaak is. Deze trends binnen het praktijkgebied vertalen zich naar de volgende thema’s binnen de opleiding:

  • IT en Recht
  • Technologie
  • Contracteren
  • Adviseren
  • Privacy en persoonsgegevens

Internetrecht zal alleen maar gaan groeien de komende tijd, want internet en ICT spelen een zeer belangrijke rol in steeds meer onderwerpen in de maatschappij. Internetdienstverleners krijgen nieuwe plichten (en burgers nieuwe rechten), steeds meer apparaten worden op internet aangesloten, bestaande diensten transformeren naar ICT, maar nieuwe innovaties en ontwikkelingen roepen ook weer nieuwe vragen op waar het recht een antwoord op moet hebben. Daarvoor hebben we ICT-juristen nodig. En daar gaat de Academy voor zorgen.

Interesse? Lees meer en vraag de folder aan!

(Excuses wie dit te commercieel vindt maar ik hoop dat dit echt iets groots gaat worden.)

Arnoud

Wie moet de verzendkosten betalen bij een gebrickt navigatiekastje na een update?

Een lezer vroeg me:

Twee jaar geleden heb ik een fiets-GPS gekocht bij een online winkel. Na een door de fabrikant aangeraden update te hebben doorgevoerd, werkt het apparaat niet meer (“gebrickt”). Volgens de winkel moet ik het apparaat nu opsturen naar de fabrikant in Duitsland, wat mij ongeveer 20 euro zou kosten. Maar er zit drie jaar garantie op het ding, kan de winkel nu zo de verantwoordelijkheid verleggen?

Hoofdregel bij het consumentenrecht is dat je alleen zaken doet met de winkel, en niet met de fabrikant. Alle problemen met het apparaat moeten dus tussen jou en de winkel opgelost worden. Natuurlijk mag hij op de achtergrond terugvallen op de fabrikant (of importeur) maar dat is zijn keuze, en niet iets waar jij wat mee hoeft te doen.

Het moet wel gaan om een conformiteitsgebrek, oftewel een probleem dat in het apparaat zat waardoor het niet doet wat je was beloofd. Als je achteraf de kleur niet mooi vindt, of je wilde alsnog een kaart voor Oostenrijk, dan is dat natuurlijk geen gebrek aan het apparaat. De winkel hoeft dan niets te herstellen. Biedt de fabrikant dan een update zoals een apart te downloaden kaart, dan is dat jouw keuze en alle problemen dáár omheen zijn dan tussen jou en de fabrikant.

Hier gaat het om een update die fouten herstelt (zo mag u even van mij aannemen). Je zou dan denk ik wel kunnen spreken van een conformiteitsgebrek, er is iets mis in het apparaat en deze update herstelt dat. Gaat het mis met dat herstel, dan is dat het probleem van de winkelier. Zou je zeggen. Alleen: je hebt zelf die update gedownload zonder overleg met de winkel, dus dan voelt het wat raar om die vervolgens het probleem voor de voeten te werpen. Had je niet eerst naar de winkel moeten gaan en zeggen, het apparaat is nonconform, wilt u dat even gratis repareren op grond van de wet (art. 7:17 BW)?

Misschien ligt het toch anders omdat de wet mededelingen van de fabrikant als uitingen van de winkel aanmerkt (art. 7:18 BW):

Bij de beoordeling van de vraag of een op grond van een consumentenkoop afgeleverde zaak aan de overeenkomst beantwoordt, gelden mededelingen die door of ten behoeve van een vorige verkoper van die zaak, handelend in de uitoefening van een beroep of bedrijf, omtrent de zaak zijn openbaar gemaakt, als mededelingen van de verkoper (…)

Alleen gaat dit in principe om mededelingen voorafgaand aan de verkoop, zoals in reclame of brochures van de fabrikant. Want in de bijzin die ik had weggelaten, staat een uitzondering voor situaties dat “de koop niet door deze mededeling beïnvloed kan zijn.” Je kunt moeilijk verdedigen dat ik iets koop omdat er later een security update komt. Misschien dan afhankelijk van of de fabrikant ten tijde van de verkoop heeft gezegd, er komen 3 jaar lang security updates, of meer algemeen dat er updates komen die je zelf kunt installeren.

Ik twijfel. Het voelt ergens raar dat je naar de winkel kunt omdat een zelf gekozen update het apparaat brickt. Maar aan de andere kant, het is iets officieels dat je kreeg (zij het dat je het zelf ging halen) dus dan mag je verwachten dat de update doet wat hij belooft.

Arnoud

Mag de curator onder de AVG een klantenbestand verkopen?

De servers en harde schijven van de Canadese failliete computerwinkel Netlink Computer Inc., of NCIX, werden te koop aangeboden zonder dat deze schoongeveegd waren. Op de systemen stonden onder andere details van creditcardbetalingen. Dat las ik bij Tweakers. De curator vond kennelijk dat dit mocht. Zou dit in Nederland een datalek zijn onder de AVG, of valt de curator daar buiten? Kun je als betrokkene nu een schadeclaim indienen bij de curator?

Het openbaar te koop aanbieden van harde schijven met daarop persoonsgegevens lijkt mij evident een datalek. Die persoonsgegevens komen dan op deze manier zonder adequate beveiliging bij derden terecht, waar ze kunnen worden gebruikt zonder toestemming of andere grondslag onder de AVG.

Het maakt voor de AVG niet uit of de verkoop gebeurt door het bedrijf zelf of door de curator die de boedel te gelde maakt. De definitie van een datalek kent geen onderscheid op dit punt.

Er kan een uitzondering zijn in het geval van een failliet bedrijf: wanneer de persoonsgegevens worden verkocht aan een partij die de bijbehorende bedrijfsactiviteit overneemt, dan is het géén datalek. Die partij heeft dan immers een grondslag om die gegevens te verwerken, namelijk het voortzetten van de dienstverlening (bij klantgegevens) of de arbeidsrelatie (bij werknemers). Hij moet dan weten wie de klanten of het personeel zijn, en dan mag hij dat krijgen van het oude bedrijf.

De curator kan er ook voor kiezen om het bestand gewoon aan de hoogste bieder te verkopen. Een klantenbestand met name heeft op zich waarde, die mensen kun je wellicht je eigen product verkopen of een paar jaar servicecontracten aansmeren op de spullen van het oude bedrijf.

Voor deze verkoop is de curator verwerkingsverantwoordelijke. Hij maakt immers deze keuze en stelt daarmee doel (en middelen) vast van de verwerking, de verkoop. Dan is de vraag welke grondslag hij daarvoor heeft. Zonder grondslag mag dit niet, dan zit je in de sfeer van een datalek.

Toestemming van betrokkenen is natuurlijk een mogelijkheid, maar dat is nogal bewerkelijk voor een curator lijkt me. In de praktijk zal hij zich dan ook altijd beroepen op een eigen gerechtvaardigd belang, namelijk geld binnenhalen voor de schuldeisers. Het is dan de vraag of de privacy van de betrokkenen hieronder mag lijden. Dit is de belangenafweging die je onder de AVG altijd moet maken. Gezien de aard van de gegevens en het feit dat het doel niet meer is dan “ik wil geld en het zal me verder een zorg zijn wat jij doet met die gegevens” zal dit niet eenvoudig zijn.

Daar komt bij dat onder het beginsel van doelbinding gegevens niet voor willekeurige andere doelen mogen worden ingezet dan waarvoor ze zijn verzameld. Ook niet als je een nieuwe grondslag weet te verzinnen. (Dit paper van advocaat Marianne Martens legt het veel beter uit.)

En zelfs als je dat allemaal rond krijgt, dan zul je nog steeds mensen vóóraf hierover moeten informeren en hen wijzen op hun rechten, met name hun recht om de gegevens gewist te krijgen. En als het gaat om beoogde direct marketing dan moet daar ook vooraf bezwaar tegen gemaakt kunnen worden.

Alles bij elkaar zie ik niet echt hoe een curator AVG-compliant klantenbestanden kan verkopen, behalve in het specifieke geval van een derde partij die daarmee garantieverplichtingen of dergelijke dienstverlening overneemt.

Arnoud

Val je als privepersoon met een forum ook onder de AVG?

Een lezer vroeg me:

Er is nogal wat onduidelijkheid over de toepassing van de AVG op fora op het internet, die worden gerund door privépersonen. Is de AVG inderdaad beperkt tot bedrijven en organisaties of geldt deze ook als men een forum runt, zonder een organisatie (vereniging etc) te zijn?

De AVG geldt ook voor privépersonen die een forum runnen. De AVG zegt nergens dat zij alleen geldt voor bedrijven en instellingen. Wel is er een uitzondering voor privépersonen die voor strikt eigen huishoudelijk gebruik persoonsgegevens verwerken, maar die is heel beperkt en geldt niet wanneer je een forum in de openbaarheid van internet aanbiedt.

Vanuit de bedoeling van de AVG is dit ook logisch: het gaat erom te zorgen dat persoonlijke informatie alleen netjes en veilig wordt gebruikt. Op een forum kunnen dingen misgaan (van datalekken tot smaad) en of daar nu een privépersoon of een bedrijf met 2 miljoen jaaromzet achter zit, maakt voor de impact van zo’n fout niet uit. Daarom moeten beiden onder de AVG vallen.

Natuurlijk zal het niet meevallen voor een privépersoon alleen om een forum geheel aan de AVG te laten voldoen. Je host dat dan vaak bij een groot bedrijf tegen minimale prijzen (of zelfs gratis), en je hebt daardoor weinig rechten. Bovendien is toezicht houden, laat staan ze aanspreken op fouten onder de AVG zo goed als onmogelijk. Je hebt het als particulier al druk genoeg met je forumgebruikers onder de duim houden, met al hun klachten, vergeetverzoeken en waarschuwingen over vermeende datalekken.

Toch ontslaat dat je niet van je plicht om aan de AVG te voldoen. De wet is de wet, en een kleintje in zijn eentje moet aan precies dezelfde regels voldoen als een miljardenbedrijf. En om diezelfde reden kun je als privépersoon beboet worden als je de AVG overtreedt. Het is dan een schrale troost dat de AVG zegt (overweging 148) dat

Indien het gaat om een kleine inbreuk of indien de te verwachten geldboete een onevenredige last zou berokkenen aan een natuurlijk persoon, kan in plaats van een geldboete worden gekozen voor een berisping.

Ik kan me in de praktijk echter niet voorstellen dat je snel de AP achter je aan krijgt als particulier, in ieder geval niet dat ze méér doen dan een sommatie om bepaalde dingen te stoppen. Tenzij je het echt heel bont maakt of de indruk wekt dat je opzettelijk de wet zit te negeren op punten waarvan iedereen weet hoe het geregeld is.

Arnoud

Burgemeester is vaak tandeloos bij online handhaven

Burgemeesters weten nog altijd niet precies wat ze aanmoeten met online-provocaties die kunnen escaleren op straat. Dat las ik in het Friesch Dagblad, dat ik ook niet elke dag opensla. Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen en NHL Stenden Hogeschool blijkt dat preventief ingrijpen na een online dreiging een meerwaarde kan zijn bij het voorkomen van erger op straat. Dit type probleem escaleert online snel, en als je pas ingrijpt nadat het is overgeslagen naar de straat in je eigen woonplaats dan heb je als burgemeester een forse achterstand. Alleen heb je als burgemeester nu net geen goede bevoegdheden om online al in te kunnen grijpen. Dit is gek maar ook weer niet.

De burgemeester speelt ten aanzien van de openbare orde in de gemeente een belangrijke rol. Hij heeft bijzondere bevoegdheden daarin onder de Gemeentewet. Zo oefent hij toezicht uit op openbare evenementen, kan hij gebouwen sluiten (ook woningen) en mag hij gebieden tot risicogebied verklaren zodat de politie vergaande maatregelen mag nemen. Uniek is zijn positie bij “oproerige beweging, van andere ernstige wanordelijkheden of van rampen” – hij mag dan alle bevelen geven die nodig zijn om dit te bestrijden, en mag daarbij de wet negeren (behalve de Grondwet) als dat nodig is.

Zouden er in een gemeente bijvoorbeeld mensen uit het hele land samenkomen per trein met de bedoeling een oproer te beginnen, dan mag de burgemeester het station sluiten en die treinen terugsturen. Kan dat niet, dan mag hij die mensen bij aankomst in hechtenis nemen en ze op zijn gemak terugsturen naar waar ze vandaan komen. En bij dat laatste hoeft hij dus (als het inderdaad écht niet anders kan, en geen uur langer dan nodig) geen rechter nodig die strafbare feiten vaststelt en een gevangenisstraf uitspreekt.

Die mensen kwamen samen omdat er op zeg Twitter werd opgeroepen tot het een of ander. Veel handiger zou dan zijn geweest dat de burgemeester die Twitteraars had kunnen aanspreken op wat ze deden, net zoals hij een demonstratie op straat kan verbieden. Maar dat is ingewikkeld. Om te beginnen omdat die Twitteraar zijn grondrecht van uitingsvrijheid uitoefent, en de burgemeester mag de Grondwet nu net niet passeren. Maar ten tweede omdat de Twitteraar waarschijnlijk niet in de eigen gemeente woont, zodat de burgemeester niet bevoegd is om wat dan ook met hem te doen. De burgemeester van diens eigen woonplaats natuurlijk wel, alleen je doet in Amsterdam onder het gemeenterecht niets verkeerd als je oproept naar Haren te gaan om daar te gaan rellen.

Ook zit je natuurlijk met het punt dat je niet vooraf kunt inschatten wat het effect zal zijn van een digitale oproep. Soms heeft het groot effect (zoals inderdaad het Haren-gebeuren, Project X) maar heel vaak ook niet. En iemand preventief in hechtenis nemen of van Twitter af trekken als overheid omdat er ‘misschien’ wat misgaat, is natuurlijk ook weer zo wat.

Wat te doen? Je kunt natuurlijk zeggen, dit moet nationaal geregeld worden. Daar hebben we de landelijk opererende politie voor. Alleen gaat het dan in principe om misdrijven, terwijl ordeverstoringen vaak van veel geringere omvang zijn, zeker in het begin. Daar moet dus een wetswijziging voor komen. Ook een optie is dat de burgemeester de social media in kwestie vraagt berichten te verwijderen (notice/takedown) maar ook dan kom je snel in de sfeer van het censuurverbod. Dat lijkt me dus minstens zo heikel. Maar wat moet je dan?

Arnoud

Honderden klachten over verdwijnende smart-tv-apps in Nederland

De Consumentenbond ontving in een half jaar tijd zo’n driehonderd klachten over apps die van smart-tv’s zijn verdwenen. Dat meldde Nu.nl vorige week. Zo was bij de helft van de melders de app van de NPO ineens van de televisie verdwenen. En geloof me, als je televisie ineens geen Sesamstraat meer kan tonen dan heb je als jonge ouder best een probleem. Maar juridisch is daar geen remedie voor: je hebt geen recht op blijvend werkende apps op je slimme televisie. Hoe dom is dat?

Al veel langer wordt er geklaagd over niet-bijgewerkte apps. Dat is ook logisch: je koopt een televisie omdat die apps er bij zitten, dat is immers het ‘smart’ aspect van zo’n ding. Het voelt dan ook erg raar dat ze ineens niet meer werken. Als de afstandsbediening onverwacht er mee ophoudt, dan heb je toch ook een claim?

Volgens de wet moeten producten die aan consumenten worden verkocht, voldoen aan de daarbij gewekte (redelijke) verwachtingen. Van een televisie mag je bijvoorbeeld verwachten dat die anno 2018 echt wel een HDMI-ingang heeft, en dat de afstandsbediening niet meteen stuk gaat als hij een keer op de grond valt. Ook mag je verwachten dat het apparaat blijft werken gedurende de levensduur.

Het probleem is hier alleen dat de app niet meer goed werkt vanwege een aangepaste dienst elders, zoals bij Youtube of de NPO. Soms omdat de voorwaarden van die diensten zijn veranderd, soms omdat de benodigde technologie niet ondersteund kan worden door je verouderde platform (drie jaar is immers oud in ICT-land) en soms omdat men gewoon geen zin meer heeft in het onderhoud.

Is dat nu een schending van de conformiteitsregel? Ik blijf daar heel erg over twijfelen. Enerzijds is er niets mis met de televisie, die doet nog precies hetzelfde en die app-software op de televisie is geen bit veranderd. Het is de dienst waar hij op aansluit die ermee ophoudt. En dat voelt ergens net zoiets als dat de Duitse zenders geen analoog signaal meer geven: jammer, maar dan moet je maar een digitale televisie kopen als je dat wilt kijken.

Anderzijds: mij was niet perse een app beloofd als wel een wérkende app. Die app is een ondergeschikt middel om digitale televisie mee te kijken on-demand, en dat werd me nadrukkelijk op de doos beloofd. Ik heb er dus recht op dat ik de NPO kan blijven kijken, het feit dat dat niet meer kan, maakt de televisie nonconform. Ze regelen het maar met die omroeporganisatie en hun nieuwe platformeisen.

Maar als je die lijn kiest: wat moet je dan, als de dienstaanbieder (zoals Youtube) gewoon zegt dat iets niet meer kan of niet ondersteund wordt zonder OS-upgrade bijvoorbeeld? Of een hardware-eis neerlegt die objectief nodig is maar jouw televisie niet kan?

Arnoud