Hoe veel gebakken lucht zit er juridisch in een NFT?

| AE 13090 | Innovatie | 36 reacties

Hoeveel is een digitaal exemplaar van een column van de New York Times over NFT waard? Dat vroeg de NOS zich onlangs af in een overzichtsverhaal over de non-fungible tokens die nu enorme bedragen opbrengen. En zijdelings mocht ik wat mensen in de gordijnen jagen met mijn quote: “Het is puur een eretitel, de winnaar van de Formule 1 zijn, maakt je ook geen eigenaar van het racecircuit. Je koopt echt lucht, je doet het om te kunnen zeggen dat je een NFT hebt.” Wacht, wat?

Zoals ik vorig jaar al blogde:

De kern van een nft is dat ergens (op de blockchain dus) wordt genoteerd dat jij ‘eigenaar’ bent van een bepaald stukje informatie. Net zoals je eigenaar bent van zo’n zeldzaam voetbalplaatje, of van een koekblik van Rembrandt. En dat is dus niet hetzelfde als eigenaar zijn van waar het echt om gaat; de afbeelding van de voetballer (u mag zelf zeggen of u zich oud voelt bij a) Messi b) Gullit c) Van der Kuijlen) dan wel het schilderij van Rembrandt.
Er worden  nu grote winsten gemaakt met handel in NFT’s. Kritiek is er ook: de site Digiconomist becijferde dat één transactie zoveel rekenkracht van computers vergt dat daarbij 110 kilo CO2 wordt uitgestoten. Maar dat terzijde.

De handel in NFT’s roept de vraag op “hoe dat nou juridisch zit”. Ben je eigenaar van de NFT, heb je rechten op het onderliggende kunstwerk (of waar de NFT maar blijk voor is), wat doet het met de auteursrechten et cetera?

Nou ja, het korte antwoord is dus: helemaal niets. Het is een apart, buitenrechtelijk systeem waarbij eigenlijk op basis van eer wordt gehandeld. Binnen de context van zijn die aan NFT’s doen ben ik de eigenaar van die ene aap, en wie dat plaatje opslaat en als kopie ook gebruikt die schendt de mores, dat hoort niet. Maar juridisch gezien is er geen enkele regel waarmee de NFT-“eigenaar” kan optreden tegen zo’n vuile rechtermuisklikker (zoals dat heet).

De maker van de NFT kan dat wel: die heeft het auteursrecht op die tekening van die aap, en dat blijft bij hen, want alleen met een ondertekend document gaan die rechten over. Geen enkele NFT-handel omvat het overdragen van auteursrechten.

De reden dat we niet van eigendom spreken is trouwens precies omdat de NFT, het plaatje dus, vrij kopieerbaar is. Dat de registratie op de blockchain niet manipuleerbaar is, doet daar niet aan af. Natuurlijk, er is het Runescape-arrest uit 2012 dat bepaalde dat je virtuele goederen in online games kunt stelen. Maar er is een cruciaal verschil: games zijn zo gebouwd dat je spelobjecten niet kunt kopiëren maar alleen overdragen, en dát is wat er nodig is (naast economische waarde) om een object eigendomsvatbaar te noemen.

Daar komt bij dat dit arrest uit het strafrecht komt, waar men anders tegen “eigendom” aankijkt dan in het privaatrecht. Een simpel voorbeeld is dat een huurder in het strafrecht van het gehuurde bestolen kan worden, ondanks dat hij niet de eigenaar is. In het privaatrecht is het echt fout om de huurder de eigenaar te noemen.

Ik ben er nog niet uit over wat nu wenselijk is. Het voelt vrij logisch om NFT’s maar gewoon eigendommen te noemen, omdat je dan juridische bescherming aan NFT handelaren geeft. Alleen: wat voor bescherming? Binnen de kring is de blockchain immers het niet-manipuleerbare bewijs, wat voegt het recht daar nog toe? (Hacken van de blockchain, zo dat al kan, is al op te lossen via computervredebreuk.)

Buiten de kring heb je de vuige rechtermuisklikkers, zij die andermans NFT opslaan en gebruiken. Daar heb je het auteursrecht voor, zou het veel toevoegen om ook de NFT-eigenaar een procesbevoegdheid te geven? Of een eigendomsrecht, maar hoe verhoudt zich dat dan tot het auteursrecht van de ontwerper?

Arnoud

Mag je als werkgever bepalen wat er op een BYOD laptop geïnstalleerd wordt?

| AE 12537 | Ondernemingsvrijheid, Security | 18 reacties

Een lezer vroeg me:

Bij ons bedrijf is gekozen voor bring-your-own-device, waarbij mensen zelf privé een laptop mogen kopen en de werkgever het bedrag vergoedt via de werkkostenregeling. Nu zeggen collega’s dat ze dus op hun eigendom alles mogen installeren dat ze willen, inclusief applicaties die adminrechten nodig hebben. Dat zie ik als security officer als een groot risico, maar hoe zit het juridisch met deze positie?
Je kunt inderdaad werknemers een vergoeding via de werkkostenregeling geven voor de aanschaf van apparatuur zoals een laptop. Maar dat is inderdaad dan ook een privélaptop, waar de werknemer mee mag doen wat zhij wil. Inclusief installeren van gare software met adminrechten.

Als werkgever kun je dan natuurlijk zeggen dat die laptop niet veilig genoeg is om het werk mee te doen. Dat is je goed recht, alleen moet de werknemer dan wel een andere laptop krijgen om mee te kunnen werken.

Er is een uitzondering, en die heet de gerichte vrijstelling: als de laptop voor 90% of meer zakelijk gebruikt wordt, dan kun je de werknemer deze geven en gaat het bedrag niet uit deze regeling. Wel moet het dan noodzakelijk zijn:

‘Noodzakelijk’ betekent dat de werknemer zonder de voorziening zijn dienstbetrekking niet goed kan uitoefenen. Dat houdt in dat de werknemer de voorziening voor zijn werk nodig heeft en gebruikt. De mate van dat zakelijke gebruik is daarbij niet doorslaggevend.
In die situatie kun je de laptop als werklaptop zien en behandelen, inclusief veiligheidsrestricties die redelijkerwijs nodig zijn. Echt privé is de laptop dan niet: bij uitdiensttreden moet deze teruggegeven worden aan de werkgever.

Arnoud

Mag ik de computer van een wanbetaler blokkeren?

| AE 11784 | Ondernemingsvrijheid | 13 reacties

Op het forum van Security.nl las ik:

Als zelfstandige verkoop ik hardware, software en diensten. Een nieuwe klant bestelt bij mij de nodige hardware en laat zijn harddisk in zijn laptop vervangen door een SSD, daarnaast besteld hij antivirus voor deze laptop en voor een cruciale computer die een productiemachine aanstuurt. Ook sluit hij een abonnement af voor Exchange op een van mijn servers. Alles is geleverd en geïnstalleerd naar zijn tevredenheid, echter blijkt het zeer moeilijk om de rekeningen betaald te krijgen. Mag ik nu die laptop blokkeren of diensten afsluiten om hem zo tot betaling te dwingen?

Wanbetaling komt helaas nog vaak voor bij ondernemers, en je vooraf laten betalen is lang niet altijd een oplossing. De wet kent natuurlijk diverse mechanismen om wanbetaling te bestrijden. Je kunt gaan aanmanen, wettelijke rente eisen en daarna dagvaarden in de hoop dat de (kanton-)rechter hem tot betaling dwingt. Je mag ook in gevallen als deze weigeren de laptop terug te geven tot er betaald is (retentierecht).

Dit werkt niet altijd, en specifiek in de ICT worden dan ook middelen als bovenstaand aangewend. Ik ken reparateurs die dan het wachtwoord op de laptop wijzigen en alleen een heel beperkt gastenaccount aan laten staan, om eens wat te noemen. Dan heb je wel je laptop maar kun je zo weinig dat je toch maar gaat betalen. (En een reparateur die elk uur een popup mét geluid liet verschijnen met de tekst “Je moet nog betalen!!1!” maar daar zullen we het verder niet over hebben.)

Het afsluiten van diensten (zoals toegang tot Exchange via jouw servers) is zeker ook mogelijk. Wel is dit iets dat je in je algemene voorwaarden geregeld moet hebben, al is het maar om discussie te voorkomen over hoe snel je welk middel in mocht zetten. Het is verstandig om daarbij een getrapt mechanisme te hanteren, dus niet meteen het account en alle data wissen maar misschien eerst de dienst readonly (wel nog mails ontvangen maar niet meer sturen), daarna beperkte toegang (ook geen nieuwe mails meer lezen) en daarna geheel afgesloten.

Je kunt dit dan snel inzetten, bijvoorbeeld die eerste stap direct op de dag dat de betalingstermijn verstreken is. Een aanmaning of zelfs maar herinnering is juridisch niet nodig, dus het middel heeft sneller effect dan de formeel-juridische weg van aanmanen, redelijke termijn afwachten en dan opschorten (lees: na 14 dagen de gehele dienstverlening staken).

Heb je dit niet in je AV, dan kan het denk ik nog steeds maar moet je het minst ingrijpende middel kiezen en heel actief informeren en bovenop de klant zitten. Dus dan begin je met die dienst op readonly zetten, de klant daarover informeren en reactie afwachten enzovoorts. Dit omdat je juridische basis dan de redelijkheid is (art. 6:248 lid 1 BW), en dan moet je gewoon voorzichtig handelen.

Ik zou niet -zoals de vraagsteller op het forum zegt- dingen op de laptop gaan veranderen, zoals internet beperken tot de site van de dienstverlener en van de bank (om de factuur te betalen) of internet en usb sticks blokkeren om de laptop zo irritant mogelijk in het gebruik te maken. Als de wanbetaling gaat over die laptop, dan is echt het onder je houden van de laptop de beste manier.

Arnoud

Rechter dwingt ex-werknemer om wachtwoord Facebookpagina af te staan

| AE 11562 | Ondernemingsvrijheid | 14 reacties

Een voormalig medewerkster van een dierenopvangtehuis moet het wachtwoord en beheer van een Facebookpagina overdragen aan haar voormalige werkgever, meldde Security.nl onlangs. Dit op gezag van de rechtbank Gelderland die dat bepaalde, versterkt met een dwangsom van 1000 euro per dag dat ze dit niet. De Facebookpagina was tijdens haar dienstverband aangemaakt en draagt de… Lees verder

Een Facebookpagina is van de vrijwilliger die hem aanmaakt

| AE 11193 | Intellectuele rechten, Uitingsvrijheid | 12 reacties

Wanneer een vrijwilliger uit eigen beweging een Facebookpagina (of groep) aanmaakt, dan is die van hem en niet van de vereniging. Dat maak ik op uit een recent vonnis uit Rotterdam over de beheerrechten (“eigendom”) van een Facebookpagina van een lokale politieke partij. Die had een geschil met een ex-lid die de officiële verenigingspagina en… Lees verder

Een website als gemeenschappelijk eigendom, het kan

| AE 10855 | Intellectuele rechten | 13 reacties

Een opmerkelijke (maar positieve) uitspraak van de rechtbank Amsterdam: de website Boschproject.org (over het werk van Jheronimus Bosch) telt als gemeenschappelijk eigendom van partijen die daaraan gewerkt hebben. Dat las ik bij IE-Forum. Dat is opmerkelijk omdat een website niet echt een ding is dat je in eigendom kunt hebben, laat staan gemeenschappelijk eigendom dus…. Lees verder

Guitar Hero Live-dienst stopt eind dit jaar, daar gaat je muziek

| AE 10653 | Ondernemingsvrijheid | 15 reacties

Op 1 december van dit jaar zullen de servers van de muziekdienst van het spel Guitar Hero Live offline gaan, zo las ik bij Ars Technica. Met deze dienst konden spelers van het gitaarspel verschillende liedjes ontvangen om tegen elkaar te spelen. De dienst was gratis in een basisversie en betaald voor toegang tot meer… Lees verder