Tag: avg

About avg

Subscribe Feeds

Hoe moet je omgaan met bronvermeldingen versus de AVG?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 8 reacties

Interessante discussie via Twitter: wanneer moet of mag je nu bronvermeldingen geven met persoonsgegevens daarin, en hoe moet je omgaan met verwijderverzoeken van mensen die zich in de bron herkennen? Dit speelt vaak bij publicaties van genealogische gegevens zoals stambomen. Men wil graag de juiste bron noemen, ook voor andere onderzoekers, maar die bron kan best een persoon zijn of verwijzen naar een persoon. En dan loop je tegen de AVG aan. Wat dan?

Genealogie is een discipline van de geschiedkunde die zich bezighoudt met voorouderonderzoek dan wel de afstamming van de familienaam. Dat betekent vaak spitten in bronnen, en die wil je dan ook graag noemen bij je publicatie van de resultaten. Dat is wetenschappelijk gezien netjes, en het helpt andere onderzoekers om weer verder te komen met hun onderzoek. Maar zoals gezegd kan zo’n bron een persoon zijn: de naam van de persoon die de brondocumenten aanbood bijvoorbeeld, of de auteur van een boek waar je de gegevens in aantrof.

Wie iets overtypt uit een boek (of andere publicatie) zal gelijk denken, daar heb ik vast het citaatrecht voor nodig. En dat eist inderdaad dat je de bron, waaronder de naam van de maker noemt. Echter, dat geldt alleen als je iets overneemt dat anders het auteursrecht zou schenden. Typ je enkel feiten over (zoals een naam en geboortedatum) dan heb je niets met auteursrechten te maken en hoef je dus ook geen bron of maker/auteur te noemen.

Het mág natuurlijk wel, want ik snap goed dat het netjes voelt om een bron te noemen waar je je op baseert. Al is het maar dankbaarheid of een wetenschappelijke ethos. Maar dan kom je weer bij een andere wet terecht, namelijk die vermaledijde AVG die dat dan een verwerking van persoonsgegevens noemt en dan héél streng schijnt te doen over toestemming en recht te worden vergeten. Zit je dan met je ethos.

Gelukkig denk ik dat het specifiek hier wel meevalt. Het noemen van de naam van een bron zie ik als journalistieke verwerking onder de AVG, het is een vorm van feiten en informatie delen met het publiek immers. Daarmee zit je op het eigen belang (artikel 6 lid 1 sub f AVG) waardoor toestemming niet meer aan de orde is.

Natuurlijk moet je dan wel een privacy-afweging maken, maar als het gaat om een naam die de persoon zelf ook al publiek maakte bij een gelijksoortige publicatie dan heb ik héle grote moeite een te respecteren privacybelang te bedenken. Als er bijzondere redenen zijn, dan is dat wel iets om rekening mee te houden (artikel 21 AVG) maar dat is meer dan “ik vind het niet prettig”. En de persoon in kwestie moet zich dan eerst melden met die onderbouwde persoonlijke redenen.

Het verwijderrrecht geldt niet bij journalistieke verwerkingen (artikel 17 lid 3 AVG) en meer algemeen niet als jij gewoon een belang hebt bij publicatie. Wissen van gegevens moet pas als je ze eigenlijk toch al weg had moeten gooien.

Arnoud

Natuurlijk mag je niet om extra legitimatie vragen bij een online account

Geplaatst op in Privacy, 21 reacties

Wanneer iemand zijn online pseudonieme account wil laten verwijderen, mag de beheerder van die site geen aanvullende informatie eisen bovenop het kunnen inloggen op dat account. Dat bepaalde (pdf) de Oostenrijkse privacytoezichthouder onlangs. Bij registratie op een advertentiesite hoefde je niet meer te doen dan een nepnaam en een mailadres op te geven, maar als je je account weer wilde verwijderen dan moest je ook je echte naam, adres en andere informatie opgeven. En dat is een schending van de AVG, die gegevens zijn niet werkelijk nodig om het verwijderverzoek te honoreren. Een uitspraak die hopelijk een precedent gaat worden, want ik kan me werkelijk dood ergeren aan al die sites die een volledige doopceel eisen (of erger nog, een kopietje paspoort) voordat ze iets weghalen dat je met heel wat minder informatie aan had gemaakt.

Het eerste dat me opvalt in de uitspraak is dat je je account niet gewoon online kon verwijderen. Je moest een formulier downloaden en invullen, wat op zich natuurlijk al een idioot overdreven manier van werken is. Dan ga je al een beetje denken dat de website-eigenaar liever geen accounts verwijdert. Het is triviaal om een “delete this account” knop in te bouwen als je accountbeheer hebt, en als je je zorgen maakt over misbruik van die knop dan stuur je de accounthouder een mail met link om te bevestigen dat hij het echt wilde.

Bij dit formulier ging het ook nog eens mis omdat je allerlei informatie moest invullen, zoals je werkelijke naam en je adres. De vraag is dan natuurlijk onmiddellijk waarom die informatie nodig is. Wat ga je ermee doen, hoe heb je die informatie nodig om te valideren dat je werkelijk met de accounthouder te maken hebt? Ik kan geen reden bedenken; immers, de accounthouder is enkel bekend onder dat pseudoniem of via dat mailadres.

Ja maar je paspoort is toch je officiële naam, dat bewijst toch iets, zou je denken? Nee, niet in deze context. Want de eigenaar van dit account had de naam ‘Petra’ gebruikt en het mailadres van zijn vrouw, dus vertoning van zijn paspoort had helemaal niet bewezen dat hij eigenaar was van het account. Maar hij was het wel. En hoe weten we dat? Nou ja, omdat hij kon inloggen op het account natuurlijk. En dat is dan dus eigenlijk het enige dat je mag eisen van de AVG.

Een goede zaak, wat mij betreft. Ik weet dat er sites zijn die dergelijke formulieren gebruiken als barrière tegen uitschrijven (want meer gebruikers is jezelf groter kunnen voordoen) maar de meesten doen het volgens mij omdat ze denken dat het moet, correct identificeren door middel van formulieren en paspoorten. Daar mogen ze dus mee ophouden.

Arnoud

Moet je als hostingbedrijf AVG-verzoeken voor klanten honoreren?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 25 reacties

Een lezer vroeg me:

Als hostingbedrijf krijgen wij steeds vaker klachten dat een website van een klant ten onrechte persoonsgegevens publiceert of anderszins de AVG overtreedt, bijvoorbeeld door verwijderingsverzoeken te negeren. Zijn wij verplicht hier gehoor aan te geven en zo ja welk niveau van inhoudelijke check moeten wij dan doen?

Sinds de AVG zijn steeds meer mensen zich bewust van hun rechten omtrent persoonsgegevens. Je ziet dan ook vaker en vaker dat men op websites vergeetverzoeken, correctieaanvragen en dergelijke doet. Een site-beheerder moet daaraan meewerken, maar helaas gebeurt dat niet altijd.

We kennen deze problematiek van andere juridische domeinen, zoals het auteursrecht. Je gaat dan hogerop in de keten, en je spreekt de hoster aan. Volgens de gewone regels voor aansprakelijkheid (art. 6:196c BW) moet een hoster ingrijpen als een klant evident (onmiskenbaar) onrechtmatig handelt. De site of publicatie weghalen bijvoorbeeld, of de klant dwingen een correctie door te voeren.

Bij auteursrechtinbreuk is dat relatief simpel: weg die film, weg die muziek. Of er komt discussie, van wie is die foto eigenlijk, en dan is de overtreding niet meer evident. Daar kom je nog wel uit.

Bij privacykwesties is dit een stuk lastiger. Is dit vergeetverzoek terecht of is de informatie nog actueel? Is er toestemming gegeven (en/of niet ingetrokken) of is het beroep op een legitiem belang hier juist? Is dit hergebruik binnen de doelbinding? Daar kom je gewoon niet uit als hostingbedrijf.

Een complicatie is dat veel hosters zich opstellen als verwerkers, oftewel partijen die de informatie uitsluitend in opdracht van de klant online zetten. Dan mógen ze niet eens zelf besluiten om in te grijpen, ook al is de overtreding nog zo evident. Onder de AVG moet een verwerker verzoeken van betrokkenen doorspelen naar de verantwoordelijke (de klant dus) en die het laten afhandelen.

Wel is het zo dat een verwerker verplicht is verwerking te staken als deze evident in strijd is met de AVG. Hij moet dan in discussie met de verantwoordelijke over hoe verder. Effectief komt dat volgens mij op hetzelfde neer: je zegt dan alsnog tegen de klant, volgens mij gaat hier iets mis met deze persoonsgegevens op je site, hoe ga je dat oplossen of haal ik de site/pagina offline? De route is anders maar het resultaat volgens mij gelijk.

Doe mij eens wat meer van die boetes van 5000 euro

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, 5 reacties

De Belgische privacywaakhond heeft twee boetes van 5000 euro opgelegd aan lokale politici, las ik bij Tweakers. De politici gebruikten gegevens die ze in hun ambt hadden verkregen (“burgers die een beroep op hen als burgemeester/schepen deden”) om ze politieke reclame te sturen. Dat is in strijd met het beginsel van doelbinding aldus de Gegevensbeschermingsautoriteit, die aan de boete tevens een berisping koppelde. Het getal van 5000 euro zal misschien wat wenkbrauwen doen fronsen: kon de AVG niet tot 20 miljoen per overtreding aan boetes opleveren? Ja, en toch ben ik erg blij met deze eh microboete. Want dit werkt beter.

In België zijn burgemeester en schepen (wethouden) politieke beroepen. De beboete burgemeester en schepen gebruikten lijsten van burgers uit hun gemeente om ze op te roepen op hen te stemmen. En die lijsten verkregen ze dus via hun ambt, wat strijd oplevert met de doelbinding: gegevens mag je niet voor andere doeleinden inzetten dan waarvoor ze zijn verkregen (behoudens de direct nabij en volkomen logisch aanverwante doelen). Politieke reclame voor jou als persoon heeft natuurlijk niets te maken met je werk als ambtenaar, ook niet als je via verkiezingen op die plek gekomen bent en daar graag weer wilt zitten.

Boetewaardig dus. En stevig ook, in theorie staat daar die 20 miljoen per overtreding op. Maar de Gegevensbeschermingsautoriteit houdt het bescheiden en wel bij 5000 euro per persoon. Dat komt zo te lezen omdat het gaat om een eerste overtreding door privépersonen en een gering aantal persoonsgegevens, hoewel de zaak zo ernstig wordt gezien (het gaat over verkiezingen, dat is de kern van de legitimatie van ons bestuur) dat men er ook nog een publieke reprimande tegenaan gooit. (Die de politieke tegenstanders ongetwijfeld in het verkiezingsdebat gaan aanvoeren.)

Waarom ben ik nou zo blij met 5000 euro? Nou ja, omdat zo’n boete écht afschrikt. Zeg nou zelf, als je weet dat je in privé 20 miljoen moet ophoesten, dan zul je daar weinig wakker van liggen. Dat bedrag lukt toch niet, dus dat spreekt niet tot de verbeelding. Maar 5000 euro kwijt zijn aan een overtreding? Dat is voorstelbaar, doet echt pijn en je kunt je inleven op welke manier. Dat hakt er dus veel meer in – zeker bij de vele kleinere bedrijven dan de clubs waarvoor die 20M als maximale boete in de wet is gezet.

Natuurlijk staat of valt het uiteindelijk met handhaving. Maar ook dan denk ik, juist kleine boetes kun je makkelijker opleggen. Megaboetes hebben de neiging gejuridiseerd te worden. Als je Facebook een boete oplegt, wéét je dat je hoe dan ook vele jaren verder bent totdat het Hof van Justitie van de EU een uitspraak doet, en dan nog. Een mkb-ondernemer die 5000 euro moet aftikken omdat hij een klantenlijst verkocht, die gaat die stappen niet nemen. Die baalt als een stekker, ontslaat zijn marketeer en doet het beter. En zijn collega’s ook.

En het leuke is volgens mij dat juist die handhaving in het klein vaak te automatiseren is. Privacystatements checken of ze wel in eenvoudige taal is, dat kun je met een script. Het verwerkingsregister van een bedrijf opvragen en op trefwoorden controleren (is er een tab Personeelsadministratie, bijvoorbeeld) is ook eenvoudig uit te voeren. Maak dáár nou eens werk van, dan wordt de AVG veel effectiever gehandhaafd.

Arnoud

Mogen wij een AI onze sollicitanten laten prescreenen?

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 17 reacties

Een lezer vroeg me:

Ik werk op de HR afdeling van de Nederlandse vestiging van een Amerikaans concern. Vanuit ‘Houston’ is ons nu opgedragen alle sollicitaties eerst door een AI-driven screening te halen. Alleen mensen die door het algoritme worden geselecteerd, mogen op gesprek komen. Mag dat wel van de GDPR?

De inzet van AI, beter gezegd machine learning, is in human resources oftewel personeelsmanagement aan een stevige opmars bezig. Het screenen van kandidaten is namelijk een tijdrovende en lastige klus om consistent en objectief te doen, en laat dat nou precies zijn waar software goed in is. Zoals PW Web het uitlegt:

Handmatig honderden cv’s doornemen kan leiden tot een enorme opeenhoping van werk, waardoor andere taken stil komen te liggen en er veel tijd en geld wordt verspild. Met behulp van AI en ML kan dit proces geautomatiseerd worden door bijvoorbeeld slimme screening software in te zetten die cv’s snel kan scannen op de voorwaarden die in de vacature genoemd worden. Gedurende dit proces leert de software wat er gevraagd wordt van toekomstige kandidaten. Op basis van ervaringen met eerder aangenomen kandidaten kan de software vervolgens bepalen welke eigenschappen een goede kandidaat bezit.

Ook steeds populairder wordt screeningsoftware waarbij je op video vragen van een computerprogramma beantwoordt. Software analyseert dan je ‘microexpressies’ en emoties en concludeert daaruit of jij door mag naar fase 2, waarbij een mens met je in contact treedt.

Dit staat inderdaad enigszins op gespannen voet met de AVG oftewel GDPR, die immers een verbod kent op geautomatiseerde besluitvorming, inclusief profileren. Artikel 22 AVG verbiedt in principe het geautomatiseerd nemen van besluiten, waarmee niet alleen juridisch bindende beslissingen worden bedoeld maar ook andere conclusies en vervolgstappen die de betrokkene in aanzienlijke mate raken. Zoals wanneer je niet door mag naar een volgende sollicitatieronde.

Lid 2 van dit artikel staat profileren en besluitvorming echter weer wel toe wanneer dit noodzakelijk is voor de totstandkoming of de uitvoering van een overeenkomst, waaronder ook een arbeidscontract kan vallen. Het zou dus mogen, zo’n prescreening, mits de werkgever kan aantonen dat hij echt niet anders kan – de term ‘noodzaak’ is een hoge lat, en je komt er niet door te zeggen dat het beter is dan voorheen of dat dit je werk efficiënter of makkelijker maakt.

Ik vind het moeilijk argumenten te bedenken waarom die noodzaak er zou zijn. Alleen, je komt dan al heel snel uit bij het kulargument “vroegâh kon alles handmatig en persoonlijk dus vernieuwingen zijn nergens voor nodig”. En dat kan ook weer niet de bedoeling zijn van de AVG.

Ik zie daarbij wel iets in het argument dat zo’n screening objectiever is, omdat alle cv’s nu op dezelfde wijze worden bekeken en beoordeeld. Dat voelt eerlijker dan wat je vroeger wel hoorde, dat een cv terzijde werd gelegd omdat het papier te dun was, je de verkeerde school had of omdat je op de foto mooier was dan de HR-dame die je brief openmaakte. Maar algemeen bekend is ook weer dat screeningsoftware bias heeft, en bijvoorbeeld per abuis vrouwen weglaat of alleen mannen die Jared heten en lacrosse spelen doorlaat.

Ik denk dan ook dat dit alleen kan als je hebt uitgewerkt op papier waarom dergelijke bias en selectiefouten bij jullie niet voor gaan komen. En een mooie folder van de leverancier is natuurlijk niet genoeg daarvoor.

Arnoud

“Het probleem is niet databescherming, maar dataverzameling.”

Geplaatst op in Ondernemingsvrijheid, Privacy, 6 reacties

Edward Snowden denkt dat de AVG tot nu toe nog weinig effect heeft gehad in Europa. Dat las ik bij Tweakers tijdens mijn kraamperiode (dank iedereen voor de felicitaties). De NSA-klokkenluider zei op een conferentie dat de Europese privacyverordening vooral ‘een papieren tijger’ is zolang internetbedrijven geen grote boetes krijgen opgelegd. De kern van het argument lijkt hem te zitten in dat het “prima is om data te verzamelen, dat het geen gevaar oplevert en dat het normaal is om iedereen te bespioneren, zolang die data maar niet uitlekt en je er zelf de controle over hebt.” Daarmee is de AVG kennelijk geen effectieve barrière tegen de grote techbedrijven: die doen wat ze willen en gooien er gewoon nieuwe braaftaal tegenaan – “We value your privacy” wordt “We respect your GDPR rights and we fully comply” en dat was het dan. Tsja.

De AVG is natuurlijk in eerste instantie een enorme stapel papier (99 artikelen) waar je als bedrijf maar wat van moet maken. Zowat alle aspecten van dataverzamelen en -gebruiken worden gereguleerd; je moet compliance kunnen aantonen, grondslagen onderbouwen, toezicht houden, security dichttimmeren en ga zo maar door. De normen zijn open en de boetes zijn hoog, althans op papier.

En daar wringt hem de schoen – heel veel papier is de AVG, maar (nog?) maar heel weinig daadwerkelijke handhaving. En dat voelt heel dubbel: overal zie en merk je dat mensen de AVG serieus proberen te nemen, maar tegelijk gebeurt er weinig tegen zij die dat niet doen. Links word je doodgegooid met toestemmingsformulieren (ahh ahh ahh de horreur) die nergens voor nodig zijn, en rechts wordt je gehele doopceel integraal verkocht aan malafide marketeers of erger nog semi-overheden.

Natuurlijk kun je dan heel spitsvondig zeggen dat het hem zit in de naam. “Data protection” impliceert dat je alles mag mits je het maar goed beschermt, en het moet gaan om of je überhaupt data mág verwerken. Die vondst klopt niet: het gaat om de bescherming van data in de zin van réchten op die data, mijn data moet veilig zijn als een bedrijf er wat mee doet. Dat is niet hetzelfde als “alles mag als je het veilig doet”, wat ook in artikel 5 AVG staat: alles moet rechtmatig zijn. Oh ja én moet voldoen aan dataminimalisatie, oftewel niet meer verzamelen dan nodig is voor je rechtmatige doel, dat je ook nog eens vooraf gemeld hebt en op papier uitgewerkt.

Uiteindelijk heeft Snowden wel gelijk als het gaat om de handhaving. Wetten die niet worden gehandhaafd zijn betekenisloos, of het nu de AVG is of het artikel over door rood rechtsaf fietsen uit de Wegenverkeerswet. Waarom die handhaving zo langzaam gaat, weet ik niet precies. Voor een deel zal het de complexiteit van de verwerking zijn, kom ermaar eens écht achter wat Facebook en consorten doet. En je wilt ook geen fouten maken want je weet dat je dan een rechtszaak tegen je krijgt. En het is politiek gevoelig, zo’n boetebesluit. Maar onderaan de streep blijft dan wel het probleem dat die wet met voeten getreden blijft.

Arnoud

Hoe navigeer je tussen werkbare procedures en de omstandigheden van het geval?

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, 3 reacties

Mijn oog viel op deze tweet van de Engelse toezichthouder, waar ik een tikje van opkeek:

Hi, orgs should not look to adopt a blanket approach in asking for ID when responding to a SAR [inzageverzoek onder de AVG]. They should consider each request on a case by case basis and identify which form of ID is most proportionate if required.

De tweet was een reactie op een vraag van de onvolprezen privacyvoorvechter Pat Walshe, die constateerde dat je bij het vragen van een kopie van je persoonsgegevens bij Engelse politieke partijen altijd een kopie ID moet meesturen. Uit de reactie valt op te maken dat dat niet mag, en dat een organisatie dus per verzoek moet kijken of de persoon duidelijk geïdentificeerd is als de betrokkene en zo nee wat in dat geval het handigste is.

Mijn wenkbrauwen fronsen bij zo’n benadering, omdat ik net daarvoor dit onderzoek las over waarom organisaties regels schenden. Iets dat voor juristen vaak moeilijk te vatten is. Het staat toch in de wet dat dat niet mag, opgelost slotje. Maar voor organisaties werkt dat niet zo:

Because organizations rely on routines for following rules, complex rules would require complex routines, which would be harder to execute reliably. As expected, both types of rule complexity increased noncompliance. The two also reinforced one another such that having many components and connections made it far more likely that the rule would be broken.

Met name die eerste zin springt in het oog natuurlijk: organisaties werken altijd met routines, met procedures. Dat is de enige manier om het werkbaar te houden voor de mensen die het moeten doen. Elk geval toetsen op de individuele merites is ongelofelijk kostbaar en geeft veel ruimte voor onduidelijkheid. Het voelt dan ook wat onwerkbaar wat de ICO hier zegt.

Natuurlijk is het niet perse zo dat je altijd een kopie ID kunt vragen en anders stomeenvoudig zeggen, uw verzoek wordt afgewezen. Je moet een controle hebben die past bij de situatie. Als mensen bijvoorbeeld zich online aanmelden voor je dienst (zoals bij de bekende “Mijn Dinges” portalen) dan is een aanvullende identificatie niet nodig. En staan ze aan de balie, dan kun je gewoon hun ID bekijken zonder dat een kopie nodig is. Dat zijn prima procedures.

Maar écht maatwerk, dat zou de uitzondering moeten zijn. Ik vrees dat het juist eerder misgaat als ieder geval als maatwerk wordt behandeld. Dat duurt langer, leidt tot willekeur en fouten.

Arnoud

Eh, de fysieke inhoud van een gevonden portemonnee hoef je dus niet te vernietigen van de AVG

Geplaatst op in Privacy, 25 reacties

Ik raakte mijn portemonnee kwijt in de supermarkt en toen ik terugkwam, bleek het ding te zijn vernietigd want de AVG he meneertje. Nee, niet mijzelf overkomen maar ik las het op Reddit (dank tipgever). Oké, in Engeland waar ze wel meer rare dingen doen maar het voelt zomaar als een beleidsregel die ook bij ons gaat rondzingen als we niet uitkijken. Immers, als je ongevraagd toegezonden persoonsgegevens, moet vernietigen, dan toch zeker ook met ongewenst aangetroffen fysieke dragers met die gegevens?

Een vuistregel bij juridische uitkomsten is, als de uitkomst absurd is dan is je redenering fout. De winkelketen (het Engelse Co-op) maakt dus een fout, maar waar gaat het mis? Je kunt het op twee manieren bekijken.

Allereerst puur de AVG: het in bezit nemen van een gevonden portemonnee met pasjes is nog geen verwerking van persoonsgegevens die onder de AVG valt. Het betreft hier immers geen elektronische verwerking, dus geldt de AVG alleen wanneer de gegevens bestemd zijn om (bij jou) in een bestand opgenomen te worden. En daar is geen sprake van, de kluis van de manager is geen bestand. De AVG stelt dus überhaupt geen eisen aan deze verwerking, laat staan de eis tot vernietiging.

Ook kun je zeggen dat dit gewoon mag van de AVG, want dit is in het belang van de eigenaar (artikel 6 lid 1 sub f AVG) en als je het ding gewoon in de kluis laat liggen dan zijn de risico’s voor de eigenaar minimaal, mag ik aannemen. Het ligt in de kluis. Natuurlijk, als je portemonnees bewaart op een plankje achter de kassa dan wordt dat anders maar dat is gewoon dom en moet je dus niet doen. (Soms is juristerij makkelijk.) Er is dus niet a priori een eis dat die pasjes meteen vernietigd moeten worden.

Ten tweede speelt er naast de AVG – als die dus al geldt – ook nog gewoon andere wetgeving, zoals dat het strafbaar is om andermans eigendom te vernietigen. Nu is er in het recht de regel dat jonger recht (zoals de AVG) wint van ouder recht (zoals het wetboek van strafrecht), en ook de regel dat hoger recht (Europees) boven lager recht (Nederlands) gaat. Maar die regels spelen pas bij een conflict, en dat conflict is er pas als de AVG ondubbelzinnig zou zeggen dat die pasjes vernietigd moeten worden. En dat doet de AVG dus niet.

Arnoud

Toestemming vragen voor inzage in je studieschuld is waarom toestemming niet werkt

Geplaatst op in Privacy, 21 reacties

“Hypotheekverstrekkers gaan toestemming voor toegang tot studieschuld bij DUO opvragen”, las ik in het AD vorige week. Momenteel hebben hypotheekverstrekkers hier standaard geen informatie over, zodat het kan gebeuren dat mensen een hogere hypotheek krijgen dan verstandig zou zijn als wél rekening zou zijn gehouden met de DUO schuldpositie. Maar softwarebedrijf Ockto gaat komende maand de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) toevoegen als databron voor hypotheekverstrekkers. Wel alleen toegankelijk na toestemming van de lener. En dat is wat mij betreft weer een mooi voorbeeld van waarom toestemming vragen onder de AVG niet werkt.

Natuurlijk, ik weet dat onder de AVG toestemming vrijelijk gegeven moet worden en deze toestemming afgedwongen is en dus niet rechtsgeldig, dus geen probleem. Welles. Want reken maar dat er een verhaal is waarom dit niet ‘echt’ dwang is, zoals dat altijd gaat wanneer je gaten in een wet laat die probeert mensenrechten te borgen. Kijk maar, daar gaan we:

Ook is het mogelijk dat de hypotheekverstrekkers het voor hun klanten gaan verplichten om toegang te verschaffen tot hun DUO-gegevens. Als je dat als klant niet wil, zul je naar een bank moeten gaan die dat niet verplicht stelt. Maar als ze het allemaal eisen, ontkom je er niet aan.

Aldus de ICT-leverancier die het toestemmingsknopje gaat bouwen. Want iedereen heeft standaard tientallen aantrekkelijke offertes voor hypotheek, en de vrije markt biedt vast ruimte voor verstrekkers die privacyvriendelijke hypotheken bieden waarbij de klant te veel leent. Nee precies.

Bijgevolg wordt er gewoon een toestemmingsvraag gesteld die ‘vrij’ geweigerd mag worden, maar ja hypotheken weigeren mag ook en je kunt tenslotte ook huren. Dus dat duurt wel een paar jaar tot het Europees Hof van Justitie zegt dat dit niet vrijwillig was. En zo gaat het dan elke keer met afgedwongen toestemming. We ‘vragen’ het gewoon, weigeren heeft gevolgen maar het lijkt net vrijwillig genoeg dat handhaven niet triviaal is. En het lijkt een redelijke vraag want schulden meld je toch gewoon? Dat is in je eigen belang toch?

Nope. Mensen willen graag een huis kopen, en rationeel is het op korte termijn beter een schuld te verzwijgen. Dan krijg je betere hypotheek. De schuldenlast zien we daarna wel, en in de toekomst verdien je meer dus het lost zich op, toch? Maar vooral: als je mensen de optie van toestemming geeft, dan zeg je: jij mag kiezen, het maakt niet uit of je A of B doet. En dat is oneerlijk als je vervolgens ze wél consequenties geeft als ze B (verzwijgen) kiezen. Als je niet wil dat mensen kiezen, moet je ze geen keuze geven.

(En ja, ik weet dat de AVG ook zegt dat met consequenties “ten sterkste rekening gehouden” wordt bij de vraag of toestemming vrij is. Maar dat is slappehapcompromis van EU wetgever. Kun je niets mee en gebeurt ook niets mee. )

Natuurlijk is het zorgelijk dat een hypotheeknemer een grote schuld kan verzwijgen. Maar volgens mij moet dat dan wettelijk geregeld, zodat er over nagedacht is of en wanneer deze schuld bekend moet En er waarborgen in de wet zijn wie er bij mag en wanneer. Bijvoorbeeld als het maandbedrag 1/4e van je inkomen is, want als daar dan ook nog een DUO schuld bovenop zit dan wordt het te veel. Of wanneer het totaalbedrag meer dan 3 ton is, of zoiets.

Of je zegt, kennis van volledige schuldstatus is nodig om fatsoenlijk hypotheekaanbod te doen. Dan is het noodzaak overeenkomst en dan moeten mensen het geven.

“Overigens is de minister niet de enige die wil voorkomen dat oud-studenten hun studieschuld verzwijgen.” Prima dus, maak een wetsvoorstel dat banken hierbij moeten mogen. Maar ga niet doen of mensen dit vrijwillig willen geven.

Arnoud

Het is natuurlijk van de zotte dat we op internet handhaving volledig geprivatiseerd hebben

Geplaatst op in Informatiemaatschappij, Privacy, 4 reacties

Facebook heeft zijn eigen Supreme Court, las ik laatst. Dit interne orgaan heeft de hoogste macht om directiebeslissingen (met name die van Zuckerberg zelf) tegen te houden. Ik dacht eerst dat dit een hogerberoepsorgaan was voor bezwaren vanuit de gemeenschap; een van de grootste problemen met dit soort platforms is namelijk de onmogelijkheid om echt een claim tegen je account of postings aan te vechten. Maar het lijkt er niet op dat dat er gaat worden. Ik ben er nog niet over uit of dat nou een goed idee zou zijn of niet.

Al sinds het begin van internet is het zo dat de eigenaar van een site daar de baas is. Niet heel raar, het is jouw site en jouw server, dus jouw eigendom. In Nederland werd dat in 2004 al bevestigd in het Ab.fab arrest van de Hoge Raad: de eigenaar van een server mag zeggen wat er op die site gebeurt. Willen ze geen spammers die mails aanbieden, dan hoeven ze dat gewoon niet te tolereren. Niks belangenafweging, gewoon eigendom.

Veel site-eigenaren stellen huisregels; Compuserve was volgens mij de eerste die met Terms of Service kwam om het netjes te houden in de discussies op haar prikbordforum. Helemaal prima, welk café heeft er geen huisregels? Maar die TOSsen op internet gaan ondertussen wel een heel stuk verder dan de huisregels van het café op de hoek, waar je eruit gezet wordt als je je misdraagt maar na een persoonlijke babbel met de eigenaar er toch weer in mag. Of niet.

Dit doet wel heel raar aan. Als je een geschil hebt met Youtube of Facebook dan moet je reageren op een vrij anoniem formulier, waarna je moet hopen dat je teruggesteld wordt in de vorige toestand, in plaats van het cryptische bericht “Uw bericht heeft de gemeenschapsrichtlijnen overtreden. Hiertegen is geen beroep mogelijk.” Zou een rechtbank op die manier haar vonnissen formuleren, dan zouden we die rechters meteen afzetten. En terecht. Maar zo’n platform laten we ermee wegkomen, terwijl hun invloed veel groter is dan van de gemiddelde kantonrechter. Waarom is dat zo?

Tegelijkertijd zou het ook niet heel handig zijn als ieder geschil over een scheldwoord of een blootfoto tot een procedure bij de rechter moet leiden. Dat is duur en tijdrovend, een intern proces met op maat gesneden beoordeling en maatregelen (je mag doorgaan maar geen advertentie-inkomsten meer, om eens wat te noemen) is dan zeer wenselijk. Maar omdat het zo veel tijd en moeite kost – en vooral omdat het niet bijdraagt aan de core business, vermoed ik – worden die interne processen al heel snel geminimaliseerd. Geautomatiseerde afwijzingen, ongemotiveerde beoordelingen en een intern bezwaarteam dat ook maar zelden echt naar de zaak kijkt.

Op dat niveau is het nog wel te begrijpen. Maar ook op groter niveau hebben deze platforms en andere grote dienstverleners wel héél veel macht, waarin ze niet alleen mensen aanspreken op de regels maar ook de regels maken én ze handhaven met sancties. Die situatie is uniek voor internet; heel logisch gezien hoe het werkt maar heel raar gezien hoe de maatschappij in elkaar zit. Op welk punt zeggen we, dit bedrijf is zo groot, die moet gewoon onafhankelijke rechtspraak met dezelfde status en kwaliteit als de ‘gewone’ rechter?

Meediscussiëren over dit onderwerp? Op 15 november geeft Michiel Steltman een debatlezing over dit onderwerp op mijn congres The Future is Legal:

In de fysieke wereld heeft de overheid het monopolie op geweld en de regie over middelen om onrechtmatigheid te stoppen. Maar in de digitale wereld vraagt de overheid aan bedrijven om onrechtmatigheid en ongewenste uitingen te stoppen. Zo worden internetbedrijven – politie, OM, rechter en deurwaarder tegelijk. En worden ze machtiger dan goed voor ons is. In deze sessie schetst Michiel de situatie en verkent mogelijkheden om het tij te keren: hoe herstellen we de rechtsstaat voor het internet?

Tot dan!

Arnoud