BKR krijgt boete van 830.000 euro wegens geld vragen voor inzage dossier

| AE 12055 | Ondernemingsvrijheid | 15 reacties

Het Nederlandse Bureau Krediet Registratie krijgt een boete van 830.000 euro omdat het geld vroeg aan mensen om versneld hun eigen dossiers in te zien. Dat meldde Tweakers maandag. Voor gratis inzage moest je vier weken wachten en een kopie identiteitsbewijs opsturen. Wie betaalde, kreeg direct toegang en wel elektronisch. Dat laatste maakt natuurlijk het verhaal rond gratis vanaf het begin een gotspe: hoezo kun je niet gewoon gratis je elektronische dossiers ontsluiten? Helemaal omdat het mensen betreft die naar hun aard financiële problemen hebben?

De boete was dus voor het niet gratis elektronisch antwoorden op elektronisch gedane verzoeken. Het moest per post, of je moest een betaald abonnement nemen. BKR maakt daarvan in haar kletspersbericht dat “uit de AVG niet duidelijk blijkt of het überhaupt verplicht is om digitaal inzage te faciliteren”. Ik citeer de AVG, artikel 12: “Wanneer de betrokkene zijn verzoek elektronisch indient, wordt de informatie indien mogelijk elektronisch verstrekt, tenzij de betrokkene anderszins verzoekt.” Oh en overweging 59: “De verwerkingsverantwoordelijke dient ook middelen te verstrekken om verzoeken elektronisch in te dienen, vooral wanneer persoonsgegevens langs elektronische weg worden verwerkt. ” Ik kan daar weinig onduidelijkheid in vinden.

Oh ja, het BKR zegt dan ook “De wet stelt duidelijk dat inzage verschaffen binnen een maand verplicht is”. Dat staat er niet, de AVG zegt “onverwijld en in ieder geval binnen een maand”. Dat is dus min(onverwijld, een maand) en niet onverwijld OR maand.

Daarnaast bleek dat het BKR dus actief communiceert dat je eens per jaar, en daarna werd dat twee keer, je gegevens mocht inzien. ‘Op onze website stond dat een consument een keer per jaar gratis inzage kon aanvragen, omdat wij zijn uitgegaan van de frequentie waarmee consumenten normaliter inzage doen. In de praktijk zijn we daar natuurlijk ruimhartig mee omgegaan. Dus is er naar ons idee geen sprake geweest van een overtreding van de AVG.’ Fijn dat je ruimhartig tegen je eigen regels in gaat, maar het is natuurlijk wél een overtreding van de AVG als je begint met dat het maar twee keer mag. Dat is niet wat in de wet staat, daar staat “met regelmatige tussenpozen”. Niet hetzelfde.

Dit is het digitale equivalent van dat bordje “de directie stelt zich niet aansprakelijk” of de website-disclaimer. Het slaat juridisch helemaal nergens op, maar toch schrik je een hoop mensen af. En dan zeggen “ja maar je kunt toch een jurist vragen” of “als mensen piepen dan zijn we ruimhartig”. Waar het om gaat is dat mensen niet hóeven te piepen. Zeker niet de BKR-geregistreerden: die zitten meestal niet in de financiële problemen omdat ze zeer assertief zijn en een jurist kunnen raadplegen bij juridische twijfels. Daarom vind ik het zo ergerlijk.

En och arme: ‘Het liefst zou Stichting BKR consumenten laten inloggen met DigiD en hun unieke BSN om gegevens te registreren en op te vragen, maar dat mag wettelijk niet omdat BKR geen overheidsinstantie is’.

Als laatste: ja, sinds 2019 is men gestopt met deze praktijk. En dat is leuk en aardig maar dus een jaar te laat. Dáár gaat het uiteindelijk om.

Arnoud

Dat mag dus toch niet, persoonsgegevens van je leden verkopen?

| AE 11812 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 46 reacties

De KNLTB heeft van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een geldboete gekregen van ruim een half miljoen euro voor het verstrekken van persoonsgegevens aan twee commerciële partners. Dat meldde het AD onlangs. De tennisbond gaat in beroep tegen de sanctie. De verstrekking is in strijd met de AVG, omdat er geen invulling van het eigen gerechtvaardigd belang mogelijk is wanneer je niets meer doet dan persoonsgegevens verstrekken tegen betaling. En ja, ik dacht dat het wel mocht maar ik ga dus toch proberen enigszins objectief een analyse te maken van de zaak. Want stiekem worden hier toch een paar best fundamentele standpunten ingenomen die laten we zeggen voor de markt een tikje verrassend waren.

In maart vorig jaar kwam in het nieuws dat de KNLTB op zoek was naar extra bronnen van inkomens, en haar ledenlijst als een waardevol betaalmiddel ziet. Daarom is besloten om die ledenlijst eens commercieel te activeren, door ze aan (ongetwijfeld zorgvuldig geselecteerde) partners te geven. Deze mogen dan bellen of brieven sturen met reclame, totaal maximaal drie keer per kwartaal. E-mail is uitgezonderd, daarvoor moeten leden een aparte opt-in geven vanwege het spamverbod uit de Telecomwet. (En daar ging het overigens ook bij mis, uit het boetebesluit blijkt dat er wél zonder opt-in mailadressen zijn verhandeld. Maar dat terzijde.)

Een aantal leden pikte dat niet, en diende klachten in bij de AP. Die trad vervolgens zeer voortvarend op, inclusief een mediaoptreden van de voorzitter waaruit je zou kunnen afleiden dat een boete onvermijdelijk was. (De AP betreurt die gang van zaken maar stelt desondanks gewoon objectief te hebben gehandeld.) Na onderzoek kwam men dan ook direct met een boete aanzetten. Wat dus mag onder de AVG én de boetebeleidsregels van de AP zelf, als de overtreding ernstig genoeg is. En dat is dus hier het geval, aldus de toezichthouder.

Inhoudelijk komt het vooral neer op de vraag: wanneer mag je zonder opt-in commercieel handelen in persoonsgegevens? Daar is naar de letter van de AVG een antwoord op: als je je kunt beroepen op een eigen gerechtvaardigd belang, en daarbij een privacyafweging hebt gemaakt die in jouw voordeel afweegt. Een voorbeeld van zo’n afweging is dat je camera’s in kan zetten om je terrein te bewaken, maar dat je inzage in de beelden beperkt tot politie in geval van strafbare feiten. Het onderliggende belang is dan het beschermen van je eigendomsrecht.

De AP komt nu met het strenge standpunt dat commerciële belangen nooit gerechtvaardigd kunnen zijn. Die zijn namelijk niet als zodanig in de wet erkend, in tegenstelling tot zeg eigendomsrecht of de vrijheid van meningsuiting. Er is natuurlijk het grondrecht van de ondernemingsvrijheid, maar dat vindt men te onbepaald en generiek om als grondslag te kunnen dienen voor de handel in persoonsgegevens. Daarmee is er dus eigenlijk nóóit een rechtvaardiging te verzinnen om in persoonsgegevens te handelen, als ik even tussen de regels samenvat.

Daar komt bij dat tot 2007 de leden bij lid worden niet expliciet werden gemeld dat dit zou gaan gebeuren. Voor die categorie gaat het nog iets erger mis: de doelbinding tussen de oorspronkelijke verzameldoeleinden (de lidmaatschapsovereenkomst) en het nieuwe doel (de handel) ontbreekt volledig. En dan mag je simpelweg de gegevens niet inzetten voor het nieuwe doel, ook niet als je daar een mooie grondslag-redenering voor weet te verzinnen. En nee, dat krijg je ook niet recht door je privacystatement aan te passen, want de gegevens hád je dan al. Je moet het dus echt opnieuw vragen, maar in die situatie is het onvermijdelijk dat je toestemming gaat vragen.

En ja, ik vind dit controversiële standpunten, ik zou zelfs zeggen gedurfd. Het betekent natuurlijk de doodsteek voor datahandel, dus daarom volgt hoe dan ook bezwaar en daarna beroep bij de rechtbank. Maar het boetebesluit legt de pijn bloot van hoe datahandel werkt en hoe hard het eigenlijk niet klopt. Dus ik ben benieuwd.

Arnoud

Doe mij eens wat meer van die boetes van 5000 euro

| AE 11637 | Ondernemingsvrijheid | 5 reacties

De Belgische privacywaakhond heeft twee boetes van 5000 euro opgelegd aan lokale politici, las ik bij Tweakers. De politici gebruikten gegevens die ze in hun ambt hadden verkregen (“burgers die een beroep op hen als burgemeester/schepen deden”) om ze politieke reclame te sturen. Dat is in strijd met het beginsel van doelbinding aldus de Gegevensbeschermingsautoriteit, die aan de boete tevens een berisping koppelde. Het getal van 5000 euro zal misschien wat wenkbrauwen doen fronsen: kon de AVG niet tot 20 miljoen per overtreding aan boetes opleveren? Ja, en toch ben ik erg blij met deze eh microboete. Want dit werkt beter.

In België zijn burgemeester en schepen (wethouden) politieke beroepen. De beboete burgemeester en schepen gebruikten lijsten van burgers uit hun gemeente om ze op te roepen op hen te stemmen. En die lijsten verkregen ze dus via hun ambt, wat strijd oplevert met de doelbinding: gegevens mag je niet voor andere doeleinden inzetten dan waarvoor ze zijn verkregen (behoudens de direct nabij en volkomen logisch aanverwante doelen). Politieke reclame voor jou als persoon heeft natuurlijk niets te maken met je werk als ambtenaar, ook niet als je via verkiezingen op die plek gekomen bent en daar graag weer wilt zitten.

Boetewaardig dus. En stevig ook, in theorie staat daar die 20 miljoen per overtreding op. Maar de Gegevensbeschermingsautoriteit houdt het bescheiden en wel bij 5000 euro per persoon. Dat komt zo te lezen omdat het gaat om een eerste overtreding door privépersonen en een gering aantal persoonsgegevens, hoewel de zaak zo ernstig wordt gezien (het gaat over verkiezingen, dat is de kern van de legitimatie van ons bestuur) dat men er ook nog een publieke reprimande tegenaan gooit. (Die de politieke tegenstanders ongetwijfeld in het verkiezingsdebat gaan aanvoeren.)

Waarom ben ik nou zo blij met 5000 euro? Nou ja, omdat zo’n boete écht afschrikt. Zeg nou zelf, als je weet dat je in privé 20 miljoen moet ophoesten, dan zul je daar weinig wakker van liggen. Dat bedrag lukt toch niet, dus dat spreekt niet tot de verbeelding. Maar 5000 euro kwijt zijn aan een overtreding? Dat is voorstelbaar, doet echt pijn en je kunt je inleven op welke manier. Dat hakt er dus veel meer in – zeker bij de vele kleinere bedrijven dan de clubs waarvoor die 20M als maximale boete in de wet is gezet.

Natuurlijk staat of valt het uiteindelijk met handhaving. Maar ook dan denk ik, juist kleine boetes kun je makkelijker opleggen. Megaboetes hebben de neiging gejuridiseerd te worden. Als je Facebook een boete oplegt, wéét je dat je hoe dan ook vele jaren verder bent totdat het Hof van Justitie van de EU een uitspraak doet, en dan nog. Een mkb-ondernemer die 5000 euro moet aftikken omdat hij een klantenlijst verkocht, die gaat die stappen niet nemen. Die baalt als een stekker, ontslaat zijn marketeer en doet het beter. En zijn collega’s ook.

En het leuke is volgens mij dat juist die handhaving in het klein vaak te automatiseren is. Privacystatements checken of ze wel in eenvoudige taal is, dat kun je met een script. Het verwerkingsregister van een bedrijf opvragen en op trefwoorden controleren (is er een tab Personeelsadministratie, bijvoorbeeld) is ook eenvoudig uit te voeren. Maak dáár nou eens werk van, dan wordt de AVG veel effectiever gehandhaafd.

Arnoud

De Spaanse Liga mag dus niet je microfoon inzetten om illegale voetbaluitzendingen te detecteren

| AE 11332 | Intellectuele rechten, Privacy | 3 reacties

De Spaanse voetbalbond heeft een boete van 250.000 euro gekregen van de toezichthouder vanwege overtreding van de AVG, meldde Tweakers vorige week. De app luistert met de microfoon mee om illegale voetbalstreams op te sporen aan de hand van voor mensen onhoorbare tonen in de sportuitzendingen. Hoewel de app daarmee niet direct mensen afluistert (althans… Lees verder

De eerste schadeclaim onder de AVG is binnen, maar het is wel een rare zaak

| AE 11321 | Privacy | 16 reacties

Het is waarschijnlijk een juridische primeur: een rechter heeft een schadevergoeding toegekend op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dat meldde RTL Z afgelopen vrijdag. De gemeente Deventer moet van de rechter 500 euro betalen aan een man van wie de gemeente de naam en woonplaats doorspeelde naar tientallen andere gemeenten. Ik ken ook… Lees verder

Nog meer dingen die van de AVG ineens niet zouden mogen

| AE 10713 | Privacy | 62 reacties

Oh jee, de AVG. Dat begint een beetje een vervelend mantra te worden sinds 25 mei. Omdat de nieuwe privacyverordening zo veel nieuwe regels met zich meebrengt, komt vrijwel iedereen erachter dat dingen anders moeten. En vernieuwing is vervelend, zeker als het op grond van zoiets raars als privacy moet gebeuren. Een greep dus uit… Lees verder

“Mijn werkgever wil me een contract met boete over de AVG laten tekenen, is dat normaal?”

| AE 10680 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 6 reacties

Diverse lezers tipten me (dank) over deze vraag op Reddit: Mijn werkgever wilt mij een contract laten tekenen ivb met de nieuwe privacywet (avg). Is dit normaal? Wie het contract in kwestie leest, ziet dat het een addendum is op een arbeidscontract waarbij de werknemer geheimhouding opgelegd krijgt, en belooft netjes met persoonsgegevens om te… Lees verder

Mag mijn werkgever me persoonlijk aansprakelijk stellen (met boete) op AVG-overtredingen?

| AE 9931 | Ondernemingsvrijheid | 27 reacties

Een lezer vroeg me: Mijn werkgever eist dat ik een addendum op mijn arbeidscontract teken waarin opgenomen is dat ik persoonlijk aansprakelijk ben voor datalekken en niet-naleving van de AVG, inclusief een boetebeding voor 5.000 euro per geval. Ben ik verplicht dit te tekenen? Ik vind het wel héél ver gaan en overweeg serieus ontslag… Lees verder

Dutch Filmworks gaat in oktober illegale downloaders opsporen en laten betalen

| AE 9632 | Intellectuele rechten | 94 reacties

Filmdistributeur Dutch Filmworks heeft aangekondigd illegale downloaders van films vanaf oktober op te sporen en te laten betalen via een schikkingsvoorstel. Dat meldde Tweakers vorige week. De filmmaatschappij is al eventjes bezig, onder meer begin deze maand met toestemming van de privacytoezichthouder om IP-adressen aan NAW-gegevens te mogen koppelen van mensen die torrenten. Maar ik… Lees verder