Een popup bij het inloggen is geen toestemming om je mail te lezen

| AE 13102 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 15 reacties

Snelle quiz voor vrijdagochtend: als het loginscherm van je werk “Users of this system expressly consent to such monitoring and are advised that if such monitoring reveals possible criminal activity security staff may provide the evidence of such monitoring to law enforcement officials.” zegt, mag je baas dan je systeem monitoren? Het even snelle antwoord van de rechtbank Midden-Nederland: nee, hoe kom je erbij. En daarom mag je mensen niet ontslaan als je dat toch deed en wat geks tegenkomt.

Het vonnis van december leest als een wat merkwaardige ontslagzaak. Een man werkte sinds 1997 bij een bedrijf dat iets financieels deed (mijn gok: een bank). In 2021 startte de afdeling Corporate Security & Investigations een onderzoek vanwege niet-gemelde nevenbelangen en een vermoeden van hypotheekfraude. De signalen daarover zouden al in 2018 en/of 2019 zijn opgedoken, en tijdens het onderzoek is de mail en het systeem van de werknemer doorzocht.

Dit klinkt wat vaag en dat is het ook. ICT-juridisch interessant is dat er niet echt een reglement e-mail/internet monitoring lijkt te zijn, iets dat wel gewoon een harde eis is sinds toch alweer heel wat jaartjes (wat, is het al 2022). De werkgever zwaaide met een Reglement verwerking persoonsgegevens door middel van Personeelsvolg- en informatiesystemen en

stelt dat dit Reglement met instemming van de Centrale Ondernemingsraad [N.V.] tot stand is gekomen en op […] , dat voor alle medewerkers toegankelijk is, is gepubliceerd. [eiseres] wijst erop dat in paragraaf 3 op bladzijde 3 van het Reglement is beschreven dat [N.V.] medewerkers mag controleren wanneer er zodanige verdenkingen van overtreding van de Algemene Gedragscode [N.V.] Nederland en/of misbruik en/of ander laakbaar en/of strafbaar gedrag zijn, dat een dergelijke controle gerechtvaardigd is.
Dat is allemaal leuk en aardig, alleen zo merkt de kantonrechter op:
Zonder kennis van de aard van [de in 2018/19 gegeven] signalen – en daarmee van een concrete legitieme grond ter rechtvaardiging van deze monitoring – kan niet worden vastgesteld of de monitoring aan de vereisten van proportionaliteit heeft voldaan. Ook kan niet worden vastgesteld of de verwijten die [eiseres] [verweerder] maakt en die zij aan het ontbindingsverzoek ten grondslag heeft gelegd, direct verband houden met deze signalen of dat sprake is van “bijvangst”. Daarbij is ook van belang dat [eiseres] geen informatie heeft verstrekt over de mate waarin en de wijze waarop de monitoring plaatsvindt. Het Reglement en de Procedure bij Onregelmatigheden die [eiseres] in het geding heeft gebracht, geven hierover geen uitsluitsel.
Een probleem was namelijk dat de afdeling CSI niet kon of wilde laten zien om welke signalen het precies ging en hoe men daarbij deze werknemer op de korrel had gekregen. Daarnaast ging het dus mis op het punt van de werknemer informeren dat er kan worden gemonitord, en wat en wanneer. Want die zin die ik hierboven citeerde, kwam uit de loginbanner:
WARNING Access only to persons explicitly authorized by [N.V.] [..] . Regulations for the use and security of [N.V.] hardware, software, electronic communication, device, and databases as stated in the General Code of Conduct (=sw de Algemene Gedragscode [N.V.] ) are applicable. Users may be monitored.

Users of this system expressly consent to such monitoring and are advised that if such monitoring reveals possible criminal activity security staff may provide the evidence of such monitoring to law enforcement officials.

Ik zie links al twee security officers zenuwachtig aantekeningen maken, want inderdaad dit leest als een standaardtekst die mogelijk ten tijde van de ISO 27001 certificering erin gezet is of van een willekeurige “web security policy” overgenomen is (natuurlijk als zijnde best practice). Voor mij als jurist is dit een typische Oud-Usanian Tough Policy, met name door de “criminal activity” en het feit dat men “law enforcement officials” zal informeren in plaats van -zoals bedrijven toch meestal doen- intern een onderzoek te starten. Gokje: dit begon bij een BBS of een dergelijke publieke terminal.

Hoe dan ook, met zo’n tekst kom je er niet. Niet nodig en niet relevant. Zorg dat je een duidelijk en specifiek reglement hebt, én zorg dat je mensen informeert over het monitoren dat je mogelijk kunt gaan doen. (Dus niet: hoi Jaap, we gaan je vanaf maandag gericht monitoren. Maar: Jaap en collega’s, op deze afdeling kan worden gemonitord op misbruik van bedrijfsgeheimen.) En doe dan ook wat je in je reglement zegt: hoe vaak ik zie dat het reglement zegt “misbruik van bedrijfsgeheimen” en er dan wordt gemonitord op zeg intimidatie op de werkvloer.

Omdat het onduidelijk is wat de signalen waren en waarom men daarop een onderzoek startte, heeft de rechter geen keus dan de hele stapel bewijs het raam uit te gooien. Dan blijft er dus geen zaak over, en is er dus ook geen ontslag. Meneer mag dus weer gewoon aan het werk; ongetwijfeld een gezellige nieuwjaarsborrel komende donderdag. Maar dat terzijde.

Arnoud

 

Kan iemand mij uitleggen waarom ik het gerechtvaardigd belang van anderen aan en uit kan zetten?

| AE 12691 | Ondernemingsvrijheid | 10 reacties

Via Reddit:

Al een tijdje krijgen we in de koekjesschermen een andere keuze. Het gaat niet alleen meer om waar ik toestemming voor geef, maar ook om gerechtvaardigd belang. … Wat ik niet snap, is waarom ik dan in de cookiebanner naast de toestemmingsvraag ook een vraag krijg over legitiem belang. Er staat legitiem belang en dan met een slider ernaast. Alsof ik het legitieme belang van een bedrijf aan en uit kan zetten. Wat doet die slider daar?

Adverteerders zijn een jaartje of zo geleden ineens massaal van de toestemming afgestapt en naar legitiem belang gegaan. Waarom is me nog steeds niet helemaal duidelijk, maar ik vermoed dat men de bui wel zag hangen dat met cookiemuren afgedwongen toestemming niet rechtsgeldig zou zijn.

Legitiem belang of gerechtvaardigd belang is een andere grondslag: je zegt dan eigenlijk, ik mag dit gewoon want mijn belang weegt zwaarder dan uw privacy. Daar horen dan bepaalde privacybeschermende maatregelen bij. En de marketeers hebben dan het voordeel dat in overweging 47 staat dat “verwerking van persoonsgegevens ten behoeve van direct marketing kan worden beschouwd als uitgevoerd met het oog op een gerechtvaardigd belang.” Het jargon spreekt overigens van “legitiem belang” omdat de Engelse tekst ‘legitimate interest’ zegt.

Die slider heb ik ook altijd over zitten denken. Ik had altijd het beeld dat die er was omdat hij er bij toestemming ook stond, en dat daar verder niet over nagedacht is. Want het is niet logisch, dat je iemands belang aan of uit kunt zetten.

Als je even doorbladert in de AVG dan kom je uit bij het recht van bezwaar, artikel 21 AVG:

1. De betrokkene heeft te allen tijde het recht om vanwege met zijn specifieke situatie verband houdende redenen bezwaar te maken tegen de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens op basis van artikel 6, lid 1, onder e) of f), van artikel 6, lid 1, met inbegrip van profilering op basis van die bepalingen. De verwerkingsverantwoordelijke staakt de verwerking van de persoonsgegevens tenzij hij dwingende gerechtvaardigde gronden voor de verwerking aanvoert die zwaarder wegen dan de belangen, rechten en vrijheden van de betrokkene of die verband houden met de instelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering.
Bezwaar maken kan dus, maar het moet gaan om redenen vanwege zijn specifieke situatie, zeg maar persoonlijke redenen. En dan moet een afweging volgen: heeft de verwerkingsverantwoordelijke dwingende gronden om tóch door te gaan?

Maar voor direct marketing is het simpeler:

3. Wanneer de betrokkene bezwaar maakt tegen verwerking ten behoeve van direct marketing, worden de persoonsgegevens niet meer voor deze doeleinden verwerkt.
Je moet de slider dus zien als zo’n bezwaar tegen marketing. De slider op uit zetten is dus “I object”, ik maak bezwaar. Dat voelt ergens niet correct, UI-technisch gezien, maar het werkt wel.

Arnoud

Waarom hebben alle cookiepopups ineens een legitiem belang?

| AE 12221 | Privacy | 13 reacties

Een lezer vroeg me:

Sinds een tijdje valt me op dat allerlei cookiepopups niet alleen om toestemming vragen, maar ook opties aanbieden onder het kopje “legitiem belang”. Vaak kun je die opties niet uitzetten, maar soms wel alleen heet dat dan “bezwaar”. Wat is dit in vredesnaam?
Wie dit heeft bedacht, weet ik ook niet, maar ik vermoed dat diverse grote cookiepopuptechnologieleveranciers (dat is een branche) dit hebben ingevoerd op verzoek van organisaties zoals het Interactive Advertising Bureau (IAB). Iedereen die iets doet met cookies en tracking, ziet de bui namelijk wel hangen dat toestemming het niet lang meer uithoudt als reden (grondslag) om marketing en profiling te doen.

Toestemming was ooit het argument om persoonsgegevens te mogen verzamelen en om met cookies te kunnen werken. Dus iedereen zette lekker een dikke cookiemuur voor zijn site, waardoor we nu met het fenomeen jaklikmoeheid of consent fatigue zitten. En, belangrijker, waardoor toezichthouders eens beter zijn gaan kijken en de terechte vraag stellen waarom het eigenlijk vrijwillig is, dat mensen moeten klikken om je site te kunnen bekijken. Ja, het is jouw site en je mag mensen weigeren, maar in de AVG/GDPR staat nu eenmaal dat toestemming weigeren zonder gevolgen moet blijven – en weigeren is een gevolg, hoe je het ook wendt of keert.

Snel op zoek naar alternatieven, en dan komen we natuurlijk meteen uit bij artikel 6 lid 1 sub f AVG:

de verwerking is noodzakelijk voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of van een derde,
waarbij iedereen dan meteen wijst op overweging 47 die zegt dat “verwerking van persoonsgegevens ten behoeve van direct marketing kan worden beschouwd als uitgevoerd met het oog op een gerechtvaardigd belang.” Het jargon spreekt overigens van “legitiem belang” omdat de Engelse tekst ‘legitimate interest’ zegt.

Toen is er ergens een brainstorm gekomen over welke soorten cookies en profiling onder dit kopje gerechtvaardigd kunnen worden. Je ziet dat terug in die menu’s: dingen als security & monitoring, first-party analytics en het beperken van overlast door excessief cookiegebruik (ja, serieus heb ik gezien). Daar is dan dus geen toestemming voor nodig, dus die blijven dan buiten het lijstje met dingen waar je toestemming voor moet geven.

Wel staat in de AVG dat je de mogelijkheid tot bezwaar maken moet hebben, op basis van persoonlijke omstandigheden. Bij marketing is de bezwaarmogelijkheid onbeperkt, er hoeft dan geen omstandigheid te worden opgegeven. Daarom zie je dan weer afmeldknopjes bij veel “legitiem belang” opties. Maar een afmeldoptie is in het algemeen niet verplicht. Bij security-opties (monitoring van gedrag om inbrekers-in-spe te pakken) is het natuurlijk niet zinnig om mensen zich te laten afmelden.

Arnoud

Is Google Analytics zonder toestemmingspopup legaal onder de nieuwe cookiewet?

| AE 7044 | Privacy | 32 reacties

De Tweede Kamer is dinsdagmiddag akkoord gegaan met een minder strenge cookiewet, meldde onder meer Tweakers. Cookies die geen inbreuk maken op de privacy, zoals first-party analytics en affiliatecookies, zullen legaal worden als dit wetsvoorstel de Eerste Kamer overleeft. Waarbij de hamvraag natuurlijk is: mag dan Google Analytics ineens zonder toestemming te vragen? Al sinds… Lees verder