Categorie: Ondernemingsvrijheid

Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft gewaarschuwd voor een telefonische verkoper met de naam Opslagplan, las ik bij Nu.nl. Het bedrijf laat mensen stiekem een koopovereenkomst tekenen voor de aankoop van een thuisbatterij, en schermt met juridische trucs als je daar van af probeert te komen.

De toezichthouder legt uit:

Opslagplan vraagt mensen tijdens het [telefonisch] verkoopgesprek een digitale handtekening te zetten voor een vrijblijvende offerte of voor een afspraak voor een adviesgesprek bij hen thuis. Gedupeerden geven aan dat pas na het verkoopgesprek duidelijk wordt dat zij een koopovereenkomst hebben getekend voor een thuisbatterij van €15.000 tot €20.000. Als consumenten van de koop af willen zien moeten ze volgens het bedrijf duizenden euro’s ‘annuleringsvergoeding’ betalen. … Opslagplan zegt dat mensen de koopovereenkomst niet kunnen ontbinden omdat er sprake zou zijn van een ‘aanbod op maat’.

“Onze producten, software en installatie worden afgestemd op uw technische- en persoonlijke (woon)omstandigheden alsmede uw wensen. Ons aanbod betreft daarom een aanbod op maat.”

de levering van volgens specificaties van de consument vervaardigde zaken, die niet geprefabriceerd zijn en die worden vervaardigd op basis van een individuele keuze of beslissing van de consument, of die duidelijk voor een specifieke persoon bestemd zijn

Minstens zo verdacht is natuurlijk dat digitaal tekenen. Ik moest gelijk denken aan de praktijken van Pretium uit 2014, dat middels telefonische acquisitie contracten op afstand sloot en daarbij deed alsof op ‘1’ drukken een handtekening was. Maar dat ging specifiek over contracten voor geregeld leveren van diensten als gevolg van koude acquisitiebelletjes (art. 6:230v BW lid 6). Die moeten schriftelijk, op straffe van nietigheid.

Een ongevraagd belletje of men een thuisbatterij mag plaatsen gaat over een koopovereenkomst, en die mag vormvrij worden gesloten. Dus als het bedrijf vraagt “wilt u dat” en jij zegt “ja”, dan heb je een thuisbatterij van 15.000 euro gekocht.

Uit de klachten bij de ACM blijkt dat het bedrijf voorwendt dat men slechts handtekeningen voor offertes of vrijblijvende adviesgesprekken thuis zou zetten. Daarna wordt het dan als een bindend contract gepresenteerd. Dat is natuurlijk misleidend (artikel 6:193c, eerste lid, onder c en f, BW).

Het bedrijf blijkt door de ACM niet vindbaar, vandaar dat men koos voor een publieke waarschuwing. Dat is tevens natuurlijk een duidelijke aanwijzing dat het bedrijf niet daadwerkelijk naar de rechter gaat voor de “annuleringsvergoeding”. Maar wel ook een signaal dat wie al betaald heeft, zijn geld waarschijnlijk kwijt is.

Arnoud

Een lezer vroeg me:

Online heb ik een dakgootborstel met telescoopsteel gekocht, totaal uitgeklapt dik 4 meter lang en ingeklapt 2 meter 30. Na ontvangst wist ik meteen dat dit niets voor mij was, maar het probleem is dat er geen verzendbedrijf is dat dit pakket aan wil nemen. De winkel zegt dat retourneren op mijn kosten moet gebeuren en kan verder niet helpen. Wat moet ik nu doen?

Pakketbezorgers kunnen eisen stellen aan omvang of gewicht (ik moet denken aan onze discussie over meten van een postpakket), en bij zo’n ongewone omvang heb je inderdaad een uitdaging bij het vinden van een bezorgbedrijf. Dus heel cru gezegd: dat is jouw probleem.

Wel lijkt het me alleszins redelijk (en dat is wettelijk een ding, art. 6:248 BW) dat de winkel bij zo’n afwijkende maat met je meedenkt. Het ding moest ook jouw kant op, waarom kan diezelfde vervoerder het niet ophalen?

Als het product retour moet omdat het niet conform de verwachtingen is, dan moet de verkoper dat regelen. Daaronder valt dan ook aanwijzen welk bedrijf de retour gaat verzorgen, maar ik vind het dan weer wel redelijk dat jij naar een pakketpunt gaat.

Arnoud

Achmea discrimineert door verzekeringspremies voor vrouwen hoger te maken dan voor mannen, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens. Dat meldde RTL Nieuws vorige week. De  eigenaar van een koffiebar ontdekte dat een verzuimverzekering duurder is als haar personeelsleden allemaal vrouwen zijn. Dat mag, en is objectief gerechtvaardigd, maar is toch verboden discriminatie.

De koffiebareigenaar deed een berekening voor haar verzuimverzekering:

Op dat moment had ze alleen maar vrouwen in dienst. “Ik weet niet meer om hoeveel personeelsleden het ging. Volgens mij om een verzekering voor vier, vijf of zes personeelsleden.” Uit de berekening bleek dat ze 920,63 euro per maand zou moeten betalen. Daarna vulde ze, puur hypothetisch, ook nog in hoeveel geld ze kwijt zou zijn als ze alleen maar mannen in dienst zou hebben. Het bedrag was dan 691,88 euro per maand. Een verschil van bijna 230 euro.

Dit doet [de verzekeraar] omdat uit cijfers van het CBS blijkt dat het gemiddelde ziekteverzuim van vrouwen hoger is dan dat van mannen. Doordat het geslacht van de werknemers als risicobepalende factor wordt gebruikt, wordt bij een team met vrouwelijke werknemers een hogere premie betaald.

Het College leest die Richtlijn nog eens goed, en ziet dan  dat gelijke behandeling ook geldt bij verzekeringen op een “particuliere, vrijwillige en los van de arbeidsbetrekking staande grondslag.” En dat is het geval bij een verzuimverzekering. Als werkgever hoef je die niet af te sluiten. De plicht tot loondoorbetaling bij ziekte staat in de wet maar mag je ook uit eigen zak voldoen. Dus staat deze verzekering los van de arbeidsbetrekking van de werknemer.

En dan komen we bij artikel 5 van de richtlijn, die letterlijk bepaalt dat

De lidstaten zorgen ervoor dat, in alle nieuwe contracten die na 21 december 2007 worden gesloten, het gebruik van sekse als een factor bij de berekening van premies en uitkeringen in het kader van verzekeringsdiensten en aanverwante financiële diensten niet resulteert in verschillen in de premies en uitkeringen van individuele personen.

Dat de statistiek laat zien dat die risicofactor reëel is, is dus niet relevant. Het wettelijk systeem is dat je alléén op grond van de uitzonderingen uit het Besluit gelijke behandeling onderscheid mag maken. En daarin staat alleen de sekse genoemd bij levensverzekeringen, niet bij verzuimverzekeringen.

Voor Achmea en collega-verzekeraars is dit dus een problematische uitspraak, omdat ze ingaat tegen een langlopende interpretatie van de wet gelijke behandeling en bovendien verzekeraars op kosten zal jagen. Want de premie moet omlaag terwijl de risico’s even duur blijven.

In de context van AI en ML laat deze uitspraak zien dat de vraag of een factor bruikbaar is, niet alleen statistisch te beantwoorden is. Een factor kan goed voorspellend zijn, en zelfs objectief op feiten gebaseerd zijn, maar toch verboden zijn om een beslissing of voorspelling op te baseren.

Arnoud

Via Reddit:

Ik had bij een bekende restaurantketen een bestelling gedaan met daarbij 3 euro fooi voor de bezorger. Na ruim anderhalf uur te hebben gewacht nam ik contact op met het restaurant [waarna bleek dat deze nooit doorgekomen was, en werd geannuleerd]. Ik kreeg toen netjes een mail van Thuisbezorgd dat ik mijn geld terug zou krijgen, maar tot mijn verbazing de 3 euro fooi niet.

Specifiek hier ligt dat anders: het restaurant kan of wil niet meer leveren, en op grond van de voorwaarden is annuleren dan mogelijk. Uiteraard krijg je dan je geld terug. Maar hoe zit het met de fooi?

De voorwaarden definiëren de fooi als een “vrijwillig door een Klant betaald bedrag dat bestemd is voor de koerier die de Bestelling aflevert”. Een fooi wordt hiermee buiten de bestelling zelf geplaatst: “De Fooi is bedoeld voor de koeriers en kan niet worden beschouwd als betaling voor diensten van Takeaway.com.”

Dat is op zich allemaal prima, maar wat nu als een bestelling wordt geannuleerd? De voorwaarden voorzien daar niet expliciet in, maar vermelden wel stellig:

Nadat de Klant een bevestiging van het betalen van de Fooi heeft ontvangen, kan de Fooi niet meer worden terugbetaald of geretourneerd.

Hier ging het dus even mis met die bezorger – die is er nooit geweest, dus die kan de fooi ook niet gekregen hebben. Maar naar de letter van die voorwaarde hoeft de fooi niet terugbetaald te worden. Ook niet als de eigenlijke bestelling wordt geannuleerd, want de fooi staat immers los van de bestelling. Juridisch zouden we het een schenkingsovereenkomst aan de koerier noemen.

In de jurisprudentie geldt al sinds jaar en dag dat overeenkomsten zozeer met elkaar verbonden zijn, dat ontbinding van de ene overeenkomst ook betekent dat de andere ontbonden moet worden. Het standaardvoorbeeld is huurkoop en financiering. Enkel dat ze samen gesloten zijn is niet genoeg, ze moeten feitelijk economisch met elkaar samenhangen. Voor mij is dat bij een bestelling en een fooi evident zo.

Praktisch blijft het natuurlijk lastig om voor 3 euro je recht te halen. Maar het gaat om het principe, en het principe zegt dat die fooi terug moet.

Arnoud

Gameplatform Itch.io heeft bijna alle nsfw-games verborgen op het platform. Dat meldde Tweakers onlangs. Het is een reactie op een oproep wat te doen aan games met seksueel geweld en objectificatie van vrouwen, waarbij ook betalingsverwerkers zoals Mastercard werden aangesproken. Diverse lezers vroegen me: bestaat er zoiets als betalingsprovidersneutraliteit analoog aan netneutraliteit?

Tweakers legt uit:

Het platform zegt dat dit nodig is vanwege een oproep door de non-profitorganisatie Collective Shout, die zich naar eigen zeggen verzet tegen seksuele objectificatie van vrouwen in media. Deze organisatie riep betaalverwerkers als PayPal, Mastercard en Visa op om zich terug te trekken van gameplatformen waarop games te koop zijn waarin verkrachting, incest en seksueel kindermisbruik voorkomen.

Je zou zeggen, wat heeft een betalingsprovider te maken met de inhoud van de site waar de betalingen worden gedaan? In principe weinig, maar als men dat bedrijf accepteert en daarbij kennis krijgt van wat voor soort content er wordt verkocht, dan wordt dat een ander verhaal.

Wettelijk gezien is het niet heel eenduiding. In Nederland staat in de Wet op het financieel toezicht dat een “afwikkelonderneming” neutraal moet zijn (art. 4:76a BW):

Een afwikkelonderneming biedt eerlijke en vrije toegang tot haar diensten en systemen op basis van objectieve, risicogebaseerde en openbaar gemaakte deelnemingscriteria.

Afwikkelondernemingen zijn verantwoordelijk voor de afhandeling van het girale betalingsverkeer; geld dat van de ene naar de andere bankrekening wordt overgemaakt. Door bijvoorbeeld verzoeken om goedkeuring van betaalopdrachten door te sturen wanneer een klant in een winkel afrekent. Of door juist zulke verzoeken goed te keuren door middel van een saldocontrole bij de klant.

Verhinderen van betalingen voor strafbare zaken is (voor juristen in ieder geval) een evident toegestane beperking. Voor legale maar meer maatschappelijk ongewenste transacties ligt dat wat lastiger. Is dat “eerlijk”, en wat zijn dan de criteria om vast te stellen of iets ongewenst genoeg is om op de verboden lijst te komen?

Arnoud