Informatieplichten over beveiliging voor providers

opta-logo.jpgInternetproviders en met name aanbieders van mobiel internet dienen volgens telecomwaakhond OPTA hun klanten beter te informeren over de gevaren op het web, meldde Nu.nl eergisteren. De OPTA, die ook toezicht uitoefent over internetaanbieders, heeft beleidsregels uitgegeven over de informatieplichten van internetaanbieders. Op grond van art. 11.3 Telecommunicatiewet is de OPTA bevoegd deze regels op te leggen en met boetes naleving af te dwingen.

De OPTA noemt in de beleidsregels (die als niet-kopieerbare PDF aangeboden worden, argh!) informatie over deze onderwerpen als minimum:

  • Het binnenkrijgen van spam, phishing-mails, spyware en andere malware.
  • <li>Het ongewenst door anderen laten gebruiken van een (draadloze) internetverbinding of van de eigen computer.</li>
    
    <li>Het bereikbaar zijn(!) van ongewenste websites.</li>
    
    <li>Het laten kapen van de eigen computer zodat daarmee spam, phishingmails of malware verstuurd kan worden (door deelname aan een botnet).</li>
    

De informatie moet duidelijk, ondubbelzinnig, actueel en relevant zijn. Een tekst als “Om veilig te internetten zou u een virusscanner moeten installeren” is bijvoorbeeld onvoldoende volgens de OPTA, omdat je daarmee mensen niet informeert over de risico’s als je die niet installeert. “Onveilig” is niet duidelijk genoeg.

Providers moeten een aparte pagina op hun website maken waarin ze deze informatie opnemen. Deze moet met één klik vanaf de homepage of landing page te bereiken zijn waar men het abonnement kan afsluiten.

De OPTA is al sinds 2007 bezig met het formuleren van passende regels. Dat gaf nog aardig wat ophef onder de ISP-community. Het zou bemoeizucht van de OPTA zijn of zelfs “gezochte werkgelegenheid“. Dit omdat “de maatregelen zodanig standaard zijn, dat ze allang door elke welopererende ISP in Nederland genomen zijn”, aldus Simon Hania van (destijds) XS4All.

Wat vinden jullie van deze regels? Heeft het nut om ISP’s te verplichten hierover informatie te verschaffen? Of wat zou men beter kunnen doen?

Je kunt je bijvoorbeeld afvragen of het nu juist de ISP’s moeten zijn die deze informatie gaan verspreiden. Zelf zou ik verder meer zien in verplichte maatregelen om deze beveiligingsrisico’s tegen te gaan. Internetrechtexpert Gerrit-Jan Zwenne (Leiden, Bird & Bird) zegt bijvoorbeeld terecht:

Ook als ik wordt geinformeerd over de risico’s van spam en botnets, blijf ik daarvan last hebben. Om echt iets te doen aan internetveiligheid moet meer gebeuren. Ik maak mij sterk dat OPTA heel wel in staat is om aanbieders te verplichten botnets op te sporen en te verwijderen. En als het moet zou OPTA dat ook zelf kunnen doen.

Denk aan scanners die bergen uitgaande spam of phishingmails detecteren en dan de betreffende poort sluiten of het internetverkeer van die computer beperken. Volgens mij werkt dat beter dan een folder met “pas op met het openen van bijlagen bij e-mail”.

Arnoud

Storm Worm ontmantelen: nuttig of misdrijf?

storm-worm-bot.pngEen groep Duitse onderzoekers van de universiteit van Bonn heeft een oplossing voor het beruchte Storm Worm botnetwerk, meldden Heise en ZDNet.nl. Juridische problemen maken het echter onmogelijk om deze oplossing in te zetten: de techniek komt neer op computervredebreuk, en hoewel het een goed doel dient, blijft dat een misdrijf.

Storm Worm is één van de grootste en vervelendste botnetwerken ter wereld. Geïnfecteerde computers communiceren met een aantal centrale servers, vanaf waar de beheerders hun commando’s kunnen versturen. De onderzoekers ontdekten dat die communicatie eenvoudig omgeleid kan worden. Daarmee waren ze in staat om in een eigen netwerk de bots de opdracht te geven een speciaal desinfectieprogramma te downloaden en zo zichzelf te verwijderen.

In principe kun je die truc natuurlijk wereldwijd toepassen en zo het virus eenvoudig de nek omdraaien. Maar mag dat eigenlijk wel? De onderzoekers blijken bang van niet. Deze oplossing komt namelijk neer op het draaien van software op andermans PC, oftewel “opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk”. Zonder toestemming of wettelijke rechtvaardigingsgrond dring je wederrechtelijk binnen.

Ik vraag me wel af of je bij een situatie als deze echter geen uitzondering zou kunnen vinden. Het binnendringen dient hier het algemeen belang, en de onderzoekers beschikken over unieke kennis en vaardigheden waardoor uitgerekend zij deze handelingen kunnen uitvoeren. Zou dat niet moeten tellen als rechtvaardigingsgrond?

Natuurlijk is er een risico dat de software die zij gebruiken, bij sommige PC’s tot ernstige storingen zal leiden. Aan de andere kant, die PC was dan toch al besmet met Storm Worm en dan is opnieuw installeren hoe dan ook de enige optie.

Wat vinden jullie? Moeten deze heren hun gang kunnen gaan, of zou alleen de politie dergelijke schoonmaakacties moeten kunnen uitvoeren?

Arnoud

MD5-beveiligingsmechanisme achter vertrouwde websites gekraakt

Nou, mooi is dat. Ben ik net uit bed na een erg leuke oudejaarsavond, blijken een stel beveiligingsonderzoekers e-commerce gekraakt te hebben. Of nou ja, de beveiligingstechniek achter een hoop e-commerce sites. Dit omdat het MD5-algoritme, een klein maar cruciaal deel van de gebruikte beveiligingstechniek al drie -pardon, vier, het is 2009- jaar bijzonder zwak blijkt te zijn. Dankzij deze zwakte kan een aanvaller een nepsite voorzien van volstrekt authentiek uitziende certificaten, zodat niemand meer kan detecteren dat het een nepsite is.

Beveiligde websites, veel gebruikt bij e-commerce sites, maken gebruik van certificaten waarmee een browser kan vaststellen of hij met de echte site communiceert. Die certificaten worden uitgegeven door onafhankelijke instanties zoals CACert of Thawte, en zijn voorzien van hun digitale handtekening zodat er niet mee te knoeien valt.

De fout zit in het MD5-algoritme, dat gebruikt wordt bij het genereren van die digitale handtekening. MD5 genereert een hash, een korte code die uniek is voor het te signeren certificaat, en vervolgens wordt de handtekening geplaatst over die hash. Dit is veel sneller dan het hele certificaat zelf signeren. Het blijkt namelijk veel eenvoudiger dan gedacht om een tweede certificaat te genereren met inhoud naar keuze dat dezelfde hash heeft als het certificaat van zo’n instantie. En daarmee zal iedere browser dat nepcertificaat accepteren als authentiek.

Al in 2005 was bekend dat het MD5-algoritme deze zwakheid had, maar tot nu toe werd dit door veel mensen als een puur theoretische mogelijkheid afgedaan. Met deze publicatie wordt duidelijk dat dit een reële dreiging is. Gelukkig hebben zowel Microsoft als Mozilla maatregelen aangekondigd.

Klikken jullie trouwens ook al die irritante waarschuwingen over certificaten weg zonder ze te lezen? Ik zou het liever niet doen, maar soms heb je weinig keus als je een bepaalde website wilt gebruiken.

Arnoud

Gearresteerd voor meeliften op wifi, maar hoe weten ze dat?

wifi-satelliet-draadloos-auto.pngTwee mannen zijn afgelopen maandag aangehouden voor illegaal draadloos internetten, meldde de politie afgelopen maandag. De twee zaten in een auto en waren met hun laptop aan het chatten met hun thuisfront. Ze hadden daarvoor ingelogd op een draadloos netwerk van een bewoner aan de Veldbloemweg. Die bewoner ondervond problemen en belde de politie, kennelijk omdat hij die twee mensen voor zijn deur in verband bracht met zijn computerproblemen.

De politie kwam langs en arresteerde de twee. Enigszins cryptisch stelt het persbericht daarbij dat de politie “stelde vast dat er inderdaad sprake van misbruik was”. Maar dat is nu precies waar ik meer over wil lezen: hoe weten ze dat? Hoe breng je twee mannen in een auto in verband met een traag werkende internetverbinding bij iemand in de straat?

Het persbericht heeft het overigens over twee ‘mannen met Servische nationaliteit’, maar de relevantie van dat feit ontgaat me. Of was dat de manier om het misbruik vast te stellen? Twee Serviërs met een laptop, dat moeten wel criminelen zijn? Ik mag toch hopen van niet. Maar hoe weet men het dan wel?

Via Security.nl.

Arnoud

DDoS-ers overheidssites veroordeeld tot schadevergoeding

Tienduizend euro schadevergoeding voor het DDoS-sen van overheidswebsites. Dat is wat de rechtbank Breda woensdag oplegde aan de “DDoS-kabouters” die in oktober 2004 onder andere overheid.nl, regering.nl en nederland.nl platlegden (en ook diverse Telegraaf-sites). Een hoog bedrag, maar een stuk lager dan de overheid via haar automatiseringsafdeling ICTU had geëist, namelijk een slordige 471.553,54 euro.

De verantwoordelijken voor deze denial-of-service aanvallen kregen eerder al voorwaardelijke straffen (zie o.a. LJN AT0222 LJN AT0224 en het hoger beroep, LJN AV1454). Nu meldde ICTU zich met een schadeclaim voor het opruimen van de rommel.

Allereerst speelde de vraag of ICTU wel mócht claimen, nu niet zij als stichting maar diverse overheidsinstanties schade hadden geleden. De rechtbank vindt van wel. ICTU werd als beheerder gehinderd in haar taak door de DDoS-aanvallen, en moest maatregelen nemen die ze normaal niet had hoeven nemen. Ook stonden de domeinnamen op naam van ICTU, en dat geeft nog een reden voor ICTU om op te treden tegen deze verstoring van het gebruik van de domeinnaam.

Een andere leuke vraag is wie van de DDoS-kabouters nu verantwoordelijk was voor welk deel van de schade. Daar kom je eigenlijk niet uit, maar dat hoeft ook niet. De wet kent de groepsclaim (6:166 BW), waarbij je als slachtoffer ieder lid van een groep kunt aanspreken op de hele schade. De daders regelen dan maar onderling wie wat betaalt. En dat gaat hier op voor de groep DDoS’ser. Zij hebben samen de aanvallen besproken en gecoördineerd, en aanvaardden dus elk het risico dat er schade zou ontstaan door deze aanvallen. Daarom zijn ze samen aansprakelijk.

Dan komen we bij de hoofdmoot: de hoogte van de schade. ICTU moest noodmaatregelen nemen (zoals extra bandbreedte inkopen en een extra router inzetten om te kunnen filteren), en heeft ook de nodige structurele maatregelen genomen om te zorgen dat dit niet nog een keer kon gebeuren. Mag die hele rekening naar de DDoS’sers? Nee, dat niet:

Slechts de kosten, gemaakt ten behoeve van de oplossing van de crisissituatie, ontstaan als gevolg van de aanvallen, kunnen aan gedaagden worden toegerekend. Kosten als gevolg van structurele (beveiligings)maatregelen dienen voor rekening van ICTU te blijven.

ICTU krijgt dus alleen de kosten van de noodmaatregelen en de consultancykosten om die goed in te voeren vergoed. Een terecht vonnis wat mij betreft. Dit was puur vandalisme en dan mag je betalen voor het opruimen van de rotzooi.

Via ISPam.nl.

Arnoud

Na ontslag wachtwoord blijven gebruiken strafbaar

De rechtbank in Den Haag heeft twee voormalige voorlichters van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid veroordeeld tot voorwaardelijke taakstraffen van 150 en 100 uur, meldde Nu.nl zaterdag. De twee bleven hun oude wachtwoord van de Geassocieerde Pers Diensten gebruiken om zo vroeg kennis te krijgen van nog ongepubliceerde nieuwsberichten.

Het bewijs was in deze zaak niet zo moeilijk rond te krijgen. De twee liepen tegen de lamp toen ze een verslaggever vroegen om in een artikel een wijziging aan te brengen: het artikel beweerde dat minister Donner gereformeerd was, maar hij is protestant. Dat verbaasde de journalist nogal, want het artikel was nog helemaal niet gepubliceerd op dat moment. Het systeem van GPD blijkt bij te houden wie welk artikel opvraagt, en zo waren de verantwoordelijken snel op te sporen. Er bleek meer dan 800 maal illegaal ingelogd te zijn vanaf een IP-adres van het ministerie van Sociale Zaken (195.109.215.181, zoek maar na).

De zaak doet sterk denken aan de computerinbraak door persbureau Novum, waarbij ook andermans wachtwoord werd gebruikt om in te loggen. Een verschil hier, dat de verdachten zwaar werd aangerekend, was dat zij als ambtenaren op het ministerie werkzaam waren en dus een voorbeeldfunctie hadden.

De verdachten gebruikten in eerste instantie nog hun eigen wachtwoorden, die na hun ontslag nog gewoon bleken te werken. Eigen schuld dus, en geen misdrijf, zo betoogde de advocate. Maar nee, “het behoort vanzelf te spreken, dat men na vertrek bij een werkgever geen kennis meer neemt van of gebruik maakt van vertrouwelijke informatie, ook al kan feitelijk nog toegang tot die gegevens worden verkregen; daar is geen verbod van die werkgever voor nodig.” Daarmee was dat computervredebreuk.

Opmerkelijk was nog dat de journalist die zijn wachtwoord aan zijn ex-collega’s gaf, ook veroordeeld werd: een voorwaardelijke taakstraf van 60 uur voor medeplichtigheid aan de computervredebreuk. Pas dus goed op je wachtwoord!

Arnoud

Heel internet stukmaken, mag dat? (2)

Internet stukmaken kan op heel veel manieren. En nu hebben we er weer eentje: met een paar slim gekozen TCP/IP pakketten is het mogelijk om vrijwel elke op internet aangesloten computer plat te leggen, meldt Webwereld.

Bijzonder aan deze aanval is dat hij kennelijk al jaren bekend was bij ontdekkers Outpost24. Men komt echter nu pas naar buiten, omdat er nog steeds geen oplossing voor is en de aandacht misschien mensen stimuleert om deze te gaan zoeken. Op 17 oktober zullen de ontdekkers de aanval demonstreren, maar geen diepe technische details geven.

En dat was waar een lezer me over mailde: zouden ze die wel mogen geven eigenlijk? Met die details kan iedereen aan de slag om een exploit te maken en systemen platleggen. Niemand die dat kan stoppen, want er is dus geen oplossing bekend. Dat lijkt nogal onverantwoordelijk. Maar is het strafbaar?

Als ik de artikelen goed begrijp, dan gaat het hier om een vorm van denial of service, een aanval waarbij de toegang tot een geautomatiseerd werk wordt belemmerd door bepaalde gegevens op te sturen. Dat is strafbaar onder artikel 138b Wetboek van Strafrecht. De meeste mensen denken bij een DoS-aanval vooral aan grote hoeveelheden onzingegevens zoals bij mailbommen of pingfloods. Maar ook een enkel slim gekozen pakketje valt onder deze strafbepaling (winnuke’t u nog wel eens iemand?).

Ook strafbaar is het om technische hulpmiddelen aan te bieden die “hoofdzakelijk geschikt gemaakt of ontworpen” zijn om een DoS-aanval mee uit te voeren (art. 139d lid 2 sub a Strafrecht). Bij diefstal van diensten bepaalde de Hoge Raad in 2005 dat een tijdschrift met een stappenplan een verboden hulpmiddel was (om gratis Canal+ te mogen kijken). Maar dat ging alleen goed omdat artikel 326c van het Wetboek van Strafrecht spreekt van het aanbieden van een “voorwerp en/of gegevens”. En een tijdschrift bevat gegevens, zo oordeelde de Hoge Raad.

Artikel 139d lid 2 spreekt van een “technisch hulpmiddel”, wat mij toch een stuk beperkter lijkt dan “een voorwerp of gegevens”. Valt een proof of concept exploit, een stuk code dat laat zien dat een aanval echt mogelijk is, daar nu onder? Het is een hulpmiddel, maar is het geschikt gemaakt of ontworpen om ook werkelijk aanvallen mee uit te voeren? En dan dus niet demonstratie-aanvallen in het lab, maar echte aanvallen in het wild.

Ik vind het een erg lastige vraag. Het gaat me wat ver om code ter ondersteuning van beveiligingsonderzoek strafbaar te stellen. Aan de andere kant, als die code uitlekt hebben alle script kiddies ook weer maandenlang plezier met het platleggen van internet en dat is ook bepaald onwenselijk.

Wat vinden jullie? Mag die code worden gepubliceerd, of moeten ze daarmee wachten tot iedereen gepatcht is? En maakt het daarbij uit dat dit een fout met een heel brede impact is, in tegenstelling tot een eenvoudige buffer overflow in versie X van één bepaald stuk software?

Arnoud

Is het BREIN of een botje?

Ziet u het verschil tussen BREIN en een computervirus? Ars Technica meldde dinsdag dat er een nieuwe techniek in omloop is om computers te infecteren met virussen, Trojans en wormen. De techniek is gebaseerd op de aloude truc om een interessant uitziend mailtje met bijlage te sturen. Wie de bijlage opent, wordt besmet. Kennelijk is mevrouw Kournikova niet hot genoeg meer, en trappen mensen ook niet meer in mailtjes die leuke screensavers beloven of een filmpje waarop Bin Laden aanhouden, doodgeschoten of wat dan ook wordt.

Nee, de nieuwste truc is om de mailtjes zogenaamd afkomstig te laten zijn van het controversiële bedrijf Media Defender. Wie Slashdot of Tweakers leest, weet dat dit bedrijf de RIAA en MPAA helpt bij opsporing en bestrijding van filesharing. En die twee clubs dagen zelfs omaatjes van tachtig die niet eens een PC hebben voor 80.000 dollar voor de rechter. Dus als je daar een mailtje van krijgt, dan ga je dat wel even lezen.

In de mails wordt de lezer beschuldigd illegaal muziek of films verspreid te hebben via Bittorrent. Na eng klinkende verwijzingen naar 17 USC 502 en andere cryptische wetsartikelen meldt de mail dat het bewijs in de bijlage zit. Tsja, en wie gaat er dan niet meteen klikken op de bijlage?

Op dit moment is dit nog een incident. Ik vraag me wel af wat er gaat gebeuren als namen van bv. BREIN of Buma/Stemra op grote schaal gebruikt worden door verspreiders van virussen en Trojans. Wie nu een mail krijgt van deze instanties, weet dat hij serieus om moet gaan met de beschuldigingen daarin. Maar wat moet je nu doen als er een kans van 30% is dat de mail een virus is? Of 50%? Bij welk percentage mag je als ontvanger redelijkerwijs twijfelen aan de authenticiteit van zo’n mail?

Of wat te denken van een overactief spamfilter dat zulke mails automatisch weggooit. Ben ik aansprakelijk voor mails die dankzij mijn virus- of spamfilter niet aankomen?

Arnoud

Bandbreedte kun je niet stelen

dak plafond studentenflat computer aftappenHet aftappen van internetverbindingen is geen diefstal, bepaalde de rechtbank Amsterdam donderdag. In deze strafzaak had de verdachte een computer geinstalleerd in het vals plafond van een studentenflat om zo van de snelle internetverbinding daar te profiteren. Naast inbreuk op het auteursrecht (vanwege uitgewisselde muziek) werd ook diefstal van “capaciteit van bandbreedte” ten laste gelegd.

De rechtbank bepaalt in het vonnis echter dat dat niet kan. Door ongeoorloofd gebruik te maken van bandbreedte verliest de rechthebbende immers hierover niet noodzakelijkerwijs de feitelijke macht, aldus de rechtbank. Hij heeft nog steeds controle over de netwerkverbinding en kan deze nog steeds gebruiken. Misschien dat de snelheid omlaag gaat door de meeliftende plafondpc, maar snelheid is geen tastbaar iets dat je kunt stelen.

Het stelen van niet-tastbare zaken is al lang een moeilijk punt in het recht. Tjalling Hielkema van Solv wijst terecht op het Elektriciteits-arrest uit 1921, waarin werd bepaald dat elektriciteit wel degelijk gestolen kon worden. Stroom is voor menselijk beheersing vatbaar, en door het aftappen van de stroom van de buurman kon deze niet meer over die stroom beschikken. Dat vond de Hoge Raad hetzelfde als het stelen van een fysiek object zoals een fiets.

Computergegevens waren volgens diezelfde Hoge Raad geen goed, zo bleek in 1996. Het kopiëren of wegnemen van gegevens is vervolgens apart strafbaar gesteld in de Wet Computercriminaliteit.

Het verbaast me dan ook dat hier gekozen is voor een tenlastelegging van diefstal en niet van computervredebreuk. Het aansluiten van je eigen PC op andermans netwerk lijkt mij een vorm van binnendringen, en het gebruik van de netwerkcapaciteit is daarbij een strafverzwarende omstandigheid (art. 138a leden 1 en 3 Wetboek van Strafrecht). Mag ik dit een flater van het OM noemen?

Via Boek9.nl en met dank aan Mr. D.M. Rupert, Teurlings & Ellens advocaten .

Arnoud

Heel internet stukmaken, mag dat?

routing-table-bgp.jpgHet internet blijkt bijzonder kwetsbaar voor een vrijwel niet op te sporen of te bestrijden fout, zo werd onlangs bekend. De fout zit in het zogeheten Border Gateway Protocol, waar alle routering van internetpakketjes mee gebeurt. Het blijkt triviaal om pakketjes ongemerkt om te leiden via een zelfgekozen server, zodat deze afgetapt en/of gefilterd kunnen worden zonder dat iemand dat kan detecteren.

Is dat strafbaar? Je zou denken van wel. Aftappen van datacommunicatie is toch computercriminaliteit? Ja, maar alleen als het gaat om “wederrechtelijk” aftappen. Wie mij een e-mail stuurt, kan me moeilijk verwijten dat ik die lees.

Hier gebeurt iets analoogs: de aanvaller stuurt berichtjes rond die neerkomen op “ik kan heel snel alle pakketjes onderweg naar Google.com doorgeven”. Het BGP is nogal naïef opgezet en gelooft alles wat hem verteld wordt. Alle pakketjes naar Google gaan dan via de servers van de aanvaller.

Is het strafbaar om misbruik te maken van naïviteit?

Arnoud