In Amerika kan een AI geen auteursrecht krijgen op gegenereerde kunst

| AE 13273 | Innovatie | 6 reacties

Voor het hiernaast getoonde kunstwerk is geen auteursrecht mogelijk, zo las ik bij The Verge. Ingenieur Steven Thaler had de door hem ontwikkelde Creativity Machine dit werk laten maken, “A Recent Entrance to Paradise”, als deel van een serie werken waarin een AI de weg naar het hiernamaals visualiseert. De Copyright Review Board van het Copyright Office weigerde de aanvraag met als reden dat de vereiste menselijke creativiteit niet aanwezig is. Bovendien is het niet mogelijk een auteursrecht op naam van een AI vast te leggen.

Net als in Nederland krijg je in Amerika automatisch auteursrecht op creatieve werken, maar in de VS heeft het nut je werk vast te laten leggen, bijvoorbeeld om statutory damages te mogen claimen. Er zit geen kwaliteitstoets aan de registratie, het is echt een minimaal onderzoek naar formaliteiten. Maar als er werkelijk nul creativiteit in het werk zit, dan zal men de registratie afwijzen. Een leeg vel papier inleveren gaat ‘m dus niet worden bijvoorbeeld.

Nou kun je van die tekening (schilderij?) hiernaast veel zeggen, maar een leeg vel is het bepaald niet. Zonder nadere toelichting zou iedereen vermoeden dat hier gewoon auteursrecht op zit. Maar het gaat natuurlijk niet alleen om de creativiteit, het gaat ook om de vraag of het menselijke creativiteit is. En dat is sinds de opkomst van generatieve netwerken een hele lastige vraag geworden.

Stephen Thaler timmert al decennia aan de weg (documentaire) en is onder meer de initiatiefnemer achter die AI-patentaanvragen waar ik in 2020 over blogde. De discussie daar was toen ook zuiver formeel: kan een AI als uitvinder vermeld worden op een octrooiaanvraag, los van hoe inventief / niet-voordehandliggend de uitvinding eigenlijk is? Nee, aldus zowel EPO als USPTO: de uitvinder moet een mens, een natuurlijk persoon zijn.

Idem in het auteursrecht, en dat is in de VS heel logisch omdat octrooirecht en auteursrecht dezelfde basis heeft, namelijk Article I, Section 8, Clause 8 van de Grondwet:

To promote the progress of science and useful arts, by securing for limited times to authors and inventors the exclusive right to their respective writings and discoveries.
Hieruit leidt men al tweehonderd jaar (dat is lang, in Amerika) af dat alleen mensen deze rechten kunnen aanvragen. Dit is ook waarom je als bedrijf je werknemers in Amerika een overdracht van octrooirechten moet laten tekenen, ook als het gewoon hun werk is om uitvindingen te doen. In Nederland (of Europa) hoeft dat niet, maar wel blijft het basisrecht op naamsvermelding als uitvinder bestaan.

In de afwijzing haalt de CRB oudere zaken erbij over fotografie: geen menselijke creativiteit immers, de machine doet al het werk. Daar is ondertussen wel wat nuance in ontstaan, omdat immers belichtingstijd, kijkhoek en compositie van wat er voor de lens komt, creatief kan zijn als je meer doet dan enkel de werkelijkheid natuurgetrouw vastleggen. Een mooi precedent vond ik nog de tuin onder architectuur: geen auteursrecht, want ook als je ‘m zorgvuldig aanlegt “a garden owes most of its form and appearance to natural forces”. Maar hoe dan ook: uit alle aangehaalde zaken volgt dat het moet gaan om een mens die de creatieve touch inbrengt, en dat de machine-inbreng daar fors ondergeschikt aan moet zijn.

Bij ons in Europa hebben we natuurlijk geen registratie, maar ik heb er geen twijfel over dat de rechter ook hier uit zou komen op “geen auteursrecht want geen menselijke creativiteit”. Los daarvan zou een AI die auteursrechtelijke bescherming ook niet nodig hebben, want wat zou de AI moeten met licentie-inkomsten? Ik hoorde laatst de gekscherende opmerking dat nu er AI-gegenereerde kunst en literatuur is, de menselijke kunstenaars méér betaald zouden moeten worden om nog overeind te blijven bij de oneindige uitvoer van werken die deze robots gaan maken.

Arnoud

Oh help, nu gaan AI’s ook al uitvindingen octrooieren

| AE 12941 | Innovatie, Intellectuele rechten | 12 reacties

In juli bepaalde een Australische rechtbank dat een AI-systeem rechtsgeldig als uitvinder vermeld kan worden op een octrooiaanvraag, zo las ik op de Copyright Blog van Kluwer. Daarmee staat in beginsel de weg open om in Australië automatisch gegenereerde uitvindingen (de aanvragen worden nog handmatig geschreven, geloof ik) als octrooi aan te vragen. In andere jurisdicties, met name de VS, Europa en Duitsland, zijn dergelijke aanvragen afgewezen op deze formele grond. Zuid-Afrika ging Australië voor, hoewel er geen expliciete motivatie is gegeven. Nu dus alleen nog een AI die octrooien genereert plus eentje die ze beoordeelt en we kunnen als octrooimensen weer wat leuks gaan doen.

Over het octrooisysteem hebben we het natuurlijk al veel gehad, vrijwel altijd in negatieve zin omdat zeker in de ICT sector octrooien om vele redenen ongewenst worden geacht. Slechte kwaliteit, vage claims en nodeloze blokkades in een al decennia prima werkend systeem. Building tollbooths where others will build roads, zei een oud-collega van me vroeger eens. Maar in ieder geval waren we het er over eens dat uitvinders mensen zijn. Vaak in dienst van werkgevers die dan  rare dingen deden, maar toch.

Deze discussie gaat over iets complexers: kan een niet-mens uitvinden? Je komt dan in hele fundamentele discussies terecht over het doel en wezen van het octrooisysteem.

De meest gehoorde theorie is dat je mensen wil prikkelen om een uitvinding bekend te maken, door ze een beloning te geven in de vorm van een monopolie van 20 jaar. Vanuit dat perspectief kan een AI/niet-mens geen uitvinder zijn, want die heeft niets aan die prikkel. Dit is grofweg wat het EPO en het USPTO deden, hoewel op de formele grond dat in de wet staat dat “aan hem of haar” (de uitvinder dus) octrooi wordt verleend op uitvindingen. Een AI is geen hem of haar (of hen) dus de aanvraag voldoet niet aan de letter van de wet.

Je kunt ook iets ruimdenkender zijn en erkennen dat vandaag de dag 90% van de octrooiaanvragen door bedrijven wordt ingediend, waarbij de mens-uitvinder slechts metadata-veld 72 is en genoemd wordt omdat we dat altijd deden. Het maakt de facto helemaal niets uit of die mens zelfs maar leeft of niet, de aanvraag gaat toch wel verder en levert rechten (of een afwijzing) op aan de aanvrager. Vanuit dat perspectief is er nul bezwaar tegen een AI als uitvinder.

Een meer fundamentele kwestie is natuurlijk of een niet-mens kan uitvinden in de zin van de octrooiwet. Een uitvinding moet immers nieuw zijn (nog niet bestaan) en geen voor de hand liggende variatie op het bestaande zijn. Iets nieuws zoeken kunnen AI’s prima, maar of het voor de hand ligt is een veel lastiger vraag. En waar je menselijk inzicht of handelen (zou iemand die A las, vervolgens B erbij proberen en C weglaten) nog kunt beoordelen, is dat bij AI handelen helemaal ingewikkeld.

Ik heb daar zelf altijd nog de fundamentele vraag bij of een AI überhaupt wel iets doet dat niet voor de hand ligt. Voor de hand liggen dingen die je normaal doet, gewoon stappenplannen volgen, de gebaande paden, doorrekenen en doorlopen. En dat is volgens mij precies wat dergelijke algoritmes doen, ook al ziet het er heel intelligent uit. Maar goed, dat is dus een heel lastige route om de vraag “moet het kunnen ja of nee” te beantwoorden. Dus dan is gaan zitten op de formele wet (er staat hij of zij, dat is een AI niet) een stuk slimmer, voor de korte termijn.

Ik ben ondertussen wel benieuwd of er al AI’s zijn die octrooiaanvragen kunnen beoordelen op haalbaarheid. (Als het EPO meeleest, ik doe graag een pilot.) Want als we dat eenmaal hebben, dan is de volgende stap dat we het hele systeem omver blazen: AI’s dienen tienduizend aanvragen per minuut in, andere AI’s schieten er tienduizend minus epsilon af per minuut en wij mensen gaan ondertussen iets anders doen. Wint de ICT toch nog van het octrooisysteem.

Arnoud

De AI Hall of Shame laat zien waarom AI compliance officers nodig zijn

| AE 12742 | Innovatie | 4 reacties

Heb je je wel eens afgevraagd hoe deze innovatie bijdraagt aan een afschuwelijke dystopie? Zo prikkelt machine learning engineer Sean McGregor zijn collega’s als die weer eens enthousiast doen over de inzet van AI voor het een of ander. Want maar al te vaak blijkt een goed idee uiteindelijk vooral nadelen voor kwetsbare mensen op te leveren of nodeloze rechtlijnigheid te introduceren in een op zich prima werkend menselijk proces. En om dat kracht bij te zetten, onderhoudt hij sinds een tijdje de AI Incident Database.

Zoals de site het zelf toelicht:

The AI Incident Database is a collection of harms or near harms realized in the real world by the deployment of intelligent systems. You are invited to submit reports to the database, whereupon accepted incidents will be indexed and made discoverable to people developing and deploying the next generation of AI technology to the world. Artificial intelligence will only be a benefit to people and society if we collectively record and learn from its failings. Learn more about the database, or read about it on the PAI BlogVice NewsVenture Beat, and arXiv among other outlets.
Soms gaat het om gewoon hilarische storingen, zoals een surveillancerobot die zichzelf de fontein in rijdt omdat hij water niet van tegels kon onderscheiden. Wat ook weer heel naar kan uitpakken, zoals bij de lasrobot die niet geprogrammeerd was om mensen te vermijden – en iemand doodde toen die een losgelaten metalen plaat wilde verwijderen.

De pijn zit hem vaker niet in zulke extreme dingen, maar in de vaak schimmige manier waarop een AI tot haar conclusie komt. Bijvoorbeeld omdat je geen uitleg krijgt, zoals bij incident 96 waar een door de fabrikant geheimgehouden algoritme leraren beoordeelt en laat ontslaan. Of bij incident 78, waar een studente geweigerd werd bij geneeskunde in Duitsland omdat de AI had ingeschat dat ze lage cijfers zou halen. Of bij incident 95 waarin gezichts- en stemanalyse ertoe leidt dat sollicitanten geweigerd worden.

Die laatste is interessant omdat de gebruikte data is geanalyseerd en vrij van bias zou zijn bevonden. Ja, ik ben skeptisch want ik geloof dat niet – bijvoorbeeld omdat ik me niet kan voorstellen dat men bij stemanalyses de moeite neemt om stotteraars of mensen met slokdarmspraak te vragen om een representatieve hoeveelheid data aan te leveren.  (De kans is groter dat men het ding op porno getraind heeft, daar is immers veel sneller een grote hoeveelheid data voor te krijgen.)

Dat gebrek aan representativiteit zie je vaak opduiken. Bijvoorbeeld in incident 48, waarbij paspoortfoto’s worden gescreend op “ogen volledig open” wat natuurlijk misgaat bij Aziatische mensen. Die overigens ook niet hoog scoren in beauty contests waarbij een AI de jury speelt. Op het gorilla-incident van Google hoef ik al helemaal niet op in te gaan. Het aantal voorbeelden is talrijk.

De vraag is, hoe moet het dan wel. Daar zijn alweer eventjes geleden de EU Ethics Guidelines for trustworthy AI voor geformuleerd. Deze bevatten geen juridische eisen (die komen er wel aan, de Verordening AI) maar juist ethische kaders: hoe moet het wel, wat mag de burger verwachten en wat moet een bouwer of gebruiker van AI aan verplichtingen op zich nemen.

Wie wil leren hoe dat werkt: op 20 september start mijn tienweekse cursus AI Compliance in de praktijk weer. Leer in je eigen tijd (ongeveer 4 uur per week) de techniek én de ethische kaders rondom AI, met echte cases en echte data. Ik laat je zoeken naar bias in een dataset met leningaanvragen of puzzelen over waarom een snel en vrijwillig AI-loket bij de gemeente in strijd is met de mensenrechten. En ondertussen zet je je ook in om de gemeente Juinen met haar miljoenen kostende AI initiatieven hoog in de wereldranglijst te krijgen. Wees er snel bij!

Arnoud

 

Joh, AI met bias overtreedt discriminatiewetgeving, wie had dat nou gedacht

| AE 12632 | Innovatie | 2 reacties

De Amerikaanse FTC waarschuwt op haar blog bedrijven die AI inzetten: de verkoop of inzet van biased AI systemen is een oneerlijke handelspraktijk en kan overtreding van antidiscriminatiewetgeving zoals de Fair Credit Reporting Act en de Equal Credit Opportunity Act opleveren. Grote schok, wie had dat nou kunnen denken, dat een AI die mensen wegselecteert op basis van… Lees verder

Compliance en risicomanagement bij Artificiële Intelligentie leren? #legaltechtuesday

| AE 12263 | Iusmentis | 4 reacties

Steeds meer organisaties zetten Artificial Intelligence (AI) in. Dit versnelt beslissingsprocessen en schept nieuwe inzichten omtrent risico’s, klanteigenschappen en commerciële kansen. Deze techniek is zeer nieuw en haar inzet roept dan ook vele vragen op over de juridische en ethische randvoorwaarden. Mag dat wel, een computer laten beslissen? Welke kaders hanteer je om een verantwoorde… Lees verder

Nog even terugkomend op dat ‘Afrikaanse’ van machine learning

| AE 11985 | Ondernemingsvrijheid | 23 reacties

Onlangs blogde ik over “Afrikaanse” machine learning, wat een leuke discussie opleverde maar ook veel vragen over wanneer je nu een computersysteem “westers” moet noemen. Een computer past geen culturele waarden toe, bijvoorbeeld, die telt 1 en 1 bij elkaar op en dat is gewoon 2. Daar is niets Chinees, Ubuntu of neoliberaals aan. Een… Lees verder

Autoriteit Persoonsgegevens gaat toezien op AI en algoritmes

| AE 11779 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 2 reacties

De Autoriteit Persoonsgegevens gaat toezien op het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) en algoritmes waarbij persoonsgegevens worden gebruikt. Dat las ik bij Security.nl. De grens tussen ‘wat geweldig dat dit kan’ en ‘bloedlink wat hier gebeurt’ kan juist hier soms akelig dicht bij elkaar komen, aldus de toezichthouder. Iedereen die verantwoordelijk is voor de inzet… Lees verder

Met RPA klikt een robot op je knopjes #legaltechtuesday

| AE 11744 | Innovatie | 3 reacties

Legal tech gaat het juridische werk transformeren, lijkt mijn mantra te gaan worden. Nieuwe tools maken nieuwe manieren van werken mogelijk, en dat zal uiteindelijk zorgen voor een heel andere juridische sector. Waarschijnlijk met minder advocaten en meer andersoortige dienstverleners die juridische zaken erbij doen. In ieder geval de standaardzaken. Maar zo ver zijn we… Lees verder

AI is enorm dom en daarom is ethiek in AI zo enorm belangrijk

| AE 11521 | Informatiemaatschappij | 12 reacties

Ethiek en AI, twee begrippen die steeds vaker samen genoemd worden. Want als we overal AI gaan inzetten, met name voor besluitvorming en automatische systemen, dan moeten we wel vooraf nadenken wat voor impact dat heeft en of het wel ethisch wenselijk is dat dat zo werkt. Goed dat daar steeds meer aandacht voor komt,… Lees verder

Google-medewerkers luisteren Nederlandse gesprekken mee, is dat erg?

| AE 11388 | Informatiemaatschappij | 16 reacties

Medewerkers van Google luisteren gesprekken mee die Nederlanders voeren met hun slimme Google-assistent, zonder dat Google daar vooraf duidelijkheid over geeft. Dat meldde de NOS vorige week. Het gaat om fragmenten van gesprekken die door de AI-assistent niet werden verstaan; een mens maakt dan een transcriptie waar de AI van kan leren. Vanuit technisch perspectief… Lees verder