Consumentenbond wil dat Facebook gebruikers compenseert voor schenden privacy

| AE 12057 | Privacy | 5 reacties

De Consumentenbond en de Data Privacy Stichting hebben Facebook gedagvaard in een poging om het socialenetwerkbedrijf te dwingen gebruikers te compenseren voor het schenden van hun privacy. Dat meldde Tweakers dinsdag. Deelname is gratis, wel wordt 18% van de toe te kennen schadevergoeding aan een advocatenkantoor betaald dat op no-cure-no-pay basis (of nou ja, niet helemaal) de zaak doet. De exacte dagvaarding kan ik nog niet vinden maar de kern is natuurlijk geen toestemming (grondslag) en geen verplichte informatieverstrekking onder de AVG. Ik zeg #teamConsumentenbond.

De AVG is er natuurlijk al sinds 2018 maar de reden dat de Bond nu pas deze stap maakt, is dat het pas sinds kort mogelijk is om een massaclaim met schadevergoeding te brengen bij de Nederlandse rechter (art. 3:303a BW). Tot die tijd had de Bond alleen een verbod kunnen eisen, maar dat schiet niet zo op want dat zal Facebook niet echt pijn doen. Dan verzinnen ze weer wat nieuws. Een schadeclaim, en vooral heel veel vervolgclaims vanuit de rest van Europa, dát doet pijn.

Had dit nu niet beter via de toezichthouder kunnen gaan? Die is natuurlijk al naar Facebook aan het kijken en ik zie daar ook echt wel boetes vandaan komen. Alleen, het is voor de AP lastiger om een boete op te leggen dan voor de Consumentenbond om een schadeclaim te doen. Een boete vereist een heel bestuursrechtelijk traject: inspraak, reacties, concepten, toetsing aan boetekaders en richtlijnen, zorgvuldige besluitvorming et cetera. Dat duurt naar zijn aard twee jaar. (Plus AVG-gedoe over de competente leidende toezichthoudende autoriteit, juristen krijgen hoofdpijn van deze wetsartikelen, artsen staan versteld).

Terwijl een schadeclaim bij de burgerlijke rechter gewoon een jaartje is met een paar rondes verweerschriften en repliek/dupliek en dan een uitspraak. De onderbouwing kan makkelijker: een boete moet je gedetailleerd motiveren, de schadevergoeding kan -in theorie- zijn “wat uwedelachtbare billijk acht (artikel 6:97 BW)”. En ja, het grote probleem is natuurlijk dat de Bond geen harde getallen op de schade kan zetten. Wat is je schade doordat Facebook je profiel blootstelde aan rare advertenties of politieke manipulatie? Inderdaad, laat ik ook liever aan de dikke duim, pardon het rechtsgevoel van de rechter. Maar denk aan 50 tot 100 euro.

Per persoon ja. En we hebben in Nederland iets van 14 miljoen volwassenen die dus kwalificeren als consument. Ook Facebook vindt iets van 14 miljoen maal 50 euro, zeker als er een dwangsom achteraan komt én andere consumentenbonden deze zelfde claim btrengen vanuit hun land. (Dit is meer dan de 10,4 miljoen Nederlandse Facebookgebruikers want daar zitten ook minderjarigen tussen en bovendien volgt Facebook je ook als je geen lid bent.)

Het voornaamste voor mij is dat dit volgens mij is hoe de AVG moet werken. Toezichthouders zijn leuk en aardig maar naar hun aard te grofmazig en traag om elke overtreding aan te pakken. Massaal kleinschalig handhaven werkt veel beter (daarom was ik ook zo blij met die Belgen). Het kan natuurlijk uit de hand lopen – lees daarvoor mijn World of 2K38 of voorinteken voor de graphic novel.

Arnoud

Toch geen 500 euro schadeclaim onder de AVG

| AE 11870 | Privacy | 2 reacties

Wie onder de AVG schade wil claimen, moet wel aantonen dat hij daadwerkelijk schade heeft geleden. Dat besliste de Raad van State onlangs. Daarmee is die zaak uit 2019 van tafel, waarin een man 500 euro kreeg omdat zijn naam en e-mailadres aan allerlei gemeenten werd doorgegeven in strijd met de AVG. De rechter vond “verlies van controle over zijn persoonsgegevens” genoeg grond om van immateriële schade te spreken, maar de Raad van State (de hogerberoepsrechter in gemeentezaken) vond dat er echt wel iets van een onderbouwing moet zijn. Enkel in je grondrechten aangetast zijn, is niet genoeg.

Dat laatste is in lijn met een Hoge Raad-arrest uit 2019, dat niet over de AVG ging maar wel over wanneer immateriële schade toegekend kan worden. Enkel dat je in een grondrecht aangetast wordt, is niet genoeg. Dat kan immers van zeer gering tot zeer ernstig zijn, en om ze allemaal voor schadevergoeding in aanmerking te laten komen, gaat dan veel te ver. Er zijn wel mogelijkheden:

In beginsel zal degene die zich hierop beroept de aantasting in zijn persoon met concrete gegevens moeten onderbouwen. In voorkomend geval kunnen de aard en de ernst van de normschending meebrengen dat de in dit verband relevante nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde zo voor de hand liggen, dat een aantasting in de persoon kan worden aangenomen.

De Raad van State borduurt hierop voort en stelt dat je inderdaad moet onderbouwen dat je enige schade hebt geleden. De rechter mag daar dan met de dikke duim een bedrag van maken, maar enkel “de AVG is geschonden dus ik wil geld” gaat hem niet worden. Ook niet als je artikel 82 AVG erbij haalt, want daar staat alleen dat je recht hebt op vergoeding van geleden schade, niet dat er per definitie schade ís als de AVG is geschonden.

Het is overigens ook weer niet onmogelijk: in een andere zaak kende de RvS wél 500 euro schadevergoeding toe wegens AVG-schending. Het ging hier wel om medische gegevens die ook nog eens in een klachtprocedure tegen de betrokkene werden gebruikt. Daarbij “ligt het voor de hand” dat er schade moet zijn geleden.

Arnoud

De eerste schadeclaim onder de AVG is binnen, maar het is wel een rare zaak

| AE 11321 | Privacy | 16 reacties

Het is waarschijnlijk een juridische primeur: een rechter heeft een schadevergoeding toegekend op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dat meldde RTL Z afgelopen vrijdag. De gemeente Deventer moet van de rechter 500 euro betalen aan een man van wie de gemeente de naam en woonplaats doorspeelde naar tientallen andere gemeenten. Ik ken ook geen andere uitspraken waarin sec voor misbruik van persoonsgegevens een schadevergoeding moest worden betaald. Het bedrag is niet mis dus ik hoop dat dit andere organisaties aan het denken zet. Want privaat handhaven kan iedereen, zelfs zonder advocaat.

De man wordt in diverse media als een professioneel wobber aangeduid, wat de zaak een reukje moet geven want wie doet dat nou, stelselmatig gemeentes om informatie vragen? Maar het is een grondrecht dat je dat mag doen. Gemeentes worstelen daar soms mee, en gaan dan onderling tips uitwisselen. RTL legt uit:

Een aantal van die gemeenten wilde kennis uitwisselen over hoe ze moesten omgaan met zijn verzoeken. In een e-mail aan ongeveer veertig tot vijftig andere overheden gaf de gemeente Deventer aan ook een Wob-verzoek van de man te hebben ontvangen, waarbij ze zijn naam noemden, aangaven dat het om een man ging (‘hij’), waar hij woonde en hoe ze zijn verzoek hadden afgehandeld.

Dat was een probleem, want onder de Wbp én de AVG is het zomaar delen van persoonsgegevens niet echt de bedoeling. Onrechtmatig dus, en een onrechtmatige daad geeft aanleiding tot een schadevergoeding. Alleen, wat is dan je schade? Dat is al een decennium of zo het discussiepunt bij privacykwesties. En waar ze dan bij andere rechten – zoals het auteursrecht – een willekeurige tarieflijst erbij pakken of een bedrag uit de duim zuigen, word je bij persoonsgegevens er hard op gewezen dat je schade écht moet onderbouwen meneertje. Frustrerend ja.

Deze rechter pakt het in zoverre verfrissend aan dat hij het als immateriële schade aanmerkt en dan een bedrag van €500 billijk verklaart. De grond is dan de algemene “schending van de privacy”, dat de rechter herleidt tot “verlies van controle over zijn persoonsgegevens”. Controle over persoonsgegevens is één van de kerndoelen van de AVG (overweging 7), dus dat is een mooie invulling van dat grondrecht. Blijf van mijn gegevens af.

Opvallend daarbij is wel dat de rechter nadrukkelijk vaststelt dat Deventer geen oogmerk had de man kwaad te doen. Dit is dus uitdrukkelijk de schade bij een onschuldige inbreuk. En dat maakt het precedent des te interessanter. Als deze vogel tot een zomer leidt, dan kunnen dus heel wat organisaties 500 euro per geval af gaan tikken voor onschuldige slordigheden. Ik zei al, private handhaving gaat het helemaal worden.

Arnoud

Vijf auteursrechtelijke mythes die ook maar eens naar de prullenbak moeten

| AE 6621 | Intellectuele rechten | 25 reacties

Mijn blog over vijf juridische mythes riep veel reacties op. Dus ik dacht, tijd voor nog wat meer mythes die naar de prullenbak moeten, en dan nu over het onderwerp auteursrecht. Je mag iemands werk gebruiken als je maar bronvermelding doet (en niet commercieel bent.) Nope. De auteurswet kent geen algemene regel dat je een… Lees verder

Ben ik aansprakelijk voor auteursrechtinbreuk in een template?

| AE 5986 | Intellectuele rechten | 19 reacties

Een lezer vroeg me: Ik exploiteer een aantal webshops en bouw deze vaak met templates die ik netjes aankoop bij de welbekende template-sites. Maar laatst kreeg ik een factuur van een fotograaf vanwege een foto uit zo’n template. Toen ik verwees naar de templatesite zei hij dat hem dat niet uitmaakte en dat ik gewoon… Lees verder