Het nut van trage wetgeving voor innovatie

| AE 8174 | Innovatie | 14 reacties

trabant-innovatie-vooruitgang-ddr-communisme-baard.jpgDe wet kan de technologische innovatie niet meer bijhouden, en dat is een goed ding. Dat las ik bij Newsweek. Wetten worden altijd aangepast aan nieuwe ontwikkelingen, maar als je dat te snel doet dan hebben ze de neiging dingen dood te slaan. Als dat ook zo had gewerkt met ICT en innovatie, dan zaten we nu nog in te bellen bij Compuserve.

Wetten zijn bedoeld om de status quo te codificeren. Het komt slechts zeer zelden voor dat een wet wordt gemaakt expliciet om nieuw gedrag te stimuleren. Dat zou vereisen dat de wetgever weet welke kant een maatschappelijke ontwikkeling op moet, en dat is zeker in de technologie eigenlijk een onmogelijke eis.

Wanneer een technologie zich begint te ontwikkelen, kun je op zeker moment vaak wel zien waar het heen gaat. Met name omdat de gevestigde orde er last van begint te krijgen en gaat piepen dat er wat aan moet worden gedaan. En dan moet je wat als wetgever. Je kunt het gaan verbieden, of juist toestaan. Meestal laat de wet het een paar jaar op zijn beloop, waarna de rechtspraak probeert er wat van te maken. Op basis van die uitspraken wordt dan vaak uiteindelijk de wet gemaakt. Een prima mechanisme op zich, die rechtspraak identificeert de pijnpunten en mogelijke oplossingen, en dat werk je dan netjes uit.

De recente technologische innovaties hebben een bijzondere eigenschap: ze raken héél erg aan businessmodellen, die verstoord worden en daarmee grote problemen verzorgen in de sector. Het is vaak niet eens dat er geen wet is; er is wel een wet maar die is niet geschreven voor het nieuwe en verbiedt wat men van plan is. Filesharing, AirBNB, Uber, drones, internetgokken, noem maar op. Meestal is dat verbieden niet expliciet geregeld, zodat er mazen genoeg zijn om althans voorlopig vooruit te kunnen. Handhaving is ook zeldzaam, want de toezichthouder heeft wel wat anders aan het hoofd.

Een nieuwe wet is dan de oplossing – vanuit de status-quo gedachte in ieder geval. Verbieden die hap, roepen ze dan vanuit de gevestigde orde. En, uniek aan de huidige situatie: tegen de tijd dat we daaraan toekomen, is de technologie al zo ver dat er weinig anders meer te doen is dan het legaliseren. Want nu ineens zeggen, AirBNB mag alleen bij hotels, Uber wordt verboden zonder taxivergunning, filesharing is illegaal en drones alleen met pilotenbrevet, je maakt je alleen maar belachelijk. De maatschappij is er al aan gewend, je kunt niet meer terug.

De volgende vraag is wélke wet je moet maken. We zagen dit laatst nog in de discussie over zelfrijdende auto’s. Wat voor wet ga je maken, welk algoritmisch gedrag ga je goedkeuren. Dat valt niet mee. Er is altijd een stevige lobby vanuit de incumbents om het zo veel mogelijk te laten wat het is. En vanuit de innovators is de wens meestal om geen nieuwe wetgeving te krijgen, omdat ze in het huidige systeem prima kan concurreren – vaak omdat zij net buiten de wettelijke regels valt die wel gelden voor de incumbents.

Is dit een probleem? Ja, ergens wel. Het is goed dat nieuwe dingen een tijd een kans krijgen om zichzelf te bewijzen ondanks bestaande wetgeving. Maar al te lang moet dat niet duren, want meestal is die wetgeving ook op een bepaald nuttig doel of streven gebaseerd, en verwacht de maatschappij dat ook de nieuwe daaraan moet voldoen. Niet te snel, want meestal sla je dan dingen dood. Maar zoals het nu gaat duurt het vaak wel érg lang.

Arnoud

Denk je een tip te geven, krijg je een knorrige bedrijfsjurist op je dak

| AE 8093 | Iusmentis, Ondernemingsvrijheid | 19 reacties

grumpy-cat-no-nee-weigering-juristAls je de directeur van AT&T een tip durft te geven, dan krijg je een knorrige bedrijfsjurist op je dak, las ik bij Ars Technica (dank, tipgevers!). “AT&T has a policy of not entertaining unsolicited offers to adopt, analyze, develop, license or purchase third-party intellectual property… from members of the general public,” zo klonk het korzelig in reactie op een eenvoudige suggestie om een nieuwe abonnementsvorm in te voeren. Stapte hier iemand met het verkeerde been uit bed, of is dit beleid? Het is beleid.

Ene Alfred Valrie had de CEO gemaild op het mailadres dat al jaren publiek geadverteerd wordt, om te suggereren dat het bedrijf een all-you-can-download DSL-abonnement zou moeten introduceren en bij voorkeur ook beperkte SMS-bundels voor mensen die zelden SMS’en. De bedrijfsjurist reageerde meteen, maar niuet zoals Alfred had verwacht:

AT&T has a policy of not entertaining unsolicited offers to adopt, analyze, develop, license or purchase third-party intellectual property… from members of the general public, … Therefore, we respectfully decline to consider your suggestion.

Bedrijven doen dit omdat er in de VS een angst heerst dat als je iemands idee aanneemt, ze achteraf schadeclaims gaan indienen omdat het “hun IP” is. Dat is juridisch onzin – op ideeën als zodanig kún je geen intellectueel-eigendomsrecht claimen. Maar praktisch gezien moet je dan toch weer van die rechtszaak af, en dat gaat tijd en geld kosten. Het is dan beter (vanuit bedrijfsjuridisch perspectief) om dit voor te zijn en meteen “lalala wij willen u niet horen, ga weg” te roepen. Dat dit bepaald onvriendelijk is, is dan een secundaire factor.

Eigenlijk zou die jurist dus een analyse moeten maken, kán men hier rechten op claimen, en als dat niet zo is, de directeur lekker enthousiast laten reageren. Alleen, ook in dat geval blijft er het risico van een claim. Mensen kunnen immers frivole claims indienen, en dat blijft dan toch boven je bedrijf hangen. Dus wat moet je anders als jurist?

Arnoud

Mag ik IKEA-accessoires printen?

| AE 4508 | Innovatie, Intellectuele rechten | 9 reacties

ikeashop.jpgEen lezer wees me op de Shapeways shop IKEAshop waar je 3D geprinte onderdelen van de bekende blauwgele Zweedse meubelhandel kon betrekken. Het gaat zo te zien om kleine dopjes en piefjes die je er altijd bij krijgt en die lastig te vervangen zijn. Typisch dus iets waar je 3D printen voor inzet: download even het juiste CAD model en printen maar. En er zijn meer sites: op Thingiverse vind ik naast vervangende onderdelen ook aanvullende onderdelen, zoals een haakje om de bestekbakken op te hangen of een knikkergeleiderail voor de Malm-kast. Mag dat allemaal zo?

Het eerste wat in me opkomt is het merk IKEA dat hierbij gebruikt wordt. Het is toegestaan om aan te geven dat je product ergens compatible mee is, bijvoorbeeld dat de Lack-tafel prima een 19″-server kan dragen. De merkenwet kent een uitzondering voor het aangeven van de bestemming of het doel van de waar, dat mag altijd, mits je het maar eerlijk doet.

De Thingiverse voorbeelden zien er prima uit, en ook de LackRack geeft voor mij geen problemen. Maar de IkeaShop vind ik iets lastiger: nergens staat wie deze opereert of wat de relatie tot Ikea is. Door dat in het midden te laten, wordt stilzwijgend de indruk gewekt dat de shop van Ikea zelf is. Daar kan het bedrijf dus een juridisch punt van maken. Hoewel daar meteen tegenover staat dat de huisstijl compleet anders is en de strekking wel duidelijk is: aanbieden van reserveonderdelen door een enthousiaste klant.

Waar het gaat om reserveonderdelen printen, kun je ook nog te maken krijgen met het auteursrecht of modelrecht van Ikea op die onderdelen. Bij de getoonde onderdelen lijkt me dat sterk, dat gaat puur om functionele dingetjes en daar kan ik me auteursrecht moeilijk bij voorstellen. Ook modelrecht speelt volgens mij niet; ik zie geen enkele vorm van design daar.

Letterlijk een kopie van de Billy als 3D object aanbieden is wel een probleem. Daar zie ik wel auteursrecht op zitten, en dan is het aanbieden van een 3D CAD bestand een vorm van verveelvoudiging in gewijzigde vorm. Dat mag niet.

Het printen wel, voor eigen gebruik, want dát is ook toegestaan uit illegale bron. Nou ja, totdat het Europese Hof daar een ei over gelegd heeft in ieder geval. En of je dat moet willen is vers 2, want volgens mij is het printen van een dergelijke grote kast aan materiaal duurder dan het origineel. Maar goed, proof of concept zullen we maar zeggen.

Arnoud

Gastpost: Mosterd na de maaltijd voor gamers

| AE 3095 | Innovatie, Intellectuele rechten | 19 reacties

Omdat ik met vakantie ben deze week nog enkele gastblogs. Vandaag een gastblog van Tim van Maarseveld over de gamingindustrie en hoe deze (in tegenstelling tot zekere andere contentindustrieën) wél snel omgaat met veranderingen in de markt. Arnoud heeft er eerder over geschreven op zijn blog: de volgens ITenRecht baanbrekende uitspraak van het Hof van… Lees verder

Moeha: “Pinnen buiten Europa vastleggen is mijn vastgelegde idee”

| AE 3008 | Innovatie | 16 reacties

Oh echt: de antiskimmaatregel van de Rabobank is mogelijk plagiaat, meldde Nu.nl woensdag. Bij het FD had ene Jan Meurs geklaagd dat zijn “juridisch vastgelegde idee” nageaapt zou zijn door de Rabobank. Hij gaat via een advocaat de bank aansprakelijk stellen, hoewel niet wordt gemeld welk bedrag. Ik ben héél benieuwd wat de juridische grondslag… Lees verder

Netneutraliteit en cookiewet zijn een feit

| AE 3009 | Innovatie, Ondernemingsvrijheid | 49 reacties

Nederland is netneutraal, juichte Bits of Freedom gisteren. De Eerste Kamer besliste gisteren dat het in Nederland wettelijk verboden gaat worden om internettoegang te filteren of beperken. Ook is de bij marketeers omstreden cookiewet aangenomen (die was deel van hetzelfde wetsvoorstel namelijk). Voor cookies is nu ondubbelzinnige browsergebaseerde impliciete uitdrukkelijke (argh) toestemming nodig en tenzij… Lees verder

Wat gebeurt er met digitale data en accounts na je overlijden?

| AE 2996 | Innovatie | 28 reacties

Een lezer wees me (dank!) op een artikel in The Economist waarin ik onder meer zag dat er zo’n 14 miljard aan digitale mp3’tjes rondzwerft in Groot-Brittannië. Maar wat gebeurt daarmee als je dood bent? Van mailboxen tot social media accounts en opgeslagen content, het is een open kwestie die maar nauwelijks geregeld is. In… Lees verder

Blaffen met het databankenrecht

| AE 2845 | Innovatie | 24 reacties

Er zal recent wel een cursus databankenrecht voor juristen zijn gegeven of zo, want ik kreeg het de afgelopen weken opmerkelijk vaak: mensen met blafbrieven van advocaten tot wie zich wendden diverse site-eigenaren wiens gegevens werden overgenomen. Het overnemen van die gegevens zou onrechtmatig zijn (“en mogelijk zelfs strafbaar”) en dit dient onmiddellijk gestaakt te… Lees verder