Scrapen mag in de gebruiksvoorwaarden worden verboden, argh

| AE 7368 | Ondernemingsvrijheid | 48 reacties

De Nederlandse vergelijkingssite PR Aviation mag geen gegevens scrapen van de website van Ryanair, zodat prijzen automatisch in de vergelijker terechtkomen. Dat meldde Nu.nl gisteren. Het Hof van Justitie bepaalde namelijk dat hoewel de data van Ryanair niet beschermd is, het bedrijf met hun gebruiksvoorwaarden mag verbieden dat mensen deze gegevens gebruiken in prijsoverzichten. Wát een vervelende uitspraak.

Ryanair en PR Aviation hebben al jaren een slepend conflict over of de laatste de prijzen van Ryanair mag opvragen en in haar vergelijker mag opnemen.

Ryanair beriep zich daarbij altijd op haar auteursrecht en databankrecht, maar dat werd eerder door onze Hoge Raad afgewezen: er zit geen auteursrecht of databankrecht op een prijslijst, kom nou. Voor auteursrecht moet je iets creatiefs doen in de tekst, en daar is geen sprake van. En voor een databankrecht moet je investeringen hebben gedaan die specifiek zagen op het maken van de prijslijst, en die zijn er niet. Dat je investeert in je dienstregeling, is irrelevant: dat gaat niet over de lijst zelf.

Als laatste redmiddel had Ryanair ook nog in haar gebruiksvoorwaarden opgenomen dat je niet mocht scrapen. En het Hof van Justitie zegt nu dat dát rechtsgeldig is (in principe), ook al blokkeer je daarmee de rechten die mensen hebben om auteursrechtelijke of databankrechtelijke informatie te gebruiken. Die rechten zijn namelijk niet aan de orde omdat er geen auteursrecht of databankrecht rust op deze data.

Dus, eh, als er auteursrecht op zit dan mag ik citeren en als het een databankrecht is dan mag ik kleine stukjes overnemen voor legitieme doelen, maar als er géén bescherming is dan mag ik niets? Dat lijkt me een beetje raar, dan ga je toch als site met prijzen altijd zeggen, ik heb geen databankrecht, blijf van mijn data?

Welnee joh, zegt het Hof:

Een dergelijk betoog gaat immers voorbij aan het juridische en economische belang dat voor de persoon die heeft geïnvesteerd in het aanleggen van een databank, besloten ligt in de in de lidstaten geharmoniseerde automatische bescherming die verbonden is aan het uit het auteursrecht voortvloeiende uitsluitend recht om de verschillende in artikel 5 van richtlijn 96/9 genoemde handelingen aan zichzelf voor te behouden, en aan het recht om op grond van het recht sui generis de in de artikelen 7, leden 1 en 5, en 8, lid 2, van de richtlijn genoemde handelingen te verbieden.

Oftewel: omdat een databankrecht zo leuk is, gaan bedrijven als Ryanair écht liever investeren in alsnog een databankrecht (met verplicht toelaten dat je gescrapet wordt) dan dat ze nu op hun data blijven zitten en “Blijf met je rotpoten van onze rotprijzen af” in juridische taal roepen. Eh, juist.

Inderdaad, ik vind dit storend. Zoekmachines en prijsvergelijkers hebben een legitieme functie in de maatschappij en behoren prijsinformatie en dergelijke transparant te kunnen maken. Daar moet auteursrecht of databankrecht niet aan in de weg staan, daar zijn die rechten niet voor bedoeld. En oké het Hof laat doorschemeren dat dat niet gaat lukken, maar was het nou écht nodig om te zeggen dat je bij afwezigheid van die rechten een pseudo-recht kunt claimen met een contractuele afspraak? Want je wéét dat iedereen de komende jaren gaat roepen “wij hebben ergens een disclaimer met magniet erin, dus je bent in Ernstige Mate Maatschappelijk Onzorgvuldig en wanprestatie en juridische foei”.

Het enige lichtpuntje is dat er natuurlijk wel een contract moet zijn tussen de site en de scrapende bezoeker. En daarvoor is (zou ik zeggen) wel meer nodig dan dat je ergens een bestandje “gebruiksvoorwaarden” neerzet, zeker als je ongebruikelijke bepalingen opneemt zoals “je mag geen prijzen overnemen”. Dus ik hoop dat de Nederlandse rechter die straks het eindarrest moet wijzen, een duidelijke uitspraak doet wanneer je nu met website-gebruiksvoorwaarden een contract tot stand brengt met je bezoeker.

Arnoud

Moet je klantgegevens per se in Nederland opslaan?

| AE 6948 | Informatiemaatschappij | 12 reacties

disc-data-weg-bewaren-kruis.jpgEen lezer vroeg me:

Wij hebben als bedrijf behoorlijk veel data en overwegen dit nu in de cloud op te slaan. Maar mag dat wettelijk gezien of moeten we per se dit zelf in Nederland beheren?

Er is geen algemene wet of regel die bepaalt dat een Nederlands bedrijf bedrijfsgegevens in Nederland moet opslaan, of zelfs maar in Europa. Je bent daar als bedrijf dus vrij in.

De enige hierbij relevante wet die ik kan bedenken, is de Wet bescherming persoonsgegevens. Wanneer die bedrijfsgegevens iets zeggen over personen (bijvoorbeeld klantdata of personeelsadministratie) dan moeten die worden behandeld volgens deze wet.

De Wbp bepaalt grofweg dat je persoonsgegevens alleen mag opslaan binnen de Europese Unie (art. 76 Wbp) behalve in enkele specifieke gevallen. Zo mag het met aparte toestemming van de betrokken personen of wanneer het nodig is voor afwikkeling van een contract met die persoon. Bemiddel je bij aankoop bij een Amerikaans bedrijf, dan mag je dat bedrijf de klantgegevens geven want anders kan die koop niet worden afgehandeld.

Verder neem je een risico als je gegevens in een ver buitenland opslaat. Wat als het bedrijf ermee ophoudt, of iets simpeler gewoon weigert je toegang tot de bedrijfsgegevens te geven? Je kunt dan moeilijker naar de rechter dan in Nederland. En dat is een risico want stel de Belastingdienst wil inzage in je administratie en die staat net in de Braziliaanse cloud die even down is (huh, een wolk die beneden is?), wat dan?

Technische oplossingen zijn hier misschien beter dan juridische trouwens: ook de hardste SLA en de beste relaties met je leverancier beschermen je niet tegen faillissementen of andere calaimiteiten. Een extra backup ergens anders is dus altijd aan te bevelen.

Arnoud

Mag ik een API reverse engineeren voor mijn eigen app?

| AE 5041 | Intellectuele rechten | 43 reacties

zoeken-harde-schijf.jpgEen lezer vroeg me:

Steeds meer sites en platforms komen tegenwoordig met een eigen mobiele app, maar lang niet altijd zo handig als wel zou kunnen. Nu werken deze apps met op de achtergrond een API (application programming interface) die ik met mijn eigen app ook zou kunnen aanroepen. Maar mag ik hun app reverse engineeren om zo te achterhalen hoe die API van hen in elkaar steekt?

Reverse engineering, oftewel iets uit elkaar pluizen om te zien hoe het werkt, is in het algemeen toegestaan om principes en ideeën te achterhalen. De Auteurswet bevat een verbod op reverse engineering, maar dat gaat eigenlijk over decompileren: het reconstrueren van broncode uit een applicatie. Dat is aan meer regels gebonden. Je mag niet een applicatie decompileren om deze te klonen, maar wél om een compatibele app te maken.

Als je een app decompileert om zo de API te achterhalen, dan stap je in een grijs gebied. Enerzijds doe je dit om een eigen (met het platform) compatibele app te maken, maar anderzijds produceer je wel een soort van kloon van die “officiële” app, en dát mag dus niet. Gelukkig is het meestal genoeg om het dataverkeer te observeren en daaruit af te leiden hoe de API werkt. En dát mag altijd.

Een bijzonder geval ontstaat wanneer de API of het platform gericht is op het ontsluiten van een databank. Als zo’n databank beschermd is door een databankrecht, dan is jouw app mogelijk in strijd met dat recht, want hij biedt dan een middel voor de voorbehouden handeling van

het herhaald en systematisch opvragen of hergebruiken van in kwalitatief of in kwantitatief opzicht niet-substantiële delen van de inhoud van een databank, voorzover dit in strijd is met de normale exploitatie van die databank of ongerechtvaardigde schade toebrengt aan de rechtmatige belangen van de producent van de databank.

Ja, hele mond vol maar het is ook een draak van een wet. Even kijken: je app vraagt herhaald en systematisch data op, check. Per query is de inhoud niet substantieel (niet 90% van de databank), check. (En haal je wél substantieel de hele databank op dan ga je sowieso onderuit onder het databankenrecht.) Is het in strijd met de normale exploitatie of rechtmatige belangen van de producent? Ah, daar zit hem de kneep.

Ik zou zeggen dat wanneer de app hetzelfde soort functionaliteit biedt (maar dan handiger) als de officiële app, er niet snel strijd met normale exploitatie kan ontstaan. Als er een inkomstenstroom zit aan de officiële app (al zijn het maar advertenties) dan wordt het spannend want jouw app omzeilt die dan. En als je met jouw app iets gratis kunt opvragen dat normaal geld kost, dan zie ik ook wel een databankrechtelijk probleem.

Een app die iets heel nieuws doet op basis van een bestaande API, lijkt me in principe niet snel een probleem zolang er geen overlast komt door bv. onevenredig veel opvragingen. Stel je kunt op de Artis-site via een API de voedertijden opvragen, en jij maakt een app over apen (haha, hij zei apie en dat lijkt op API) die onder meer laat zien waar je in Amsterdam apen kunt bewonderen, inclusief de voedertijden van Artis, dan zie ik niet welk belang van Artis hier geschaad zou worden.

Dat zal rechthebbenden er echter niet van weerhouden met juridische dreigbrieven te komen. Of, iets praktischer, de opvragingen vanuit jouw app detecteren en blokkeren. En dat laatste mogen ze, ook als daar eigenlijk geen reden voor is. Het is hun server en willen ze jou niet faciliteren, dan houdt het op.

Arnoud

Blaffen met het databankenrecht

| AE 2845 | Innovatie | 24 reacties

Er zal recent wel een cursus databankenrecht voor juristen zijn gegeven of zo, want ik kreeg het de afgelopen weken opmerkelijk vaak: mensen met blafbrieven van advocaten tot wie zich wendden diverse site-eigenaren wiens gegevens werden overgenomen. Het overnemen van die gegevens zou onrechtmatig zijn (“en mogelijk zelfs strafbaar”) en dit dient onmiddellijk gestaakt te… Lees verder

Hoe verboden is omgekeerd zoeken in telefoongidsen eigenlijk?

| AE 1979 | Ondernemingsvrijheid, Privacy | 11 reacties

Een lezer vroeg me: Op diverse sites kun je “omgekeerd zoeken” in telefoongidsen, dus op basis van een nummer de naam- en adresgegevens van een abonnee achterhalen. Als je dat wil aanbieden, moet je wel een CD-foongids kraken of iets anders illegaal doen. Maar stel nu dat je legaal bij die gegevens zou kunnen, mag… Lees verder

Open source databanken: de OpenDatabankLicentie versie 1.0

| AE 1683 | Intellectuele rechten | 3 reacties

Al eerder gemeld, maar nu is het definitief: de nieuwe open source licentie voor open en vrije databanken. Databanken bevatten vooral feitelijke data, en er komt zelden creativiteit aan te pas. Bestaande open source licenties zijn eigenlijk vooral bedoeld voor software, en ook de Creative Commons-licenties passen niet goed bij databanken. Vandaar deze nieuwe licentie…. Lees verder

Afgeleide werken bij Openstreetmap (1)

| AE 1606 | Intellectuele rechten | 10 reacties

Op de discussielijst van het OpenStreetmap project een interessante discussie over het mixen van kaartgegevens uit verschillende bronnen. Een bedrijf had data uit het Nationaal Wegenbestand (NWB) en data uit de OpenStreetmap kaartgegevens gebruikt om kaarten mee te maken. OpenStreetmap gegevens zijn beschikbaar onder Creative Commons BY-SA, zodat afgeleide werken ook Creative Commons moeten worden…. Lees verder