Online scrabbelen mag alleen als het Scrabble® is

Screenshot van crabulousSpellenmaker Hasbro is een rechtszaak begonnen om de online variant Scrabulous van internet te krijgen, meldde Slashdot vorige week. De site was in 2006 begonnen maar kreeg veel aandacht doordat men een versie ontwikkelden voor de sociale site Facebook: 2.3 miljoen gebruikers. En dat vond Hasbro dus niet leuk, want het is hun spel. Toch?

Eerst maar het makkelijke deel: als je een bordspel waarbij je woorden moet leggen met letters “Scrabulous” noemt, en daarbij zegt “Play the world’s favorite word game here for free!”, dan is het wel duidelijk dat je op de populariteit van Scrabble® aan het meeliften bent. Dat is merkinbreuk en dat mag dus niet.

Maar goed, dan noemen ze het “Letterblock” of zo, een naam die de schijn van aanhaken bij “Scrabble” vermijdt. En ze geven de blokjes en het bord een andere kleur. Dan wordt het lastig. Want dan kan Hasbro alleen nog in stelling brengen dat hun spelconcept overgenomen is.

Een spelconcept is als zodanig niet auteursrechtelijk beschermd. Een uitgewerkt concept kan beschermd zijn. Je mag dus niet iemands handleiding overtypen, het bord natekenen of de speelkaarten onder het kopieerapparaat leggen en het resultaat als je eigen werk verkopen. Maar op basis van het concept een eigen spel maken, mag wel.

Waar ligt de grens? Dat is, zoals altijd in het recht, lastig aan te geven. “Ontlenen” kan ook doordat je hetzelfde werk op je eigen manier weergeeft. In de Engelse vertaling van deze blogpost zal geen woord van het origineel terug te vinden zijn (behalve het woord Scrabble dan misschien), maar toch is het inbreuk op het auteursrecht om dit te vertalen. Gelukkig maar dat mijn licentie dit toestaat.

De rechter zal kijken of de twee spellen erg veel op elkaar lijken. Hoe meer punten van overeenstemming er zijn, hoe groter de kans dat er afgekeken dan wel ontleend is natuurlijk. En als ze erg lijken, draait de bewijslast om: de aangeklaagde persoon moet dan bewijzen dat hij het spel helemaal zelf bedacht heeft.

In een geval als dit:

Vier op een rij vs Four wins

(uit Hoge Raad 29 juni 2001, MB v Impag, met dank aan Dick van Engelen) bleek dat niet te doen. En ik vrees dan ook het ergste voor Scrabulous: de layout, spelregels, alles eigenlijk is zo duidelijk afgekeken van het bordspel van Hasbro dat de rechter toch heel snel inbreuk op Hasbro’s auteursrecht zal aannemen.

Arnoud

Bezorging bij de buren van je koop op afstand

Dingen kopen via internet is hartstikke handig, maar het laten bezorgen blijft een probleem. Ik ben nooit thuis, maar gelukkig heb ik betrouwbare buren die de pakketjes dan voor mij aannemen. Maar wat nu als je dat niet wilt?

TNT Post zegt hierover:

Het merendeel van onze klanten vindt het prettig dat zendingen bij de buren wordt bezorgd. Hierdoor hoeft men de zending niet van het Postkantoor af te halen. Er is een mogelijkheid bezorging bij buren te voorkomen. U regelt dat met de afzender van het pakket. Die dient op het pakket de tekst “Alléén huisadres” te vermelden. Voor de verzender van een pakket is op het Postkantoor ook een sticker met deze tekst verkrijgbaar.
Sorry, geen link, want hun site is zo brak dat je die tekst alleen kunt vinden door te zoeken naar “pakket buren”.

Desondanks is het mij een tijd geleden gebeurd dat de postbode zo servicegericht was dat hij een pakket voor mijn buren met die tekst toch bij mij afgaf zonder dat ik iets hoefde te tekenen. Wat nu als ik dan staalhard had ontkend iets te hebben aangenomen?

Dan hadden mijn buren de verzender kunnen aanspreken. Verzending is immers voor risico van het bedrijf (art. 7:11 BW). Gezien die tekst had het pakket bij hen bezorgd moeten worden en niet bij eventuele buren. En zelfs als toch vast komt te staan dat het pakket bij mij bezorgd is, dan nog heeft de verzender het pakket niet bij de juiste ontvanger laten bezorgen, zodat de schade voor zijn risico is.

Verstandiger is dan ook om de bestelling aangetekend te laten versturen (“met handtekening retour”). Dan moet de ontvanger tekenen, en aangezien jouw buurman niet voor jou mag tekenen, heb je zo meer controle over waar het pakket terechtkomt. Iets lastiger ligt het bij een huisgenoot. Als een huisgenoot van jou het pakket aanneemt, dan mag de postbode veronderstellen dat die huisgenoot gemachtigd is om pakketjes in jouw naam aan te nemen, tenzij er “uitsluitend de geadresseerde mag tekenen” op het pakket staat (de duurste optie bij aangetekend versturen).

Er zijn trouwens ook bedrijven die alleen van maandag t/m donderdag tussen 10 en 4 bezorgen, geen tijdstip kunnen noemen, niet vooraf kunnen/willen bellen, niet bij de buren afgeven en hun distributiecentrum op een industrieterrein in Oost-Patagonië dan wel Twente gevestigd hebben waar je het alleen na afspraak en met een brief van je directeur op geschept bedrijfspapier kunt afhalen. Erg fijn als je dan als particulier iets geleverd wilt krijgen. Jammer genoeg is het vaak onmogelijk om bij een webwinkel vooraf uit te zoeken welk bezorgbedrijf men zal gebruiken.

Arnoud

Andermans website nabootsen kan onrechtmatig zijn

Andermans website nabootsen kan onrechtmatig zijn, zo besliste de rechtbank in Leeuwarden afgelopen woensdag. Het ging hier om slaafse nabootsing van een website en een bedrijfsplan van de franchisegever.

Het bedrijf Monkey Town BV biedt anderen de mogelijkheid om een spelconcept (indoor speeltuinen voor kinderen) in franchise te nemen. De zoon van een Leeuwardse franchisenemer vond dat hij het net zo goed zelf kon doen, maar bleek daarbij de nodige tekst uit het ondernemingsplan en van de website van Monkey Town overgenomen te hebben.

Nu lijkt het me duidelijk dat als je andermans (in vertrouwen verkregen) bedrijfsplan overschrijft, je fout bezig bent. Naast schending van geheimhouding is dan ook sprake van inbreuk op auteursrecht. Maar ook van de website was het nodige overgenomen. Volgens het vonnis (LJN BC1569) ging het hierom:

Verder is de volgorde van behandelde onderwerpen op de website van Jungle City nagenoeg dezelfde als in het bedrijfsplan van Monkey Town. De website van Jungle City maakt voorts, evenals de website van Monkey Town, gebruik van een blauwe achtergrondkleur, van afbeeldingen van dieren in elementaire kleurstellingen, van hetzelfde lettertype en van dezelfde template.

Elk van die keuzes ligt redelijk voor de hand gezien de doelgroep en het onderwerp van de site. Op zich niets mis mee dus. Maar de combinatie van al die keuzes, plus het overnemen van teksten, was voor de rechter aanleiding om Jungle City toch te veroordelen:

Naar het oordeel van de voorzieningenrechter is in dit geval sprake van het in hoge mate nabootsen van de producten (bedrijfsplan en website) van Monkey Town waardoor verwarring bij het publiek valt te duchten. Nu [gedaagde sub 2]. evengoed, zonder afbreuk te doen aan de deugdelijkheid en bruikbaarheid van de website van Jungle City, een andere weg had kunnen inslaan, handelt hij hierdoor onrechtmatig jegens Monkey Town.

Arnoud

Verplicht kijken: Steal This Film II

Anti-anti-piraterijIs het goed of juist slecht dat je informatie steeds minder in doosjes kunt verpakken? Met die vraag opent deel twee van de vrije film Steal This Film. Zoals ze bij Cirocco zeggen:

De film geeft een blik in misschien wel de grootste revolutie die de wereld ooit gekend heeft. Het verdwijnen van intellectueel eigendom en de democratisering van het produceren, reproduceren en herbewerken van content. Internet is het meest geniale medium tot nu toe. Het heeft een organische structuur die lijkt op onze natuur.

De film schetst de trend die al vanaf de uitvinding van de boekdrukkunst werd ingezet. Informatie werd steeds makkelijker te verspreiden, en dat was een bedreiging voor wie gewend was aan controle op informatie. Om die reden voerden de Britten in 1709 de Statute of Anne in, waarin drukkers het exclusieve recht (“copy right”) kregen boeken te drukken – en de koning daarmee een handige mogelijkheid van censuur.

US patent 167841Crux van de film is dat internet wezenlijk anders is dan eerdere kopieermechanismen. Dat zit hem in het gebrek aan centrale controle. Toezicht op een gilde van drukkers lukt nog wel. En een stuk of wat televisie- en radiostations is ook nog wel in de gaten te houden. De mogelijkheid van toezicht zat van nature ingebouwd in het systeem. Maar op internet kan iedere computer alles doen. Er is geen centraal toezicht, en er is geen toestemming van anderen nodig om iets te gaan aanbieden. En dat is, zacht gezegd, even wennen.

Minstens zo belangrijk is de invloed die dit heeft op cultuur. Mensen ontwikkelen nieuwe gewoontes door nieuwe technologie. Door de videorecorder kon ik een televisieprogramma kijken wanneer ik dat wilde. En door internet kan ik downloaden wat ik wil, wanneer ik dat wil. Mensen zijn gewend aan het idee “klik ergens op en je krijgt het; meteen en gratis”. Dat idee wordt alleen maar versterkt door diensten als Flickr en Youtube en ja, ook Napster, Kazaa en Bittorrent.

En dat is natuurlijk niet zo fijn als je business model bestaat uit het gecontroleerd verkopen van een doosje met informatie.

De film is te downloaden via Bittorrent, maar staat ook in vijf delen op Youtube (deel 1, deel 2, deel 3, deel 4, deel 5). Veel pratende hoofden, waarvan eentje computergegenereerd, maar absoluut de moeite van het kijken waard!

Arnoud<BR/> (Pro-piraterij logo door Nick Schaffner, publiek domein)
(drukpers afkomstig uit US patent 167841)

Wanneer mag je iemands berichten van je forum verwijderen?

De beheerder van een forum mailde mij:

Een van onze leden heeft gigantische ruzie gemaakt met zo ongeveer iedereen en daarbij onze huisregels zwaar overtreden. Wij hebben hem dan ook geband (verbannen). Maar de berichten hebben we laten staan, want mensen moeten kunnen lezen wat er is gebeurd. Hij eist nu dat wij alle berichten van en over hem verwijderen. Kan hij dat?

Uit de privacy-richtsnoeren blijkt dat de privacywet hier mogelijkheden biedt voor het met ruzie vertrokken ex-lid.

Elk bericht dat hij plaatste, is namelijk een “persoonsgegeven” omdat het te herleiden is tot deze specifieke persoon. Hij heeft dus het recht te beslissen wat er met dat bericht mag gebeuren.

Door het bericht te plaatsen, gaf het forumlid toestemming voor deze “verwerking” van persoonsgegevens. Anderen mochten het bericht, het persoonsgegeven dus, lezen en in hun reacties verwerken. Tot zover geen probleem.

Die toestemming kan echter op elk moment worden ingetrokken, en dat betekent dat men met de verwerking moet stoppen. Je kunt niet in het huisreglement iemand verbieden deze toestemming in te trekken. De door het ex-lid geplaatste berichten moeten dus in principe worden verwijderd als hij daarom vraagt. De enige reden om het te mogen laten staan, is als er een “eigen gerechtvaardigd publicatiebelang” is.

Zo’n belang kan bijvoorbeeld zijn dat door de verwijdering de discussie onbegrijpelijk wordt. In dat geval, zo zeggen de richtlijnen, kun je volstaan met de naam van de plaatser vervangen door [VERWIJDERD] of iets dergelijks. Tenzij de inhoud van het bericht zelf nog informatie over de plaatser bevat, dan zou die informatie moeten worden geschrapt.

Een advertentie op b.v. Marktplaats zou dus door het bedrijf verwijderd moeten worden als de plaatser daarom vraagt. Iemands recensie van een film op een forum voor filmliefhebbers ook. Zulke berichten kun je verwijderen zonder dat andere berichten daardoor onbegrijpelijk worden, en als dat kan, dan moet het ook.

Informatie verwijderen die in andermans berichten verwerkt is, is heel erg lastig. Deze verwerking was in het kader van een vrije meningsuiting. Verwijderen mag dan alleen als het echt absoluut de enige manier is om de inbreuk op de privacy van de originele poster (het ex-lid dus) te beëindigen. En dat zal vrijwel nooit het geval zijn.

Arnoud

Wie is de eigenaar van een community? (bij Netters.nl)

Voor Netters.nl schreef ik een kort artikel over eigendom van community sites:

Mijn site is van mij. Logisch, ik heb alles zelf geschreven, tot en met de PHP scriptjes aan toe. Weliswaar heb ik de foto’s van een stockfoto-site gehaald, maar dat is allemaal keurig contractueel geregeld. Ik ben dus nog zo’n ouderwets figuur dat in zijn eentje een site onderhoudt.

Hoe zit dat met Netters? Er staat keurig “© 2006-2007 Erik-Jan Bulthuis & Ulco & Arjan Snaterse” onderaan elke pagina. Dat is maar gedeeltelijk waar. Netters is een community-site: iedereen mag meedoen en zijn eigen content leveren. In de vorm van berichten, vragen, reacties, discussies en ga zo maar door.

Lees verder in Wie is de eigenaar van een community? bij Netters.nl.

Arnoud

RSS feeds herpubliceren op je eigen site

Het RSS logoIk lees 120 sites per dag. Ja, ik ben gek. Maar ik bespaar me daarbij wel een heleboel werk omdat ik mijn RSS reader het werk laat doen. RSS is een gestandaardiseerd formaat voor berichten en artikelen. Het is vrij kaal: je krijgt een titel, tekst en de link naar het origineel. Maar om snel te zien wat er allemaal bijgekomen is op een site, of wie er heeft gereageerd op je reactie ergens, is dat meer dan genoeg. Meer uitleg bij Erwin Boogert.

Elke zichzelf respecterende blog heeft een RSS feed (hier is de mijne). Hiermee kun je je “abonneren” op die blog of site: je krijgt een seintje als er een nieuw bericht is geplaatst. Zo hoef je niet elke keer al die sites zelf af te lopen. En ja, dat is mijn truc om 120 sites per dag bij te houden.

Nu kun je natuurlijk ook RSS feeds verzamelen en herpubliceren op je eigen site. Zo kun je snel een overzichtssite bouwen voor een bepaald onderwerp. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk wel Kranten.com, dat in 2000 naam van de rechter krantenkoppen mocht overnemen van de PCM kranten. Kranten.com “schraapte” destijds haar koppen bij elkaar, maar gebruikt nu net zoals vele anderen de RSS feeds van die kranten.

Koppen (titels) van berichten herplaatsen op je eigen site, met een link naar het bericht zelf, mag dus gewoon. Wil je meer doorgeven, dan wordt het iets lastiger.

De tekst van een artikel is auteursrechtelijk beschermd, ook als het in een RSS feed zit. Je hebt dan ook toestemming nodig van de site om hun RSS feeds te mogen herpubliceren. NU.nl geeft expliciet toestemming voor publicatie van hun RSS feeds. Ik zeg het nergens expliciet, maar mijn hele site is Creative Commons en de inhoud van de RSS feed dus ook. Herpubliceer maar raak!

Een andere (en stiekem de aanleiding van deze blogpost) is de RSS feed van De Telegraaf. Die feed mag je herpubliceren, zeggen ze zelf. Maar daar zit nog een bijzonder aspect aan: hij bevat koppen met foto’s. Mag je dan ook de foto’s herpubliceren op je eigen site?

Als De Telegraaf zelf het auteursrecht op de foto’s heeft, dan is er natuurlijk niets aan de hand. Maar als ze de foto’s hebben aangekocht van een freelance fotograaf, dan behoudt die het auteursrecht. Het is dan nog maar de vraag of de krant die foto’s zo mag doorgeven, met de aanmoediging om die foto op je eigen site te gaan zetten.

Ik zou echter zeggen dat dat het probleem van De Telegraaf is. Als die de feed zo aanbieden, inclusief foto, dan mag ik als gebruiker ervan uitgaan dat zij dit geregeld heeft met de fotografen. Blijkt dat niet zo te zijn, dan moet de krant daarvoor opdraaien en niet de hergebruiker.

Het betekent natuurlijk niet dat je die foto dan mag overnemen en voor onbeperkte tijd op je eigen site mag laten staan. De toestemming geldt alleen in de context van publicatie van die RSS-koppen.

Arnoud

Privé-internetten op het werk

Het privé onder werktijd mailen, surfen en bellen is het afgelopen jaar enorm toegenomen, meldt NU.nl op basis van (het persbericht bij) de ICT Barometer van Ernst & Young.

Bas van de Haterd is duidelijk:

[Ik zie] het in zijn geheel niet als een probleem, zolang je het maar bespreekbaar maakt. En ja, als een werknemer gaat zeuren als je hem of haar een keer thuis belt, dan heb je ook het volste recht om 100% aandacht op het werk te eisen. Maar eigenlijk moeten we eens van die uren keer bedragen paradigma’s af. Beoordeel mensen op hun kwaliteit en hun geleverde werk, niet op de uren die ze erin gestoken hebben. Hoewel, dat zullen veel mensen wel heel erg eng vinden, want dan moeten ze ineens presteren…

En zo is het maar net. De grenzen tussen privé en zakelijk vervagen steeds meer. Werkgevers moeten accepteren dat werknemers privé-zaken regelen en hun persoonlijke netwerk onderhouden onder werktijd. Net zo goed als werknemers moeten accepteren dat het werk niet altijd om vijf uur klaar is. Dit betekent dat een werkgever niet zomaar privé-gebruik van internet volledig kan verbieden.

Ook juridisch mag een werkgever niet zomaar privé-internetten verbieden, laat staan controleren op naleving van zo’n verbod. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je bedrijfsmiddelen, zoals computers of netwerkverbindingen, gebruikt voor privé-doeleinden. Aan de andere kant mag een werkgever niet zonder goede reden tot in detail in de gaten gaan houden wat werknemers doen met die bedrijfsmiddelen. Om te monitoren of te loggen moet hij persoonsgegevens bijhouden, en dat mag niet zomaar. Dat bleek uit het Copland-arrest van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens van begin dit jaar.

Uitgebreide discussie bij Tweakers.

Arnoud

Consumentenbond wil software apart prijzen

Wie nu een computer koopt, krijgt daar vaak standaard allerlei software bij, zoals het besturingssysteem Microsoft Windows, maar bijvoorbeeld ook Nero DVD en Microsoft Office of Works. En dat, aldus de Consumentenbond, is nergens voor nodig. Je moet kunnen kiezen welke software je wilt. Of dat nu andere DVD-brandsoftware is of een open source alternatief besturingssysteem zoals Linux. De Bond is dan ook samen met ISOC een campagne begonnen om hardware en software los te verkopen. Want:

Een apart prijskaartje voor de meegeleverde software heeft belangrijke voordelen. Niet alleen omdat je de software die je niet wilt hebben, ook niet hoeft te betalen. Maar ook omdat er dan meer concurrentie in deze markt en dus meer keuze voor de consument komt, wat kan leiden tot lagere prijzen en betere kwaliteit.

Het is minder erg dan vroeger toen OEM’s verplicht waren om Windows bij elk apparaat te leveren, althans om MS de Windows-licentievergoeding te betalen voor elke PC ongeacht of Windows er op stond. Daardoor was een kale PC soms duurder dan eentje met Windows.

De vraag is alleen of je winkels zo ver kunt krijgen dat ze een PC met Ubuntu in plaats van Linux gaan voeren. Daar moet wel commercieel brood in zitten, en er lijkt vanuit de consument weinig vraag naar. Dat komt natuurlijk omdat de consument niet beter weet, maar ja.

Een oplossing is welllicht dat je je geld terug kunt krijgen als de bijgeleverde software niet doet wat je verwacht. Als mensen massaal Windows gaan terugbrengen bij Dixons, Mediamarkt en consorten, realiseren die bedrijven zich misschien dat ze niet handig bezig zijn en gaan ze hun verkoopbeleid aanpassen.

Arnoud

Parkeerkaartjesverzamelaars bederven beroep tegen parkeerbelasting

Postzegels verzamelen vond ik vroeger al nerdy, maar wat dan te denken van verzamelaars van parkeerkaartjes? U hoort misschien een vette knipoog aankomen, maar van eventuele insinuaties dat hiermee boetes kunnen worden omzeild, wil de site zich nadrukkelijk distanciëren (sic). Afijn. Het doet er ook niet toe, want rechters prikken er doorheen, zo blijkt uit dit vonnis.

Een klager had beroep ingesteld tegen zijn naheffing voor de parkeerbelasting (want dat betaal je door een kaartje te kopen). Er lag geen kaartje achter de voorruit, dus kreeg hij een naheffing. Het beroep ging over de vraag of het achteraf laten zien van een kaartje genoeg was. Nee, aldus de rechter:

Met het enkele feit dat eiser achteraf een kaartje overlegt is als gezegd niet aangetoond, dat de belasting door eiser is betaald. Het is algemeen bekend dat kaartjes, al dan niet via internet, worden uitgewisseld.

Men verwacht toch op zijn minst dan een plausibele, zo mogelijk onderbouwde, uitleg, waarom dat kaartje niet achter de voorruit lag. En die moet dan als het even kan ook nog in je beroepschrift staan, dus niet pas ter plekke op de zitting bedacht naar voren gebracht worden.

Update (13 juli 2010): in deze zaak kwam hetzelfde argument naar boven, maar tegenbewijs door uitlezen chipknip en een vier dagen later gestuurde brief met kopie van parkeerkaart was voor de rechter genoeg “in dit bijzondere geval”.

Arnoud